TẢO XOẮN SPIRULINA THỰC PHẨM BỔ SUNG HOÀN HẢO

TẢO XOẮN SPIRULINA THỰC PHẨM BỔ SUNG HOÀN HẢO

1 Spirulina, thực phẩm bổ

sung hoàn hảo

Spirulina chứa hơn 100 chất

dinh dưỡng, là một trong những

nguồn giàu nhất và đầy đủ nhất

các chất dinh dưỡng hữu cơ Năm

1974 tại Rome, Hội nghị Thực

phẩm toàn cầu do Liên Hợp Quốc

tổ chức đã tuyên bố: "Spirulina là

thực phẩm tốt nhất cho nhân

loại”, sau đó Tổ chức Y tế Thế

giới cũng công nhận: "Tảo

Spir-ulina là thực phẩm bảo vệ sức

khỏe tốt nhất của loài người

trong thế kỷ 21”, Tổ chức Nông

lương Thế giới (FAO) cho rằng

"Spirulina là nguồn dinh dưỡng

và dược liệu đặc biệt quý giá" và

nó đã được phê duyệt như là một

thực phẩm bổ sung ở Mỹ, Châu

Âu, Nhật Bản, Anh, Australia, Ấn

Độ, Trung Quốc, New Zealand và

nhiều nước khác trên thế giới

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược

phẩm Hoa Kỳ (FDA) khẳng định

rằng thực phẩm này là một nguồn

protein, chứa nhiều vitamin,

khoáng chất khác nhau và do đó

có thể được sử dụng hợp pháp trên thị trường như là một thực phẩm bổ sung

1.1 Hàm lượng protein

Theo Babadzhanov A.S et al

(2004), protein trong Spirulina thuộc vào loại cao nhất trong các thực phẩm hiện nay với tỷ lệ 56-77% khối lượng khô, cao hơn 3 lần thịt bò, cao hơn 2 lần đậu tương, cao hơn so với bất kỳ thực phẩm tự nhiên nào và hầu hết các sản phẩm dinh dưỡng khác Đây

là một protein hoàn chỉnh có chứa tất cả các axit amin thiết yếu, mặc dù với số lượng giảm của methionine, cysteine và ly-sine khi so sánh với các protein của thịt, trứng và sữa Tuy nhiên,

nó tốt hơn protein trong các thực vật điển hình, chẳng hạn như từ các cây họ đậu Người ta tìm thấy

ở Spirulina khả năng tổng hợp nhanh, sản xuất protein gấp 20 lần so với đậu nành cho mỗi mẫu Anh (acre ≈ 0,4ha) và cung cấp dinh dưỡng hơn bất kỳ thực phẩm nào khác trên trái đất Điều này

có ý nghĩa đặc biệt đối với sản xuất lương thực hiệu quả và bền vững hơn trong tương lai Trong protein Spirulina có đủ các acid amin như: Alanine (5,82%) là acid amin tăng cường tính linh động của màng tế bào; Arginine (5,98%) là axit amin quan trọng đối với sức khỏe tình dục nam và cũng giúp giải độc máu; Acid as-partic (6,34%) hỗ trợ trong việc chuyển đổi carbohydrate thành năng lượng tế bào; Cystine (0,67%) hỗ trợ sức khỏe tuyến tụy, trong đó ổn định lượng đường trong máu, chuyển hóa carbohydrate và giảm bớt một số triệu chứng của dị ứng thực phẩm; Acid glutamic (8,94%) tham gia vào cấu trúc thụ thể tiếp nhận acetyl cholin trong dẫn truyền thần kinh và là một trong những hợp chất chuyển hóa tạo ra năng lượng cho các tế bào, đồng thời làm giảm sự thèm rượu và ổn định sức khỏe tâm thần; Glycine (3,5%) thúc đẩy quá trình chuyển hóa năng lượng và sử dụng oxy

TẢO XOẮN SPIRULINA

THỰC PHẨM BỔ SUNG HOÀN HẢO

n Nguyễn Dương Tuệ

S pirulina là tảo đơn bào, có màu xanh lục, quan sát dưới kính hiển vi thấy hình sợi

xoắn do nhiều tế bào đơn cấu tạo thành Vào những năm 60 thế kỷ XX, tiến sĩ Clement người Pháp khi đến hồ Tchad ở Trung Phi tình cờ phát hiện loại tảo này Nhà khoa học này không khỏi kinh ngạc khi vùng đất cằn cỗi, đói kém quanh năm nhưng những thổ dân ở đây rất cường tráng và khỏe mạnh Khi Clement tìm hiểu về thức ăn của họ thì được biết trong mùa không săn bắn, họ chỉ dùng một loại bánh màu xanh mà nguyên liệu chính là thứ

họ vớt lên từ hồ Qua phân tích, bà phát hiện ra loại bánh có tên Dihe này chính là tảo Spirulina

trong các tế bào; Histidine

(1,08%) giúp tăng cường chuyển

tiếp thần kinh, đặc biệt là trong

các cơ quan thính giác; Proline

(2,97%) là một tiền chất của acid

glutamic; Serine (4,00%) giúp

hình thành các màng bọc bảo vệ

xung quanh các sợi thần kinh;

Ty-rosine (4,60%) đóng vai trò làm

chậm quá trình lão hóa của các tế

bào và ức chế trung tâm trong

vùng dưới đồi Đáng chú ý là,

trong protein của Spirulina có

đầy đủ 8 acid amin thiết yếu cho

cơ thể Đây là những acid amin

mà con người không thể tự tổng

hợp được mà phải lấy từ thịt cá,

trứng , đó là: Isoleucine (4,13%)

cần thiết cho sự tăng trưởng tối

ưu, phát triển trí thông minh, cân

bằng nitơ trong cơ thể và tổng

hợp acid amin thiết yếu khác;

Leucine (5,8001%) kích thích các

chức năng của não làm tăng mức

năng lượng cơ bắp; Lysine

(4,00%) xây dựng của các kháng

thể trong máu, tăng cường hệ

tuần hoàn và duy trì tăng trưởng

tế bào bình thường; Methionine

(2,17%) là amino acid duy trì sức

khỏe của gan, chống stress;

Phenylalanine (3,95%) cần cho tuyến giáp sản xuất thyroxin, kích thích quá trình trao đổi chất;

Threonine (4,17%) giúp cải thiện khả năng đường ruột và giúp cho đồng hóa, tiêu hóa; Tryptophane (1,1301%) giúp tăng cường hấp thụ vitamin B, cải thiện sức khỏe thần kinh và sự ổn định của cảm xúc; Valine (6,0001%) kích thích năng lực tâm thần và phối hợp cơ

1.2 Hàm lượng cacbon hy-drat (glucid)

Cacbon hydrat trong Spirulina chiếm khoảng 19%, chủ yếu là các loại rhamnoza và glycogen

Hai polysaccharides này có thể

dễ dàng được hấp thụ với sự can thiệp tối thiểu của insulin Do đó, đường của Spirulina cung cấp năng lượng nhanh chóng, mà không bắt tuyến tụy “phải cố gắng” hoặc gây hạ đường huyết

Để có mỗi gam protein lấy được

từ Spirulina chỉ cần có khoảng 3,9 calo Trong khi đó, để có được 1 gam protein thịt bò sẽ phải tiêu thụ khoảng 65 calo

1.3 Chất béo (lipid)

Trong tảo Spirulina có khoảng 7% lipid tính theo khối lượng và

đặc biệt là rất giàu acid γ-linolenic (GLA), và cũng cung cấp nhiều acid α-linolenic (ALA), acid linoleic (LA), acid stearidonic (SDA), acid eicos-apentaenoic (EPA), acid docosa-hexaenoic (DHA) và acid arachidonic (AA) Các acid béo không no đáng kể trong đó có acid linoleic 13.784mg/kg, γ-linoleic 11.980mg/kg Đây là điều hiếm thấy trong các thực phẩm tự nhiên khác Hàm lượng acid béo trong Spirulina như Acid γ- linolenic (GLA) nhiều hơn bất

kỳ loại thực phẩm nào khác Gly-colipids, một cấu trúc được tạo nên từ lipid và glucid cũng đã được tìm thấy và có khả năng chống lại virus HIV/AIDS (Boyd

và cộng sự 1989) Tuy Spirulina chỉ có 7% chất béo nhưng là những acid béo thiết yếu thúc đẩy

sự “bình thường hóa” cholesterol Các acid béo thiết yếu đôi khi được gọi là vitamin F, bao gồm acid linoic, acid linolenic và acid arachidonic, được cơ thể sử dụng

để sản xuất prostaglandin, kiềm chế nội tiết tố liên quan đến huyết

áp và khả năng phục hồi mao

Cấu tạo của tảo Spirulina

mạch Các acid béo thiết yếu có

liên quan đến hô hấp của tất cả

các tế bào và đặc biệt quan trọng

để vận chuyển oxy Chúng ảnh

hưởng đến sức khỏe của tóc, da,

móng tay và giúp phá vỡ

choles-terol trong máu γ- linolenic

(GLA) cao (30mg) còn gọi là

acid béo omega-6 được tìm thấy

chủ yếu trong các loại dầu thực

vật như dầu ở hạt borrage, dầu

hoa anh thảo… Ngoài ra, còn có

acid linolenic (33mg) thuộc về

nhóm của axit béo omega-3 rất

cần thiết cho sự phát triển của trẻ

nhỏ, người trưởng thành; Dihomo

γ- linolenic (1,59mg), Acid

di-homo γ- linolenic ức chế hoại tử

khối u, sản xuất yếu tố alpha (α)

của bạch cầu ở người…

1.4 Các vitamin

Cứ 1kg tảo Spirulina chứa

113mg β-carotene (hơn cà rốt

sống 25 lần), 55mg Thiamin

(vi-tamin B1), 40mg Riboflavin

(vit-amin B2), 6,2mg Niacin (vit(vit-amin

B3), 11mg acid pantothenic

(vit-amin B5), 3mg pyridocin

(vita-min B6), 0,5mg acid folic

(vitamin B9), 2mg

cyanocobal-amin (vitcyanocobal-amin B12), inosit có

khoảng 500-1.000mg Sự có mặt

của các vitamin này rất cần cho

sự sống, chẳng hạn: Biotin là một

loại coenzym cần trong quá trình

phản ứng sinh hóa, tham gia vào

các phản ứng trao đổi cacbon

hy-drat, ngoài ra còn có vai trò trong

việc đồng hóa của vitamin nhóm

B khác; thiếu cyanocobalamin có

thể gây thiếu máu ác tính, thoái

hóa thần kinh, lão suy sớm, mệt

mỏi và tinh thần giống như bệnh

tâm thần phân liệt; Acid folic cần

thiết để hình thành hemoglobin

trong các tế bào máu, nếu thiếu

hụt sẽ gây kém tăng trưởng, rối

loạn sắc tố da và sớm già của tóc;

Inositol là vitamin, một chất dinh

dưỡng lipotropic quan trọng để duy trì sức khỏe của gan và giúp giải độc, đặc biệt là dư thừa kích thích tố nữ, giúp bình thường hóa lượng cholesterol trong máu;

Niacin (118mg/kg) còn được gọi

là acid nicotinic (vitamin PP) rất cần thiết cho sức khỏe tâm thần;

Acid pantothenic giúp giảm các triệu chứng dị ứng, nhiễm trùng

và các bệnh như viêm khớp và thấp khớp, loét và hạ đường huyết; Pyridoxine liên quan đến

sự đồng hóa protein, giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch, giảm phù nề

và ổn định hàm lượng hoóc môn nữ; thiếu hụt riboflavin có thể dẫn đến đục thủy tinh thể, chảy nước mắt và bệnh chàm không kiểm soát được Một số chất trong thức ăn thực vật không phải

là vitamin, nhưng cung cấp các tiền chất mà từ đó cơ thể có thể tổng hợp các vitamin thích hợp

Các hợp chất carotenoid của Spir-ulina có tính chất này, kể từ khi chúng được sử dụng để sản xuất vitamin A Carotenoid được tìm thấy trong các loại thực phẩm thực vật được chuyển đổi thành vitamin A chỉ vì nó là cần thiết,

do đó giảm thiểu sự nguy hiểm của ngộ độc Spirulina có chứa 4.000 mg/kg carotenoid bao gồm α-carotene, β-carotene, xan-thofine, cryptoxanthin, echi-nenone, zeaxanthin, lutein…

1.5 Các chất khoáng

Chất khoáng trong Spirulina chiếm khoảng 8% và có thể thay đổi theo điều kiện nuôi trồng

Hàm lượng canxi (1,315mg/kg) cao hơn sữa 500% Kali 45,6mg

là một khoáng chất rất quan trọng trong điều chỉnh cân bằng điện giải của cơ thể, thiếu hụt có thể gây trở ngại hoạt động của tim, tăng huyết áp, tuyến thượng thận kiệt sức và suy sụp cơ bắp Đối

với natri, một số người lo ngại về hàm lượng cao của natri trong chế độ ăn uống của họ, do đó đã tránh các loại thực phẩm rong biển như nori, wakami và kombu,

dù đó là những thực phẩm tảo rất

bổ dưỡng Spirulina chỉ có 0,206mg natri, rất thích hợp với bệnh nhân tăng huyết áp được giới hạn hàm lượng natri đến 2.000mg hoặc ít hơn mỗi ngày

Photpho (8,942mg/kg) là khoáng chất phong phú thứ hai trong cơ thể con người, được tìm thấy trong tất cả các tế bào, có tác dụng cùng với canxi để tham gia trong cấu trúc xương, giúp tiêu hóa carbon hydrat và các vitamin nhóm B-niacin và riboflavin để thực hiện các quá trình trao đổi chất Spirulina còn chứa các khoáng chất thiết yếu và nguyên

tố vi lượng rất cần cho các quá trình sinh lý, hóa sinh để sinh trưởng, phát triển như: sắt (Fe) có 580-646mg/kg (hơn 5.000% so với rau chân vịt), mangan (Mn)

có 23-25mg/kg, selen (Se) có 0,4mg/kg, kẽm (Zn) có 36mcg/kg, đồng (Cu) có 3mcg/kg, iot (I) có 3,18mg/kg, magiê (Mg) có14,4mg/kg

1.6 Các enzyme

Spirulina chứa hơn 2.000 en-zyme khác nhau cần cho sự tiêu hoá và chuyển hoá các chất trong

tế bào Đặc biệt có enzym super-oxide dismutase tới 2.640 đơn vị, đây là một enzyme sửa chữa tế bào và làm giảm thiệt hại cho tế bào do các gốc tự do phổ biến nhất trong cơ thể gây ra và là en-zyme cần thiết, rất quan trọng đối với khả năng đồng hóa các acid amin trong cơ thể Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ-NASA cho rằng Spirulina là thực phẩm lý tưởng cho việc thăm dò không gian và

du hành không gian lâu dài nhờ

có cường độ quang hợp mạnh

cung cấp nhiều oxy và các chất

dinh dưỡng thiết yếu cho nên nó

được dự kiến sẽ là một trong

những thực phẩm đầu tiên được

phát triển và ăn trên Trạm vũ trụ

quốc tế được thực hiện từ năm

2011 Spirulina là sản vật tự

nhiên và các kết quả nghiên cứu

khoa học trên toàn thế giới đã tiếp

tục chứng tỏ lợi ích đáng kinh

ngạc đối với sức khỏe khi

thường xuyên ăn tảo Spirulina mà

không có bất kỳ tác dụng phụ tiêu

cực nào

1.7 Sắc tố

Spirulina cũng là một nguồn

có nhiều sắc tố có thể mang lại

lợi ích và có vai trò sinh học

quan trọng: Chất diệp lục

(23,70mg/kg), Carotenoids tổng

số (14mg/kg), Phycocyanin

(333mg/kg) - một sắc tố màu

xanh tự nhiên ở Spirulina nhưng

không tìm thấy trong bất kỳ thực

phẩm nào khác trên hành tinh

Các thí nghiệm tại Nhật Bản

đã chứng minh rằng Spirulina có

tác động tích cực đáng kể đối với

bệnh thiếu máu, có thể là do

chuyển đổi của chất diệp lục vào

hemoglobin Vitamin B12, acid

folic và các acid amin, cũng rất

hữu ích trong điều trị các trường

hợp thiếu máu Chlorophyll có

lợi ích tích cực khác cho cơ thể,

làm tăng nhu động trong tình

trạng táo bón, bình thường hóa

sự tiết acid tiêu hóa và giúp làm

giảm viêm, giảm sự tiết pepsin

dư thừa liên quan với loét dạ dày

Ngoài ra, còn giúp làm dịu sưng

và thúc đẩy các quá trình tái tạo

tế bào mới trên vết thương

Chlorophyll xuất hiện sẽ thúc

đẩy sự tái sinh của các tế bào gan

bị hư hỏng, cũng như tăng cường

lưu thông đến tất cả các cơ quan,

làm giãn nở các mạch máu

Chlorophyll còn hỗ trợ trong việc truyền tải các xung thần kinh, kiểm soát sự co khi nhịp tim chậm Tảo Spirulina còn có sắc

tố phụ đặc biệt được gọi là phy-cocyanins và allophyphy-cocyanins cho phép nó hấp thụ ánh sáng màu đỏ và màu da cam nhiều hơn

so với cây xanh Ánh sáng màu

đỏ và màu da cam sẽ hiệu quả hơn cho sự tăng trưởng Phyco-cyanins có liên quan đến các sắc

tố bilirubin, giúp tăng cường chức năng hoạt động của gan

Một sắc tố quan trọng khác là

porphyrin, một hợp chất màu đỏ tạo thành hạt nhân tích cực của hemoglobin Liên quan đến cấu trúc này, là phân tử polypyrol B12, đó là điều cần thiết cho sự hình thành của các tế bào hồng cầu khỏe mạnh Thêm vào đó, nhiều sắc tố như phycoerythrin, tetrapyrrole, phytonadione và carotenoid không chỉ để khoe sắc của các sinh vật sống, mà được

sử dụng để thực hiện quá trình trao đổi chất trong cơ thể; nếu không có nó, phản ứng enzyme

sẽ giảm cho đến khi sự tan rã tế bào xảy ra

1.8 Spirulina cung cấp nhiều hợp chất chống oxy hoá quan trọng

Chống oxy hóa là một thuật ngữ chung cho các chất dinh dưỡng có khả năng “thu dọn” các gốc tự do trong cơ thể và trung hòa chúng Trong quá trình trao đổi chất, quá trình oxy hoá các chất hữu cơ luôn xảy ra và đây là quá trình vô cùng quan trọng bởi nhờ đó mà tế bào, cơ thể có đủ năng lượng cho tất cả mọi hoạt

động, đồng thời nó cung cấp những sản phẩm có phân tử nhỏ hơn để tổng hợp nên các chất đặc trưng của cơ thể như protein, gluxit, lipid và các hợp chất có hoạt tính sinh học khác Ở Spir-ulina có nhiều chất chống oxy hóa như vitamin E và vitamin C, nhưng chống oxy hóa tốt nhất là các carotenoid Carotenoid là những chất chống oxy hóa mạnh nhất được biết đến Trong đó, mạnh mẽ nhất là astaxanthin, tiếp theo là β-carotene Spirulina là

Quá trình nuôi tảo cho đến khi thu hoạch

nguồn β-carotene tự nhiên giàu

nhất

2 Spirulina, thực phẩm an

toàn

Từ cuối thập niên 80 và đầu

thập niên 90 của thế kỷ XX,

NASA và Cơ quan Vũ trụ châu

Âu (MELISSA) đã đề xuất

Spir-ulina là một trong các loại thực

phẩm chủ yếu được trồng để

phục vụ trong hoạt động không

gian lâu dài (Cornet J.F.,

Du-bertret G.-1990) Nhận thức

được tiềm năng của Spirulina,

trong Chương trình nghị sự phát

triển bền vững, một số quốc gia

thành viên của Liên Hiệp Quốc

hợp tác với nhau để tạo thành

một tổ chức liên chính phủ có

tên là Các tổ chức liên chính phủ

cho việc sử dụng của vi tảo

Spir-ulina chống suy dinh dưỡng

(IIMSAM) Kết quả nghiên cứu

về độc tính và các tác động của

Spirulina tiêu thụ trên người và

động vật đã cho thấy Spirulina

không có tác dụng độc hại Đối

với khả năng sinh sản, gây quái

thai và các sự cố sau khi sinh,

kết quả nghiên cứu trên động vật

cũng đã cho thấy không có ảnh

hưởng bất lợi từ tiêu thụ

Spir-ulina Theo Chamorro-Cevallos,

G.; B.L Barron, J Vasquez-Sanchez (2008), lượng Spirulina cũng đã được tìm thấy để ngăn chặn thiệt hại gây ra bởi các độc

tố ảnh hưởng đến tim, gan, thận,

tế bào thần kinh, mắt, buồng trứng, ADN và tinh hoàn Trong một nghiên cứu năm 2009, ở 550 trẻ em bị suy dinh dưỡng được cho ăn lên đến 10g bột Spir-ulina/ngày, đều không có tác dụng phụ Hàng chục các nghiên cứu lâm sàng của con người tương tự như vậy đã cho thấy không có tác dụng có hại khi sử dụng Spirulina bổ sung Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa kỳ (FDA) cũng đã trao chứng nhận an toàn sản xuất (GRAS) cho các công ty Dược phẩm Parry Ấn Độ

Ở Việt Nam, từ năm 1970 đến nay đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu về Spirulina như: GS

TSKH Nguyễn Hữu Thước (Viện Khoa học Việt Nam), GS.TSKH

Dương Đức Tiến (Đại học Tổng hợp Hà Nội), GS.TS Võ Hành, PGS.TS Nguyễn Đình San (Khoa Sinh, Đại học Vinh)… và trên cơ

sở phân tích ADN nhằm tìm kiếm những chủng tốt nhất, từ đó sản xuất sinh khối và ứng dụng trong

thực tiễn sản xuất, đời sống và xử

lý môi trường Spirulina thường được nuôi cấy trong môi trường nhân tạo và có sự kiểm soát nghiêm ngặt nên sản phẩm tạo ra đảm bảo tinh khiết và an toàn tuyệt đối Một số cơ sở như Bệnh viện Nhi Trung ương, Viện Quân

y 108… đã khá thành công trong việc sử dụng Spirulina làm thực phẩm chức năng, làm thuốc để điều trị cho các bệnh nhi bị suy dinh dưỡng

Ở Nghệ An, mới đây, sản phẩm tảo xoắn Spirulina đã được Công ty TNHH công nghệ sinh học phục vụ đời sống sản xuất -thương mại - du lịch Thanh Mai (Xóm 6 - Quỳnh Lương - Quỳnh Lưu) nghiên cứu, ứng dụng công nghệ kỹ thuật để sản xuất và đưa

ra thị trường Sản phẩm đã được Cục an toàn thực phẩm - Bộ Y tế kiểm tra thẩm định và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định cho sản xuất sản phẩm chức năng tảo Spirulina dạng viên nang Hiện sản phẩm đang được giới thiệu và bán giới thiệu tại Sàn Giao dịch Công nghệ và Thiết bị Nghệ An, 75A, Nguyễn Thị Minh Khai, TP Vinh, Nghệ An./

Tài liệu tham khảo

1 Babadzhanov A.S et al 2004 "Chemical Composition of Spirulina Platensis Cultivated in Uzbekistan" Chemistry of Natural

Compounds 40 (3)

2 Belay, Amha (2008) "Spirulina (Arthrospira): Production and Quality Assurance" Spirulina in Human Nutrition and Health,

CRC Press: 1-25

3 Cornet J.F., Dubertret G ( October 24–26, 1990) "The cyanobacterium Spirulina in the photosynthetic compartment of the MELISSA artificial ecosystem." Workshop on artificial ecological systems, DARA-CNES, Marseille, France

4 Genene Tefera, PhD 2009, Spirulina: The Magic Food Microbial Genetic Resources Department, Institute of Biodiversity

Conservation Ethiopia

5 Krishnakumari, M.K.; Ramesh, H.P., Venkataraman, L.V (1981) "Food Safety Evaluation: acute oral and dermal effects of the algae Scenedesmus acutus and Spirulina platensis on albino rats" J Food Protect 44 (934).

6 Dr Leslie Brown (2009) Spirulina super food!

7 Takatomo Fujisawa1, et al.(2010) “Genomic Structure of an Economically Important Cyanobacterium, Arthrospira (Spirulina) platensis NIES-39”.

Hiện nay, có nhiều phương pháp điều trị khác nhau đối

với bệnh viêm, loét dạ dày, tá tràng Xu hướng chung là

dùng các thuốc chống gia tăng acid, thuốc băng và bảo vệ

niêm mạc, kết hợp với kháng sinh diệt HP đã đem lại kết

quả tốt Tuy nhiên, một số thuốc kháng sinh diệt HP phải

nhập ngoại, có giá thành đắt đỏ và một số trường hợp có

xu hướng kháng thuốc Trong y học cổ truyền có nhiều loại

thảo dược có tính kháng khuẩn mạnh, lại là những thảo

dược sẵn có, độc tính thấp và có thể sử dụng rộng rãi trong

nhân dân Thời gian qua, Phòng Khám bệnh - Bệnh viện Y

học cổ truyền Nghệ An đã điều trị có hiệu quả tốt với phác

đồ điều trị Đông y theo từng thể bệnh cụ thể

1 Thể can khí phạm vị

* Biểu hiện: đau bụng vùng thượng vị thành cơn đau dữ

dội, đau lan ra mạng sườn, có khi đau lan ra sau lưng, nóng

rát cồn cào ở thượng vị; người hay bực bội, dễ cáu gắt, giận

dữ làm cơn đau tăng lên; khi đau không thích xoa nắn (cự

án), kèm theo đau có ợ hơi, ợ chua, buồn nôn, miệng đắng,

bụng đầy chướng, đại tiện táo, chất lưỡi hồng, rêu lưỡi vàng

hoặc trắng nhuận, mạch huyền

- Pháp điều trị: sơ can hoà vị

- Phương thuốc: Dùng bài Sài hồ sơ can thang (Sài hồ

12g, Xuyên khung 8g, Chỉ xác 8g, Hương phụ 8g, Bạch

thược 12g, Thanh bì 8g, Cam thảo 6g); hoặc bài Tiêu dao

CHỮA BỆNH VIÊM DẠ DÀY MÃN TÍNH (VỊ QUẢN THỐNG)

BẰNG PHƯƠNG PHÁP ĐÔNG Y

V iêm dạ dày mãn tính (vị quản thống) là một bệnh

lý khá phổ biến trên thế giới cũng như ở Việt Nam Viêm dạ dày mãn tính, đặc biệt là viêm dạ dày mãn tính có nhiễm HP (Helicobacter Pylory), nếu không

được điều trị kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng nguy

hiểm như: làm teo niêm mạc dạ dày, phát triển dị sản ruột và

loạn sản, là tiền đề cho ung thư dạ dày Vì vậy, việc điều trị

bệnh này luôn là mối quan tâm lớn của ngành y tế

tán (Sài hồ 40g, Đương quy 40g, Bạch thược 40g, Bạch truật 40g, Bạch linh 40g, Chích thảo 20g)

* Nếu có khí trệ: biểu hiện bụng đầy

chướng nhiều và đau, hay ợ chua, ợ hơi, khi

ợ hơi được thì đỡ đau

- Pháp điều trị: sơ can lý khí

- Phương thuốc: Dùng bài Trầm hương giải khí tán gia giảm (Trầm hương 10g, Bạch đậu khấu 10g, Nhục quế 10g, Đinh hương 10g, Hoàng liên 8g)

* Nếu có hoả uất: đau thượng vị nhiều,

đau nóng rát, ợ chua nhiều, miệng khô đắng, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác

- Pháp điều trị: sơ can tiết nhiệt

- Phương thuốc: Dùng bài Sài hồ sơ can thang, gia thêm Xuyên luyện tử 12g, Mai mực 12g

* Nếu có huyết ứ: đau dữ dội ở một vị trí

nhất định vùng thượng vị, cự án, kèm theo nôn ra máu, đi ngoài phân đen, môi đỏ lưỡi

đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác hữu lực

- Pháp điều trị: thông lạc hoạt huyết

- Phương thuốc: Dùng bài Thất tiêu tán (Ngũ linh chi, Bồ hoàng lượng bằng nhau)

* Nếu chảy máu nhiều kèm theo sắc mặt

và môi nhợt nhạt, người mệt mỏi, chân tay

lạnh, ra mồ hôi, chất lưỡi bệu, có ứ huyết, rêu lưỡi nhuận, mạch hư đại hoặc tế sáp

- Pháp điều trị: bổ huyết chỉ huyết

- Phương thuốc: Dùng bài Hoàng thổ thang (Đất lòng bếp 40g, Thục phụ tử 4-12g, Hoàng cầm 12g, Cam thảo 6-8g, Bạch truật 12g, A giao 12g, Can địa hoàng 12g)

(Xem tiếp trang 38)

n Nguyễn Thị Bích Hà

Bệnh viện Y học cổ truyền Nghệ An

người phản bác thì đấy là cách luyện cho bệnh nhân tự kỷ thuần thục trong tư duy và hành động Một số bác sĩ điều trị sẽ tùy theo nhu cầu của bệnh nhân để kết hợp các cách tập luyện khác nhau Thật khó mà biết được những người tự kỷ cảm thấy những gì, nhưng

có thể gần gũi họ để phát hiện thế giới của họ Trường hợp sau đây là một ví dụ

Một buổi tối, trong phòng ăn tại Serre-Chevalier - một trung tâm thể thao mùa đông (Pháp, miền Hauts-Alfres), có 6 thiếu niên cùng 5 phụ trách đến từ Paris để tìm hiểu môn trượt tuyết Đó là Lisa, Ibrahima, Fabien, Frédéric, Marcùs và Audrey Họ đang bình thản ăn tối với những phụ trách đã quen với những hành vi lạ lùng của họ Frédéric tươi

cười phát động cuộc nói chuyện: “Cậu biết không, tớ đã đi đến Lisbonne…” nhưng cuộc

trao đổi dừng lại ở đó Marcús hai tay che mặt, trong khi Lisa rất căng thẳng đang cắn chiếc ống áo sợi đan, vừa cắn vừa càu nhàu Cô Ca-role, người phụ trách, hai tay ôm chặt đầu em,

nói: “Như thế để em ấy dễ chịu, khi đang kinh

sợ, em cần phải cảm thấy an toàn…”.

Rõ ràng, sự thay đổi thường khó chịu đựng đối với những người tự kỷ Nhà nữ tâm lý học

Arielle giải thích: “Chúng có xu hướng theo

các nghi thức để làm dịu các nỗi sợ hãi Chúng lặp lại những động tác, những câu nói như nhau để cho thế giới mất ổn định trở lại

an toàn Tự kỷ mang nhiều hình thức đa dạng, nhưng thường mang những đặc thù cảm giác khiến cho thế giới bên ngoài khó nắm bắt, và

có thể dẫn người tự kỷ đến hành động phải bịt tai hay nhắm mắt, cũng như đi tìm những kích thích mạnh: đóng sập cửa, kêu lên, vỗ tay… Bởi lẽ các âm thanh được tri giác như là rất yếu hoặc trái lại rất chói tai Và tiếng đập trái

TÌM HIỂU SÂU HƠN VỀ TRẺ TỰ KỶ

n Hoan Châu dịch

T heo phân loại quốc tế, tự kỷ thuộc các

chứng rối loạn lan tràn của sự phát triển.

Đây là một chứng rối loạn phát triển

thần kinh, nguyên nhân không rõ và các biểu hiện

cũng rất đa dạng Chẩn đoán bệnh dựa vào bộ ba

tập tính: 1 Rối loạn về giao tiếp (chậm nói hoặc

không nói); 2 Rối loạn các tương tác xã hội (không

cười, vẻ thờ ơ); 3 Rối loạn tập tính (hoạt động

theo những mẫu lặp đi lặp lại, ít quan tâm đến xung

quanh…) Một số dạng tự kỷ có thể tăng cường

năng lực trí tuệ, một số khác thì dẫn đến thiểu

năng trí tuệ nhẹ hoặc nặng Theo Viện INSERM

(Viện Quốc gia Y tế và Nghiên cứu y học), khoảng

60/10.000 trẻ bị tự kỷ và các chứng rối loạn lan

tràn của phát triển, bé trai bị nhiều hơn bé gái.

Trên thế giới hiện nay chưa có cách chữa lành chứng

tự kỷ, nhưng có nhiều phương pháp điều trị giúp các bệnh

nhân này có thể tiến bộ và tự chủ được để sống tốt hơn

Cho đến nay, tại Pháp, các phương pháp được sử dụng

đều dựa theo phân tâm học: trò chơi, hình vẽ dạng chữ,

kể chuyện, hội họa, sân khấu Những phương pháp này

bị phản đối bởi các ý kiến cho rằng cách điều trị đó đã

xem tự kỷ là một chứng rối loạn cảm xúc mà những người

xung quanh cũng phải một phần chịu trách nhiệm Hiện

nay, tại Pháp đang phát triển những phương pháp khác

nhằm vào tập tính, trên cơ sở để cho bệnh nhân tập thực

hiện các hành vi (tự ăn uống một mình, mặc quần áo, sắp

xếp đồ đạc, đáp lại các lời yêu cầu…) trong một môi

trường được cấu trúc (khu vực xác định cho các bữa ăn,

chơi, lao động, dùng các hình vẽ dạng chữ) Theo những

đám trẻ xỏ giày trượt tuyết, thì Frédéric nói chuyện về Lisbonne với huấn luyện viên…, còn Lisa thì nhấm tuyết trên bao tay của mình Đám học sinh vụng về mang ván trượt tuyết, tập bước đi, tập quay trước khi cảm nhận các cảm giác trượt đầu tiên Ibrahima thốt lên một tiếng hét dài khi xuống dốc lần đầu, còn Marcus thì cười phá lên với thiết bị kéo người lên cao… trước khi bổ nhào cách

đó mấy mét Cô Stephanie kéo em Fabien

theo dốc và phấn khởi nói: “Thật đúng như

đối với các trẻ mới học” Cũng như học trò,

các huấn luyện viên càng lúc càng thoải mái

và tươi cười Cuối cùng, các hình vẽ dạng chữ chuẩn bị cho đám thiếu niên này không cần thiết nữa cho bài học đầu tiên này Thầy

Syl-rian, huấn luyện viên nhận xét: “Marcus

không nói chuyện với tôi, nhưng em đáp lại các câu hỏi của tôi, và tôi trông thấy nụ cười rộng mở của em” Còn cô Isabelle thì giải

thích: “Lisa không nói gì cả nhưng cứ xem

thái độ của em thì tôi biết thế này có ổn hay không?” Để đỡ mệt hơn, buổi tập hôm sau

sẽ có đoạn tạm nghỉ, được báo trước trên

“đường thời gian” Sau những lần trượt đầu tiên, em gái Audrey thường ít nói, nay lại hát lẩm nhẩm, Marcus thì thấy không che mắt nữa, và Fabien cứ lặp đi lặp lại với nụ cười

rộng mở “Hay thật đấy, trượt tuyết hay

thật!” Những chi tiết chẳng có gì đáng kể?

Có lẽ thế, nhưng chúng có dấu hiệu của phương pháp điều trị thành công./

Theo Tạp chí Phosphore 4/2013

tim hoặc hơi thở có khi cũng lẫn vào tiếng nói” Như vậy,

sự tri giác các tiếng động xung quanh của người tự kỷ có

thể làm rắc rối thêm các hoạt động thể hiện ra ngoài Thị

giác của người tự kỷ nhằm vào chi tiết (như mắt, miệng )

hơn là vào tổng thể (như cả gương mặt) thế nên khó nhận

dạng hoặc phân tích không chính xác các chuyển động

nhanh Độ nhạy cảm có thể cực cao, ngược lại có thể

không có Một số bệnh nhân không cảm nhận được màu

sắc, nhưng trong một lúc lên cơn thì không chịu đựng nổi

chiếc áo sơ mi dệt chạm vào da

Do đó, việc tiến hành điều trị cả một tuần lễ tại vùng

trượt tuyết gần như là một thách thức đối với 6 trẻ tự kỷ

trên Tại Viện Y học - Giáo dục Roland Bourrard (IME),

các em được làm quen với hoạt động, các nghệ thuật tạo

hình và có khi vào công viên Disney một ngày hoặc vào

rừng Một tuần nơi trượt tuyết, đấy là lần đầu tiên Arielle

nhận xét: “Vùng đất lạ gây sợ hãi, nhưng cần dấn thân

vào đất lạ để học hỏi” Marie, người phụ trách bộ môn thể

thao nói thêm: “Chúng tôi có mặt tại đấy để trấn an các

em, giúp các em tiến lên Mục đích là làm các em cảm thấy

sảng khoái tối đa”.

Khi thức dậy, niềm sảng khoái vẫn còn khó nhận thấy

Lisa đang bồn chồn, Audrey vừa có một cơn khóc lóc

khiến cho Florian, người phụ trách phải ủ em trong một

cái chăn để dỗ cho nín đi Cứ mỗi buổi sáng, cô Marie

trình bày cho đám trẻ hình “đường thời gian”, là một

chuỗi hình vẽ dạng chữ mô tả bằng hình ảnh sự diễn biến

của một ngày “Điều nhìn thấy sẽ dễ hiểu hơn Thời gian

một ngày được thể hiện bằng các giai đoạn có thể dự kiến

được cụ thể khiến các em an tâm”, cô giải thích.

Các huấn luyện viên trượt tuyết dù tự nguyện và đã

được đào tạo nhưng cũng là lần đầu tập luyện cho các trẻ

tự kỷ Sau 2 ngày học lý thuyết là đến giờ thực hành và

“họ muốn thực hành ra trò!” Trong khi các thầy cô giúp

2 Thể tỳ vị hư hàn

- Biểu hiện: đau thượng vị âm ỉ, liên miên, nôn

nhiều ra nước trong, gặp lạnh đau tăng, khi đau thích

xoa bóp, chườm nóng, kèm theo sợ lạnh, tay chân

lạnh, ăn kém, thích ăn đồ ấm nóng; bụng đầy thường

xuyên, đại tiện lỏng nát; chất lưỡi bệu, rêu lưỡi trắng,

mạch trầm nhược

- Pháp điều trị: ôn trung kiện tỳ.

- Phương thuốc: Dùng bài Hoàng kỳ kiến trung

thang (Quế chi 4g, Sinh khương 4g, Đại táo

3-4g, Thược dược 6g, Cam thảo 2-3g, Hoàng kỳ 3-3-4g,

A giao 20g); hoặc bài Hương sa lục quân tử thang (Nhân sâm 3-4g, Truật 3-4g, Phục linh 3-4g, Bán hạ 3-4g, Trần bì 2,0g, Hương phụ tử 2,0g, Đại táo 1,5-2g, Sinh khương 1,5-1,5-2g, Cam thảo 1,0g, Hoắc hương 1-2g)

Với phác đồ điều trị trên, trong năm 2012, Bệnh viện Y học cổ truyền Nghệ An đã điều trị được 121 bệnh nhân, trong đó, 32 bệnh nhân được chữa khỏi hoàn toàn (đạt 26%); 89 bệnh nhân thuyên giảm (đạt 74%) Kết quả này đã khẳng định phác đồ trên có tác dụng tốt đối với bệnh viêm dạ dày mãn tính./

CHỮA BỆNH VIÊM DẠ DÀY MÃN TÍNH (Tiếp theo trang 36)