GIẢI THƯỞNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TẠI VIỆT NAM

GIẢI THƯỞNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TẠI VIỆT NAM

, BA

R A N G A Y baZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

1 · 5 · 5 ~ 2 0 0 2 fedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

• C h e d i) a n u o n g

c h o n g ta n g h u y e t tip

t£ !iH o a K y

-.l!i)t c u i)c c tic h 1 T U !n g

t~ iX lis ';

H a m b u rg e r

TRONG baZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA s 6 NAy: fedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

.'6 1 /1 # #

T6ng k~t Hiji th!

sang tea kj thu~t

roen qu6c (2001.-2002)

giai thwng sang te o

khoa n o c - cong ngh~

Vi~t Nam 2001 va Ie

phat dijng Hiji thi sang

tea kj thu~t

(2002-2003) va g;ai thwng

sang te a khoa htJc

-ctm g ngh~ Vi~t Nam

2002 t~i thanh ph6

Hai Phimg

.'bi,,@

C o n g t y th iit h i v a x a y liip

( T 6 n g C o n g t y x a y d i r n g

NO SANG T ~ O

D A T R O ' T H A N H

NGUON L I / C

A N H B i A 1 :

C a n cdu K ro l h o a t d rn g

tren c6 n g tru a n g xd y dung

n h a m a y xi m a n g S a ~ M a i

HAIPHONG

CO QUAN CUA LIEN HI~P cAe HOI KHOA H~CKY THU4T THANH PHO HAl PHONG

_ 'i,,!# _

CONG TRINH D I I THI GIAI THUO'NG SANG T~O KHOA HOC· CONG NGHE VIET NAM 2001

• 'lid ill,1

C o n g t r i n h d l j t h i

G i a i t h t i d n g s a n g t ~ o

k h o a h C } c- c o n g n g h ~

V i ~ t N a l o - N g h i e n c u n

c h ~ t ~ o t h i ~ t h i s a n

x n ; i t h 9 P C a r t o n s o n g ,

3 I d p va 5 I d p

.,Xl,)iI!'

·,li,tlE '

ehe d(i an uO ng chO ng #ing huU et- ap

t-qf H o a K i)

P h u o n g h u o n g h O Q td Q n g x u at n h Q p k h au

Ii n u o c to g iai d O Q n 2 0 0 2 - 2 0 0 5

Loi BA l o a zyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA so~n: jihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

Chung toi xin trich dang

cong trinh cue TS Trfm Due

Thenh diibaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAM o c a o tqi HQi thilo

Phong to' chuc ngay

30-3-2002 tel Trung tam khoa hoc

xii hQi Nhan van Hai PhOng.

ben neo d~u thuan tien va

an toan cho tau thuyen, Canh quan thien nhien Hai Phonq vua phong phu va da danq,

v u a tieu bieu va dc;ics a c chi tren dja ban cua mot thanh ph6 rna co ca nul rung, hang dqng, song hcl, dclng bang,bien ca va hai dao, t90

nhieu vao cac thanq 5-7 va

10 va it nang nhat vao thanq

2va3 T6ng luqng bUC X9ca

narn 105- 115Kcal/cm2, cao nhat vao cac thanq 5,8, thap nhflt vao thanq 2 Can bang buc X9 narn 65- 70Kcallcm2

Nhi~t d¢ khong k h l trung binh

xuat va doi s6ng Hang narn

co 24 ngay mira phun va

15-20 ngay s i r o n q rnu Mua phun xuat hi$n vao thanq

12-4, nhi~u nhat vaocac thanq 2,3, t90 nen tranq thai am uot,nhi€lu khi kern theo lanh buot Suong rnu chu yllu ~ao

I :.

M O D A U

Thanh ph6 Hal Ph6ng

narn trong h~ toa d¢ dia 1'1

20°30'39"- 21°01'15" vi d¢

bac va 106°23'39"- 1070

08'39" kinh d¢ Dong V~p h i a

bac va dong bac, Hai Phonq

giap tinh Quang Ninh doc

theo song Da B9Ch va B9Ch

Dang, phia tay bac giap tinh

Hal Duong, tay nam qiap tinh

Thai Binh dQCtheo song Hoa

va song Thai Binh Bo bien

Hai Phonq co chleu dai co

ban 60 km voi 5 cua song

chinh la L9Ch Huyen, Nam

Trieu, L9Ch Tray, Van Uc va

Thai Binh T6ng dien tich dM

W nhien cua thanh ph6 la

1.515 km2, trong do co 163,6

km2 la dien tich cac dao, bao

gom cum dao Cat Ba va Long

Chau, cac dao B9Ch Long Vi,

Hen Dfiu va Cat Hal Ban dao

Do Son nho ra bien nhu mot

ranh gioi tl,l nhien phan chia

bo bien Hai Ph6ng thanh hai

vung khac nhau

Thanh ph6 bien Hai phong

co mot vi tri thuan loi d6i voi

phat trie~ kinh t~ xah¢i va co

'1 nghia dc;ic bi~t quan trQng

d6i voi an ninh va qu6c

ph6ng.Hai Ph6ng chi cach

thu do Ha Noi 1OOkm, co di~u

ki~n giao th6ng thu~n Mn,ke

ca duong thuy, duong b¢,

duong sat va hang khong

Day la vung chuyen tillp giO'a

d6ng bang chau th6 song

H6ng va vung nui ven bo

Dong bac Dia hinh vung bien

ven ba kha kin s6ng gio,

luong 19ch sau,r¢ng va nhi~u

TSTRANDue THANH PMn v!~n Hai dltong hoc t~! Hai Phong

246 ph6 D il Nang, thanh phO Hal Phong Tel: 32-760602; Fax: 31-761521; E-mail: tdthanh@hio.ac.vn

nen m¢t buc tranh thu nho cua dfit nuoc Nhieu su kien lich su quan tronq va 'nhi~u

di tich khao c6, van hoa d¢c dao tap trung va quy tu tal day Hal Phonq.co chieu sau v~ lich su tu nhien, co nhO'ng khu dfit c6 n6i cao da hang tram trieu nam, c6 nhO'ng vunq dM phu sa tre dang hang ng~y b6i lfin ra bien

Chinh vi thll, Hal Ph6ng co chieu sau v~ lich su va van hoa voi nhO'ng nh6m cu dan

tu hau ky da cO, nhO'ng c¢ng d6ng nguoi Vi~t c6 cho dlln cac nhorn cu dan kinh tll rnci vua dinh cu tren d~t khai hoanqlan bien

1- NHAN TO ANH HUONG DEN SUPHAT TRIEN VUNG DAT HAl PHONG

1 -Khi hau Hal Ph6~g narnfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA aven bien vung nhiet doi gio mua Mua

he nong fim trung vao mua gio tay nam voi cac huang thinh hanh dong va dong nam, thuong co bao va ap thfip nhi~t doi voi t6c d¢ gio d~t 35-50m/s (dia chi Hai Ph6ng, 1990) Mua dong trung vao mua gio dong bac voi cac huang thinh hanh la bac, dong bac Trong nam, gio dong uu thll trong cac thang 12-4, t6c d¢ trung binh 5.4-5,9m/s; gio dong nam va nam uu thll vao cac thang

5-8, trung binh 5,5-6m/s va gio bac va dong bac uu thll vao thang 9-11, trung binh 5,6-6,3m/s

Hang nam Hai Phong co

narn la 23,9 0 C, trung binh mua he 27,90C,mua -dong

19,8 0 C , cao nhat ta 38,6 0 C

(3-8-1985) va thap nh€lt

6,6 0c (21-11-1996) T6ng nhle t ca narn 113 8.000-8.5000C Lanh nha t va o thanq 1 (16.50C), nong nhfit

vao thanq 8 (28.5°C)

Luqng mua a Hal Ph6ng thuoc loai trunq binh a nuoc

ta, khoanq 1.500- 1.800mm/

narn, voi 120 nqay co rnua trong narn Mua mua trunq rnua he nonq.keo dai trong thanq 5-10, c'hillm 80-90%

luqng rnua ca narn va mua nhieu nhfit vao cac thanq 7, 8,9, cao nhflt thanq B.Mua kho nr thanq 9 dlln thanq 4 narn sau, co ban trunq mua lanh va rnua it nh~t vao thanq 12 va thanq 1, chu yllu la mua phun D¢ am tuong d6i trung binh narn 85%, co xu huong tang d~n

tU bac xu6ng nam, tU ngoai khoi vao dflt li~n, th~p (73-77%) vao thang 10 d~n thang 1, cao nhflt (90-91%) khi co mua phun vao thang

3 va thang 4.Luqng b6c hoi trung binh 700- 750mm/

nam, th~p hon nhi~u so voi luqng mUa

Vao cac thang mua dong, moi thang co 3-4 dqt, co thang 5-6 dqt gio mua dong bac, moi dqt keo dai 3-5 ngay

Gio dong bac th6i dQc bo bien, suc gio rfit m9nh, nhi~u khi d9t dlln cfip 7 ,8,ngang ap thfip"'hi~t dol Gio mua dong bac kem theo gia I~nh va

mua dong, khoanq thanq

11-4, co khi dlln thanq 6, mat d¢

suong m u cao tU 5-8 gio sang

Canq ra nqoai khcl, s6 nqay suonq rnu canq tang Suong

mu ph6 bien cac dao da voi, lam tarn nhin rfit thap, co khi chi vai met, gay nhieu tra nqai cho giao thong

Giang kha ph6 bien, moi narn 100- 120 nqay, coah~u hllt cac thanq, nhung tap trung vao rnua he, thuong xuat hien vao chleu t6i hoac sang sorn va doi khi co kern mua da Hal Ph6ng ta noi

xuat hien cac con 16c Ion co sue tan pha rnanh, doi khi gay thiet ha i nf! ng n6 v6 nguoi va tai san Trung binh moi narn co 1,5 con bao d6 b¢ true tillp va 3-4 con gay anh huang Bao thucnq xuat hien vao cac thanq 6-10, tap trung vao thanq 7-8, hay kern theo mua Ion keo dai, gi6 m~nh va doi khi ca nuoc dang Bao gay nuoc dang trung vao ky tri~u cuong co the gay song Ion lam va de bien va gay ng~p mc;in tren di~n r¢ng Do la truong hqp con bao Kate do b¢ vao ng~y"

25 thang 9 nam 1955 da gay tham hQa kinh hoang cho dan

cu ven bo Bac B¢, trong do

co Hai Ph6ng

Dia hinh co anh huang r~t

ro dlln vi khi h~u Hai Ph6ng

Vao thOi gian thang 12-1 cua gio mua dong bac 19i thinh hanh gio huang dong V~ mua gio tay nam, }lio thinh himh

~ ~ ~ ~ :~ ~ ~ t~ jihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA ·1141

•• C BA ' i e m I , a l I i n " y j q u a t r i n " , l I a t t r i e n •

lai la hvang dong nam va nam

vao cacthanq 5-8.Dia hinh dao

chan lam cha che dQ gio

bien-luc dia trong ngay khong tieu

bieu nhu vunq bien ha Milln

Trung, noi chieu t6i co qio rilt

manh tU bien thoivao va sang

som co gio tUluc dia thoi fa.

Vaa rnua he, cac dao da

voi ban nqay h~p thu nhiet

manh va tea nhiet manh va

to~ nhiet vao chi~u t6i gay

nong ai a Hien tuonq suonq

rnu d~y d~c va kea dai aCat

Ba- H<;ILong cOng lien quan

d§n su hC1 nhie t nhanh,

ngvng lanh cua cac kh6i

nul-daa da voi vao rnua xuan co

do am caa, taa nen tam nhin

r~t thap tren mat bien

2- Thuy van s6ng va hili

van

2 1 - T h d y va n so n g

H~ th6ng dong chay song

Hai Phonq thuoc phan ha luu

cua h~ thong song Thai Binh

ket noi voi nhanh song LUQc

thuoc h~ thong song H6ng

(Nguyen VitJt PhO.baZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA1 9 8 4 ; Dja

chi Hai Phong, 1990). Cac

cua chinh do ra bien Ia Lach

Huyen, Nam Trieu, Carn,

LC1ChTray, Van lIC, Thai

Binh

Ngaai ra can co cac nhanh

song Gia, song D a D Q , song

Tam B<;Ic, song Hoa, song

Moi, song Mia Hai Phang co

mQt so kenh daa,ma quan

trQng hon ca la kenh Dinh VO

va song Moi Kenh Dinh VO

dVQc daa vaa nam

1888-1900 nham malu6ng cha tau

bien qua cua Nam Tri~u vaa

Cang Hai Phang Song Moi

dvoc daa vaa nam 1936 nham

mci thong tuyen dvong thuy

W bien qua song Van lIc

sang song LUQc va vaa song

Nam Dinh de ngvQc dong

len Ha Noi

H~ th6~g song B<;IchDang

la bQ ph~n hC1Ivu cua h~

thong song Thai Binh bat

nguon tU vung nui Dong Bac

Cac song Ll,lc Nam, Thvong,

C~u va Duong sau khi hqp

Ivu ag~n Pha L<;Ii,cach bien

90km da phan thanh hai

nhanh chinh la song Kinh

Th~y va song Thai Binh

Song Thai Binh tiep tuc phan thanh hai nhanh la Thai Binh

va Van lIc truce khi do ra vunq bien tay nam Do Son

Den khoanq Ben Trillu, each bien chunq 48km, song Kinh Th~y phan thanh hai nhanh chinh la song Da Bach va song Kinh Thay, Giln den sat bien,hai nhanh nay hop luu

va r6i lC1i phan luu thanh song Chanh do ra c i r a l a c h Huyen, song Bach Dang do

ra cua Nam Trieu, song Carn

v a song l a c h Tray do ra c u a

Ba l a c h T u narn 1981, do dap d~p Dinh v a , ntfoc song Carn don ca qua kenh Dinh

v a do ra cua Nam Trieu, Trang h~ thong song Bach Dang, can co mot s6 nhanh noi ngang nhu song Tam B<;Ic noi C~m va l a c h Tray, song RU9t Lon noi song C~m voi song Bach Dang va mot so nhanh phu khac Ngaai ra,

ca n co song Yen t.ap bat I

ngu6n tu vunq nul Quang Ninh, ra den bien phan thanh hai nha nh la song Binh Huonq do ra vinh H<;ILong va song Ganh Sy do ra cua Lach Huyen, Cac song Garth Sy, Binh Huonq, Chanh va Bach Dang co ban chat la nhOng lach trillu, chiu anh hvang cua thuy trillu nhillu hem song

Long song dvqc ma r~t rQng trvac khi do ra bien, thvong 500- 800m, co noi g~n 1km nhv a song B<;IchDang

Hang nam cac song qua Hai Phong tai ra bien khaang tren 30 km3 nvoc va khaang

18 tri~u t~n bun cat Trang

do, tai Ivqng qua cac cua phia dong bc3c ban daa Do

Son khaang 14 km3 nvoc va

5 tri~u t~n bun cat, chu yeu qua cua Nam Tri~u Philn tai Ivqng Ion hem do qua cac c&a tay nam ban daa DoSon, chu yeu qua cua Van lIc Trang mua mVa 10 (thang 6-10) tai Ivqng nvoc chiem 75-85% va tai IVQng bun cat chiem 90-95% tong IVQng ca nam

Trvoc day nhanh cua song Thai Binh r~t lan, nhvng ke

tU khi daa song Moi a phia bac huy~n Tien Lang noi song van lIc voi s,ong LUQc,

nhanh cua song nay ngay canq boi can, suy tan

Toc dQ dong chay tren cac song trung binh 0,4-0,6 mIs, khi co 10 dat toi 1,8-2,5m/s

Ml!c nuoc trung binh tren cac song so voi rnuc bien thap nhat tal Hon Dau khoanq 210- 256cm, co thev u o t 4,5m khi co 10,anh hvang cua thuy trieu tren cac song r~t lon, dac biet vci h~ th6ng song BC1ChDang, chi phoi rnuc nuoc- dong chay va truyen man sau vao luc dia Song trieu truyen sau den tan Pha Lai, each bien 90km va bieu hien d§n ta n Phu LC1ng Thuonq, each bien 140km

Tuy nhien, gioi han truyen man 1 0 /0 0 thea trieu chi den Ben Trieu, each bien 48km

Giln day, cac dvang d!lng man dich chuyen ro rang ve phia luc dia tren cac song

Tvong quan thai gian chay len va chay xuong tren song

Da Bach- Bach Dang la 9-10 gia/16-15 gio vao rnua he; 11-12/13-14 gia vao mua dong;

tren song Cam la 12/13 gia a

ca hai rnua.: Toc dQ dong chay song a cua song rnua kho trung binh chl 10-15cm/

S , hiem khi vuot 50cm/s va bi dong trillu I~n at Vaa ngay mVa 10, dong chay song 10n,l~n at dong trillu, thvang tren 100cm/s va chay xuong chiem hilu het thai gian chay trang ngay

2 1 - H d i va n

Thuy trillu vung bien Hai

Phonq thuoc kieu nhat trieu dllu dien hinh vai h~u het s6 nqay trang thanq tanhat trieu (Nguyen NgQC Thuy, 1984) Trang mot pha trieu keo dai

25 gio co mot Iiln rurcc Ion va mot I~n nuoc rang Trang mot thanq mat trang co hai ky ruroc cvong, moi ky 11-13 nqay, d9 Ion trieu trung binh daa dQng 2,6-3,6m va hai ky ruroc kern xen ke moi ky 3-4 nqay co d<') Ion trieu 0,5-1,Om

Mua he, trieu rnanh vao cac thanq 5,6,7, yeu vao cac thanq 8,9 va thvong dang caa vao buoi chieu, Mua dongJ

trieu rnanh vao cac thanq 10,11,12, yeu vao cac thanq 3,4 va thvong dang caa v a o budi sang D<') Ion thuy trieu vung bien Hai Phonq thuoc loai Ion nh~t nuoc ta, co xu the tang diln tU nam len bac

va tU ba ra khoi D<') Ion thuy trieu aHon D~u trung binh la 3,Om, cue d~i 4, 18m, Cl!Ctieu 1,75m Daa d<')ng dillu hoa cua thuy trieu tao nen cac gia tr] rnuc nuoc d~c trvng tai tram khi tvqng thuy van Qu6c gia a dao Hon D~u nhu sau: Ml!c trieu cue dai 4,Om Ml!c trieu thap rurcc kern 1,1 m Ml!C trillu caa nuoc cvong 3,6m Ml!c trillu th~p nvoc cvong O,4m

Mvc trillu caa nvoc kem 2,4~ Ml!c tri~u th~ p nh~t O,Om

Ml!c trieu trung binh 1,86m Ml!c trieu trung binh (jj=

.'

M l)t g o c C d n g H d i P h o n g

~ ~ : ~ ~ [ ~ zyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

quy chuan tai Hon D~u duc;1c

chon lam rnuc Om luc dia cua

Ouoc gia va dircc dan di theo

h$ thong trek dia tren khap

c a n u o c

Do anh huang cua dia

hinh va huang bo, s6ng bien

vunq ven bo Hai Phonq n6i

chung khong lon, tnr nhOng

dip d~c biet c6 s6ng bao va

tan xuat I~ng s6ng dat

20-21% Cac s6ng huang bac,

dong bac thinh hanh VaG

rnua dong, c a c s6ng huang

dong, dong nam va nam

thong tr] VaG rnua he (Nguyen

Van Vi~t, 1984; Dja chi Hai

Ph6ng, 1990) VaQ rnu a

dong, tu thanq 9 d~n thanq 2

narn sau, dO cao s6ng trung

binh O,5-0,75m, s6ng thinh

hanh huang dong, t~n xuat

34% va dong bac, tan xuat

14% Vao mua he, tuthanq 3

d~n tMng 8, do cao s6ng

trung binh O,7-0,9m, song

thinh hanh huang dong nam,

tan xuat 27% va huang nam,

tan xuat 22%, Ion hem rnua

dong Trong hau h~t cac

thanq, dO cao Cl!C dai s6ng

thuonq 2-3m, s6ng bao dat

4-5m, cue dai 5,6m Thanq 4

va 10 la cac thang chuyen

tiep, s6ng huang dong va

dong nam uu th~, t~n xuat

25,3- 31'9~~cao trung

binh 0,7 - ~c diem dia

hinh, huang khu vue

dong nam Cat Ba c6 nhOng

thay doi, a day thinh hanh cac

huang s6ng dong bac, dong

va nam S6ng huang dong

bac thuong xuat hien VaG

thanq 10 d~n thanq 2 voi t~n

xuat 30%, dO cao Ion nh~t

1,5m song huang nam

thuong xuat hi$n tu thanq 6

dEm thang 8 vai t~n xuM thay

doi 24-43% VaG cac thang

4,5 va 9, s6ng nh6, huang

khong on dinh

Dong chay ven bo Hai

Phong la dong tong hc;1P,c6

cac thanh ph~n dong chay

tri~u, gi6 va s6ng, trong d6

dong chay tri~u va thanh

ph~n nh~t tri~u co vai tro

quy~t dinh Vi v~y, dong chay

c6 tinh thu~n nghich trong

ngay va phl,l thuoc VaG dia

hinh bO, dinh huang theo

luong I~ch, cua song ho~c

song song vai duong boo

Dong chay mC)nh VaG cac

thanq 6, 7,12,1, y~u VaG cac thanq 3,4-8,9 va chay manh nhat khi rnuc nuoc dao dong len- xuong ngang qua rnuc trieu trung binh Toc dO dong chay tal khu vue dao dOng trong khoanq r~t rOng tu 0,1-1,8m/s tuy thuoc rnua Tal cac vung cua song, toc dO dong chay trung binh 10-30cm/s, Cl!Cdai 90cm/s,fedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA akhu vue ven

bo 86 Son- Lach Tray, dong chay dinh huang theo duong

bo va cua song Dong chay xuong huang dong,dong nam keo dai 12-14 gio, toc

do cue dai 35cm/s, dong cha y len huang bac, tay bac.keo dai 10- 12 gio, toc

PhOng v~ rnua dong la 19,30C, thap nh~t VaG thanq

2 la 17,60C Nhiet do nuoc cao hen v~ rnua h~, cao nh~t 28,90C VaG thanq 5 80 man

nuoc ven bo cOng thay doi theo rnuavatheo ky trieu Bi~n thien do man nuoc trong vunq Cira Carn- Nam Trieu r~t lon, trong khoanq 0,5- 32% V~

rnua rnua dO man narn trong khoanq 0,25%, rnua kho 5-32%.80 due chiu anh huang cua phu sa song va s6ng khuay day nong ven bo, cOng phu thuoc VaGrnua va ky trieu

V~mua mua,do ducnuockhu

v u e c u a CtJm- Na~ Tri$u narn trong khoanq 30-220g/m3,

dO Cl!Cdai 42 cm/s, a khu vue

Cu a Nam Trie u, do a nh huang cua song tuc dO dong -chay xuong Cl!C dai 90cm/s

va chay len cue dai 60cm/s.

TC)ikhu Vl!Cdong nam Cat Ba, dong chay cOng do dong trieu quyet dinh, huang chay phirc tap, toc do chl8-12cm/s, noi

d~'t d~n tren 50cm/s a cac I~ch h~p Khu vl!c nay chiu anh huang cua dong chay mua, nen nuac dl,lc VaG mua

he do dong dl,lc huang tay nam tU 86 Son len Cang xa

bo ra phia ngoai, dong chay trieu y~u di va vai tro dong chay mua the hi$n ro rang

Mua he, dong chay huang dong bac toc dO trung binh

chay huang tay nam, toc do trung binh 20-30cm/s.

Nhi~t do trung binh cua nuac vung ven bien Hai

rnua kho 40-150g/m3.

a vung bien ven bo Hai Phonq- HC) Long ton tai 3 khoi nuoc phan bo tu be ra trung tam vinh Bac BoD6 la khoi nucc cua song c6 ranh giai dO rnan1 0 °1 0 0 , khoi nucc nhat ven bo c6 ranh giai dO man 25%0 va cuoi cunq la khoi nuoc vinh Bac Bo c6 do m~n tren 2'5%0 Kh6i nua~

song phu len vung cUa song B~ch 8ang, ke tU ban dao 86 Son, tay nam Cat Ba va Bai Chay Trong nhGng ngay mua 10, do man khoi nuoc c6 the xuong 1-5%0 Khoi nuac nay chi hinh thanh VaG mua

he, ro nhtJt VaG cac thang

5-8, ve mua kho bi x6a nhoa

do xao tron giOa' khoi nuoc vinh Bac Bo va khoi nuac nh~t ven boo 80 dl,lc cua khoi nuac dao dOng 20-100g/m3.

Khoi nuac nh~t ven bo c6 dO m~n 10-25%0 tc)o ra nho tac

dong giOa khoi nuoc vinh Bac

Bo va kh6i nuoc cua song

Vao rnua mua, ranh giai cua khoi narn nqoai ban dao 85 Son va Cat B a 1,5-5km Ve rnua kho, giai han 25%0 ap sat VaG cua song ven bo, ven dao, an sau VaG tan PM Rung avunq cira Bach 8ang

Khoi nuoc nhat ven bo c6 do

man vinh Bac BO, thuonq c6

do man 25-32%0, ve rnua rnua bi day xa be, ra tan Long Chau- Tra Ban- Co To va vao rnua kho khoi mroc di VaG sat

bo 86 Son, Cat Ba 80 due cua khoi nuoc thuong ch'l duai

huang cua s6ng khutJy due,

do due c6 the tang cao hen

Hai Phonq c6 mot so hi$n tUc;1nghai van bM tluronq c6 the gay thien tai Nuoc dang trong bao dc;tcbiet nguy hiem, nhat la khi trunq ky trieu cucnq Khoanq 30 narn qua,

a Hai Phonq c6 50% so COn bao gay nuoc dang tu 100cm trc len, 30% gay nuoc dang

tu 150cm tro len va 11% gay nuoc dang tren 200cm Nuoc dang tronq bao c6 bien do Cl!C dai 350-356cm diroc ghi nhan trong con bao DAN (1989) Con bao KETE gay nuoc dang trunq ky tri~u cuong nqay 16-9-1955 gay len tharn hoa lich sir cho cu dan ven bien Hai Ph6ng-Quang Yen VB de tren quy

me Ion xay ra nhieu noi gay thiet hai khunq khi~p ve nquci (hen 1000 nguoi thi$t manq) va tai san, S6ng rnua rnua bao c6 the dat 4-5m vai tan xuat 0,05% v~ do cao 5-6m dat tan xuat 0,008% c6 the g~y nguy hi em cho t~u thuyen, de ke ven bien Cac dc;1tgi6 mua dong bac c6 the keo dai lien t[Jc 4-5 ngay gay s6ng Ion cao d~n 1,5m gay can tra cho giao thong thuy

va nghe ca Hi$n tUc;11')9dang cao ml!c nuoc bien lien quan d~n hi$u ung nha kinh gay nhieu tac dOng lieu cl!c d~n moi truong ven boo Trong khoang thoi gian 1957-1989, ml!c nuac bien tC)itrC)m Hon Dc::iu dang 2,24mm/nam,

trong khi ml!c nuac th~ giai th~ ky dang cae trung binh

10-15m Cac ran san ho dit c6 gia tr] cho bao t6n va du lich sinh thai cua Hal Phonq

Cac loal sinh vat bienfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA aHal Phonq da danq, phong phu

va tam¢t ngu6n Iqi thuc pharn kinh tll quan tronq Olln nay,baZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

o vu ng biEln ven bo Ha i Phonq da th6ng ke duoc 185 loai thuc v~t phu du, 138 loai rong bien va thuc vat thuy sinh bac cao, 30 loai thuc vat ng~p man, 69 loai d¢ng v~t phu du, 590 loai d¢ng v~t day

II DlA HiNH HAl PHONG

1 D6i nui Dia hlnh d6i va nut th~p chillm khoanq 5% dien tich

tu nhien Hai Phonq: phan b6 chu yllu abac Thuy Nguyen, ban dao 06 Son va dai Killn

An - Xuan Son, d¢ cao pho bi~n 40-100m, cao nh~t 200m Khu d6i nui0 06 Son nho ra bien thanh ban dao dai 7km.jihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA 1.1 Dai n tii trd m tich lu c

n g u yen

(Tiip th eo tra n g 15)

'l.Srnrn/narn, Mlfc bien dang

cao lam gia tang truyen man

sau vao luc dia, tang cuong

ng~p lut ven be, x6i la bo bien

va lam suy thoai rung ng~p

rnan.v.v

4 Dc?ng thuc v~t

Do moi tnronq tu nhien da

danq nen a Hai Phonq t6n

tai nhieu he sinh thai tieu bieu

n'hu: vunq 'd6i nul, vung cua

song hinh ph~u, vunq cua

sOf"!gchau tho, vOng vinh

acap nho hen, c6 mat cac

h$ sinh thai tung anq, ran

san ho, rung ng~p man,

vunq trieu cua song d~c

trung cho ven bien va h$

sinh thai rung rnua nhiet doi

Rung rnua nhiet doi phat

trien 0 dao Cat Ba, mot phan

o bac Thuy Nguyen va Killn

An a dao Cat Ba, rung r~t

da danq, phong phu v~ loai

cay va hien nay da duoc xay

dl.,lng thanh vucn Qu6c gia

Cat Ba, mot trong nhung khu

rung nquyen sinh dep nhat

cua nuoc ta T<;Iiday da th6ng

ke dUQc 2320 loai d¢ng vat

va thuc vat dang sinh s6ng, Chi€u tren b in Got (Cat Hdi)

trong do c6 741 loai thuc vat A n h :mANH H A l

s6ng trong rung Cac loai (trong do c6 210 loai than nquyen phan b6 0 Thuy

thu c va.t qui hillm die"n hlnh rnern), khoanq 200 loai san , ,

Nguyen, Kien An va 00

la chi dai, kim giao, lat khoi ho va 207 loai ca Chi rieng •

Son nam tren cac doi nang lat hoa, re huang, thoA'phuc 0 Cat Ba da phat hien dUQC ~

phan d] tuong doi rna nh linh, true dua, se'n mat, Cac tren 1200 loai Day la noi luu , ,

loai do.ng va.t qui hill'm nhu giG nqucn, , gen., Ion va co ta o hie n dai. Qua trinh

ac la, qua khoang, voo.c d~u nhieu loai quy hiem nhu rong

traJng va voqc quan du i rong gUQt, rong, da cong," hoa feralit rat pho bien m~c" ,

tra' ng rong mo mem), than mem (oc• du be day, va khong lon,

Thl.,lc vaA.t ngaA.p ma-.n pha't dl.,indlfc, OCdl.,incili, trai ngQc), ,

I hA' b' , , ,. thuong chi dC!t 4 - 5m Cac trien tu nhien day da.c 0 dong uong t e va 0 sat (doi mOl, •

quan d6ng, rua da, vich, den), lop ket v6n va da ong cOng

chim bien (c6c dll, co thua , ay gC!p rong vung

tr6ng 0 tay nam 06 Son H$ ylln nui, mong bien den ) 06i va nui th~p c6 d¢ cao

sinh thai rung ng~p m~n co Nhi~uloailad~csannoitillng 50 - 200m, pho' bi~n

40-nang su~t sinh hQc cao va nhu so huyllt, tu hai, ngao, ca 100m, m¢t s6 cao hon 100m

cung c~p ngu6n Iqi thl!c mlfc, tom hum, cua bien, ca nhu Nui Oeo (146m), NgQc

pham, dang kEl cho•• cqng song, ca'th'u, ca c 1mv.v renh' T A Son (125m), Ma Tra ng

dong cU dan ven bien Rung 70 loai d¢ng v~t day c6 gia tri (114m), Doan LC!i (109m)

ng~p m~n Hai PhOng con c6 kinh tll caq, cOynghia v~ thlfc Olnh cac d6i tuong d6i bang

vai tro quan trQng trong cac pham, xu~t khau, du lich C6 phang, duong chia nuac

cuqc khang chilln ch6ng tren 30 loai ca kinh tll, hqp khong ro rang, suon th~ng

ngoC!i xam cua dan t¢c hang thanh ngu truong ca day va ho~c hoi 16i, duong net tron

nghln nam qua ca n5i Cat Ba - Long Chau tru, suon d6c trung binh

15-San ho a vung qu~n dao Cac bai tom, bai ca keo dai tCr 200, ClfC d<;litoi 30-400 Cac

Cat Ba - Long Chau va B<;Ich Cat Ba dlln cua Thai Binh, day d6i keo dai theo phuong

Long Vy 1<;10ra cae r<;lnvi~n thuong xuyen duqc khai thac Tay Bac - Oong Nam 6dlnh

bo p.b~t,tr.i~n ;l}1clnh.dlln d¢ phl.,JC,y,t,J choXuat khau.thuy ,'.' d6i,rl,l!a.trj,nl:lrV9 tr.pi"bg<:,~c>':l

sau 4-6tT1 V~ nhieu nol deln san cua Hai Phong chillm uu thll, con asuon d6i

~

• ".1 BA

r l e n

qua trinh xarn thuc phat trien rnanh ta o nen nhieu khe ranh, muong x6i sau 12m va c6 th~ toi 4-5m Chi~u dai cac muong xoi thuonq 50-200m, c6 khi hon 300m Cac khe ranh, muong x6i phat trien tren suon nhung dong chay chi xuat hi$n tarn thoi trong thot gian ngan khi co mua rao Duoi chan cac suon d6i tlch tu cac san pharn cua phong hoa, Cac go d6i th~p 20-50m thuonq narn d¢c I~p, phan b6 rai rac ven ria d6ng bang

1 2 N tii d a v6 i.

Qua trinh karsto (xarn thuc hoa hoc tren dia hinh da voi) phat trien armrc dq r~t khac nhau a cac khu vue nui da voi tuy thuoc d~c diem va phan b6 cua cac phuc h$ da cacbonat Dac trung chung cua vunq nul da voi la tharn thuc vat kern phat trien, dia hlnh hiem tro va canh quan

tu nhien de p, Hoat dqng kfiai thac vat Ii$u xay dl,lng

va khai pha m~t bang xay dl.,lng cong trinh da lam canh quan vunq da voi b] billn danq a mot vai noi

06i nui da voi phan b6 a

phia bac Thuy Nguyen va nul Voi cau tao boi da voi h$ t~ng Ph6 Han va h$ t~ng Cat Ba trong pharn vi killn true - hinh thai duong Thuy Nguyen -Quang Yen va Killn An - 06 Son, d¢ cao cac dlnh duoi 100m Hinh thai noi bat cua cac nui da voi la dlnh nhon, suon d<;lng rang cua, d'6c dung, hiem tra. Cac da tai mea phat trien ca tren dlnh

va suon d6c Cac d<;lng dia hinh duong va am phan b6 day d~c Cac d<;lng am Ion nh~t la cac thung lOng giCta nui, ngu6n g6c killn t<;lO- xam thl!c huang tay bac-dong nam, cac d<;lng am nhe> hon •

la cac ranh ngu6n g6c xam thl,lc - hoa tan da voi ho~c cac pheu karsto Qua trinh xam thuc va hoa tan rua lOa cua nU6c mua d6ng thoi dien

ra tc!o nen cac d<;lng dia hinh sac nhQn, hiElm tra. Trong kh6i mii da voi c6 nhi~u"harig dqng 0 ~

~ t m [ !

c a czyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAdo cao kh€lc nhau N6i

chunq, dia hinh karsto a d6i

nui trong d€lt li~n khong tieu

bi~u bang a Cat Ba va H~

Long

2.D6ng bang

D6ng bang yen bi~n chu

y~u c6 ngu6n g6c b6i tu chau

tho, chiem 85% dien tich lanh

tho Hai Phonq, c6 b~ mat cao

pho bi~n 0,5-4m B~ mat

d6ng bang cau taofedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAW tram

tich bot, cat va set rnau xarn,

xam ~au B~ mat d6ng bang

cao 1,5 - 4m, tuoi Toan tan

som-giua va cao 0,5 - 1,5m

tuoi Toan tan muon D6ng

bang b] chia cat bai h$ th6ng

song, lach, ao, h6 kha day

d<\lcvah$ th6ng de cat cO cao

2-2,5m d~n 5-6m, tao thanh

cac dai song song bo bi~n

hi$n nay D6ng bang narn

ca 0 doi nang di~u hoa va

doi hC! lu n trong ki~n tao

hi$n dai, hau h~t dien tlch

ducc quai de ngan man

Day la noi tap trung cac khu

dan cu do th] dong due, cac

khu conq nghi~p quan

tro ng va ca c vu ng nong

nghi$p tru phu Thl,lc ch€lt,

d6ng bang yen bi~n Heli

Phong khong d6ng nhflt v~

hinh thai, ngu6n g6c va tuoi,

c6 th~ pMn bi$t thanh cac

bac nhu sau.jihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

D6ng bang tich tt,l song

-bif/n tuo'i Canh tan mUQn,

phat tri~n tren doi nang va

nang diilu hoa trong tan ki~n

t~o va ki~n t~o hi$n d~i, t~o

thanh deli h~p trong cac

thung lOng Trung Trang, Gia

Lu';'n, Tai Lai, Vi$t Heli voi

chi~u rQng 0,I-O,6km, cl,lc d~i

Ikm, dQ cao 8-12m va duqc

cau tao bel cac tram tich cat bot, set rnau yang thuoc h$

t€mg Vinh PhuC a bac Thuy Nguyen, dau tlch con s6t lal cua d6ng bang la nhung go dong, ti~ng dia phuong gQi

la cac "duonq", rQng W vai chuc d~n val tram m2 nhO tre~ b~ mat d6ng bang Toan tan giua a phia tay bac Hal Phonq, b~ mat bi phu mot lop m6ng cac tram tich song bien Toan tan giua a Dinh VO, dt Hai thuoc ki~n true ha rnanh trong Toan tan, b~ mat narn

sau 12-13m duoi cac lop tram tlch Toan tan va a tay nam D6 Son b~ m<\ltchim sau 20-30m

D6ng blJng tich tu song -bien tuoi Io en tan giua, c6

dQ cao be mat pho bi~n 2-4m, phan b6 thanh cac rnanq Ion xung quanh c a c doi nang

va narn tren doi nang di~u hoa tan ki~n tao-kien tao hi$n dai, Tram tlch cau tao nen be mat la set, bQt, cat I~n tan tich thuc vat cua h~ t~ng Hal Hung Tren b~ mat, qua trinh nra troi phat tri~n y~u va phu mQt lop m6ng set loang 10do phong hoa nh~

D6ng bang tich tt,l song -bien, a§m I§y - bien tuoi Toan tan mUQn, nam ea tren doi nang di~u hoa va sut doi Sl,lt h~, b~ m<\lttrai kha rQng va thoai, dQ cao trung binh 0,5-1,5m; c6 th~ bi ng';'p nuoc khi thuy tri~u len cao, nhung c6 h$ thong de bao bao v$

B~ m<\ltd6ng bang duqc c€lu tao tu bOt,set chlta tan tich thue

~';'t thu¢e h$ tflng Thai Binh

Trong doi nang tuong doi

L o a i kh i ab iii C a t R u a (C a t B a ) ta n g th im sf! th u vich o

kh a ch td i th iim q u a n d d o C a t A n h :T H A N H H A l

rnanh trong tan ki~n tao va ki~n tao hi$n dai, b~ day tram tich cfIut a o b~ m<\ltday trung binh 1m, trong dOi nang di~u hoa trung binh 1,5m; trong dOiyang

hatrung binh 2-3m va datd~n 5-7m 0 khu vue tay nam Hai Phonq a ria cac doi nanq rnanh, mot bQ ph';'n cua b~ mat duoc nanq cao tao thanh nhOng deli thern bien hep (bac I) cao 3 - 3.5m

3 Vung tri~u v a cUa s6ng

3 1 D d i triD u

chiern mQt di$n tich kha Ion cua Hal Phonq, tap trung a vunq cua song hinh pheu Bach Dang phia dong bac va vunq cua chau tho Van uc-Thai Binh 0 phia tay nam ban dao D6 Son Doi bai tri~u chu

y~u g6m c a c bai cat bien, bai lay su vet cac bai tri~u thap

va lach trieu H$ thong tach trieu phat trien phan nhanh day d<\lc, chia cat vunq tri~u thanh cac bai dao, c6 dong chay trieu rnanh lam chuc nang hoan luu, van chuyen nuoc va b6i tich Chung cOng

la m~ng luoi giao thong thuy quan trQng a vung cua song

Cae bai cat bien tich tl,l do s6ng a vung cua song phan

bo h~n eh~ 0 Phu Long, Cat Hai, D6 Son va Vinh Quang (Tien Lang) T~i D6 Son, cae bai cat bi~n a khu Quan dQi, khu 1 va"Khu II rQng thoai, s6ng khong lon, eanh quan

bo d~p, nhung nuoc bien dl,lC Bai Duong Gianh a Phu Long rQng thoai, dai tren 3km, nuoc hoi dl,lc nhung c6 th~

phat tri~n thanh cO sa bai tam Ion nh€lt Hai Phong B~ m<\lt bai thuong duqc c€lu t~o bai cat h~t nho mau xam, c6 ngu6n g6c trcflm tich Il,lc nguyen

Bai I§ysri vl;ltr€lt d<\lctrung cho vung tri~u Heli Phong, nam cao tren ml,l'c bi~n trung binh, truoc day pho bi~n rQng khap, nay thu h~p r€lt nhi~u

do khai hoang I€ln bien cho nong nghi$p va dap dcflm nuoi tr6ng thuy san Cac lo~t

su v~t Ua ng~p m<\lnphat trien d~y d<\lct~o thanh rung thu~n Iqi cho b6i tl,l bun bQt va set

Ngay sat duoi m<\ltbai thuong c6 cac lop tr~m Uch d€!m I~y

su v~t co cua cac giai do~n

phat trien truce Bai lay su vet phat trien ca tren doi nang a yen ria d6ng bang, sat chan

ca c d6i phia b a c Thuy Nguyen voi cau true bai (tinh den rnuc tri~u thap nhat) c6

4 lop tv tren xuong duel: 1 -tram tlch d~m I~y su vet rnau xarn nau: 2- tram tich d~m I~y

su vet rnau xarn xanh; 3- tram tlch dam lay su vet xarn nau

va 4- bQt set 16t day rnau loang 10 Lop 1 thuoc h$ t~ng Thai Binh; lop 2 va 3 thuoc h$ t~ng Hai Hung va lop 4 thuoc h$ t~ng Vinh Phuc, Bai I€!y su vet phat trien tren doi

ha lun phat trien rQng hon a trung tam cua song Bach Dang, cau true bai c6 3 lop d~u thuoc h$ t~ng Thai Binh: 1- tram tieh d~m I~y su vet rnau xarn nau a b~ mat; 2-tram tlch darn I~y suv~ixarn xanh giua va 3- tram tich bai tri~u thap narn dUOi.a tay nam D6 Son, cau true bai chi g6m hai lop vira mol tich tu, lop tren bun bQt set nau va lop duoi cat bot xarn nau

Bai tri§u ·tMp khong co thirc v~t ng';'p mi;ln, ng';'p tri~u th€lp, Uch tl,l bun cat bQt va bun bQt bQt, phat trien dQng v~t day, d<\lcbi$t la than m~m Bai tri~u th€lp philt trien tren doi sut ha thieu hut b6i tich, phan ·bo6 khu vl,l'~ eua song B~eh Dang, tren ki~n truc hinh thili am, sut ha ki~n tao kha mi;!nh Do ~gu6n c€lp b6i UchW song nho, t6e dQ ng';'p chim Ion hon toc dQ lang dQng tr~m Uch da dan d~n tinh tr~ng Uch tl,l khong d~n

bu Qua trinh x6i 10 bai tri~u cao, Uch tl,l bai tri~u th€lp dien

ra m~nh m e, da ti;!O ra kieu bai tri~u mai mon-tich tl,l nhu

a Duong Gianh (Phu Long) Bai tri~u th€lp philt trien tren doi Sl,lt hi;! co d~n bu b6i Uch pMn bo a phia tay nam D6 Son noi co ngu6n b6i Uch tv cae song Van ue, Thai Binh kha Ion nen t6c dQ tr~m Uch Ion hon toc dQ ng~p chim C€lu true bai tri~u th€lp chi g6m mQt lop trflm tich cat bQt c6 mau nau, nau xam; dang duqe b6i I€ln bien ra bien

3 2 D d i d lid i triD u

Doi duoi tri{,u cua songg6m chu yeu d6ng bang Uch tl,l

(X em tiip tra n g 1 8 )

~~:~~l~[~ 11s1 BA

_ , c l i e m I ' a b j n b y j q u a C r j n b p l l a C C r i e n • • fedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

ngc!im va lu6ng tach ngc!im,

phat trienacac doi sut ha ki~n

tao hi$n da], phat trien tU rnep

trieu thap d~n d(> sau 5 - 6m,

c6 be mat rat thoai, phan b6a

truce cua song Thai Binh, Van

uc, Lach Tray, Nam Trieu vabaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

l a c h Huyen Thuc chat, d6 113

d6ng bang chau tho ngc!im

cua cau true cua song

Tram tfch mat day pho bien

113bun bot rnau nau, nau

xarn Chia cih be mat chau

tho ngc!im 113h$ th6ng lu6ng

lach, ban chat 113nhO'ng lach

trieu-sonq c6 be r(>ng tU vai

chuc met d~n tren Ikm, sau

tU mot vai met d~n 10-15m

Tai day, qua trinh xarn thuc

uu th~ so voi b6i tu do hoat

d(>ng cua dong trieu va don'g

chay 10rnua rnua avunq ctra

Nam Trieu va Lach Huyen,

doc ven lu6ng phfa nqoai cira

song c6 cac doi cat (ti~ng dla

phuong gQi 113cac chuong

cat), keo dai hang km, thuang

noi cao tren rnuc trieu trung

binh, phoi 1(>khi trieu rut thap

va hc!iu h~t bi ng$p khi trieu

cuang Phia tay lu6ng Lc;tch

Huy$n c6 chuong Hang Day,

phia dong lu6ng Nam Tri$u

c6 chuong Hoang Chau va

phia tay lu6ng Nam Tri$u c6

chuong Dinh VO Do tuong

tac d(>ng Il,IC s6ng va dong

chay, cac lu6ng l<;Ich ngc!im

phia ngoai cua song thuang

k~t thuc bang m¢t bai ngc!im

chan truoc cua lu6ng Bai

ngc!im co the tach luong

thanh hai nhanh ben nho hE;lp

va nong nhu truoc cua Nam

Trieu va Van uc, hoac lam

ch~ch h~n huang lu6ng nhu

truoc cua Lach Huyen Cac

luong Ic;tch 'thuong hi bi€ln

dc;tngva thay doi vi tri, nhat 113

khi co tac d(>ng cua con

nguai Cac lu6ng l<;Ich duqc

khai thac tfch Cl,lC cho giao

thong va m(>ts6 duqc n<;lOvet

dinh kY M(>t s6 lu6ng duqc

khoi dao cho tau vaG cang

nhu kenh Dinh VO va kenh

Cai Trap

- C6 sl,l khi!c bi$t dang ke

ve hinh tMi, d¢ng Il,ICva di;lc

diem phat trien vung cua

songkhu vl,lc phfa tay bac va

dong nam ban daojihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA D6 Son

Vung cua song tay nam D6

Son thu¢c kieu cua song chau

tho dien hinh Tc;tiday, d(>np

Il,Ic song dong vai tro quyet

dinh ph at trien vung cua, hinh

thai cira song co phan don gian hon, rung ng$p man kern phat trien hen va bo bieri it bi chia cat phuc tap bai cac lach trieu, bai, dao, co dang hol 16i

ra phla bien Cac bai trieu, thuc chat 113cac bai b6i chau th6 ng$p trieu, co ban hang narn b6i b6i tu noi cao va rno Ian ra phia bien hang chuc met va duoc con nguai khai hoang Ifln bien ma r(>ng dflt dai tu nhieu dai Vi th~, cac bai trieu cao co su vet phia nqoai de bien rflt hep, trong khi cac bai trieu thap trai r(>ng toi 5-6 km ra phla bien Cua cac nhanh song chau tho nhu Thai Binh, Van Ucdoi huang nhanh va phuc tap,

Vunq cua song Bach Dang

a phla bac ban dao D6 Son c6 ban chat cau true la mot ctra song hinh ph~u c6 hinh thai duang bo 16m VaG phia luc dia (Trim Due Thenh,

1 9 8 7 ) N6 ducc hinh thanh tren co sotuong tac giO'a qua trinh phat trien cua mot dja hao ki~n tao hien dai dang sut chim voi su nang cao cua ml,lc nuoc chan ti'nh, Sl,lthi~u hl,lt b6i tfch va thuy trieu c6 bien do Ion N6 duoc dinh vi

avi tri ria dong bac' cha'u th6 song H6ng, noi dong b6i tich tong hqp dQc ba huang ve phia tay nam, Vung cua song B<;IchDang 113m¢t vl,lc c6 cau truc nua kin, aday, thuy trieu

113y~u t6 d(>ng luc nqoai sinh

uu th~, quy dinh cac di;lc trung

ve dia hinh va tram tich D61a m(>tvue ruroc Ic,rman, hoa tr(>n nuoc song- bien kha t6t, phan tang mroc y~u Mi;lc du IUc;1ng b6i tich song tham gia dang

ke nhung dong boi tlch di chuyen n(>itai d6ng vai tro chu dao, Voi cau true phan tc!ing y~u, can bang b6i x6i vunq cua song nghieng ve x6i la, xarn thuc Day 113truan9 hop dien hinh tren th~ gioi ve mot cua son~ hinh pheu phat trien trong dieu kien bien d¢ Ion

Hau h~t cac canq bien Ion nhat cua th€l gioi, ke ca Rotterdam- canq cua Chau

Au, narn avung cua song hinh pheu, Hai cang bi~n Ion nhat Vi$t Nam hi$n nay 113Sai Gon

va Hai Phonq deu narn acac vung cira song hinh pheu 113 D6ng Nai va Bach Dang, dinh

vi a ria phia Dong Bac cua hai chau tho Me-kong va Song H6ng

Vung cua song Bach Dang c6 dlnh a B~n Trieu, duang

bo co ban chay ven Phu Long- Cat Hai- Do SOn va ria ngoai doi bO ngam cua song

di theo duang d~ng sau 6m

tU mOi D6 Son d~n tay nam dao Cat Ba Cflu truc nua kin cua vung cua song va sl,l phan cach tuong d6i cua n6 voi bien 113nhO quan dao Cat

Ba che chan a phia dong,

dong nam ban dao D6 Son (;

phfa tay Vu nq cua song thong voi bien (; phfa nam va bien nqoai cua n6 an toi d¢

1 9 8 7 ) Voi cau true nhu v$y, chi c6 s6ng huang nam va dong nam moi c6 kha nang Ian truyen tu bien VaG voi d(>

cao thuang khong qua 3 m

Thuc ra, day 113mot to hop cua hai pheu Pheu phu Yen L$p c6 kich thuoc nho, ph~u chinh Nam Trieu c6 dinh (;

B~n Trieu, day I~ ban dao 86 Son- Cat Ba, Thuy trieu 113y~u t6 d¢ng tuc nqoai sinh uu th~

va quy dinh nhO'ng net co ban

ve tram tich va dia hinh Thuy trieu (; vung cua song nhat trieu deu c6 bien do thuoc loai lon, cue dai 4-4.5' rn, t6c e e

dong trieu' cue dai 150-180 cm/ s trung binh 20-50 cm/s, tuong quan thai gian trieu chay len va chay xu6ng

11-12 h/13-14 h Thuy trieu thuc

su kh6ng ch~ ch~ d¢ thuy van n6i chung, ch~ d¢ dong chay n6i rien~ (; vung cira song

Thuy trieu can kh6ng ch~ su trao deli giO'a nuoc song va nuoc bien anh huang d~n Sl,l phan b6 cua thl,lc v$t ng$p mi;ln va h$ d¢ng v$t day Cac bai trieu lay r$m rc;tpthl,lC v$t ng$p mi;ln tt,t nhien, h$ l<;Ich trieu, kenh trieu day di;lc, cac doi cat trieu nam doc ven ba lu6ng, cac them m~i r:jj='

rrnID~~:'~~[~

rnon phat trien 6 doi trieu thap

tren n~n tram tich b6 rei, la

nhClng danq dia hinh ngu6n

g6c trieu di[lc trung, khong

gi[lp 6 vunq cua chau tho

song H6ng Hang narn, luqng

b6i tich song cung cap cho

vung cua song Bach Dang

khoanq 4-5 tri~u t€ln/ narn,

chu y€lu tV song Cam, tu cac

song khac dua ra khong dang

ke M¢t luong b6i tlch dang

ke giai phonq tu qua trinh

xoi 16 be, bai, tham gia VaG

qua trinh hoan luu b6i tich

vung cua uoc tlnh khoanq 2

trieu t€ln/ narn NQu6n thtr ba

tham gia dua boi tlch VaG

hoan luu cira song la khoanq

tren duoi 5 trieu t€ln/ narn bun

catbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAn a o vet tei lu6ng do ngay

trong pha m vi cua song

Vung cua song Bach Dang

la mot vue rnroc 10man co do

rnanthay doi tronq 'khoang

0,5-32%0 (0,5-25 %0 v~ rnua

mua, 0,5-32 %0 v~ mua kho)

D¢ man 0,5-20 %0 dac trung

cho khu c u a Carn- Nam

Trieu va d¢ man 10-23%0,

de)c trung cho kh u LC!ch

Huyen- Yen Lap

4 'vung vinh va vung bi~n

ven bojihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

Doi tri{,u ven vinh co Unh

ch€lt can ban gi6rig doi tri~u

cLta song nhung co di~n

phan b6 h~p hon nhi~u, co

mat ven ria bo dao Cat Ba va

r€lt h~p 6 ven m¢t s6 dao da

voi nho 6 day d¢ng h,lc song

manh hon Hai dang dia hinh

qu'an trQng cua doi tri~u ven

vinh la bai cat bien va th~m

mai monVung bien Cat Ba

-Long Chau co tren 20 bai cat

bien nh6, tuy h~p nhung

nuoc trong,ya cat min, canh

quan r€lt d~p va an toan do

nam trong cac cung bo da voi

kin song gio Cac bai Cat Co

I, Cat Co II, Cat Quyen, Cat

Dua dang co suc thu hut Ion

d6i voi du khach Bai bien 6

Cat Ba co thanh phan tuong

d6i d6ng nh€lt,duqc c~u t~o

b6i cat h~t nho, h~t tho ngu6n

g6c va voi sinh vat, mau vang

nh~t, tram Uch duoi b~ 'mi[lt

Ian nhi~u cuoi, canh san h6

va dam da v6i silic, vi chung

thuong nam 6 ria phia trong

cac ran san ho

Long vjnhla phan vl,lCnuoc

ngc;.p thuong xuyen cua cac

vinh H~ Long va Lan H~, bao

gom cac hqp phan dong

bang day vinh, lu6ng I~ch,

r~n san ho va tung ang D6ng

bang dat vinh co tram Uch chu

y€lu la bun b¢t nho, bun set,

d¢ sau pho bien 2-5 m va bi

chia cat phuc tap boi cac hon dao va luong tach Dong bang mat day vinh co the duoc phan chia thanh ba b~

mat kha r¢ng va thoai B~ mat sau 2-5 m phan b6 chu y€lu 6 phia dong, bac va don~ bac dao Cat Ba Day la be mat tich tu tuoi Toan tan giCla muon, phat trien tren b~ mat k€l thua cua d6ng bang chau Tho- b6i tich song tudi Canh tan muon Chinh d6ng bang chau tho - b6i tich song nay lai phat trien k€lthua tren canh d6ng karsto tudi co hen, tuoi Cach tan giCla- muon B~ mat sau 6-11 m phan b6 6 ven ria dong nam dao Cat Ba, co tuoi dia hinh Toan tan sorn- giCla

va ph at trien k€l thua tren b~

mat canh d6ng karsto tuoi Canh tan giCla- muon B~ mat sau 12-20 m phan b6 6 khu vue vinh Lan H~, xung quanh

c a c d a o Dau Be, Hang Trai, tuoi dia hinh toan tan sorn, phat trien k€l thua tren b~ mat d6ng bang karsto tuoi Canh tan So voi vung cua song, lu6ng lach tronq vinh sau va

it bi sa boi PMn Ion do la di tichcac long song co bi ngc;.p chim, duoc duy tri nho xarn thl,lc cua dong tri€Ju hi~n d~i

Phan Uch do sau co s6 cua cac I~ch ng~m khi h¢i luu voi nhau va theo nguyen tac phan dp nhanh song, h~

th6ng song co duoi day Vinh HC! Long va Lan HC! bao quanh quan dao Cat Baduqc

chia tttanh 6 dp C€lp 1 co mUc xam thuc co s6 dat d€ln d¢' sau 1,5-2 m; CJp2:

3,0-3,5 m; CJp 3: 6-7 m; CJp 4 : 12- 13 m;dp 5: 20-22 m va

cJp 6: 35-40 Cac c€lp 1 va 2

co trac di~n ngang hinh chCl

"V" bieu hi~n qua trinh xam thl,lc sau long song chi€lm Uu th€l Cac dp 3-6 co trek di~n ngang hinh chCl" U" bieu hi~n

qa trinh xam thl,lc ngang lon9 song kieu d6ng bang uu the truoc khi bi bien lam ngc;.p

Ran san h6 vi€Jnbo rat dac trung cho moi truong vinh, c'hi thi cho' di€Ju kien nuoc bien trang, ~m va d¢ mi[ln cao, co di~n Uch khoang 250 ha phan b6 chu y€lu 6 Dong nam Cat

Ba va dao Dau Be B~ mat th€Jm ran co do cao tV -1 d€l'n +1 m v{,i ml,lC nLioc th~p nhM, r¢ng tV vai chl,lc met den

300-400 m, nghieng thoai tV vach nui ra bien va duoc c~u tao b6i san ho song v~ ch€lt, c~c tang, cu¢i va s~n cat va voi sinh v~t Day la d~ng dia hinh nguon g6c sinh vc;.t bi bi~n

danq do cac qua trinh bien hien dai Cac khu vue co ran san \h6 t6t la c a c dao Arig Tharn, Cat Dua, Mai H6ng,

Ba Trai D a o (dong nam Cat Ba), va cum dao Dflu Be -Hang trai, Long chau, D¢ sau pho bien ran dat toi la 5-6 m

Cac ran san ho 0 Cat Ba tuy khong phat trien bang cac ran san ho 6 bien phia nam, song nhi€Ju ran co the tieu bieu cho kieu ran ven bo Tay vinh Bac B¢ voi su da danq cao cac gi6ng loai thuy sinh vat Cho d~n nay da phat hien duoc 0 vunq bien Cat

Ba co 193 loai san ho, trong d6 bq san ho cung

Scleractinia co 166 loal

Cac tung anq la nhClng vinh thu cap nho hep, phat trien 6 phan 16m cua cac cung bo dao da voi Ion Chung co ti€Jm nanQ Ion da danq sinh hoc, nquon loi thuy san va du lich

Cac tung anq, h6 nucc man

la nhClng danq dia hinh d¢c dao 0 vinh Lan Ha va Ha Long baa quanh quan dao Cat Ba Chung co hinh dang keo dai nhu TUng G~u, Tung Chang, Vinh Tho Rung, co hinh danq dang thuoc nhu ang Tham, ang V~m, ang Tom, ang Ke Co hang chl,lc h6 nuoc mi[ln d~p tren cac dao da voi, noi tiEflngla h6 Ba H~m tren dao Dau Be

Chung thong voi bien qua m¢t cLta hay hang ngam

Tung ang, vang vinh, h6 nuoc mi[ln co vl,lc nuoc"trong xanh, rur)g cay xanh t6t bao quanh t~o nen khung canh d~p nen tho va huy€Jn bi

Vung bien nong ven bo

co d¢ sau khoang 5-6m d~n 25-30m nam trong ph~m vi tac d¢ng r6 cua sonp d€ln day bien va la vung dong bang day 'bien tich tl!-bao man ,duoi tac dl,lng cua dong hai luu ven bo Trflm Uch b€Jmi[lt

la bun b¢t nho nau xam, xam xanh Day la khong gian quan trQng phat trien ngh~

ca ven bo

5 H~ th6ng d a o H~ th6ng dao 6 Hai Phong gom ca dao xa nhu BC!ch Long Vi va cac dao gan bO

Theo th.:inh phan v~t chM c~u tao, co the chia cac dao cua Hai Phang thanh ba kieu:

kieu dao da voi 6 cat Ba-Long Chau, kieu dao da g6c trflm Uch II,lCnguyen nhu Hon Dau

va B~ch Long Viva kieu dao cat Cat Hai Cac dao va Yen, Cai Vi€Jngthl,lc ch€lt la cac bai lay su v~t bi I~ch tri~u chia

cat va hau nhu ngc;.pnuoc khi trieu cao Dao Dinh va truoc kia cOng co c a c khu d~t cat cao nhu Cat Hai, nhung da

vi bien xoi 16 hIlt, nay chi con lai bai trieu co de bao, mot phan dang duoc do d€lt da'p n€Jn de xay dunq khu conq nghi~p mol.fedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

5 1 D d o d d lu c n g u yen

Dao Bach Long Vy narn giCIa Vinh Bac B¢, each Hal Phonq 135km, la met qua d6i thoai co d¢ cao tuyet deSi 61,5m, nho len tu mi[lt day bien, sau khoanq 30m Dao duoc cau tao bang da tram tlch luc nquyen tuoi D~ tam thuoc cac h~ tang HQa Mi va Phu Thuy Chau, Dao co dien tlch 3,5km2 ke ca them tri~u

da g6c, voi du khong gian d6i; them, bai cat bien, bai tang Bai cat bien 6 dao Bach Long Vi co tong chieu dai 1900m, tap trung 6 phia nam

va dong nam dao cOng la nhClng bai tam dep Do la hon dao xanh, noi tren mat bien xanh, co s u e h€lp dan du khach va co tiem nang phat trien du lich, dich vu hang hai

va hau can ngh~ ca Bach Long Vi noi ti~ng voi san pham bao ngu va hai sam,

co khu r~n san ho ngam phat trien nh€lt vinh Bac B¢, d¢ phu Ion d~n 90%), da d~ng sinh hQc cao, canh quan ngflm con duoc bao ve t6t, du di~u ki~n xay dl,lng ttianh khu bao t6n tl,I nhien bien hay cong vien bien Do la m¢t d~ng tai nguyen quy gia; m¢t dia cMm

Iy tu6ng cho du lich ngam va

du lich khoa hoc Khu vuc bien tay nam dao la ngu truong quan trQng n,hM Vinh Bac bo

Hon D€lu la hon dao sat

bo, cach mai ban dao 06 Son khoang m¢t km Dao c~u t~o

tV da Il,lc nguyen h~ rung Do Son, r¢ng 7,8 ha, d¢ cao Ion nh€lt 40m, co rung cay xanh t6t cung voi m¢t quan the d€Jn mi~u uy linh, cac cong trinh ngo~n ml,lC nhu thap den va Dai Khi tuqng Thuy van duqc xay dl,lng tV nam 1923

5 2 D a o d ti vo i

Qufln dao da voi Cat Ba-Long Chau voi gfln 400 hon Ion nho co d~ng th~p kieu Phong Linh va d~ng chop kieu Phong TUng Chung co hinh d~ng ky di, d¢c dao do qua trinh phong hoa hoa hQc keo dai tren 20 trieu nam tao nen d6ng bang d~ voi kars'to

(X em d ip tra n g 2 0 )

va d6ng bang nay b] ng~p ki€ln tao duoc b6i tich It!p d~y r6i chay ng~m ra bien Tren

chim do bien ti€ln Toan tan nhubaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA0 thung lOng Trung dao Cat Ba dong chay chi

Da 0 chinh Ca t Ba rqng Trang va Gia l.uan aven ria g;\ipamQt vai diem nhu Hien

144km2, cao nht!t 331m, la cac dao da voi lon, nhieu h6 Hao, B~n Ca va Thu6ng

hen dao da voi Ion nht!t oven karsto kich thuoc toi hang ha Lu6ng Day la nhOng diem

ba phia Tay bien Dong Tren b] nuoc bien xarn nhap bien cung cap nuoc nqot rt!t t6t

dao Cat Ba, h~u h€lt cac dlnh thanh cac h6 nucc man hoac cho mot dao co nuoc man

tap trung trong khoanq 100- cac tung,ang (anq Tham, bao quanh Co die'm luu

250m, cac dao Ion tturonq c6 anq Ven) luqng nuoc nqot dat 10 1/s

dQ cao 100-250m, cac dao H6 Ba Ham tren dao D~u Xung quanh quan dao Cat

nho c6 dQ cao duoi 100m va Be la mot diem tham quan Ba, tronqpharn vi dao dQng

cac hen (dao rt!t nho) thuang noi ti€lng D6 la mot quan the tri~u len xu6ng, a n m o njihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAh6a

chi cao 20-50m Hau h€lt cat: ba h6 nuoc man ducc rung hoc bO c1a do nuac bien tao

dao narn tren doi nang y€lu cay-nul da bao quanh, thong n~n h(l th6ng ngt!n an rnon

hoac rnanh trong tan kien tao voi nhau va thong voi vung cao 33,5m va cac hang lu6n

va ki€ln tao hien dai Cac b~ nuoc vinh aphia tay bac nho Tren vach kh6i nui da voi con

m;\it dinh' cua 'chu~g la dt!u cac hang lu6n xuyen qua cac ghi lai nhieu ngt!n nucc bien

tlch b~ mat cac canh d6ng kh6i da voi, co the di qua co, vo h~u lia barn va cua

karsto co bi nanq cao do bang thuyen nho khi thuy hang dQng narnacac dQ cao

chuyen dQng ki€ln tao B~ tri~u ha thap khac nhau: dQ cao 1,5-2m

mat dinh cao 100-250m c6 Nuoc nqot tren dao rt!t ung voi rnuc bien hien dai:

3-tuoi dia hinh cu6i D(l tam, hi€lm va vi v.;ty chi a dao Ion 3,5m ung voi rnuc bien co

cac b~ mat dlnh 80-1 OOm va Cat Ba rnoi co dan cu sinh Toan tan muon, 4-6m ung voi

40-60m co tuoi Ca nh tan s6ng V~ rnua rrura, nuoc mua mire bien co Toan tan giDa

sorn-qlua va 10-15m canh tlch dQng tao nen cac dong va rrurc 10-15m ung voi rnuc

tan muon chay b~ mat doc thung lOng bien co Canh tan muon

Cac dao cau tao tu hai h(l Gia Lua n, Trung Trang Qua trinh nuoc bien an

t~ng c a voi Cat Ba va Quang Dong chay khonq dien hinh, man chan vach lam tang tinh

Hanh, rieng dao chinh Cat it xuat IQ tren mat do bi hut ki di, dQc dao cua cac hon

Bacon duqcct!u t<;lotucac , -,

lop da luc nquyen cua h(l

t~ng Ph6 Ha n Vat chat

carbonat thuan Iqi cho hoat

dQng xam thuc rua IDa da

voi cua nudc' mUa Ho~t

dQng nay da chia cih kh6i

da voi nguyen thuy thanh

cac cham, nui rieng bi(lt co

hinh dang da d<;lng, t<;lOnen

nhDng canh quan dQc dao

Tren dinh va suan cac kh6i

nui da voi hO<;ltdQng nay t<;lO

nen dia hinh da tai mea sik

nhQn Trong kh6i nui da voi,

ho~t dqng nay da t~o ra

nhi~u d<;lng dia hinh d;\ic bi(lt

nhu cac hang dQng karsto

vdi cac mang da, vu da,

chuang da, cac gi€lng, cac

pheu, cac h6 Sl,lt va cac su6i

ng~m H(l th6ng hang dQng

noi ti€lng voi cac dQng nhu

dqng Hoa Cuong, dqng

Trung Trang, Hang Quan Y

V.V nam a cac dQ cao khac

nhau: 4-6m, 10-15m,

20-30m va 40-60m M;\ic du dia

hinh hiem tra, tren dao Ion

Cat Ba c6 cac thung lOng

karsto phat trien dinh hu6ng B lic xip h a n g b a o tq i C d n g H d i P h o n g A n h :T H A N H H A ,I

dao da voi hinh chop va hinh thap Cac dao c6 muon hinh dang ve khac nhau n6i tren mat nucc trong xanh Ten gQi cua chunq phan Ion the hi(ln hinh dang cua van v.;tt ma con nguai tuang tuonq ta nhu hen

at Hen chuang, Mai R u a , U i VQng, Duoi R6ng C6 ten gQi earn thlen nhien thanh binh nhu Hang Thuy, v u o n Qua

C6 ten gqi canh thien nhien hung vtnhu Da La, Hen Bao,

Su Tv Tren vach dao, tao h6a cham khac nhOng lop da u6n men rnai, nhDng mal che

va ngt!n bien an man

5 3 D a o c a t

D6 la dao Cat Hai narn giDa cac lach Nam Trieu va Lach Huyen, an ngD phia nqoai vung trieu darn I~y su vet cua vunq cua song Bach Dang, Dao cat thanh tao do

s6ng tlch tl,l tao nen cac dai

de cat vao giDa Toan tan muon Cac dai de cat chi cao

den 2-3m, nam gan song song vel nhau va phan each nhau qua cac lach trieu, bai I~y su vet hep, Hien nay, tuyen de bien khoanh bao Cat Hai thanh mot khu c6 dien tich 15km2, bao g6m,

ca cac cum dan cu narn tren

de cat, d~m nuoi thuy san m;\in

Iq, d6ng mu6i duqc khoanh dap, cai t<;lOtCrcac l<;Ichtri~u, bai cat bien va bai I~y su VE;lt

Dao Cat Hai nam trong vung sut ki€lnta~ hien dai kha manh

T~en da~ cat c6 'nuoc ng~m nh<;lt, nh<;ltIq chua trong cac the c~t Vi v.;ty, day la noi t.;tp trung dan cu kha dong Thien tai giong bao hay g;\ipa dao Cat Hal Ba phia nam dao bi x6i 10 manh tCr lau va bi€ln It!n da la~ mt!t di nhi~u dt!t dai, nha cva Dan cU Cat Hai truy~n l<;Iirang, ngay xUa Cat Hai rQng giap g~n D6 Son

va hai noi cung nghe chung ti~rig ga gay Mqt trong nhDng dt!u licu ro rang v~

bien It!n, ml,lC bien dang cao

a Cat Hai la cay du da co can nguyen vE;lnnam cho vO 'tren bai tri€lu su VE;ltsat bien

avl,lng Gia LQc