Entropy - ứng dụng trong kinh tế và lối đi nào cho việt nam

Entropy - ứng dụng trong kinh tế và lối đi nào cho việt nam

L I M U 1

CH NG 1 Entropy – Nh ng hi u bi t c b n 3

1.1 Ngu n g c ra đ i khái ni m entropy 3

1.2 nh ngh a entropy 4

1.2.1 Tìm hi u v nhi t đ ng l c h c 4

1.2.2 nh ngh a entropy 5

1.2.2.1 nh ngh a entropy theo đ ng l c h c c đi n 5

1.2.2 2 nh ngh a entropy theo v t lý th ng kê 6

CH NG 2 ng d ng ý ngh a c a entropy vào kinh t 8

CH NG 3 Vi t Nam và con đ ng phía tr c 15

3.1 Xu h ng s p t i có th là gì? 15

3.2 Nh ng gi i pháp dành cho Vi t Nam 27

K T LU N 40

TÀI LI U THAM KH O 41

L I M U

  

Cu c kh ng ho ng 2008 đã làm n n kinh t th gi i chao đ o Th t nghi p cao, phúc

l i xã h i gi m, tính minh b ch và trung th c c a h th ng tài chính tr thành m t câu h i l n Bên c nh đó là các nguy c v chính tr và l i ích xu t hi n t sau cu c

kh ng ho ng này đã, đang và s đ y cu c s ng c a chúng ta vào tình c nh b t n

h n, khó kh n h n Kinh t h c hi n đ i đã th t b i trong vi c d báo kh ng ho ng

và ki m soát nh ng h u qu x u Ph i ch ng ngành kinh t mà chúng tôi đang h c là

m t th vô b , hay nói m t cách tiêu c c nh Paul Krugman ch ng h n: “th ng th n cho r ng môn kinh t h c v mô trong ba m i n m qua nh l i nh t thì có th nói là

c c k vô ích, còn th t n ng l i thì ph i nói là th t s có h i!” Bóng bóng tài chính

v đã l n, cái l n h n là uy tín c a các nhà kinh t Vì sao l i có k t qu nh v y?

Các nghiên c u g n đây đã cho th y r ng, kh ng ho ng kinh t 2008 là h

Các h c thuy t v n d đ c khai sinh cùng v i nh ng gi đ nh và nh ng gi i

h n riêng Vi c đ a ra các gi đ nh t thân nó c ng hàm ch a nhi u h n ch Tuy nhiên, các nhà kinh t th ng hi m khi nh c nh m i ng i v các gi i h n đó c ng

nh nguy c phá s n c a các h c thuy t Thêm vào đó, s thông thái v m t toán

h c và chính xác đ n t ng con s c a các thu t toán cao c p đã che đ y nh ng khi m khuy t c a các mô hình Chính nh ng đi u này làm gia t ng o nh ki m soát

c a ng i s d ng, đ c bi t là các nhà đi u hành kinh t v mô H t tin th phanh

n n kinh t v i ni m tin th tr ng là hi u qu Các ch ng khoán phái sinh l n l t

ra đ i, n n kinh t th gi i tr nên h n lo n h n bao gi h t Và k t qu t t y u là

v là Entropy xu t phát t v t lý h c, m t môn khoa h c đã có m i quan h khá lâu

đ i v i kinh t h c k t th i c a Daniel Bernoulli Entropy đã góp ph n đ a kinh t

h c ti n lên trên con đ ng tr thành m t môn khoa h c ph thông và mang tính đa

d ng cao v i nh ng chi, nh ng nhánh đ c phát tri n d a trên m i liên k t gi a Kinh t h c v i các lnh v c Li u entropy có giúp ta nhìn th y đ c c h i nào gi a

vô vàn thách th c nh hi n nay không?

Ch ng 1 Entropy – Nh ng hi u bi t c b n:

1.1 Ngu n g c ra đ i khái ni m entropy

L ch s c a entropy b t đ u v i công trình c a nhà toán h c ng i Pháp Lazare Carnot v i quy n “Các nguyên lý c b n c a cân b ng và chuy n đ ng” (1803) Trong tác ph m này, ông đã đ xu t nguyên lý cho r ng t t c nh ng s gia

t c và va ch m c a các ph n đang chuy n đ ng trong m i c c u đ u có hi n di n

c a nh ng hao t n v "moment ho t đ ng" Nói cách khác, trong b t k m t quá trình t nhiên nào đ u t n t i m t xu h ng c h u c a s tiêu tán n ng l ng h u ích D a trên công trình này, n m 1824 con trai c a Lazare là Sadi Carnot đã xu t

b n cu n “Nh ng suy ng m v n ng l ng phát đ ng c a l a” Trong đó, ông nêu ra quan đi m r ng trong m i đ ng c nhi t, m i khi calo, mà ngày nay g i là nhi t,

"r i" do m t s sai khác nhi t đ , thì công hay n ng l ng phát đ ng có th đ c sinh ra t nh ng tác d ng c a "s r i calo" gi a m t v t nóng và m t v t l nh ây

là nh ng nh n th c ban đ u v nguyên lý th hai c a nhi t đ ng l c h c

Carnot đã xây d ng quan đi m v nhi t c a mình m t ph n d a vào "Gi thuy t Newton" (đ u th k 18) Gi thuy t này cho r ng c nhi t và ánh sáng là

nh ng lo i khác nhau c a nh ng d ng v t ch t không th phá h y, b hút và đ y b i

nh ng v t ch t khác Ông c ng d a vào quan ni m c a Count Rumford, ng i đã

ch ra r ng nhi t có th đ c sinh ra do ma sát nh khi các nòng đ i bác nã đ n Do

đó, Carnot đã suy lu n r ng n u m t v t th ch a v t ch t sinh công, ch ng h n nh

m t v t ch a h i n c, đ c đ a l i đi u ki n ban đ u c a nó (nhi t đ và áp su t)

cu i c a m t chu trình máy, thì "không có thay đ i nào trong tr ng thái c a v t sinh công." Chú thích này sau đó đ c thêm vào nh là nh ng chú thích nh cu i trang trong quy n sách c a ông, và chính nó đã d n đ n s phát tri n c a khái ni m entropy

Trong th p niên 1950 và và th p niên 1960 sau đó, nhà v t lý ng i c Rudolf Clausius đã ph n đ i m nh m gi thuy t trên c a Carnot Clausius cho r ng

ph i có s thay đ i tr ng thái c a v t sinh công và đ a ra cách gi i thích toán h c cho s thay đ i đó, b ng cách nghiên c u b n ch t c a s t hao t n nhi t h u ích khi th c hi n công, ch ng h n nh khi nhi t đ c sinh ra do ma sát ây là đi u trái

ng c v i các quan đi m tr c đó, d a vào lý thuy t c a Newton, r ng nhi t là h t

b n v ng có kh i l ng Sau đó, các nhà khoa h c nh Ludwig Boltzmann, Willard Gibbs, và James Clerk Maxwell đã ch ra c s th ng kê c a entropy; Carathéodory

đã k t h p entropy v i m t đ nh ngh a toán h c c a s b t thu n ngh ch

1.2 nh ngh a Entropy

1.2.1 Tìm hi u v nhi t đ ng l c h c

Thu t ng nhi t đ ng h c (ho c nhi t đ ng l c h c) có hai ngh a:

- Khoa h c v nhi t và các đ ng c nhi t (nhi t đ ng h c c đi n) : nghiên c u t t

c nh ng hi n t ng ch u s chi ph i c a:

 Nhi t

 S bi n thiên c a nhi t

- Khoa h c v các h th ng tr ng thái cân b ng (nhi t đ ng h c cân b ng)

 Nhi t đ ng h c cân b ng làm vi c v i các quá trình trao đ i n ng l ng (và,

do đó, v t ch t) tr ng thái g n cân b ng Các quá trình nhi t đ ng h c không cân b ng đ c nghiên c u b i nhi t đ ng h c phi cân b ng

 Trong m t h l n, và khi tr ng thái cân b ng có th đ t đ c, ng i ta có th

d đoán chính xác "s ph n" c a h ngay c khi "s ph n" c a nhi u b ph n không th xác đ nh đ c

- Các đ nh lu t:

nh lu t 0 : N u hai h có cân b ng nhi t đ ng v i cùng m t h th ba thì chúng

c ng cân b ng nhi t đ ng v i nhau

nh lu t 1 : Nhi t n ng truy n vào m t h b ng thay đ i n i n ng c a h c ng v i công n ng mà h sinh ra cho môi tr ng

nh lu t 2 : M t h l n và không trao đ i n ng l ng v i môi tr ng s có entropy luôn t ng ho c không đ i theo th i gian

nh lu t 3 : Tr ng thái c a m i h không thay đ i t i nhi t đ không tuy t đ i

1.2.2 nh ngh a Entropy

1.2.2.1 nh ngh a c a entropy theo đ ng l c h c c đi n

Khó kh n trong vi c đ a ra m t đ nh ngh a chính xác v entropy c a m t h chính là vi c entropy không có tính b o toàn i l ng này có th t ng m t cách

đ t ng t trong m t quá trình không thu n ngh ch Th t v y, theo đ nh lu t th hai

c a nhi t đ ng h c, entropy c a m t h cô l p không th gi m, mà ch có th t ng

ho c gi nguyên giá tr trong tr ng h p quá trình bi n đ i là thu n ngh ch

- Nh ng bi n đ i mang tính thu n ngh ch - không thu n ngh ch

M t s bi n đ i mang tính thu n ngh ch trong nhi t đ ng h c khi nó mang tính 'g n cân b ng' và không gây ra ma sát d n đ n s thoát nhi t nào Trong nh ng

đi u ki n nh trên, s bi n đ i c a h có th coi nh c u thành t m t lo t các tr ng thái cân b ng liên ti p N u chúng ta đ o ng c nh ng đi u ki n c a môi tr ng bên ngoài - y u t nh h ng đ n s bi n đ i c a h , ta s quay ngu c l i tr ng thái ban

đ u qua nh ng tr ng thái cân b ng y h t nh trên nh ng theo th t ng c l i S d

có đi u này là vì không có hi n t ng th t thoát (nhi t,v t ch t ) Vì th , ta có th

mô ph ng đ c s bi n đ i c a h và mô t chính xác tr ng thái cân b ng c a h

t ng th i đi m Vì nh ng gi thi t đã đ t ra nh trên, nh ng bi n đ i mang tính thu n ngh ch đ c coi là m t mô hình lí t ng (gi ng nh mô hình khí lí t ng, khi chúng ta gi thi t r ng không có s va ch m gi a các phân t khí v i nhau ) T mô hình này, chúng ta có th miêu t nh ng quá trình bi n đ i th c b ng cách đ m b o

r ng nh ng quá trình đó đ c th c hi n v i t c đ r t ch m, s tác đ ng làm m t cân b ng c a các hàm tr ng thái là r t ít và ma sát c ng đ c gi m thi u t i đa

Ng c l i, m t s bi n đ i đ c coi là không thu n ngh ch n u nh không

th a mãn nh ng đi u ki n nh trên i u này gi ng nh tr ng h p qu tr ng b

v khi va ch m v i sàn nhà c ng : chúng ta có th th y n u s bi n đ i là thu n ngh ch : qu tr ng s t ghép các m nh v l i r i bay lên trên không, tr v tr ng thái ban đ u ví d này, chúng ta th y có s th hi n c a m i tên th i gian

- Công th c hóa c th Entropy trong th c t

Nh ng s bi n đ i trong th c t th ng là nh ng bi n đ i không thu n ngh ch do luôn có s th t thoát Do đó mà h không bao gi tr v m t cách t c th i

v tr ng thái ngay tr c đó

N ng l ng b m t c a h d i d ng nhi t l ng s đóng góp vào s gia t ng

c a s 'h n lo n' chung, đo b ng hàm tr ng thái entropy, kí hi u là S T t c các s

bi n đ i th c đ u đ c th c hi n v i s t ng lên c a s 'h n lo n' chung ( bao g m

h + môi tr ng ngoài) đây, chúng ta nói r ng có s t ng entropy Ph ng trình

c a đ nh lu t th hai mô t s t ng entropy:

+ Trong tr ng h p bi n đ i không thu n ngh ch, có s t ng entropy

* S(chung) = S(t o ra) = S(h ) + S(môi tr ng ngoài) > 0

+ Trong tr ng h p bi n đ i là lý t ng (thu n ngh ch), không có s t o ra entropy

* S(t o ra) = S(h ) + S(môi tr ng ngoài) = 0

1.2.2.2 nh ngh a c a entropy theo v t lý th ng kê

- Thuy t đ ng h c c a các khí

V t ch t đ c c u thành t các h t (phân t , nguyên t , electron ) chuy n

đ ng không ng ng (tác đ ng nhi t) t o ra gi a chúng m t lo i l c t ng tác hút nhau mà c ng đ c a lo i l c này gi m d n khi kho ng cách t ng tác t ng V i

th khí, kho ng cách gi a các h t là t ng đ i l n, do đó, các t ng tác th ng y u

và các h t có th đ c coi nh t do di chuy n trong không gian gi i h n Tuy nhiên

do không gian gi i h n nên các h t này s ch u nh ng va ch m gi a chúng d n đ n

s bi n thiên n ng l ng th l ng, kho ng cách gi a các h t nh h n và các phân

t do đó ít t do di chuy n h n (có th di chuy n trong th tích c a ch t l ng nh ng không th thoát ra ngoài) th r n, m i phân t liên k t đàn h i v i các phân t bên c nh và dao đ ng quanh m t v trí c đ nh Trong t t c các tr ng h p, v trí và

n ng l ng c a các h t hoàn toàn phân b ng u nhiên

- Công th c hóa c th Entropy trong th c t

T ng n ng l ng c a t t c các h t trong m t h đ c g i là n i n ng U c a

h M t h là cô l p, ngh a là không có s trao đ i n ng l ng c ng nh v t ch t v i môi tr ng ngoài Tr ng thái v mô c a h đ c xác đ nh b ng th tích V và n i

n ng U Tuy nhiên, các h t có th đ c s p x p trong c ng m t th tích b ng nhi u cách khác nhau; t ng t nh v y, n i n ng c ng có th đ c phân b trên các h t theo nhi u ph ng cách khác nhau M i cách đ t các phân t vào m t th tích và phân b n i n ng cho các phân t đó đ c g i là m t 'c u hình vi mô' c a tr ng thái

v mô xác đ nh b i th tích V và n i n ng U S h t trong m t h v mô là r t l n (c

1023), s l ng c u hình vi mô (U,V) c ng r t l n Chúng ta đ nh ngh a entropy S (hàm s c a U và V) nh sau

S=kB.ln( ) (trong đó kB = 1,381 x 1023J.K-1đ c g i là h ng s Boltzmann)

ng th c này đ c đ a ra b i Ludwig Boltzmann vào nh ng n m 1870 khi

mà khái ni m v tr ng thái vi mô còn khá tr u t ng vì ki n th c v nguyên t và các tính ch t l ng t c a chúng còn ch a đ c hi u th u đáo Boltzman đã b ch

nh o khá nhi u b i nhi u nhà khoa h c đ ng th i và đi u này đ c coi là nguyên nhân chính d n đ n vi c t sát c a ông Ngày nay, ông đ c coi là cha đ c a nhi t

đ ng h c th ng kê M c a ông Viên có kh c công th c v ngu n g c c a entropy

M t h chuy n đ i liên t c t c u hình vi mô này sang c u hình vi mô khác,

cho đ n khi đ t cân b ng Chúng ta th a nh n nguyên lý c b n sau đây: “Khi m t

h cô l p khi tr ng thái cân b ng, các tr ng thái vi mô có th đ t đ c c a h có xác su t xu t hi n b ng nhau.”

Tiên đ này là phát bi u k nh t c a nguyên lý th hai c a nhi t đ ng h c.Do entropy là đ i l ng có tính ch t c ng đ c, ta có th vi t:

S= S1 + S2 = kB.ln( 1) + kB.ln( 2)

T đây, s l ng c u hình vi mô c a h = 1 x 2

C h ng 2 ng d ng ý ngh a c a Entropy vào kinh t :

Trong ph n trên chúng ta đã bi t entropy là gì và ý ngh a c a nó trong v t lý, trong ph n này chúng ta s nói v ý ngh a c a Entropy trong kinh t h c Th t ra

vi c ng d ng v t lý vào trong kinh t đã có t khá lâu, t th i Daniel Bernoulli, t

đó đã t o ra m t nhánh m i c a kinh t h c đ c g i là econophysics R t lâu sau,

t i l t mình, Georgescu-Reogen đã đ xu t vi c áp d ng các đ nh lu t II c a nhi t

đ ng l c h c hay còn g i là đ nh lu t entropy vào kinh t h c vào n m 1971 Sau đó,

ý t ng này c a Reogen đ c vào trong m t nhánh con m i econophysics v i tên

g i là thermoeconomics đã đ c Myron Tribus đ t ra tr c đó vào n m 1962

Tr c tiên, chúng tôi s gi i thi u cho b n m t ý t ng t ng quát v entropy trong kinh t đ c đ a ra b i Alan Raine:

“Chúng tôi tranh lu n r ng khi các h th ng kinh t t ng tr ng và phát tri n, chúng c n gia t ng t ng khu ch tán c a chúng, phát tri n nh ng c u trúc ph c t p

h n v i nhi u n ng l ng đi vào h n, gia t ng ho t đ ng mang tính chu k c a chúng, phát tri n s đa d ng l n h n và t o ra nh ng c p đ tr t t h n, t t c d n

t i vi c làm gi m n ng l ng Nh ng qui lu t t n t i trong các h th ng kinh t là

vi c thu hút n ng l ng vào vi c s n xu t và tái s n xu t c a chúng và cung c p

nh ng quá trình d n truy n làm t ng t ng khu ch tán c a h th ng… Chúng tôi tin

r ng mô th c nhi t đ ng l c h c làm cho nh ng nghiên c u v h th ng kinh t

đ c phát tri n t m t môn khoa h c mô t thành m t môn khoa h c tiên đoán d a trên nh ng qui t c c n b n nh t c a v t lý tr nên kh thi h n.”

Phát bi u có v v n còn khá chung chung, chúng ta s đào sâu v n đ ngay bây gi Chúng ta bi t r ng khi m t h cô l p ti n hành trao đ i n ng l ng c a nó

gi a các h t, thì ph n n ng l ng h u ích (available energy) s ngày càng gi m

xu ng và gia t ng ph n n ng l ng vô ích (unavailable energy) trong quá trình trao

đ i, vi c xu t hi n s hao phí đó là phân ph i ng u nhiên gi a các h t v t ch t li ti trong m t h cô l p và s hao phí ng u nhiên đó đ c g i là entropy C th sinh v t

c a chúng ta có th xem là m t h kín và vì th đ n m t lúc nào đó khi ta già đi, kh

n ng s d ng n ng l ng hi u qu c a chúng ta c ng gi m d n Các h v t ch t hay sinh v t khác c ng ch u chung s ph n đó, hay nói cách khác là khi có s xu t hi n

c a m i tên th i gian và s không thu n ngh ch thì entropy s ngày càng gia t ng và

đ t t i c c đ nh Khi entropy đ t c c đ nh, ngh a là h đó đã h t n ng l ng, k t qu

là nó s di t vong

Không may thay h th ng kinh t c a chúng ta c ng ch u tác đ ng đó c a

đ nh lu t II Các ho t đ ng kinh t c a chúng ta luôn c n s d ng n ng l ng, v y

ph i ch ng t i m t lúc nào đó, các h th ng kinh t c a chúng ta s s d ng n ng

l ng kém hi u qu h n và cu i cùng s là tàn l i May m n thay, câu tr l i là không, nh ng t i sao? Tr c khi có câu tr l i chúng tôi xin đ a ra câu h i v m c tiêu c a kinh t h c là gì? Tr c đây là t ng tr ng còn bây gi là phát tri n b n

v ng và công b ng xã h i Có th nói đó là tôn ch cao th hai c a con ng i ch sau

vi c đ c t n t i Do đó, theo ý ngh a c a entropy mà chúng tôi đã nêu trên thì khi

mà các h th ng kinh t t ng tr ng và phát tri n, chúng ta có th nh n th y 6 đi m sau:

1 M t s gia t ng trong t ng n ng l ng s d ng

2 S phát tri n c a nh ng c u trúc ph c t p h n

3 S gia t ng trong ho t đ ng có tính chu kì t d n truy n và s tham gia c a th

ch trong các quá trình này

m t h t n t i trong lòng xã h i loài ng i, xã h i loài ng i đi lên thì nó c ng đi

lên, xã h i loài ng i trì tr thì nó c ng trì tr Có th nói đó là m t m i quan h hai chi u mà trong đó s t n t i c a xã h i loài ng i giúp cho h th ng kinh t t n t i,

và t i l t mình, h th ng kinh t b ng các l c th tr ng thúc đ y xã h i con ng i

ti p t c đi lên Trong quá trình phát tri n đó trình đ con ng i ngày càng đ c m

r ng và h qu là nhu c u s d ng t ng lên làm cho t ng n ng l ng s d ng gia

t ng Th t rõ ràng đ nói xã h i nguyên th y s d ng n ng l ng ít h n th i trung

c , và th i trung c ch c ch n s s d ng ít n ng l ng h n so v i th i đ i công ngh thông tin T t nhiên vi c s d ng n ng l ng còn ph thu c vào v n đ dân s , tuy nhiên có m t th c t trái ng c r ng t ng s d ng n ng l ng c a các n c châu Phi ch a b ng m c s d ng t i M , do v y có th có lý gi i nào t t h n cho vi c các

l c th tr ng làm gia t ng nhu c u c a con ng i đ a t i h qu là chúng ta c n s n

xu t nhi u h n đ đáp ng các nhu c u đó

Ngoài ra, vài ý ki n khác trong thermoeconomics b sung r ng h th ng kinh

t c a chúng ta v n d là m t c u trúc khu ch tán đã đ c m r ng thông qua m t

ch t d n xu t quan tr ng, đó là “s t t ch c” Chúng ta đ u bi t r ng “c u trúc khu ch tán” và “s t t ch c” là hai khái ni m khá quen thu c trong nhi t đ ng l c

h c Tuy v y ng d ng c a nó đ c m r ng sang các ngành khác nh hóa h c, sinh

h c và gi đây là xã h i h c và kinh t h c “S t t ch c” có v là m t khái ni m

d hi u, đó là m t y u t khá quan tr ng đ m t h t m t c u trúc h n lo n và m t

tr t t tr nên có quy c h n, chúng ta g i đó là tr t t trong h n lo n Tính đ i l u trong không khí là m t s thi t l p tr t t gi a các lu ng gió h n lo n trên b m t

đ a c u, các loài chim và thú đ u bi t phát tri n thành b y đàn và luôn có con d n

đ u đ t o l p m t th tr t t t ng đ i gi a s h n lo n trong h sinh thái S t t

ch c hàm ý nh m t c u trúc m h n c a nhi t đ ng l c h c mà trong đó các h h p thu, chuy n hóa và khu ch tán n ng l ng Tuy v y trong kinh t , t t ch c là m t quá trình ph c t p h n và đòi h i nhi u n ng l ng đ h p thu, chuy n hóa và khu ch tán h n, do đó nó s khác bi t h n so v i các h sinh v t khác Chúng ta có

th th y t xã h i nguyên th y chúng ta ti n d n qua các ch đ quân ch và bây gi

là n n dân ch c ng hòa, đó là k t qu c a s t t ch c trong xã h i loài ng i đ

thi t l p tr t t trong h n lo n b i vì v n còn đâu đó nh ng k ngoài vòng pháp lu t

Nh vào “s t t ch c” mà các h h p thu, chuy n hóa và b c x n ng l ng t t

h n, và đ đáp ng đi u đó các h s t o ra m t c u trúc khu ch tán ph c t p h n

Ví d nh các r ng cây có kh n ng h p th ánh sáng m t tr i và chuy n hóa thành

n ng l ng t t h n nh ng n i sa m c hay nh ng vách đá khô c n, đ ti p t c quá trình đó, các r ng cây m r ng di n tích c a nó, l n d n ra xa h n, nhi u cây xanh

h n và h p th c ng nh chuy n hóa n ng l ng t t h n i u này đã đ c quan sát

b i Hatsopoulos và Keeman và g n h n n a là Schneider và Kay trong b i c nh c a

m t s h p thu n ng l ng m t tr i ròng c a m t h sinh thái Sinh kh i h p th

n ng l ng m t tr i thông qua vi c t o ra nhi u sinh kh i h n nh đã đ c ch ng minh b i s l ng c a n ng l ng m t tr i đ c ph n chi u b i r ng r m và sa m c

là khác nhau S t t ch c là khá quan tr ng đ duy trì m t h , tuy v y chính c u trúc khu ch tán l i giúp h m r ng kh n ng phát tri n c a nó hay nói cách khác các h trong t nhiên là nh ng k t c u mà c u t o c a nó nh nh ng c xe s d ng

n ng l ng, n u đi u này không đúng, thì s không có m t c u trúc phân tán v i đ c tính d n truy n Do đó, không có s xu t hi n c a nh ng n n móng hóa h c thích

h p và môi tr ng t t, thì s không có s s ng

L p lu n trên đã phá v đ c nh ng gi i h n c a h c thuy t v dân s do Malthus đ ra Dân s ngày càng gia t ng không có ngh a là chúng ta không còn các ngu n l c đ s d ng, v n còn đây m t tia sáng v vi c m r ng các gi i h n c a

vi c s d ng ngu n l c c a m t xã h i phát tri n Nên l u ý r ng t ng vi c s d ng

n ng l ng h u ích là r t quan tr ng vì nó giúp t i thi u hóa entropy đ ch ng l i s

s p đ c a chúng ta ngay tr c khi chúng ta có th tìm ra con đ ng đ m r ng các

gi i h n c a vi c “thâu tóm” n ng l ng và bi n nó thành m t ph n trong c u trúc

ph c t p c a h th ng kinh t K t qu c a m t c u trúc khu ch tán v i đ c tính là

s t t ch c đ a đ n cho chúng ta nh ng lý gi i v vi c t i sao các h th ng kinh t

t ng tr ng và phát tri n thì đòi h i c u trúc ph i ph c t p h n, đa d ng h n, có th

b c h n và đòi h i tính chu k c ng nh s tham gia c a các th ch

Nh v y chúng ta đã lý gi i đ c n m đi m đ u tiên, tuy v y v n còn đó

đi m th sáu, đó là đi m mà chúng tôi cho là b c ngo t, là chìa khóa cho s phát tri n tri n c a xã h i loài ng i và h th ng kinh t so v i các h khác trong t nhiên Chúng ta đã l p lu n r ng nh vào c u trúc khu ch tán có đ c tính t t ch c

mà các h s d ng n ng l ng t t h n do đó phát tri n h n nh ng h khác, tuy v y

nh ng l p lu n đó không lý gi i đ c t i sao h th ng kinh t l i phát tri n h n m t

r ng cây N u xét v s t t ch c chúng tôi e r ng chúng ta khó mà có s phân t ng

m t cách hài hòa và hi u qu nh s phân t ng c a các r ng cây Ti p đó kh n ng

m r ng c a chúng ta có l s khó b ng r ng cây, nên nh r ng “dân s ” c a r ng cây thì l n h n dân s loài ng i và nh ng cây m i n m tu i đã xem là tr ng thành trong khi chúng ta thì v n còn là nh ng đ a tr i m th sáu chính là lý gi i

h p lý nh t cho ph n bác này H th ng kinh t là nh ng c u trúc có hi u bi t và vì

th mà nó có th dùng s hi u bi t đ gia t ng s c ch a n ng l ng c a nó l n h n các h sinh v t khác Các h th ng kinh t luôn đi kèm v i ki n th c v khoa h c và công ngh giúp cho vi c s d ng các ngu n l c hi u qu h n hay nói cách khác là các h th ng kinh t thì luôn “có kh n ng” m r ng gi i h n s d ng n ng l ng

c a nó Ý chúng tôi mu n nói “có kh n ng” ngh a là có s không ch c ch n đây, không ph i lúc nào chúng ta c ng thành công, vài n n v n minh v đ i đã l i tàn trong l ch s có th là m t b ng ch ng cho s th t b i trong vi c m r ng các gi i

h n n ng l ng Nghe có v khá bi quan nh ng đúng là v y Phát minh v đ i đ u tiên c a con ng i chính là l a ó không ch đ n thu n là vi c con ng i có th

s i m qua nh ng mùa đông kh c nghi t hay là đ t n h ng món th t n ng ngon lành mà đó là m t b c ti n trong vi c s d ng n ng l ng c a chúng ta Tr c khi

có l a chúng ta n trong nh ng hang đá t i, ch t vì th t và n c s ng đ y vi khu n,

m t ngày làm vi c ch b t đ u khi m t tr i ló d ng và k t thúc tr c khi màn đêm

v Sau khi có l a chúng ta không ch món th t n ng ngon tuy t mà chúng ta còn làm ra binh khí và đ dùng b ng đ ng, s t, làm ra g m s đ ch a đ và g ch đ xây nhà L ch s sang trang, chúng ta b t đ u d y s m h n m t chút và ng tr h n m t chút vì đã có ánh l a soi sáng Nh có l a chúng ta đã t n d ng đ c ngu n n ng

l ng xung quanh đ gia t ng n ng su t ch không quanh qu n mãi v i hang t i Vài tr m n m sau chúng ta b t đ u có than đ dùng cho vi c s n xu t và t i cu i th

k 19 là d u m R i thay, qua 100 n m chúng ta v n ch a s d ng thêm m t ngu n

d ng d u m Cho t i ngày hôm nay ch t l ng màu đen v n đang là ngu n n ng

l ng chính và chi u theo entropy thì chúng ta c n g p rút tìm ra m t ngu n n ng

l ng m i Tuy v y đó s là ph n th o lu n ch ng sau M t đi m quan tr ng n a

c a h th ng kinh t đã đ c Karl Marx đ a ra khá lâu đó là kh n ng tái s n xu t

c a lao đ ng Chúng ta may m n có đ c kh n ng đó nh vào m i liên k t c a tri

th c gi a các th h , đi u đó giúp cho th h sau s n xu t ngày càng hi u qu h n

th h tr c Các h sinh v t không có đ c đi m này, chúng c n ph i ngh ng i nhi u h n, trong khi chúng ta có th t o ra máy móc đ gi m t i gánh n ng s n xu t Chúng tôi xin cô đ ng ý này qua m t ch : “Kinh nghi m” Tri th c là m t s k

th a kinh nghi m t các th h và nh đó mà chúng ta đã ti n hóa v t xa ng i h hàng tinh tinh Phi châu

Chúng tôi dám ch c nh ng ai đã t ng h c qua kinh t h c đ u bi t câu nói quen thu c: “Trong dài h n thì công ngh s thay đ i” và k t qu là chúng ta s phát tri n đi lên T t nhiên chúng ta không ph nh n vai trò c a v n và lao đ ng nh ng trong dài h n thì chúng s đ t t i đ nh và khó có th gia t ng Máy h i n c là m t

ví d cho s gi i phóng thành t lao đ ng trong hàm Cobb Douglas Tuy v y s thay

đ i công ngh l i hàm ch a m t đi u gì đó kh ng ch c ch n b i vì thay đ i ngh a là

có r i ro và dài h n t c là không ch c ch n đây chúng ta l i th y s c n thi t c a

m t c u trúc khu ch tán và s t t ch c S t t ch c trong h th ng t o ra các

đ nh ch , các t ch c, các nhóm l i ích c nh tranh l n nhau “Kinh t th tr ng” là

m t k t qu c a s c nh tranh đó, n i mà các l c th tr ng thúc đ y các t ch c

nh trong lòng h th ng kinh t bu c ph i đ i m i đ t n t i S t t ch c này đ a

t i c u trúc khu ch tán nh v y mà chúng ta có m t s đa d ng hóa “danh m c khám phá công ngh m i” Nói theo m t cách khác là ch n l c t nhiên ch là l a

Ch ng 3 Vi t Nam và con đ ng phía tr c:

3.1 Xu h ng s p t i có th là gì?

Có th nh ng l p lu n trong ph n trên c a chúng tôi đã đ c nhi u ng i nói

t tr c, tuy nhiên đó không ph i là vi c quan tr ng nh t Chúng tôi ngh các b n

đ u bi t v vi c c i ti n k thu t, tuy nhiên cái mà chúng ta c n s p t i là m t cú s c

v m t công ngh , đó chính là yêu c u b c thi t hi n nay Chúng tôi xin phép s

d ng m t k t qu nghiên c u t giáo s John Behzad v tính chu k trong m i quan tâm c a các kinh t gia:

1900 – 1920 Bigness: Business expansion

M r ng: bành tr ng kinh doanh

Các qu c gia t b n ph ng Tây m r ng và tranh giành thu c đ a l n nhau do s n xu t hàng hóa th a m a, k t qu

d n đ n cu c chi n tranh th

gi i th I Tom Friedman g i đây là giai đo n Toàn c u hóa 2.0; Karl Marx d báo tr c đó

v s san b ng các kho ng cách biên gi i vùng mi n c a

Th p niên 1940 Efficiency: efficient use of

resources

Hi u qu : s d ng hi u qu các ngu n l c

Chi n tranh th gi i và 2 cu c suy thoái n m 1945 và 1949 đã làm suy y u kinh t th gi i, k

c M Các c nh báo đ u tiên

v ngu n tài nguyên gi i h n

đã thúc đ y con ng i đi tìm

ki m s hi u qu h n trong s dùng ngu n tài nguyên Cu c cách m ng khoa h c – công ngh l n II đã thúc đ y quá trình này Lý thuy t th tr ng

hi u qu đ c ng i ta đ c p

tr l i, là n n t ng cho nhi u lý thuy t tài chính giai đo n sau

Th p niên 1950 Productivity: Managing assets

N ng su t : qu n lý các tài s n

Ti p b c giai đo n tr c, các nhà kinh t nêu cao t m quan

tr ng c a vi c nâng cao s n

l ng d a vào nh ng ti n b khoa h c đ u th p niên H b t

đ u chú tâm vào vi c làm sao doanh nghi p s d ng tài s n

hi u qu , các h th ng đo

l ng ch t l ng nh ISO, TQC, Kaizen, EFQM đ c phát tri n r ng kh p Trong

lnh v c tài chính Harry Markowitz nêu ra lý thuy t

qu n lý danh m c tài s n Các

lý thuy t kinh t phát tri n hi n

đ i ra đ i trong giai đo n này

nh c a Lewis, Rostow, Robert Solow đ c p v i v n

đ qu n lý hi u qu các tài s n kinh t v mô ph c v cho phát tri n

Th p niên 1960 Leverage: Managing liabilities

òn b y: qu n lý các ngha v

n

Các nhà kinh t cho r ng bi t dùng n là m t đi u t t, ai bi t dùng n m i là cao th Lý thuy t tài chính n i b t trong giai đo n này là lý thuy t MM

v nh h ng c a n trong giá

tr doanh nghi p, CAPM v

vi c đi vay hay cho vay đ đem l i hi u qu cao h n cho

đ u t Ngoài ra còn có mô hình Gordon đ i l p v i MM khi xem xét giá tr doanh nghi p

Th p niên 1970 Portfolio: Risk return balance

Danh m c đ u t : cân b ng gi a

r i ro và l i nhu n

Th gi i b nh h ng b i chi n tranh Vi t Nam cùng v i

s s p đ c a Bretton Woods, giá d u và vàng lên cao 1973 làm các nhà tài chính suy ngh

v vi c cân đ i gi a r i ro và

l i nhu n trong đ u t Vì th

c n ph i có s đ nh l ng

chính xác v 2 đ i l ng này Các lý thuy t tài chính n i b t trong giai đo n này có là APT,

s phát tri n c a C-CAPM và I-CAPM t CAPM; mô hình Black –Scholes v đ nh giá quy n ch n và n doanh nghi p n i ti p nh h ng c a giai đo n tr c và h tr thêm cho vi c m r ng hi u qu c a danh m c, ph ng trình Hamanda n i ti p MM v tác

Th p niên này x y ra 2 l n suy

gi m kinh t 1980 và

1981-1982, cu i th p niên là s ki n ngày th 2 đen t i 1987 Làn sóng M&A th ba t n m 1965

đ c đ y m nh t i cu i th p niên này vì các công ty mu n

m r ng qui mô trong ngành

và ho t đ ng đa ngành, nh t là

s k t thúc c a chi n tranh

l nh, các b t n chính tr th

gi i và s th n kì Nh t B n

bu c các công ty ph ng Tây

ph i không ng ng sáp nh p đ nâng cao n ng l c

Th p niên 1990 Value: Valuation

Giá tr: đ nh giá

Sau s ki n ngày th hai đen

t i, s suy gi m đ t ng t c a kinh t Nh t, s s p đ c a

đ ng b ng Anh, s s p đ c a ngân hàng Barrings, Solomon Brothers và c n b o b nh c a kinh t châu Á cu i th p niên

đ t các nhà kinh t vào câu h i

“Giá tr th c” c a doanh nghi p và n n kinh t Nh ng

s s p đ k trên đ c lý gi i

do tình tr ng đ u c giá tr o,

nh ng mô hình đ nh giá và lý thuy t th tr ng hi u qu

đ c phát tri n t lâu b đ t

d u h i Lnh v c marketing

đ a ra v n đ v th ng hi u doanh nghi p và th ng hi u

qu c gia vào đ nh giá tài s n

Cu i cùng, trong giai đo n này các tác ph m v kinh doanh t p trung vào xây d ng giá tr

tr ng t n nh c a Jim Collins, Tom Peters phát tri n

g n nhau h n và đ ng th i là

s s p đ c a bong bóng dotcom

2008 - ? Survival: Maintenance

(Sinh t n: duy trì kinh t )

Kh ng ho ng kinh t toàn c u

V n đ mà m i ng i đang quan tâm hi n nay là làm sao

đ đ a kinh t tr v qu đ o phát tri n R t nhi u k ch b n

đ c đ ra nh mô hình V, W, L…

Có th b n s đ a ra r t nhi u ph n bi n v i nghiên c u này, tuy nhiên v n đ

là chúng tôi không ph nh n trong t ng giai đo n luôn có nh ng lý thuy t đ c phát tri n v i n i dung và ng d ng khác h n tên g i c a giai đo n đó V n đ mà chúng tôi mu n ch ra là m i quan tâm l n nh t, xu h ng l n nh t c a m i giai đo n Toàn c u hóa đã t ng đ c đ a ra t r t lâu, ngay t nh ng n m 80 nh ng đó ch a hình thành m t xu h ng l n, vào lúc đó ng i ta cho đó là m t o t ng, là m t trào l u nh t th i nh ng k t qu là nó đang là xu h ng l n nh t và m nh m nh t

hi n nay K t qu chúng tôi đ a ra s có s sai l ch v m t th i đi m b i vì chúng ta

đ u bi t trong vòng n a th k qua, công ngh c a chúng ta đã phát tri n v t b c,

g n nh m i ngày có m t phát minh m i ra đ i, chính đi u đó là m t l c đ y l n