Vai tro tui va chinh sach di vi ngi

Theo dinh nghia filly, nhimg nguoi tri thirc phai duoc khang dinh vS m~t hinh thirc, tire la, nhfmg ngiroi dQng chu dao cua ho tren nSn tang tri thirc ma ho dii hoc ~p diroc.. Vi thS, ng

ISSN:FEDCBA 1 8 5 9 - 1 4 8 5QPONMLKJIHGFEDCBA

H Q C V 1 $ N C H f N H T R I Q u 6 c G I A H 6 c H i M I N H - H Q C V I $ N B A a C H i v A T u v l : : N T R U V ~ N

Website: hUp://ajc.hcma.vn - http://bctt.hcma.vn

A m N in h M Q n h l1 1 6 n g

s6T H A N G 2 - 2 0 1 7 _

TQPONMLKJIHGFEDCBAAong b· ~ t~ten IJp:

PGS, TS PRAM RUY KY

PM TAng bien t,p:

PGS, TS TRVONG THl KIEN

PGS, TS PRAM MINH SON

Toa soan:

36 Xuan Thuy, d u Giay, Ha NQi

Di~nthoal:

(04) 37.546.963 (may Ie414)

Fax:(04) 37.548.949

GiAy p h e p xuAtb a n :

s 6 32/GP-BTTTT

cap ngay 20.1.2016

E-mail: llcttt1994@yahoo.com.vn

TlIVe TrEN - KINH NGffiE:M NGUYEN TI-UTHU HA:

NOO HOANG ANH - LE TI-UTHU mEN:

Cong tic nr nrong trong d~u tranh phong,

NGUYEN THl NGQC HOA:

VO HAo QUANG:

Vai tro tu6i va chinh sach d6i voi

LETI-UTHAO:

Nang cao hieu qua giang day nr nrong

H i> Chi Minh trong cac tnrong dai hoc hien nay 64 PRAN SY THANH - NGUYEN cHi ~N:

Chuyen bi~nillvi~choc ~p va lam theo

PRAM TIll THANH TJNH:

NGUYEN TI-UTHANH WONG:

SU dung Internet - rnQtphuong phap tv hoc ti~ng Anh

NHAN VAT - DI sAN

CHUONG LANG BAo: MQt chuyen ti> i t~ kieu My

ANHCUABAN

GIOr 11IIEU SACH

THONG TIN KHOA HOC TOM TAT TiliNG ANH

85

8 7

88

89

91 93 95 97

T H V CQPONMLKJIHGFEDCBAT I I ~ N - K I N H N G H U ; : M FEDCBA

d o i v I i n g lf iJ i c a o I U D i t r i I h I 1 c

H o c v ie n B e o c h i v a T U Y f m t r u y e nutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

1 1 D i n h n g h i a n g U 'O i e a o t u a i t r i t h u e v a v a i t r o

c u a n «

r~ng, "ngiroi cao tu6i la ngiroi du 60 tu6i tro len"(l)

t u 6 i t r o l e n , c o t r i n h a ( J c a o a a n g , d a i h 9 C t r o l e n , a i i

v a d a n g l a m v i e c ac a c c o q u a n , c a c t 6 c h u c l a m c o n g

t a c g i a n g d a y , n g h i e n c u u k h o a h 9 C v a t r u y e n M k i i n

t h u c Theo dinh nghia filly, nhimg nguoi tri thirc phai

duoc khang dinh vS m~t hinh thirc, tire la, nhfmg ngiroi

dQng chu dao cua ho tren nSn tang tri thirc ma ho dii

hoc ~p diroc Vi thS, nguoi co bang c~p cao, vi du tiSn

sy toan hoc, nhung kh6ng su dung tri thirc ~y vao

duoc goi la tri tlnrc

s u d u n g t u t u o n g v a s u y l u d n , t r i t h o n g m i n h v a c a c s u y

l u d n c o t i n h p h a n b i e n v a p h d n t i c h , t r o n g m o t n g a n h

n g h ~ n a o d o h a y l a t r o n g t u e a c h c a n h d n v a l d m ( J t

n g u o i c o l i e n h ? v o i a u : f t u o n g v a c a c I f t h u y i t t r i m

t u o n g ; m o t n g u o i m a v o i n g d n h c u a m i n h ( v i d u t r i i t

h 9 C , p h e b i n h v a n h 9 C , x i i h ( J i h 9 C , l u d t , p h d n t i c h c h i n h

t r i , k h o a h 9 C I f t h u y e t , v v ) t a o r a v a t r u y ~ n M c a c f

t u o n g m o i ; m o t n g u o i v o i k i i n t h u c s i i u r o n g v ~ v a n

h o a n g h ? t h u d t a i i l a m c h o t i e n g n o i c u a h o c o a n h

h u a n g t r o n g c o n g c h u n g "

Theo Tir dien xii hQi hoc Oxford, khai niem tri thirc diroc hieu khac nhau theo cac thoi ki lich su cu the Vi du: "Theo truyen thong, tri tlnrc co vai tro la nlnrng nha

Au, ill thoi Phuc hung cho dSn thS ki XIX, tri tlnrc la nhimg ngiroi sang tao van hoa cao dp, la triSt gia va nhirng nha phat kiSn khoa hoc cua thoi dai dO"(2).Tuy nhien, vao cu6i thS k:iXX, nguoi ta co xu huang daub gia lai vai tro cua tri thirc do each thirc t6 chirc xii hQi h~u c6ng nghiep voi trinh dQ phat trien khoa hoc cong nghe cao va irng dung cua no trong san xu~t cling nhu doi s6ng xii hQi Pau Johnson va Stive Kimball dii ban luan vS tri tlnrc nhu "nhfrng ke mo mong thieu tlnrc ts

va tham chi con nguy hiem"(3) Trong khi do, Daniel Bell cho r~g, "Xa hQi tri thirc trong nrong lai se trao cho tri tlnrc mQt vi thS trung tam va danh gia"(4)

MQt dinh nghia vin tit "vai tro la nhfrng ki vong gin voi mQt vi tri xii hQi xac djnh"(5) Trong Tir dien xii hQi hoc Cambridge, vai tro diroc dinh nghia nhu la mot

~p hop cac hanh vi co lien d6i voi vi tri xii hQi trong

hieu voi nghia ch6 dung trong xii hQi hay vi thS xii hQi

6 0 L V W 4 H C H IN HlR l v A lR U Y E H T H O N G - S6212017

T.Parsons va R.Merton nhan manh tinh ch~ UGCcua

cac vai tro xii hQiboi cac clnrc nang xii hQico lien quan

m~t thi~t voi vi tri xii hQi C6 hai loai vai tro Loai tlnr

nh~t la k:ivong v~ thai dQ hay quan di~m cua ngiroi

tham gia urong tac xii hQi.Loai tlnr hai la k:ivong hanh

vi ~ dinh hoac ch~UGCcua nguoi tham gia tuong md6)

Tir nhirng each ti~p c~n can ban v~ vai tro trong xii

hQihoc, chung t6i v~ dung d~ dinh nghia vai tro tu6i

t h u c c a o t u 6 i l a k i v 9 n g c u a c o n g d 6 n g v a X Q h ( J i v ~

t h a i d ( J v a tr a c li n h i e m , n g h i a NMLKJIHGFEDCBA V l, l c i i n g n h u q u y ~ n l o i

c u a n g u o i t r i t h u c c a o t u 6 i t r o n g v i ? c t r u y e n b iz t r i t h u c ,

g i a o d u e d a o d u e z 6 i s o n g v a n m i n h c h o t h i h ? s a u

c i i n g n h u c h o c o n g d 6 n g v a X Q h o i

1 2 P h iin t i c h n h i f f l g k & q u a n g h i e n C U l l I i t h u y &

v a t h , r c n g h i ? m v i v a i t r o t u 6 i

Viet Nam, Thai Lan, Singapore la ba mroc trong

7,1%, Thai Lan 8,7%, Singapore 10,4% Xu huang gia

h6a 6 Vi~tNam dang tang nhanh trong nhimg nam gfuI

1999 - 2014(7)

Dan s6 gia h6a nhanh 6 Vi~tNam trong 25 nam toi

se kern theo nhirng thach tlnrc kh6ng nho d6i voi mQt

mroc dang phat tri~n Theo dir bao clans6 cua T6ng C\lC

thong ke, nam 2014 dan s6 Viet Nam la 90,5 trieu

nguoi, d~n nam 2049 se la 112,1 trieu ngiroi, nrc la

trong yang 25 nam dan s6 Viet Nam dii tang len 21,6

trieu nguoi, binh quan clans6 m6i narn tang len 864.000

len 38,8 tu6i D~n nam 2035, tYI~ clan s6 duGi 15 tu6i

so vGi60 tu6i tr61en la 111.Tuy nhien, d~n nam 2049,

mc la cu c6 1 tre em duGi 15 tu6i thi c6 1,41 ngum gia

t6ng clans6 thi clans6 cUaqu6c gia d6 duQ'ccoi la "gia"

Hien nay, c6 02 tieu chi danh gia dan s6 gia, Tieu chi

la clan s6 gia Tieu chi thir hai cho rfuIg,dan s6 c6 tYI~

tr61en da la 7,2% Nhu vay, Vi~tNam da bUGCvao giai

c~u clans6 Vi~tNam c6 xu huang gia h6a nhanh, ciing d6ng nghia voi viec bi~n d6i vai tro hra tu6i Sir bi~n

hQitrong cac linh V\fClao dong, ngh~ nghiep, giao due dao tao, an sinh xii hQiva nhieu v~ d~ xii hQikhac

1 3 M ~ t sa v a i t r o c a b a n c u a t r i t h u c c a o t u 6 i

- V a i tr o l a o d ( J n g , d a o t a o , t r u y ~ n b iz k i ~ n t h u c c u a

n g u o i c a o t u 6 i t r i t h u c

Di~u quan trong ma chung toi quan tam 6 day la vai

nam 2049 se di~n ra nlnr th~ nao theo ti~n trinh gia h6a cua clan s6 Vi~t Nam Nghi dinh 14112013/Nf)-CP ra doi dung hie clan s6 Vi~t Nam bUGCvao giai doan gia h6a, vi th~ n6 hop voi quy l~t su dung sire lao dQng cua nguoi tri tlnrc cao tu6i g6p phfuIlam giam nhe ngan sach chi hrong cho nguoi v~ huu va co loi cho Quy bao

viec keo dai dQ tu6i lao dQng cho tri tlnrc cao tu6i se lam can bfuIg nrong d6i giira tri thirc tre c6 bfuIg cAp cao voi tri thirc cao tu6i, nho d6 ma can bfuIgtuong d6i v~ m~t clnrc nang giao due - dao tao va nghien CUu khoa hoc cua dQingil tri thirc Tri tlnrc cao tu6i vfu!c6 anh huang sau s~c d~n vi~c t6 clnrc va hoat dQng xii hQitrong linh V\fCgiao due, dao tao, giao due dao duc truyen th6ng va dao dire each mang ciing nhir chu

th6ng trQngngum cao tu6i, trQngngum c6 tri thuc vfu!

cac quan h~ xii hQi Vi th~, vai tra cUa ngum tri thuc cao tu6i trong vi~c duy tri n~n van h6a tien ti~n d~

net van h6a dan tQCla cit quan trQng Ngum tri thuc cao tu6i gifr vai tra cim guong trong con m~t cUath~

Tuy nhien, s6 Iugng ngum tri thuc cao tu6i vfu! tham

LV UJ4/I CHINH lR! VA lRUyEit THON6 - So2 1 2 0 1 7 6 1

T H V CQPONMLKJIHGFEDCBAT I I ~ N - K I N H N G H I I ; MutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

ch~t hrong lao dQng tren don vi thoi gian, lam giam dQi

ngii lao dQng tre trong co cAu lao dQng quoc gia, nh~t

- V a i t r o n g u o i b e n h v a c6l d t c o n g d a n g c u a n g u o i

c a o t u 6 i t r i t h u c

ngiroi benh c6 quyen doi hoi xii hQi phai chira tri benh

cho ho d~ ho khoe manh, va c6 du nang hrc d~ thirc

hien cac trach nhiem vai tro xii hQi binh thuOng<lI).Vai

tro benh diroc dinh nghia nhu la str ki vong v€ viec

miSn tnr trach nhiem vai tro xii hQi binh thuong Ngiroi

benh c6 quyen doi hoi va ky vong 6 cac thiSt chS xii

chira tri d~ nguoi benh khoe manh la trach nhiem xii

hQi cua cac thiSt chS xii hQi, d6ng thoi ciing la di€u kien

d~ dam bao clnrc nang can bang xii hQi Ngiroi cao tu6i

la nh6m ngiroi cling thuong xuyen bi benh va cling c6

nhu d.u diroc cham s6c sire khoe nhu ngiroi benh Tuy

nhien, nguoi cao tu6i tri thirc c6 nhu cAu duoc cham

s6c sire khoe th~ ch~t, d6ng thoi cham s6c sire khoe

tinh thAn nrc la 410 di€u k:i~ xii hQi d~ ho c6 th~ d6ng

g6p tri tu~ cho cac thS h~ sau Ngiroi cao tu6i n6i chung,

tri tlnrc cao tu6i n6i rieng d€u c6 xu hu6ng suy giam

sire khoe va nang su~t lao dQng Khi nguoi tri thirc cao

tu6i bi 6m dau, ho cAn su giup do cua gia dinh, cong

d6ng va xii hQi M6i quan h~ giita ngiroi tri tlnrc cao

tu6i bi 6m dau voi nhirng ngiroi than, nhirng d6ng

nghiep va ca xii hQi n6i chung bi giam sut so voi giai

doan ho con duong nhiem, Tir d6 cho th~y su suy giam

vai tro cua ho trong cac quan h~ khac M~t khac, khi

sire khoe giam sut va bi benh ~t, ngiroi cao tu6i cAn su

trQ'giup cUa xii,hQi nh~t la h~ th6ng chinh sach an sinh

xii hQi Sv thiSu quan tam cua gia dinh, cQng d6ng hay

cac co quan, 16 chuc an sinh xii hQi cang lam nguOi cao

tu6i dS th~t vQng va quan h~ giua nh6m cao tu6i v6:i xii

hQi cang long lea hon Khi nhin vao vi~c xii hQi, cQng

d6ng cham s6c nguOi cao tu6i, thS h~ tre se danh gia

muc dQ uu vi~t cUa chS dQ Vi thS quan h~ giua vai tro

nguOi b~nh la tri thuc v6:i h~ th6ng chinh sach va thvc

hi~n chinh sach la dt quan trQng, vi n6 410ni€m tin cho

thS h~ tre trong cong vi~ thuOng ngay hi~n 41i cUa hQ

Nhfrng nguOi tre nhin nhfrng nguOi cao tu6i bi b~nh va

thai dQ CUaxii hQi d6i xu v6:i nhfrng nguOi cao tu6i nhu

la bai hQc k:inh nghi~m cho ban than nguOi tre Trong

xii hQi ta hi~n nay, ben cl;lnhnhUng di~m uu vi~t rna h~

th6ng chinh sach danh cho nguOi cao tu6i vftn con mQt

s6 b~t c~p d6i voi nguoi gia nh~t la khi ho bi benh Hien nay, vk d€ gioi trong vai tro benh cling chua duoc quan tam thoa dang Nhimg nghien ciru 6 mroc

din benh th~p ill nh~t sinh hon so voi nam gi6:i(I2).Cac tac gia House, Robbins va Metzner (1982) cho rkg, tinh nhay earn cua ngiroi cao tu6i ngay cang tang tnroc nhimg suy thoai sinh ly, tam ly khi ho tiSn dSn mQt ranh

nhiem vai tro xii hQi chinh thirc N6i each khac, ngiroi cang cao tu6i cang nhay earn voi nhirng danh gia v€ vai tro cua ho boi nhimg nguoi xung quanh Su gin kSt cong d6ng cua ngiroi cao tu6i n6i chung, ngiroi cao tu6i tri tlnrc n6i rieng g6p phAn cung c6 h~ gia tri truyen th6ng va dQ b€n vimg xii hQi

- T i l i t r o t a c h d d n v a h o a n t r a c a c t r a c h n h i e m x d

h Q i c h o t h i h ? s a u

d€u tham gia d6ng g6p cho xii hQi, d€u c6 dQng co phan d~u va v~n dQng t6i da kha nang cua minh vao viec thirc hien cong viec cho str nghiep hoac ngh€ nghiep cua minh Mat khac, nhirng nguoi khac trong xii hQi d€u hy vong va nhin vao cac d~c trung xii hQi cua hra tu6i va chinh sach xii hQi d~ dinh hu6ng ngh€ nghiep

va su nghiep cua minh Cong viec se nhao nan len nhirng khuon m&u nhan each phu hQ'Pvoi hra tu6i Khi con nguoi qua tu6i 60, nhirng gioi han v€ tu6i tac va sire hrc thirc tS dii tach ho mot each dk dk khoi cac vai tro xii hQi 1611va gin ho nhi€u hon voi vai tro gia dinh, dong ho, cQng d6ng nai cu trU cling nhu cac

nhien, quan tinh xii hQi vftn con h~p d&nnguOi cao tu6i tri thuc v6:i cong vi~c, v6:i ngh€ nghi~p ma hQ gin b6

vftn con 6 mQt s6 nguOi nhu la mQt sv h~p dftn cua ban nang quy€n lvc kh6 cuang n6i Sv chuAn bi cho cM chSt va sv nu6i tiSc cUQcs6ng la tam thS gikg co trong tam tri nguOi cao tu6i Do d6, sv tach khoi vai tro xii hQi v6:i tu cach la trach nhi~m cUa nguOi cong d§.n dii tl;lora sv hftng hl,lt nhftt dinh trong nguOi cao tu6i Tuy nhien, nguOi cao tu6i tri thuc dS lfty ll;lithS can bkg hon nhfrng nguOi cao tu6i khac bffi vi suc lam vi~c tri tu~ cUa nguOi tri thuc v&n con Day la di~m ml;lnh nh~t CUanguOi cao tu6i tri thuc, vi thS xii hQi cAn su dl,lllg

va phat huy n6 nhu mQt ngu6n lvc xii hQi quan trQng

6 2 L Y W 4 " C H I" H FEDCBA V A T H O N G - S 6 2 / 2 0 1 7

NSu ngiroi tri tlnrc cao tu6i khong duoc su dung va d~

ho tach biet hoan toan khoi cac vai tro xa hQi thi tac

sach khi ho so sinh va d~t vi tri cua ho vao vi tri ngiroi

cao tu6i trong nrong lai

cua nguoi cao tu6i tri tlnrc, nhirng nha hoach dinh chinh

sach xa hQi dn tao ra nhirng vi tri xa hoi h9P Ii cho tri

thirc cao tu6i d~ su dung diroc sire manh tri tu~ cua tfuIg

lap nay, tren coZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAs a do thirc hi~n viec kSt n6i giira cac

2 D @xu~t cace h i n h sachd 6 i v O l n g t r O i e a o t u 6 i

t r i t h t l c

Theo Nghi dinh s6 14112013IND-CP, do Thu nrong

Chinh phu k:i ngay 24.10.2013, nhimg can bo co trinh

do tiSn sy, pho giao sir, giao sir diroc keo delithoi gian

cong tac sau khi hSt tu6i quan Ii Nghi dinh nay diroc

hoc vien nghien CUukhoa hoc mot each lit khac nhau

va giao sir huang chS do lU011gnrong urong voi giang

nlnr nguyen chS do phong lam viec cling nlnr nhfrng

dich vu cong vu nrong dU011gclnrc vu khi dU011gnhiem,

Tuy nhien, mot s6 noi lai dt moi chS dO cua can b{>quill

Ii sau khi thuc hien thoi gian keo delilam viec thee N ghi

dinhNMLKJIHGFEDCBA 1 4 1 1 2 0 1 3 IN D - C P Di~u nay co tac dong kheng tich

cue dSn kha nang dong gop tri tu~ cua mot bO phan

thuc tS, dOi ngii nhirng tri tlnrc cao tu6i co trinh dO ill

tiSn sy tro len la kha 100, tuy nhien clnra co cong trinh

nao th6ng ke diroc cho dSn thoi di~m hien tai, Bing con

Chi Minh chung ta hoan toan co th~ khang dinh, s6

nguro cao tu6i CUaca nuo-c Vi thS hQ xUng dang duQ'c

huang mot chS dO chinh sach rieng

V~ chS dO chinh sach cho nguro cao tu6i, co th~ noi,

dinh kha ~y du trach nhi~m, nghIa Vl,lva quy~n lQ'icUa

nguro cao tu6i, tuy nhien vi~c thvc thi mot cach d~y du

nghiem mc Lu~t nay con mot s6 v~ d~ ck ban Vi d\l

~i di~m 8 cUa Di~u IV viSt: "Xu ly nghiem minh ca

quan, 16 chUc, ca nhan co hanh vi vi ph<;lillquy d!nh cUa

Luat nay va cac quy dinh khac cua phap lu~t co lien quan" Nhung tren tlnrc tS, nhieu nguoi cao tu6i bi bo

chirc nang Khi danh gia v~ tinh b~t c~p cua viec cham soc cac d6i nrong bao tro xa hoi va ngiroi cao tu6i, mot

trung vao viec nuoi dirong, clnra kSt noicung cap dich

vu cham see, nr v~ tai cong d6ng, clnra thiSt l~p mang

Tir nhirng l~p lu~ tren, chung toi d~ x~t b6 sung mot vai noi dung vao L~t nguoi cao tu6i nhir sau:

- Phai co di~u khoan rieng trong L~t ngiroi cao tu6i d6i voi tri thirc

ngiroi cao tu6i tri thirc

- Co chinh sach iru dai rieng d6i voi ngiroi cao tu6i tri tlnrc trong viec cham soc sire khoe va an sinh xa hoi

nguoi cao tu6i tri tlnrc noi rieng trong quy mo dan s6 hien nay da lam thay d6i co c~u xa hQi ca v~ mat hra tu6i cling nhir cac co c~u nghe nghiep, lao dong, viec lam va chinh sach an sinh xa hQi D~ duy tri dO 60 dinh xa hQi, cac nha quan Ii xa hoi va hoach dinh chinh sach xa hQi dn quan tam di~u chinh cac chinh

ou6c·ta hl~n nayD '

(1) L~t nguoi cao tu6i s6 39/2009/QH12.

(2), (3), (4)re di~n xii h9i hoc Oxford, Nxb DHQGHN,

2012, tr.570.

(5), (6) The Cambridge Dictionary of Sociology, 2006, p.589, 583.

https://www.gso.gov.vnldefault.aspx?tabid=382&idmid=2&ItemI D=15148

(8) Mac Van Ti~n,G i a h o a d i m s6v a n h i i n g t h a c n t h u c c U a

http://www.bhx-hbqp vnI?act=nctd detaiI&idnctd= 152&date= 1424970000 (10) T6ng cuethongke nam 2015(T6ng C\lC thong kef Quy

https://www.gso.gov.vnldefault.aspx?tabid=382&idmid=2&Iteml D=15148

(11) Ritzer G, The Blackwell Ensyclopedia of Sociology, 2007,p.4325

(12) N.Smelser, Hanbook of sociology, Sage Publications, Inc, 1988, p.249

(13) Trich theo: KS hOllchhe; trq d6it u q n g bao trq xii h9i tinh

2016- 2020.06/07/20161;http://www.bentre.gov.vn/Pages/TinTuc-SuKien.aspx?ID=20440.BA

s O "2 1 2 0 1 7 9 3