TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Họ và tên Nguyễn Thu Thủy Mã sinh viên 11165162 Lớp Kế toán tiên tiến 58A Khóa k58 Năm học 2016 2017 Hà Nội – 2017 Đề bài Phân tích luậ[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
BÀI TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Họ và tên: Nguyễn Thu Thủy
Mã sinh viên: 11165162 Lớp: Kế toán tiên tiến 58A Khóa: k58
Năm học: 2016-2017
Hà Nội – 2017
Trang 2Đề bài: Phân tích luận điểm sau của Hồ Chí Minh: “Nếu nước độc lập mà dân không được tự do, hạnh phúc thì độc lập còn có ý nghĩa gì.” Liên hệ thực tiễn Việt Nam hiện nay.
Bài làm I) Đặt vấn đề:
Cứ mỗi mùa thu đến là chúng ta lại đếm thêm 1 tuổi cho nền cộng hòa đầu tiên của đất nước Việt Nam 72 năm chưa phải là quá nhiều, nhưng cũng đủ
để mỗi dịp kỷ niệm là một lần nhìn lại để có thể rút ra được những bài học vững vàng từ lịch sử
Cuộc cách mạng mùa thu 72 năm trước có những hiện tượng rất lạ: chỉ trong mấy ngày, cách mạng thành công trên toàn đất nước Không có lực lượng vũ trang, không có đổ máu, chỉ với lòng yêu nước nồng nàn của người dân, cùng với khao khát mãnh liệt được độc lập, tự do, đồng thời gặp được sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng đã làm nên thắng lợi vang dội ngày ấy.
Giá trị của độc lập không thể đong đếm được, nó là một thứ vô giá không gì
có thể so sánh được Nhưng song song đấy vẫn luôn tồn tại những câu hỏi khác, liệu độc lập đã đủ chưa? Thực chất thành quả mà độc lập muốn đem lại cho người dân là gì? Liệu độc lập có phải là mục đích cuối cùng mà mỗi người con Việt Nam khao khát? Hay hạnh phúc, tự do mới chính là niềm mong mỏi ấy? Là một vị lãnh tụ thiên tài, vừa là một danh nhân văn hóa thế giới và một nhà lý luận, Người đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân, vấn đề độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội luôn là một trong những vấn đề trung tâm và được thể hiện rõ ràng, xuyên suốt qua quá trình hoạt động thực tiễn của cách mạng trong nước và trên thế giới Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “Nếu nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng chẳng có ý nghĩa gì…”
“Tự do” không phải là giá trị bất biến, giá trị của nó luôn thay đổi theo bối cảnh xã hội và thời gian “Tự do” của bảy mươi hai năm trước hẳn sẽ khác
Trang 3rất nhiều với những giá trị tự do của những giờ phút hiện tại Nhân dân chỉ
có được tự do đích thực khi nào mà quyền lực của nhà nước bị giới hạn bởi một bản hiến pháp dân chủ được phúc quyết bởi toàn dân, trong đó xác định
rõ những quyền cơ bản, cũng như xác định rõ việc người dân có quyền được lựa chọn, quyền thay đổi Quốc hội, Chính phủ thông qua cuộc bầu cử chân chính Quyền tự do của người dân được bảo vệ và thực hiện hóa chỉ khi mà
quyền lực của chính phủ bị giới hạn Độc lập nhưng con dân phải được
hưởng sự ấm no, hạnh phúc và tự do mới là mục đích chính đáng, điều mà không phải ai khác chính cụ Hồ - vị lãnh tụ cao cả của Việt Nam đã chỉ ra từ nhiều năm về trước Hạnh phúc, tự do mới chính là mục đích cuối cùng, là mong ước thẳm sâu nhất của mỗi người dân nước Việt Trong Tư Tưởng Hồ Chí Minh một điểm hết sức quan trọng là về xây dựng nên một Nhà nước công bộc của dân, Đảng là người nô lệ cho nhân dân, lấy lợi ích của nhân dân
là mục tiêu, “việc gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh” Như vậy, Bác đã chỉ ra độc lập chỉ là phương tiện, công cụ để thực hiện mong mỏi của nhân dân – tự do, hạnh phúc Đồng thời đây cũng là mục đích cho nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước
Với một đất nước nghìn năm nô lệ, bị xâm lược như chúng ta, độc lập tự do chính là sự ưu tiên hàng đầu nhưng vị lãnh tụ của Việt Nam ta thật sáng suốt, Bác đã vạch rõ con đường phát triển của đất nước ta là độc lập gắn liền với chủ nghĩa xã hội Để có được chủ nghĩa xã hội như ngày hôm nay đòi hỏi độc lập phải luôn luôn song hành với sự hạnh phúc, tự do của con dân Trong quốc hiệu Việt Nam những năm qua luôn đi kèm sáu dòng chữ - Độc lập –
Tự do – Hạnh phúc, dù là Việt Nam dân chủ cộng hòa hay Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, sáu chữ giản đơn mà trường tồn mãi đó chính là khát khao cháy bỏng mà người con trai ra đi tìm đường cứu nước năm ấy muốn đem lại cho thể chế cộng hòa đầu tiên của Đông Nam Á Không chỉ là ham muốn, mục tiêu của Người, sáu chữ cái này còn là mục tiêu mà toàn dân tộc Việt Nam hướng đến Mỗi cá thể, mỗi tổ chức, mỗi cơ quan, mỗi mái ấm đều
Trang 4hướng đến mục tiêu đấy Cũng như những âm vang trường tồn mà Người để lại cho con cháu: “Nếu nước được độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng không có nghĩa lý gì” Sau đó vị chủ tịch đã tìm
ra con đường cứu nước, phát triển cho Việt Nam như thế nào? Hồ Chí Minh không phải người đầu tiên tìm đường cứu nước trước Bác đã có rất nhiều anh hùng cùng chung niềm mong mỏi, từ Phan Bội Châu dựa vào Nhật đánh Pháp, dựa vào khoa học của Pháp chấn hưng dân khí, “chẳng khác gì xin giặc
rủ lòng thương”, cho đến Hoàng Hoa Thám mang hệ tư tưởng phong kiến Việt Nam… nhưng những câu chuyện này đều kết thúc bằng hai chữ “thất bại” Từ những câu chuyện lịch sử Bác rút ra những kinh nghiệm xương máu
và tiếp tục hành trình nghiên cứu các cuộc cách mạng lớn trên thế giới, đặc biệt là Pháp và Mỹ để tiếp nối mong ước của các anh hùng xưa Mặc dù vậy, kết quả của những cuộc cách mạng ở hai đất nước hùng hậu này không triệt
để lắm Chính vì thế Bác đã để ánh sáng của chủ nghĩa Mác – Lênin soi sáng con đường với cuộc cách mạng tháng Mười Bác đã khẳng định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” “Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ” Ngay khi thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, trong Chính cương vắn tắt
do Người soạn thảo đã chỉ rõ: “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”
II) Giải quyết vấn đề
1) Phân tích vấn đề
Hai cụm từ độc lập và tự do luôn luôn song hành cùng nhau Độc lập dân tộc
đi liền với tự do của người dân Bác đã để lại tư tưởng đúng đắn từ nhiều năm trước nếu nước độc lập mà người dân không được tự do thì cái độc lập không còn nghĩa lí gì Cụm từ tự do chính là quyền tự nhiên của con người hay cũng chính là một giá trị vĩnh hằng của con người Chính trong Tuyên ngôn độc lập của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu tư tưởng của các
Trang 5nhà lập quốc Hoa Kỳ để từ những quyền cơ bản của con người, trong đó có quyền tự do, suy rộng ra quyền của một dân tộc Và từ những tư tưởng đó Người đã mở rộng định nghĩa cho cụm từ “bác ái” thành “hạnh phúc” Bác ái
là từ bi nhân ái, là hiền hòa, hòa thuận với mọi người Tính từ này có nghĩa là lòng thương yêu rộng rãi hết thảy mọi người, mọi loài Hạnh phúc cũng chính là tình thương mến nhưng được cụ thể hóa thành “ai cũng có cơm ăn
áo mặc, ai cũng được học hành” Đối với Bác, chỉ khi mà nhân dân Việt Nam được bình đẳng trong một xã hội hạnh phúc, no ấm; khi mà con dân của Người được đáp ứng những nhu cầu và yêu cầu thiết yếu, được sống đầy đủ các quyền công dân của mình trong một đất nước độc lập, dưới một nhà nước bảo đảm cho họ quyền tự do dân chủ, nhất là tự do tư tưởng thì cụm từ ‘hạnh phúc’ mới trọn vẹn thật sự Năm 1956 đến nói chuyện tại lớp nghiên cứu chính trị khóa I, trường Đại học Nhân Dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói rõ
ràng điều này: “Chế độ ta là chế độ dân chủ, tư tưởng phải được tự do Tự
do là thế nào? Đối với mọi vấn đề, mọi người tự do bày tỏ ý kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý Đó là một quyền lợi mà cũng là một nghĩa vụ của mọi người.” Cụm từ độc lập – tự do – hạnh phúc không đứng riêng lẻ mà
luôn kết chặt với nhau thành một thực thể đó chính là niềm hạnh phúc, sự no
ấm của mỗi người công dân Việt Nam Nhưng phải kể đến đầu tiên chính là độc lập vì nếu không có nó tức là bị vong quốc, mất nước, không có độc lập đất nước sẽ lâm vào cảnh nô lệ lầm than như vậy thì lấy đâu ra tự do, hạnh phúc cho người dân Do đó khi bị mất nước thì việc giành lại được độc lập là
ưu tiên số một, hay nói cách khác trong hoàn cảnh ấy giành được độc lập cho đất nước chính là bất biến số hàng đầu Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng
định: “cái mà tôi cần nhất là Tổ quốc tôi được độc lập Có độc lập rồi thì mới nói đến tự do, tự do gắn liền với độc lập, nước có được độc lập thì dân mới được tự do.” Cũng chính vì thế mà Chủ tịch luôn đề cập: “trước hết là phải giành cho được độc lập; tất cả cho độc lập; không có gì quý hơn độc lập, tự do.” Nhưng sự tồn tại của độc lập luôn song song với dân chủ
Trang 6Chuyện dân làm chủ chỉ được tính đến khi có được độc lập, và ngược lại không có độc lập thì cũng không có dân chủ Ngay khi giành được độc lập chúng ta phải lập tức xây dựng một nhà nước do dân làm chủ, lấy lợi ích của nhân dân làm trên hết, quyền hành và lực lượng nằm ở nơi dân Chỉ khi làm
được những điều ấy con dân mới được hưởng tự do, hạnh phúc Ở đây cần lưu ý rằng, điều kiện tiên quyết để có được tự do, hạnh phúc, dân chủ là
nước phải độc lập, nhưng không phải cứ có độc lập là có ngay tự do, dân chủ, hạnh phúc mà là khi đã có độc lập rồi thì tự do, hạnh phúc, dân chủ lại nổi lên Như vậy, mặc dù bốn yếu tố này nằm trong mối liên hệ mật thiết, gắn kết không tách rời nhau, nhưng chúng lại chia ra làm hai cấp độ, một bên là độc lập, còn bên kia là tự do, hạnh phúc, dân chủ Đồng thời hai cấp độ này cũng có mối quan hệ gắn kết với nhau vì nếu có cái thứ nhất mà không có cái thứ hai thì cái thứ nhất cũng trở nên vô nghĩa, đúng theo tư tưởng của Người Ngược lại, muốn có cái thứ hai thì trước hết phải có cái thứ nhất Cái thứ nhất là tiền đề không thể thiếu được, nhưng cái thứ hai mới là mục đích cuối cùng Người cho rằng thắng đế quốc, phong kiến còn tương đối dễ,nhưng thắng bần cùng, nghèo nàn, lạc hậu còn khó hơn nhiều Từ đó, Người cho rằng đã hy sinh làm cách mạng, thì nên làm cho đến nơi để khỏi phải hy sinh nhiều lần, để dân chúng được hạnh phúc Lô-gíc đó tất yếu dẫn đến tư tưởng của Người là gắn giải phóng dân tộc - nước độc lập với chủ nghĩa xã hội - dân được hưởng tự do, hạnh phúc,dân chủ - đây chính là tư tưởng trung tâm, cốt lõi của Người
Vậy giá trị của “độc lập – tự do” là gì? Tại sao Người lại luôn theo đuổi
nó? Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã để lại cho mảnh đất hình chữ S này một thành quả lớn lao quí giá không thể đong đếm đước, đó chính độc lập dân tộc – nền móng cơ bản để đem lại tự do, hạnh phúc cho muôn dân Chủ tịch Hồ Chí Minh - hiện thân của khát vọng dân tộc độc lập, đất nước tự do,
con người hạnh phúc đã phát biểu: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn
Trang 7toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” Vì
nhân dân và cũng do nhân dân Người mới đứng lên tìm lại độc lập cho đất nước, đồng thời nhân dân cũng đồng lòng dùng chính xương máu, mồ hôi và chất xám của mình để bảo vệ nền độc lập dân tộc, bảo vệ đất nước, bảo vệ quyền tự do Những ngày cuối năm 1946, khi thực dân Pháp trở lại định cướp
nước ta một lần nữa, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi: “Giờ cứu nước đã đến Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ!”.Như những ngày đầu Tổ quốc bắt đầu bước vào cuộc chiến tranh
chống đế quốc Mỹ xâm lược cam go khốc liệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh một
lần nữa khẳng định chân lý: “Không có gì quý hơn độc lập tự do.” Nhờ sự
lan truyền và niềm cảm hứng từ câu nói đó, cả dân tộc Việt Nam lại kết thành một khối, chiến đấu, hy sinh làm nên “trận Điện Biên Phủ trên không” tháng 12/1972 và đại thắng mùa xuân 1975 Giá trị độc lập tự do thật cao quý và thiêng liêng vì được đổi bằng máu xương, mồ hôi, trí tuệ của bao thế hệ người con nước Việt, của bạn bè chí cốt gần xa
“Độc lập dân tộc theo con đường cách mạng vô sản là tiền đề của hạnh phúc, tự do”
Hồ Chí Minh không bao giờ chấp nhận độc lập dân tộc dưới chế độquân chủ chuyên chế, càng không chấp nhận chế dộ thực dân không kém phần
chuyênchế Bởi vì, đó là chế độ mà người dân bị đầu độc về tinh thần lẫn về thể xác, bị bịtmồm và bị giam hãm Phát biểu tại Đại hội XVIII Đảng Xã hội Pháp, Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng thực dân Pháp đã dùng lưỡi lê để chinh phục đất nước chúng tôi Từ đó chúng tôi không những bị áp bức bóc lột một cách nhục nhã, mà còn bị hành hạ vàđầu độc bằng thuốc phiện và rượu một cách thê thảm Đó là một chế độ tàn bạo màbọn ăn cướp đã gây ra ở Đông Dương Nhà tù nhiều hơn trường học và lúc nào cũngchật ních người Bất kỳ người bản xứ nào có tư tưởng xã hội chủ nghĩa cũng đều bịbắt và đôi khi bị giết mà không cần xét xử Với một nền “công lý” ở Đông Dương như vậy,
Trang 8một sự phân biệt đối xử không có những bảo đảm về quyền con người
nhưvậy, một kiểu sống nô lệ như vậy, thì sẽ không có gì hết
Hơn ai hết, Hồ Chí Minh ý thức rất rõ không có độc lập là sống kiếp ngựa trâu, thì “chết tự do còn hơn sống nô lệ” Vì vậy, Người nung nấu và truyền quyết tâm cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân là “dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành kỳ được độc lập cho dân tộc”
Độc lập dân tộc không phải là điều mới mẻ trong lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới Nhưng độc lập dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh lại hoàn toàn mới, vì đó là một kiểu độc lập dân tộc được nâng lên một trình độ mới, một chất mới Người không chấp nhận độc lập dân tộc theo con đường phong kiến, tư sản, độc lập kiểu Cách mạng Mỹ năm 1776, hay độc lập giả hiệu, bánh vẽ Người chọn kiểu độc lập dân tộc theo con đường cách mạng vô sản,
đó là kiểu độc lập dân tộc làm tiền đề và phải đi tới hạnh phúc, tự do
“Hạnh phúc, tự do là giá trị của độc lập dân tộc”
Theo Hồ Chí Minh, trong điều kiện nước thuộc địa như Việt Nam thì trước hết phải đấu tranh giành độc lập dân tộc, nhưng nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do thì đó vẫn là độc lập kiểu cũ, và vì vậy độc lập
đó cũng chẳng có nghĩa lý gì Với Hồ Chí Minh, nước có độc lập rồi thì dân phải được hưởng hạnh phúc, tự do, vì hạnh phúc tự do là thước đo giá trị của độc lập dân tộc Muốn có hạnh phúc, tự do thì độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội Người nhấn mạnh chỉ có trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điều kiện để cải thiện đời sống riêng của mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mình, chăm lo cho con người và con người có điều kiện phát triển toàn diện Khi Hồ Chí Minh xác định giành độc lập theo con đường cách mạng vô sản tức là đã khẳng định độc lập dân tộc đi tới chủ nghĩa xã hội
Chủ nghĩa xã hội trong quan niệm của Hồ Chí Minh không phải là câu trả lời cho mong muốn chủ quan của con người theo quan niệm duy tâm, không tưởng, mà là câu trả lời cho một sự vận động lịch sử hiện thực theo khái niệm
Trang 9duy vật phê phán Chủ nghĩa xã hội là một vấn đề hiện thực, xuất phát từ thực tiễn khách quan, từ hiện thực vận động của lịch sử, từ đặc điểm Việt Nam, một nước vốn là thuộc địa, nông nghiệp lạc hậu, khoa học kỹ thuật kém phát triển, tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Chủ nghĩa xã hội trong quan điểm Hồ Chí Minh không thể suy nghĩ chủ quan, giáo điều, nóng vội, duy ý chí mà phải dựa trên cơ sở thực tiễn nước ta, đặc điểm thế giới và xu thế của thời đại
Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là cống hiến quý giá nhất của
Hồ Chí Minh cho cách mạng Việt Nam Đó cũng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tư tưởng Hồ Chí Minh, xuyên suốt đường lối và thực tiễn cách mạng Việt Nam Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm, được
ấm no và sống một đời hạnh phúc Chủ nghĩa xã hội là giải phóng nhân dân lao động khỏi nghèo nàn, lạc hậu Chủ nghĩa xã hội là một xã hội không có chế độ người bóc lột người, một xã hội bình đẳng, nghĩa là ai cũng phải lao động và có quyền lao động, ai làm nhiều thì hưởng nhiều, ai làm ít thì hưởng
ít, không làm không hưởng
Hạnh phúc, tự do theo quan điểm Hồ Chí Minh là người dân phải được
hưởng đầy đủ đời sống vật chất và tinh thần do chủ nghĩa xã hội đem lại Đời sống vật chất là trên cơ sở một nền kinh tế cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành Người dân từ chỗ có ăn, có mặc, có chỗ ở đến chỗ ăn ngon, mặc đẹp, đời sống sung túc Người đủ ăn thì khá giàu Người khá giàu thì giàu thêm
Trong đời sống tinh thần thì hàng đầu là phát huy quyền làm chủ của nhân dân Bởi vì chủ nghĩa xã hội là do quần chúng nhân dân tự xây dựng lấy, đó
là công trình tập thể của quần chúng lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhiều lần Hồ Chí Minh khẳng định “nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất
là dân, vì dân là chủ.Trong bộ máy cách mạng, từ người quét nhà, nấu ăn cho đến Chủ tịch một nước đều là phân công làm đầy tớ cho dân” Đảng cầm
Trang 10quyền nhưng dân là chủ và để dân làm chủ Theo quan điểm Hồ Chí Minh, dân chủ là giá trị lớn nhất mà cách mạng do Đảng lãnh đạo đem lại cho người dân Vì vậy, dân chủ trong chế độ dân chủ nhân dân đến chế độ xã hội chủ nghĩa, vừa là động lực vừa là mục tiêu của cách mạng
Tóm lại, Hồ Chí Minh đã sớm phát hiện ra giá trị của chủ nghĩa xã hội Chế
độ xã hội chủ nghĩa theo quan điểm Hồ Chí Minh không chỉ là thước đo giá trị của độc lập dân tộc mà còn tạo nên sức mạnh để bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc và tự bảo vệ Độclập dân tộc chỉ có đi tới chủ nghĩa xã hội thì mới có một nền độc lập dân tộc thật sự,hoàn toàn, nhân dân mới được hưởng hạnh phúc tự do; chủ nghĩa xã hội chỉ có phát triển trên một một nền độc lập dân tộc thật sự thì mới có điều kiện phát triển và hoàn thiện
"Khi chúng ta giành độc lập dân tộc thì chúng ta mới giành được quyền tự do chứ chúng ta chưa có tự do" Đúng là như vậy, chúng ta mới giành được quyền tự do nhưng tự do thực sự thì không phải là một câu thần chú "Tự do" với cái nghĩa rất tốt đẹp: Tự do là tự chủ đất nước, con người phát triển theo nguyện vọng của mình Tự do đó mới thực sự là Tự Do, mới thực sự là Hạnh Phúc
2) Liên hệ thực tiễn
Từ năm 1986, Việt Nam đã thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện đất nước
So với công cuộc cải cách và chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch tập trung sang kinh tế thị trường ở các quốc gia khác, đổi mới ở Việt Nam có những nét đặc thù riêng Đổi mới ở Việt Nam diễn ra từ hai chiều: “từ dưới lên” tức là ở các hợp tác xã, doanh nghiệp và “từ trên xuống” tức là các quyết định của Đảng
và Nhà nước Mối liên hệ hai chiều ấy đã làm cho công cuộc đổi mới ở Việt Nam diễn ra không có sự xung đột giữa “phía trên” và “phía dưới”, cũng như không có các “cú sốc” quá mạnh được tạo ra bởi các chính sách và biện pháp điều chỉnh vĩ mô cứng rắn và duy ý chí của bộ máy lãnh đạo “phía trên” Đó
là đặc điểm nổi bật của quá trình đổi mới ở Việt Nam, vừa có sự chỉ đạo từ trên xuống, vừa có sự sáng tạo của nhân dân từ bên dưới Do đó, đổi mới đã