Các phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn lịch sử và địa lí ở trung học cơ sở .... GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ MÔ ĐUN Mô đun 2 “Sử dụng phương pháp dạy học
Giới thiệu tổng quan về mô đun
Mô đun 2 “Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở môn Lịch sử và Địa lí” nhằm bồi dưỡng, nâng cao năng lực lựa chọn và ứng dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp để phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh Hoàn thành mô đun này giúp giáo viên tổ chức hoạt động dạy học theo các yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đồng thời đáp ứng các tiêu chí của chuẩn nghề nghiệp giáo viên theo Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT ban hành ngày 22/8/2018, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Lịch sử và Địa lý tại trung học cơ sở.
Mô đun này bao gồm các nội dung chính:
Hiện nay, các xu hướng mới trong phương pháp và kỹ thuật dạy học đang tập trung vào việc phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh trung học cơ sở Các phương pháp giáo dục hiện đại nhấn mạnh vào việc thúc đẩy tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng tự học của học sinh Áp dụng các kỹ thuật giảng dạy tiên tiến giúp nâng cao hiệu quả giáo dục, phù hợp với xu thế đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam Việc nghiên cứu các xu hướng này góp phần tạo ra môi trường học tập tích cực, hiện đại thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh trung học cơ sở.
Việc lựa chọn và vận dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh trung học cơ sở môn Lịch sử và Địa lý theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 Áp dụng các phương pháp dạy học hiệu quả giúp nâng cao khả năng tư duy, phản biện và khám phá kiến thức của học sinh, từ đó thúc đẩy sự phát triển toàn diện và hội nhập của các em vào cuộc sống Việc sử dụng đúng kỹ thuật dạy học phù hợp còn góp phần tạo môi trường học tập tích cực, thúc đẩy sự hứng thú và nâng cao chất lượng giảng dạy môn Lịch sử và Địa lý trong nhà trường.
− Lựa chọn, xây dựng các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với học sinh trung học cơ sở
Số tiết mô đun: 40 tiết (gồm 16 tiết lí thuyết và 24 tiết thực hành)
Tài liệu đọc trong mô đun được xây dựng theo định hướng tổ chức hoạt động bồi dưỡng kết hợp (trực tuyến và trực tiếp), cụ thể:
− Giai đoạn trực tuyến 1: 5 ngày
− Giai đoạn trực tiếp: 3 ngày;
Trong giai đoạn trực tuyến 2 kéo dài 7 ngày, người học cần tham gia đầy đủ các hoạt động giảng dạy trực tuyến và trực tiếp để đạt hiệu quả bồi dưỡng cao nhất Đồng thời, họ cần tự nâng cao khả năng tự học, nghiên cứu và trao đổi thảo luận với đồng nghiệp nhằm hoàn thành bài tập và nhiệm vụ được giao Việc tự đánh giá sự phát triển năng lực nghiệp vụ trước và sau khi tham gia bồi dưỡng theo nội dung mô đun giúp người học nhận thức rõ về tiến bộ của bản thân.
Mô đun 2 "Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở môn Lịch sử và Địa lí" được tổ chức dưới hình thức bồi dưỡng từ xa theo mô hình hiện đại, giúp giáo viên trải nghiệm phương pháp giảng dạy mới mẻ, sáng tạo Chương trình nhằm nâng cao kỹ năng dạy học và phát triển phẩm chất của học sinh trung học cơ sở thông qua các phương pháp giảng dạy phù hợp, thúc đẩy năng lực tư duy và sự phát triển toàn diện Hi vọng thầy cô sẽ có những trải nghiệm thú vị, cảm xúc tích cực và ấn tượng sâu sắc về mô đun này để ứng dụng hiệu quả vào thực tế giảng dạy.
2 YÊU CẦU CẦN ĐẠT CỦA MÔ ĐUN
− Phân tích được những vấn đề chung về PP, KTDH và giáo dục phát triển PC, NL học sinh trung học cơ sở
Trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp là yếu tố then chốt để phát triển phẩm chất và năng lực học sinh trong môn Lịch sử và Địa lý Các phương pháp dạy học phù hợp sẽ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động, sáng tạo và phát huy khả năng tư duy phản biện Việc áp dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học đúng hướng góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy, thúc đẩy sự phát triển toàn diện về năng lực và phẩm chất của học sinh trong các môn học này.
− Lựa chọn, xây dựng được các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với đối tượng học sinh trung học cơ sở
− Hỗ trợ đồng nghiệp phát triển về kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm vận dụng các
PP, KTDH và giáo dục theo hướng phát triển PC, NL học sinh ở trường trung học cơ sở
− Tìm hiểu các xu hướng hiện đại về PP, KTDH và giáo dục nhằm phát triển PC, NL học sinh trung học cơ sở
Lựa chọn và sử dụng phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp là yếu tố quan trọng nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh trong môn Lịch sử và Địa lý theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 Việc áp dụng các phương pháp phù hợp giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy, kích thích sự tích cực và phản biện của học sinh, đồng thời phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực chung của chương trình Chọn lựa các kỹ thuật dạy học thích hợp góp phần giúp học sinh hiểu sâu, nhớ lâu kiến thức, từ đó phát triển tư duy logic, khả năng phân tích và tổng hợp nội dung môn học.
− Lựa chọn, xây dựng các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với đối tượng học sinh trung học cơ sở
4 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG
4.1 Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng qua mạng
4.1.1 Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng qua mạng (5 ngày)
KẾ HOẠCH BỒI DƯỠNG QUA MẠNG
(căn cứ theo Phụ lục 1-TL1, Công văn số 214/CV-ETEP ngày 23 tháng 06 năm 2020)
Mô đun 2: SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH THCS MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ
(theo Quyết định số 4660/QĐ-BGDĐT ngày 04 tháng 12 năm 2019)
Hình thức và thời lượng: 5 ngày, từ xa qua mạng
Môn học: Lịch sử và Địa lí
KỊCH BẢN SƯ PHẠM BÀIGIẢNG QUA MẠNG
Xem video giới thiệu về mô đun 2
II Nhiệm vụ học tập của học viên
Học viên thực hiện các nhiệm vụ học tập chính trong khoá bồi dưỡng như sau:
Nghiên cứu thêm tài liệu đọc, và Infographic (tuỳ chọn)
Trong quá trình học, bạn cần thực hiện các bài tập liên quan đến từng nội dung học để củng cố kiến thức Ngoài ra, việc làm bài kiểm tra cuối mỗi giai đoạn (tuỳ chọn) và cuối khóa học (bắt buộc) giúp đánh giá sự tiến bộ và nắm bắt kiến thức toàn diện.
Nhiệm vụ 3 Phản hồi, đánh giá về nội dung và hình thức học tập
III Yêu cầu cần đạt của mô đun
Học viên sau khi hoàn thành khoá bồi dưỡng cần đạt những yêu cầu sau:
Yêu cầu 1: Phân tích được những vấn đề chung về phương pháp, kĩ thuật dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh THCS
Trong Chương trình GDPT 2018, việc lựa chọn và ứng dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp ở cấp THCS đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh Các phương pháp dạy học hiệu quả giúp học sinh tiếp cận kiến thức môn Lịch sử và Địa lí một cách sáng tạo, chủ động, đồng thời nâng cao khả năng tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề Việc áp dụng linh hoạt các kỹ thuật dạy học phù hợp sẽ tạo môi trường học tập tích cực, thúc đẩy học sinh phát triển toàn diện và tích cực hội nhập với kiến thức quốc tế trong nội dung của chương trình giáo dục phổ thông mới.
Yêu cầu 3: Lựa chọn, xây dựng được các chiến lược dạy học hiệu quả phù hợp với đối tượng học sinh THCS trong môn Lịch sử và Địa lí
Yêu cầu 4 nhấn mạnh việc hỗ trợ đồng nghiệp phát triển toàn diện về kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm trong việc áp dụng phương pháp, kỹ thuật dạy học hiệu quả Việc này nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy ở trường THCS, giúp học sinh phát triển phẩm chất và năng lực sáng tạo, tự tin Thúc đẩy hợp tác chia sẻ kiến thức giữa các đồng nghiệp góp phần xây dựng môi trường giáo dục chuyên nghiệp, sáng tạo và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của học sinh.
IV Ôn bài trước (Mô đun 1)
Nghiên cứu lại nội dung mô đun 1 nhằm làm rõ đặc điểm và mục tiêu của chương trình, đồng thời nhấn mạnh các yêu cầu về phẩm chất và năng lực mà học sinh cần đạt được Bài viết cũng phân tích mối quan hệ giữa sáu thành phần năng lực và hai mạch nội dung, cùng với bốn nội dung chung của môn Lịch sử và Địa lý, giúp xác định rõ các yếu tố cấu thành nền tảng kiến thức cho học sinh Đặc biệt, nội dung còn hướng tới việc định hướng phương pháp giáo dục phù hợp trong giảng dạy môn Lịch sử và Địa lý nhằm nâng cao hiệu quả học tập và phát triển toàn diện năng lực học sinh.
- Trả lời trắc nghiệm khách quan - khảo sát biểu hiện năng lực ban đầu của học viên về PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực
Sử dụng 10 câu hỏi (tỉ lệ 3-4-3 theo 3 nội dung) nhiều lựa chọn trong ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm)
B GIAI ĐOẠN 2: HỌC TẬP, THỰC HÀNH
Nội dung 1: Những vấn đề chung vềphương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực
Hoạt động 1: a) Tên ho ạt độ ng: Khởi động
Mô tả: Tìm hiểu về phẩm chất, năng lực trong chương trình GDPT 2018 b) Yêu c ầ u c ần đạ t:
- Trình bày được các phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi trong chương trình GDPT
- Chỉ ra được phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi trong những tình huống cụ thể c) Nhi ệ m v ụ c ủa ngườ i h ọ c (qua m ạ ng)
- Xem tài liệu đọc về phẩm chất, năng lực trong chương trình GDPT 2018
Trong chương trình GDPT 2018, các tình huống liên quan đến giám sát, phản hồi và đánh giá nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh Các hoạt động này giúp học sinh hình thành kỹ năng tự nhận thức, phản biện và cải thiện bản thân Việc giám sát và phản hồi đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập, thúc đẩy sự tự lập và trách nhiệm của học sinh trong quá trình phát triển toàn diện Đánh giá không chỉ giúp đo lường kết quả học tập mà còn là công cụ để nâng cao năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi phù hợp với mục tiêu học tập.
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 1
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi e) Tài li ệ u/h ọ c li ệ u ph ụ c v ụ ho ạt độ ng 1
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.1
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm [dạng nghe]
Hoạt động 2: a)Tên ho ạt độ ng: Thử tài
Mô tả: Tìm hiểu các yếu tốảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực b) Yêu c ầ u c ần đạ t:
- Xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực
- Phân tích được vai trò của các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực c) Nhi ệ m v ụ c ủa ngườ i h ọ c
- Nghiên cứu tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.2, về các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực
Xác định các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực là bước quan trọng trong quá trình giáo dục Việc phân tích vai trò của từng yếu tố qua các hình ảnh giúp làm rõ những tác động tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển toàn diện của người học Quá trình giám sát, phản hồi và đánh giá liên tục đóng vai trò quyết định trong việc điều chỉnh phương pháp tiếp cận phù hợp, từ đó thúc đẩy sự tiến bộ và hoàn thiện các phẩm chất, năng lực của học sinh.
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 2
- Đánh giá: đạt 75% câu hỏi e) Tài li ệ u/h ọ c li ệ u ph ụ c v ụ ho ạt độ ng 2
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.2
- Hình ảnh phục vụ bài tập
Hoạt động 3: a) Tên ho ạt độ ng: Khám phá
Mô tả: Tìm hiểu về các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực b) Yêu c ầ u c ần đạ t:
- Xác định được các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
- Phân tích được yêu cầu của các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực c) Nhi ệ m v ụ c ủa ngườ i h ọ c
- Xem infographic về các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
- Đọc tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.3 về các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm ở cuối hoạt động d) Giám sát/Ph ả n h ồi/ Đánh giá
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 3
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài li ệ u/h ọ c li ệ u ph ụ c v ụ ho ạt độ ng 3
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.3
Hoạt động 4: a)Tên ho ạt độ ng: Điền khuyết
Mô tả: Tìm hiểu xu hướng hiện đại về phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực b) Yêu c ầ u c ần đạ t:
Phân tích được xu hướng hiện đại về phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực c) Nhi ệ m v ụ c ủa ngườ i h ọ c
- Xem tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.2.3, về xu hướng hiện đại về phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
- Trả lời câu hỏi TN d) Giám sát/Ph ả n h ồi/ Đánh giá
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 4
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài li ệ u/h ọ c li ệ u ph ụ c v ụ ho ạ t độ ng 4
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.2.3
Hoạt động 5: a)Tên ho ạt độ ng: Nghiên cứu
Mô tả: Tìm hiểu một số PPDH phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại b) Yêu c ầ u c ần đạ t:
Xác định được một số PPDH phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại c) Nhi ệ m v ụ c ủa ngườ i h ọ c
- Xem tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.2.3, về một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm [dạng trò chơi] d) Giám sát/Ph ả n h ồi/ Đánh giá
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 5
- Đánh giá: đạt 75% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài li ệ u/h ọ c li ệ u ph ụ c v ụ ho ạt độ ng 5
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.2.3
2 Đánh giá /phản hồi chủđề 1
- Xem và hoàn thành các hoạt động: 1, 2, 3, 4, 5
- Thực hiện kiểm tra cuối chủ đề 1: câu hỏi tự luận số 2, 3 trong tài liệu đọc – nội dung 1
Nội dung 2: Các phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn Lịch sửvà Địa lí ở THCS
Hoạt động 6: a) Tên ho ạt độ ng: Nhận diện
Mô tả: Tìm hiểu định hướng chung về PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực cho
HS trong môn Lịch sửvà Địa lí ở THCS b) Yêu c ầ u c ần đạ t:
- Trình bày được định hướng chung về PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực cho
HS trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS
- Nhận diện các PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS c) Nhi ệ m v ụ c ủa ngườ i h ọ c (qua m ạ ng)
- Xem video chuyên gia và trả lời 5 câu hỏi trắc nghiệm
Xem infographic và đọc tài liệu hướng dẫn, đặc biệt là nội dung mục 2.1 về đặc điểm, vị trí và mục tiêu của môn Lịch sử và Địa lý, giúp hiểu rõ vai trò của các môn học này trong giáo dục THCS Mối quan hệ giữa sáu thành phần năng lực và hai mạch nội dung chính là cơ sở để phát triển phẩm chất và năng lực học sinh qua các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp Việc giám sát, phản hồi và đánh giá đóng vai trò quan trọng trong quá trình nâng cao chất lượng giảng dạy môn Lịch sử và Địa lý ở cấp THCS.
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 6
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài li ệ u/h ọ c li ệ u ph ụ c v ụ ho ạt độ ng 6
- Tài liệu đọc, nội dung 2, mục 2.1 (2.1.1; 2.1.2 và 2.1.4)
Hoạt động 7: a) Tên ho ạt độ ng: Ghép đôi
Mô tả: Tìm hiểu một số PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh trong môn Lịch sửvà Địa lí ở THCS b) Yêu c ầ u c ần đạ t:
- Xác định được bản chất, định hướng sử dụng một số PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn Lịch sửvà Địa lí ở THCS
Trong chương trình giảng dạy môn Lịch sử và Địa lý ở THCS, quy trình thực hiện các phương pháp, kỹ thuật dạy học phát triển phẩm chất và năng lực học sinh đóng vai trò quan trọng Các phương pháp này giúp nâng cao khả năng tư duy, nhận thức và kỹ năng phân tích, đánh giá của học sinh một cách hiệu quả Người học cần phải nắm rõ nhiệm vụ của mình trong quá trình học, bao gồm chủ động nghiên cứu, trao đổi và vận dụng kiến thức vào thực tiễn Việc áp dụng các kỹ thuật dạy học phù hợp, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, góp phần phát triển phẩm chất như trách nhiệm, sáng tạo, và khả năng hợp tác của học sinh Qua đó, giúp các em hình thành và phát triển năng lực học tập bền vững, đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông.
- Xem infographic và tài liệu đọc, nội dung 2, mục 2.2, về một số PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực HS trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm d) Giám sát/Ph ả n h ồi/ Đánh giá
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 7
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài li ệ u/h ọ c li ệ u ph ụ c v ụ ho ạt độ ng
- Tài liệu đọc, nội dung 2, mục 2.2
Nội dung 3: Lựa chọn, sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học chủđề trong môn Lịch sửvà Địa lí ởtrường THCS
1 Tiến trình học tập nội dung 3:
Hoạt động 8: Kết nối a) Tên ho ạt độ ng: