Tiểu luận vấn đề dân tộc và những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa mác lênin trong việc giải quyết các vấn đề dân tộc

Vấn đề dân tộc và những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết các vấn đề dân tộc Đất nước Việt Nam ta có một nên văn hóa phong phú, đa dạng, đậm đà bản sắc dân tộc, được xây[.]

Vấn đề dân tộc và những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết các vấn đề dân tộc

Đất nước Việt Nam ta có một nên văn hóa phong phú,

đa dạng, đậm đà bản sắc dân tộc, được xây dựng, bảo tồn và phát huy nhờ có 54 dân tộc anh em Với một só lượng dân tộc đông đảo như vậy lại cơ bản khác nhau về mặt ngôn ngữ, tín ngưỡng, phong tục tạp quán, làm thế nào để Đảng và Nhà nước ta có thể quan tâm sâu xát đến từng dân tộc và tập hợp sức mạnh đoàn kết của tất cả 54 người anh em để xây dựng một nước Việt giàu mạnh và phát triển như hôm nay?

Nhìn xa hơn đến với thế giới thì mỗi một quốc gia dù lớn hay nhỏ đều được coi là một dân tộc Vấn đề dân tộc lại càng trở nên nóng và nhận được nhiều sự quan tâm hơn của quốc tế Trong nhiều năm qua, ở nhiều quốc gia và khu vực thường xuyên xảy ra các cuộc xung đột dân tộc, gây ra hậu quả nặng nề về kinh tế,

xã hội và con người Bên cạnh đó, nhiều quốc gia dân tộc trên thế giới vẫn còn tồn tại những mâu thuẫn, chiến tranh lạnh, khiến tình hình thế giới càng trở nên căng thẳng Tất cả những điều trên đã đặt ra thách thức lớn cho những nhà lãnh đạo và toàn bộ các dân tộc trên thế giới Phải tìm ra giải pháp tối ưu, hiệu quả

và thận trọng nhất, vì giải quyết các vấn đề dân tộc

có ảnh hưởng tới sự tồn vinh của mỗi quốc gia

Phần 1: Khái niệm dân tộc

Dân tộc là kết tinh của một quá trình lâu dài của một

xã hội loài người Trước khi dân tộc xuất hiện, loài người trải qua những hính thức cộng đồng từ thấp đến cao: thị tộc, bộc lạc, bộ tộc Cho đến nay, khái niệm dân tộc được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, trong đó có hai nghĩa được dùng phổ biến nhất

 Thứ nhất: Chỉ cộng đồng người cụ thể nào đó có những mối liên hệ chặt chẽ, bền vững, có sinh hoạt kinh tế chung, ngôn ngữ chung, sinh hoạt văn hóa

có những nét đặc thù so với cộng đồng khác; xuất hiện sau cộng đồng bộ lạc, kế thừa và phát triển hơn những nhân tố tộc người bộ lạc và thể hiện thành ý thức tự giác của các thành viên trong cộng đồng đó

VD: Dân tộc Mèo, Việt Nam,

 Theo nghĩa này dân tộc được hiểu là một bộ phận quốc gia, cộng đồng xã hội theo nguyên tắc là các tộc người

 Thứ hai: Chỉ một cộng đồng người ổn định, bền vững hợp thành nhân dân quốc gia, có lãnh thổ chung, nền kinh tế thống nhất, quốc ngữ chung, truyền thống văn hóa, truyền thống đấu tranh chung trong quá trình dựng nước và giữ nước

VD: Việt Nam, Mỹ, Canada

 Theo nghĩa này, dân tộc là toàn bộ nhân dân một nước, là quốc gia dân tộc

 Với nghĩa như vậy, khái niệm dân tộc và khái niệm quốc gia có sự gắn bó chặt chẽ với nhau Dân tộc bao giờ cũng ra đời trong một quốc gia nhất định và thực tiễn lịch sử đã chứng minh: những nhân tố hình thành dân tộc chín muồi thường không tách rời với

sự chín muồi của những nhân tố hình thành quốc gia Đây là những nhân tố bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau trong quá trình phát triển

 Phân biệt dân tộc, sắc tộc, thị tộc, bộ lạc, bộ tộc:

 Sắc tộc, chủng tộc được nói đến là những cộng đồng dựa vào những đặc điểm tự nhiên như màu

da, cấu tạo tự nhiên của cơ thể

 Thị tộc: là những cộng đồng người có trước dân tộc, tồn tại trong xã hội công xã nguyên thủy, dựa trên cơ sở có cùng chung huyết thống

 Bộ tộc: là những cộng đồng người hình thành dựa trên cơ sở liên kết nhiều bộ lạc với nhau

 Sơ lược về sự hình thành dân tộc

Thị tộc – Bộ lạc – Bộ tộc – Dân tộc

 Ở phương Tây, dân tộc hình thành trên cơ sở một

bộ tộc hay một số bộ tộc liên kết cùng sống trong một vùng lãnh thổ, nó hình thành gắn bó với sự xác lập của phương tiện sản xuất tư bản chủ nghĩa

 Chính sự hình thành và phát triển của PTSXTBCN đòi hỏi phải có:

 Sự thống nhất thị trường

 Sự thống nhất lãnh thổ

 Sự thống nhất về chính phủ

 Sự thống nhất thuế quan

 Sự thống nhất tiền tệ

 Ở phương Đông, dân tộc hình thành sớm hơn trước CNTB, do nhiều nhân tố thúc đẩy trong quá trình dựng nước và giữ nước

Phần 2: Hai xu hướng khách quan của sự phát

- Nghiên cứu chủ nghĩa tư bản trong thời kì độc quyền Lênin đã phát hiện ra hai xu hướng khách quan của phong trào dân tộc

 Xu hướng thứ nhất, phân lập tách ra để phát triển Xu hướng này gắn liền với gia đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản do sự thức tỉnh và trưởng thành của ý thức dân tộc Biểu hiện của xu hướng này là kích thích đời sống và phong trào dân tộc, thành lập các quốc gia độc lập có chính phủ, hiến pháp, thị trường phục vụ cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản

 Xu hướng thứ hai, liên kết lại để phát triển Khi dân tộc ra đời gắn liền với việc mở rộng và tăng cường quan hệ kinh tế, xóa bỏ sự ngăn cách giữa các dân tộc, từ đó hình thành nên một thị trường

thế giới Chủ nghĩa tư bản trở thành một hệ thống Chính sự phát triển của lực lượng sản xuất, của khoa học – công nghệ đã xuất hiện như cầu xóa bỏ sự ngăn cách giữa các dân tộc, thúc đẩy các dân tộc xích lại gần nhau Xu hướng này nổi bật trong giai đoạn đế quốc chủ nghĩa

 Hai xu hướng này vận động trong điều kiện của CNĐQ gặp nhiều trở ngại Bởi vì, nguyện vọng của các dân tộc được sống độc lập, tự do bị chính sách xâm lược của chủ nghĩa đế quốc xóa bỏ Chính sách xâm lược của CNĐQ đã biến hầu hết các dân tộc nhỏ bé hoặc còn ở trình độ lạc hậu thành thuộc địa và phụ thuộc của nó Xu hướng các dân tộc xích lại gần nhau trên cơ sở tự nguyện và bình đẳng bị chủ nghĩa đế quốc phủ nhận Thay vào đó họ áp đặt lập ra những khối liên hiệp nahừm duy trì áp lực bóc lột đối với các dân tộc khác, trên cơ sở cưỡng bức và bất bình đẳng

 Vì vậy, chủ nghĩa Mác – Lênin cho rằng, chỉ trong điều kiện của CNXH, khi chế độ người boc lột người bị xóa bỏ thì tình trạng dân tộc này áp bức dân tộc khác mới bị xáo bỏ và chỉ khi đó hai xu hướng khách quan của sự phát triển dân tộc mới

có điều kiện để thể hiện đầy đủ Quá độ từ CNTB lên CNXH là sự quá độ lên một xã hội thực sự tự

do, bình đẳng, đoàn kết hữu nghị giữa người và người trên toàn thế giới

Biểu hiện của hai xu hướng đó trong thời đại ngày nay:

Hai xu hướng khách quan của phong trào dân tộc do Lênin phát hiện ra đang phát huy tác dụng trong thời đại ngày nay với những biểu hiện rất phong phú và đa dạng

 Xét trên phạm vi các quốc gia XHCN có nhiều dân tộc:

Trong điều kiện chủ nghĩa xã hội, hai xu hướng phát huy tác động cùng chiều, bổ sung, hỗ trợ cho nhau Sự tự chủ, phồn vinh của mỗi dân tộc

sẽ tạo điều kiện vật chất, tinh thần để hợp tác với các dân tộc anh em Tuy nhiên, sự hòa quyện giữa các dân tộc đã không làm mất sắc thái của từng dân tộc Ngược lại, nó được bảo lưu, giữ gìn

và phát huy tinh hoa, bản sắc của từng dân tộc

 Xét trên phạm vi thế giới, sự tác động của hai xu hướng khách quan thể hiện ở những điểm sau

 Thời đại hiện nay là thời đại mà các dân tộc thuộc đại, phụ thuộc đã đứng lên xóa bỏ sự

nô dịch, áp bức giành quyền tự chủ quyết định vân mệnh dân tộc mình như lựa chọn nền chính trị, con đường phát triển của dân tộc, quyền bình đẳng với các dân tộc khác đây là mục tiêu vì độc lập dân tộc, thực chất

là chống đế quốc, chống kì thị dân tộc, phân biệt chủng tộc

 Các dân tộc này có xu hướng xích lại gần nhau để trở thành một quốc gia thống nhất theo nguyên trạng lịch sử

 Các dân tộc có sự tương đồng về địa lý, môi trường, một số giá trị văn hóa, muốn tạo thành những liên minh dân tộc trên cơ sở những lợi ích chung, muốn dựa vào nhau để khắc phục những khó khăn trước mắt nhằm phát triển kinh tế và giải quyết một số vấn

đề chung như chiến tranh, môi trường, dịch bệnh, nghèo đói

 Tóm lại, các dân tộc ngoài việc hội nhập còn phải tìm các giải pháp hữu hiệu để giữ gìn và phát huy bản sắc của dân tộc mình Chính sách đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam là: “Giữ vững độc lập, tự chủ đi đôi với mở rộng hợp tác quốc tế, đa phương hóa quan hệ đối ngoại”

Phần 3: Cương lĩnh của chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề dân tộc

Dựa trên quan điểm của C.Mác – Ph.Ăngghen về vấn

đề dân tộc, tổng kết kinh nghiệm đấu tranh của phong trào cách mạng thế giới và cách mạng Nga, đồng thời phân tích sâu sắc hai xu hướng khách quan của phong trào dân tộc gắn liền với quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản, nhất là giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền, V.I.Lênin đã khái quát thành Cương lĩnh dân tộc Trong tác phẩm “ Về quyền dân tộc tự quyết”, Người nêu rõ “Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng, các dân tộc được quyền tự quyết, liên hiệp công nhân tất

cả các dân tộc lại Đó là Cương lĩnh dân tộc mà chủ nghĩa Mác, kinh nghiệm toàn thế giới, kinh nghiệm của nước nga dạy cho công nhân” Cương lĩnh dân tộc của Đảng Cộng sản bao gồm 3 nội dung cơ bản sau đây:

1 Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng

- Bình đẳng là quyền thiêng liêng của các dân tộc,

là mục tiêu phấn đấu của các dân tộc; các dân tộc dù lớn hay nhỏ; không phân biệt số đông, số

ít, trình độ phát triển cao hay thấp đều bình đẳng như nhau về quyền lợi và nghĩa vụ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

- Không có dân tộc nào tự cho mình có đặc quyền, đặc lợi đố với dân tộc khác Trong một quốc gia quyền bình đẳng giữa các tộc người phải được pháp luật bảo vệ và cụ thể hóa trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Tuy nhiên, trong thời kì quá

độ lên CNXH sự bình đẳng giữa các dân tộc chưa

thể thực hiện ngay được mà phải thực hiện dần dần trong quá trình phát triển của CNXH

- Chống những biểu hiện trái với quyền bình đẳng dân tộc Đó là: chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa dân tộc sôvanh, chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi và chủ nghĩa phát xít mới; gắn liền với cuộc đấu tranh xây dựng một trật tự kinh tế mới; chống sự áp bức bóc lột của các nước tư bản phát triển đối với các nước chậm phát triển về kinh tế

2 Các dân tộc được quyền tự quyết

- Quyền tự quyết thực chất là một nội dung của quyền bình đẳng Đó là quyền làm chủ của mỗi dân tộc với vận mệnh của dân tộc mình

- Quyền tự quyết có tính chất hai mặt Một mặt, là quyền tự do phân lập về chính trị, có nghĩa là sự phân lập của các dân tộc với tư cách là một quốc gia độc lập Mặt khác, quyền dân tộc tự quyết còn

là quyền tự nguyện liên bang với các dân tộc khác trên cơ sở bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ

Thực tiễn Lênin đã giải quyết rất khoa học vấn đề dân tộc trong cách mạng XHCN ở Nga:

- Trước cách mạng Tháng mười, Lênin ủng hộ xu hướng tách ra làm thất bại chính sách Sô Vanh đại Nga và làm suy yếu chế độ Nga Hoàn tạo điều kiện thuận lợi cho cách mạng Tháng Mười nổ ra

và giành thắng lợi

- Sau cách mạng Tháng mười, Lênin ủng hộ liên

quyền bình đẳng, xóa bỏ thù hằn giữa các dân tộc; tăng sức mạnh cho cách mạng đập tan sự bao vậy của các nước đến quốc, xây dựng thành công XHCN Ngày 31/12/1922 Lênin ra quyết định thành lập liên bang các nước cộng hòa Xô viết, gọi tắt là Liên Xô Tuy nhiên đến 12/1991 Liên Xô lại tách ra thành 15 nước cộng hòa, trong đó một

số nước liên minh lỏng lẻo, thành lập cộng đồng các quốc gia độc lập SNG

3 Liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc

- Là cơ sở đảm bảo cho sự đoàn kết GCCN trong giải quyết vấn đề dân tộc, đồng thời nó còn là mục tiêu phấn đấu để GCCN thế giới thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bưc đoàn kết lại”

- Đây là nội dung xuyên suốt của cương lĩnh, phản ánh sự thống nhất về bản chất của phong trào giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp, giải quyết vấn đề dân tôc trong quan hệ với vấn đề giai cấp

- Liên hiệp công nhân các dân tộc thực chất là đoàn kết, thống nhất các lực lượng tiến bộ đấu tranh vì hòa bình, vì sự nghiệp giải phóng gia cấp

và dân tộc Khi chủ nghĩa tư bản trở thành một hệ thống, giai cấp tư sản là một lực lượng quốc tế thì giai cấp vô sản phải liên hiệp lại để chống kẻ thù chung của mình, giải phóng mình, đồng thời giải phóng toàn nhân loại Ph.Ăngghen đã viết: “ Không khôi phục lại độc lập và thống nhất cho

từng dân tộc về phương diện quốc tế, không thể thực hiện được sự đoàn kết của giai cấp vô sản và

sự hợp tác hòa bình và sự tự giác của các dân tộc

để đạt mục đích chung”

Mối quan hệ giữa các nội dung của cương lĩnh:

tuy có tính độc lập tương đối xong các nội dung lại có quan hệ chặt chẽ, thống nhất với nhau, trong đó nội dung liên hiệp GCCN các dân tộc là

tư tưởng quan trọng nhất

Ý nghĩa: nó vạch rõ bản chất, phương hướng giải

quyết các vấn đề dân tộc, là cơ sở lý luận, phương pháp luận cho các Đảng cộng sản về việc giải quyết vấn đề dân tộc trong cách mạng XHCN

- Cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác – Lênin được Hồ Chí Minh coi là cẩm nang thần kì, là mặt trời soi sáng con đường đi tới thắng lợi của cách mạng Việt Nam Khi bắt gặp cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác – Lênin, Người đã từng nói: “ Hỡi đồng bào bị đọa đầy đau khổ đây là cái cần thiết của chúng ta, đây là con đường giải phóng của chúng ta”

PHẦN 4: Phát huy sức mạnh toàn dân tộc ( Văn kiện đại hội Đảng lần thứ XII )

Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới Lấy mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn

kiến về quá khứ, thành phần giai cấp, chấp nhận những điểm khác nhau không trái với lợi ích chung của dân tộc; đề cao tinh thần dân tộc, truyền thống nhân nghĩa, khoan dung để tập hợp, đoàn kết mọi người vào mặt trận chung, tăng cường đồng thuận xã hội Đại đoàn kết toàn dân tộc phải dựa trên cơ sở giải quyết hài hoà quan hệ lợi ích giữa các thành viên trong xã hội Đoàn kết trong Đảng là hạt nhân, là cơ

sở vững chắc để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc Các cấp uỷ đảng và chính quyền phải thường xuyên đối thoại, lắng nghe, học hỏi, tiếp thu ý kiến, giải quyết các khó khăn, vướng mắc của nhân dân; tin dân, tôn trọng những người có ý kiến khác; làm tốt công tác dân vận, có cơ chế, pháp luật để nhân dân bày tỏ chính kiến, nguyện vọng và thực hiện quyền làm chủ của mình

Quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, phát triển giai cấp công nhân cả về số lượng và chất lượng; nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế Phát huy vai trò của giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo cách mạng, thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam; sửa đổi, bổ sung các chính sách, pháp luật

về tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, cải thiện điều kiện nhà ở, làm việc

để bảo vệ quyền lợi, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của công nhân

Xây dựng, phát huy vai trò của giai cấp nông dân, chủ thể của quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn Nâng cao trình độ giác ngộ của giai cấp nông dân, tạo điều kiện để nông dân tham gia đóng góp và hưởng lợi nhiều hơn trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Hỗ trợ, khuyến khích nông dân học nghề, chuyển dịch cơ cấu lao động, tiếp nhận và áp dụng tiến bộ khoa học, công nghệ, tạo điều kiện thuận lợi để nông dân chuyển sang làm công nghiệp

và dịch vụ Nâng cao chất lượng cuộc sống của dân cư nông thôn; thực hiện có hiệu quả bền vững công cuộc xoá đói, giảm nghèo, làm giàu hợp pháp

Xây dựng đội ngũ trí thức lớn mạnh, có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước Tôn trọng

và phát huy tự do tư tưởng trong hoạt động nghiên cứu, sáng tạo Trọng dụng trí thức trên cơ sở đánh giá đúng phẩm chất, năng lực và kết quả cống hiến Bảo

vệ quyền sở hữu trí tuệ, đãi ngộ xứng đáng những cống hiến của trí thức Có chính sách đặc biệt đối với nhân tài của đất nước Coi trọng vai trò tư vấn, phản biện, giám định xã hội của các cơ quan nghiên cứu khoa học trong việc hoạch định đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và các dự án phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội Gắn bó mật thiết giữa Đảng và Nhà