Đề tài tìm hiểu sách lịch sử giao thương thương mại định hình thế giới như thế nào sự minh định của địa lý

Sự thôi thúc giao thương ảnh hưởng sâu sắc tới quỹ đạo của loài người.Thương mại cho phép các quốc gia tập trung sản xuất loại hàng hoá mà họ có thểlàm tốt nhất dựa trên những điều kiện

“Sự minh định của địa lý”

Nhóm thực hiện: Rái cá và những người bạn

Lớp: QHQT49C1.4

 Hà Nội, ngày 31 tháng 10 năm 2022

MỤC LỤC A- LỊCH SỬ GIAO THƯƠNG: THƯƠNG MẠI ĐỊNH HÌNH THẾ

GIỚI NHƯ THẾ NÀO 3

1 Lời mở đầu 3

2 Chương 1-2 6

3 Chương 3 9

4 Chương 4 11

5 Chương 5 12

6 Chương 6 13

7 Chương 7 14

8 Chương 8 15

9 Chương 9 16

10. Chương 10 17

11. Chương 11-14 18

B- SỰ MINH ĐỊNH CỦA ĐỊA LÝ 20

1 Chương 1-3 20

2 Chương 4 22

3 Chương 5 25

4 Chương 6 26

5 Chương 7 27

6 Chương 8 28

7 Chương 9 29

8 Chương 10 30

9 Chương 11 31

10 Chương 12 35

11 Chương 13-14 37

10 Chương 15 42

A  TÌM HIỂU SÁCH “LỊCH SỬ GIAO THƯƠNG THƯƠNG MẠI ĐỊNH HÌNH THẾ GIỚI NHƯ THẾ NÀO?”

 Lời mở đầu, chương 1-3: Trần Thương HuyềnChương 4-6: Hoàng Nguyễn Thuỵ DiệpChương 7-10: Đặng Hiền Anh

Chương 11-14: Nguyễn Trần Khánh ChiLời mở đầu:

 Adam Smith đã viết rằng bản chất của con người là “mang thiên hướng giao dịch, đổi chác, và trao đổi thứ này, lấy thứ kia”, vậy nên khuynh hướng tựnguyện này đơn thuần là bản tính con người “mà không liên quan đến nhân tốnào khác nữa”… thương mại là một sự thôi thúc bản năng và không thể suy giảmcủa con người, cần thiết như nhu cầu thức ăn, chốn ở, tình dục, và các mối quan

hệ Luận điểm này giải thích bản chất của thương mại, rằng thương mại xuất phát

từ bản năng của con người là đổi thứ mình có nhiều, lấy thứ mình cần nhưng ít có,rằng thương mại đối với con người là tất yếu Thương mại hình thành và phát triểndựa trên nhu cầu tự nhiên của nhân loại, mà không chịu ảnh hưởng từ bất kì yếu tố bên ngoài nào. Liên hệ thực tiễn: Ngoài những dẫn chứng trong sách có trong lịch

sử, ta có thể thấy được trong thời đại hiện nay, mạng lưới thương mại đang khôngngừng mở rộng, bất chấp điều kiện tự nhiên bên ngoài Ảnh hưởng từ dịch bệnhCovid-19 không làm cho các hoạt động thương mại giảm nhiệt và đi lùi, mà cònlàm con người tìm đến và phát triển hoạt động mua sắm online, thương mại điện

tử hơn bao giờ hết, tất cả là nhờ nhu cầu mua sắm, trao đổi hàng hoá chưa bao giờmất đi trong bản năng con người

Sự thôi thúc giao thương ảnh hưởng sâu sắc tới quỹ đạo của loài người.Thương mại cho phép các quốc gia tập trung sản xuất loại hàng hoá mà họ có thểlàm tốt nhất dựa trên những điều kiện họ có, rồi đổi lấy mặt hàng được làm tốtnhất của quốc gia khác, thay vì cố gắng sản xuất đủ tất cả mọi loại mặt hàng đểđảm bảo nhu cầu nội địa Thương mại ban đầu hình thành dưới hai con đường,đường thuỷ và đường bộ Trong thế giới này, di chuyển bằng tàu thì nhanh hơn,

rẻ hơn, an toàn hơn, và thoải mái hơn đường bộ Tuy nhiên, bản thân hai conđường đều có những hạn chế của nó:

 Đường hàng hải:

+ Vấn đề an toàn vệ sinh Việc nhét quá nhiều người lên những chiếcthuyền với không gian chật hẹp khiến cho an ninh không được đảm bảo. Những con tàu, thuyền bốc mùi khiến cho nhiều loại vi khuẩn gây bệnhxuất hiện, gây nguy hiểm đến thuỷ thủ đoàn và những người trên tàu,thuyền

+ Sự đụng chạm với cướp biển hay giữa những người trên tàu dẫn đến các

vụ trộm cắp cùng sát hại, cùng với sự thất thoát tài sản vào tay những đámquan chức với danh xưng “đám công quyền thối nát”

Tác giả đã đưa ra những lập luận thuyết phục cho thấy, dù cả hai loại hìnhđều rủi ro, nhưng rõ ràng khó khăn trên đường thuỷ không là gì so với lợi nhuậncao mà nó mang lại so với chi phí khủng khiếp phải bỏ ra trên đường bộ khiến lợinhuận suy giảm Suy cho cùng, mục đích của các chuyến vận chuyển hàng hoá,trao đổi thương mại đều chứa yếu tố này ở vị trí cao nhất: lợi nhuận

 Ngày nay, các hạn chế đó đã được khắc phục tương đối, đường hàng hải,đường bộ cùng với đường sắt sau này đều trở thành ba loại hình vận tải được sửdụng nhiều nhất cùng với những đặc điểm ưu việt thích hợp với những loại hànghoá khác nhau của chúng

 Mặc dù thương mại thế giới tăng trưởng song song với các cải tiến côngnghệ trong vận tải đường bộ và đường biển, nhưng ổn định về chính trị thậm chíđóng vai trò quan trọng hơn Tác giả đã đưa ra những dẫn chứng về các quốc gia

cổ đại phát triển thương mại vượt bậc trong thời đại hoà bình: Sau trận Actium ở phía tây Hy Lạp vào năm 30 TCN, cùng với sự mở rộng đáng kể lãnh thổ của đếchế La Mã, thành Rome đã ngập tràn hồ tiêu, động vật ngoại lai, ngà voi, và trangsức quý từ phương Đông. Liên hệ thực tiễn: Luận điểm này vẫn đúng cho tới hiệnnay, khi những quốc gia thương mại, là những quốc gia cho thấy sự ổn định chínhtrị: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Đức, Anh,v.v Các quốc gia bước ra từ chiếntranh như Việt Nam sau khi ổn định về thể chế nhà nước cũng đã chứng kiến sự phát triển thương mại vượt bậc và sẽ tiếp tục phát triển cho đến ngày nay Trong

khi đó, các quốc gia đang rơi vào bất ổn chính trị của thế kỉ XXI như Sri Lanka1,Afghanistan2 lại cho thấy những số liệu đáng buồn về tình hình phát triển kinh tế,thương mại, sự nghèo đói khốn cùng của người dân.

Các yếu tố đóng góp vào sự hình thành và phát triển con đường thươngmại:

  Các thuỷ thủ thủ Hy Lạp đã sẵn sàng đưa tàu đi thẳng qua tuyếnđường mở rộng lớn của Ấn Độ Dương trước các cơn gió mùa khủngkhiếp Họ tận dụng sức gió để điều hướng con thuyền, để di chuyểnđến đích trong thời gian ngắn hơn Phát hiện về quy luật gió mùagiúp tàu thuyền xác định được con đường di chuyển ít gặp rủi ro hơn

và vạch ra lộ trình theo sát mùa gió, có thể gọi là “di chuyển theomùa” Trước khi tàu cao tốc và động cơ hơi nước xuất hiện vào thế

kỷ 19, chính nhịp điệu gió mùa - hướng tây nam vào mùa hè, đôngbắc vào mùa đông - đã làm nên nhịp độ thương mại hằng năm trên

 Ấn Độ Dương

  Loài lạc đà được sử dụng như phương tiện chuyên chở hàng đã đónggóp rất lớn vào sự phát triển của con đường tơ lụa Ngày nay, với sự phát triển của các phương tiện vận tải đường bộ, người ta không còn

sử dụng động vật như lạc đà để thồ hàng Nhưng trong quá khứ, việckhám phá ra tác dụng vận chuyển và khả năng chịu nhiệt của loài này biến lạc đà trở thành phương tiện hữu hiệu nhất để vận chuyển khốilượng hàng lớn qua những địa hình khắc nghiệt của sa mạc, nhờ đógiúp các nhà buôn xúc tiến thương mại giữa các vùng với nhau.Cuộc viễn chinh năm 1493 của Christopher Columbus đã làm đảo lộn nềnkinh tế nông nghiệp của cả Tân Thế giới (Châu Mỹ), cùng với cả Cựu Thế giới(Châu Âu, châu Á, châu Phi) Sự đảo lộn đó mang đến thay đổi gần như là vĩnhviễn cho nền sinh thái và nông nghiệp của cả hai cho đến thời điểm hiện tại.Đối với Tân Thế giới, sự xâm nhập của hàng loạt loài động thực vật mớiđến từ châu Âu (nho, cà phê các loại cây ăn quả, cây quả hạch, lợn, gia súc) đãthay đổi, thậm chí là huỷ hoại toàn bộ nền sinh thái nơi đây Cảnh quan đa dạngtrở thành những cánh đồng chăn gia súc, những loài thực vật và cỏ dại đơn điệu

1   Bất ổn tại Sri Lanka khiến cạnh tranh địa chính trị Nam Á thêm khốc liệt  (2022, July 11) VOV.VN.

 post955848.vov

https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/bat-on-tai-sri-lanka-khien-canh-tranh-dia-chinh-tri-nam-a-them-khoc-liet-2  VTV B D T (2022, August 21). Một năm sau chuyển giao: Afghanistan vẫn còn đói nghèo, cấm vận, lo ngại về quyền phụ nữ và trẻ em BAO DIEN TU VTV https://vtv.vn/news-20220821092507671.htm

của châu Âu lan tỏa thay thế các loài thực vật địa phương đa dạng Hơn nữa,những sinh vật mới đến mang theo rất nhiều tác nhân sinh bệnh gây hại cho ngườidân bản địa, gây chết người hàng loạt.

Đối với cựu thế giới Hạt giống khoai tây và ngô trở thành thức ăn phổ biếncho châu Âu, thay dần cho lúa mì Nhờ cho ra năng suất cao, hai loại thức ăn này

đã cứu người dân châu Âu khỏi chết đói, cũng như cho họ một nguồn cung lươngthực dồi dào để đổi lấy sản phẩm khác và nhân công sản xuất nông nghiệp Cácloại thực phẩm khác như khoai mỡ, ngô, thuốc lá, và lạc tới Trung Hoa cũng tăng

sự đa dạng lương thực của quốc gia này

Tự do thương mại tạo ra những sự khích lệ và cơ hội ngang bằng giúp nâng cao phúc lợi nói chung cho con người đồng thời làm gia tăng chênh lệch giàunghèo với ảnh hưởng xấu về mặt xã hội Khi ấy, dù nền kinh tế nhìn chung sẽ đilên, nhưng khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn Ngày nay, càng ở các quốc gia phát triển nhất như Hoa Kỳ hay Trung Quốc thì sự chênh lệch giàu nghèo ngàycàng cao, trở thành vấn đề mà chính phủ luôn đau đầu giải quyết

Thương mại phát triển kéo theo sự lan truyền tri thức, các phát minh lớncủa loài người Tác giả đã nêu tên những thành tựu lớn của loài người như chữ sốẢ-rập, đại số, kế toán kép, đồng hồ, tủ lạnh như những “vị khách đi lậu huy hoàngcủa lịch sử” Những chuyến hàng thương mại mang theo kiến thức của nhiều vùnglan toả đến vùng khác, thúc đẩy sự phát triển của văn hoá, văn minh con người,khiến chúng ta ngày càng tiến gần với hiện đại hoá Ngày nay, toàn cầu hoá cùngvới các cuộc cách mạng 4.0 đã khiến thế giới trở nên “phẳng” hơn bao giờ hết.Con người nay đã có thể nhanh chóng cập nhật các kĩ thuật, công nghệ tiên tiếnmới được tạo ra ở bên kia bán cầu cách cả nghìn cây số Mà tiền đề cho sự pháttriển như hiện tại chính là từ những chuyến hàng thương mại trước kia, và sự rađời của tri thức cũng như các phát minh của cả hai thời đại đều có một điểmchung: phục vụ thương mại, mang lại lợi nhuận càng lúc càng cao cho con người.Chương 1+2: Người Sumer

Những eo biển của thương mạiHai chương đầu cuốn sách mô tả nguồn gốc của thương mại thế giới:

Bằng chứng về những hoạt động thương mại đầu tiên:

+ Sử gia Herodotus viết năm 430 TCN về “thương mại im lặng” giữangười Carthage và “chủng tộc người sống ở một phần Libya bên kia Những cột chống trời của Hercules” (eo Gibraltar), khá giống với nhữngngười Tây Phi ngày nay

+ Khoảng 15.000 năm trước, cái đói đã đưa người dân Bắc Âu lênthuyền săn bắt, và từ đó họ dần nhận ra tiện ích của tàu thuyền và vậndụng vào con đường thương mại.

Bằng chứng về những vật phẩm được vận chuyển đầu tiên trong Thời kỳ

Đồ đá:

+ Đá vỏ chai, một loại đá núi lửa đen (thực chất là một dạng thủy tinh)được vận chuyển vì tính sắc bén của nó có thể dùng làm công cụ cắthoặc vũ khí được phát hiện ở nhiều nơi cách rất xa so với nơi bắt nguồncủa nó

+ Lưỡi rìu và rìu lưỡi vòm có niên đại khoảng năm 5000 TCN, gốc đượcxác định ở những mỏ đá ở Balkan, lại được tìm thấy ở khắp nơi, từ cửasông

Danube tại biển Đen tới biển Baltic và Biển Bắc, minh chứng cho quátrình thương mại sôi động

Sự phát triển của thuyền bè dùng trong thương mại:

+ Herodotus miêu tả những con thuyền “tròn, giống cái khiên”, làm bằng da sống, chở rượu và do hai nhà buôn Armenia đẩy xuôi theo dòngEuphrates tới Babylon

+ Tiền thân của những con thuyền chở hàng đầu tiên sử dụng trongthương mại hàng hải, là loại thuyền có hình dạng tròn nên tốc độ chậmnhưng có tải trọng lớn nhất với số lượng thủy thủ đoàn ít nhất và nguyênliệu tạo nên tối thiểu

Dấu vết thương mại rõ ràng trong các dữ liệu sớm nhất của vùng Lưỡng Hàcho thấy xuất khẩu lúa gạo và vải vóc dư thừa từ vùng đất giàu có nằm giữa haicon sông Tigris và Euphrates để đổi lấy Kim loại, đặc biệt là đồng trong Thời kỳ

Đồ đồng

+ Các tài liệu viết tay xuất hiện ngay trước năm 3000 TCN lờ mờ chothấy giao thương đồng - lương thực quy mô lớn ở Lưỡng Hà, dọc sôngEuphrates

+ Tài liệu bằng chữ hình nêm ghi lại rằng, từ năm 2800 TCN, cácchuyến hàng nhỏ, thường gồm vài tấn lúa mạch, bắt đầu di chuyển xuôixuống vịnh hướng tới Dilmun và Magan thuộc vùng Lưỡng Hà

+ Cuộc thám hiểm tìm ra một xác tàu niên đại khoảng năm 1350 TCN,chứa đầy những hàng hóa cổ đại: ngà thô của voi và hà mã, thủy tinhthời kỳ đầu, và vô số đồng thỏi.

+ Các nhà khảo cổ học tìm thấy đèn và cốc chén ở khu vực Lưỡng Hà cóniên đại từ cuối thiên niên kỷ 4 TCN, chúng được làm bằng vỏ ốc xà cừvốn chỉ có ở Ấn Độ Dương và vịnh Oman, cho thấy hoạt động thươngmại đã diễn ra giữa hai vùng này

Trục thương mại của thế giới trải dài hơn 4.800 km từ những ngọn đồi ởAnatolia, xuyên vùng Lưỡng Hà, ra khỏi vịnh Ba Tư, ngang qua bờ biển Ấn ĐộDương, và vươn tới sông Indus

+ Những điểm trọng yếu của trục thương mại này là các trung tâm lớn

kế tiếp nhau ở Ur, Akkad, Babylon, và Nineveh (tất cả đều thuộc Iraqngày

nay)

+ Vịnh Ba Tư đóng vai trò là tuyến đường huyết mạch của thương mại.+ Hành trình qua lại giữa sông Nile, sa mạc, và Biển Đỏ với Ấn ĐộDương có thể vẫn là một trong “những con đường huyết mạch huyhoàng” của thương mại

+ Thương mại qua các thành phố này dần mở rộng về quy mô và mức

độ phức tạp theo thời gian, đầu tiên là ở Trung Đông, sau đó mở về phíatây

qua Địa Trung Hải, tiến vào vùng bờ biển Đại Tây Dương thuộc châu

Âu, và tận cùng phía đông tới Trung Hoa

Khi thương mại của Hy Lạp và các thuộc địa phát triển một cách rực rỡ dọcchiều dài cũng như bề rộng của Địa Trung Hải và Biển Đen, họ cần sức mạnh củaHải quân để ngăn chặn cướp biển Chính vì kiểm soát được các điểm tắc nghẽnnhư Dardanelles và Bosporus, những nơi kết nối với các vùng đất giàu có củaUkraine bây giờ nên Đế quốc của người Athens đã rất phát triển. Liên hệ thựctiễn: Những eo biển đóng vai trò chiến lược trong cả thương mại và quân sự Ngay

cả những điểm ùn tắc chiến lược thời bấy giờ cũng vẫn y hệt như hiện nay: Suez;

eo biển Hormuz dẫn đến Vịnh Ba Tư; eo biển Malacca dẫn tới Đông Á; Bosporus

và Dardanelles Nhưng thay vì vận chuyển đa dạng hàng hoá, hay gia vị như thờitrước, thì bây giờ loại hàng được vận chuyển qua đây là dầu thô

Trước khi thành Rome sụp đổ, hàng hóa phải sang tay nhiều lần trên hànhtrình giữa London và kinh đô Trường An của nhà Hán Sự sụp đổ của đế chế Tây

La Mã tạo ra điểm gián đoạn tự nhiên giữa thế giới thương mại cổ đại huy hoàng

và kỷ nguyên sau đó

 Tác giả trình bày về nguồn gốc của thương mại thế giới một cách dàntrải trên nhiều lĩnh vực, tạo nên một vùng kiến thực vô cùng đồ sộ và phong phú Chương 1 và Chương 2 đã cho ta có những hình dung đầy đủ

về cội nguồn lâu đời của thương mại thế giới, từ đó rút ra được kết luậnrằng: Thương mại xuất phát từ nhu cầu cơ bản của con người, do sự thôithúc bản năng mà hình thành, từ những vụ trao đổi đơn giản đến nhữngthương vụ đường dài qua mạng lưới phức tạp Hoạt động thương mạikéo theo rất nhiều khía cạnh khác trong cuộc sống con người: quân sự,khoa học, kĩ thuật,v.v ảnh hưởng to lớn đến cuộc sống con người.Chương 3: Lạc đà, hương liệu và các nhà tiên tri

Lạc đà di chuyển từ Tân Thế Giới sang Cựu Thế Giới, cụ thể là châu Á vàchâu Phi qua cây cầu băng trong kỷ Pleistocene (thế Canh Tân) Tuy nhiên, nhữngđặc điểm tiến hoá của chúng khiến chúng không thể cạnh tranh với ngựa ở vùngkhí hậu ôn hoà mà chỉ phát triển mạnh mẽ ở những vùng khô hạn của châu Á: khảnăng trữ và giữ nước với mỗi lần uống vào tận 190l nước, và hạn chế thoát mồhôi Nhờ những đặc điểm đó, chúng có thể sống sót được giữa sa mạc

Lạc đà là một trong những loài hiếm hoi có thể thuần hoá, vì chúng thoảmãn các đặc điểm: là nguồn thực phẩm hấp dẫn và dinh dưỡng, dễ theo đàn, dễ bảo, không sợ con người, miễn dịch với các bệnh ở người, và quan trọng nhất làkhả năng sinh sản trong điều kiện nuôi nhốt Ngoài khả năng vận chuyển, lạc đàcòn được nuôi để lấy thịt và lông

Dọc suốt Con đường Tơ lụa đã bùng nổ nhu cầu đối với loài “siêu lạc đà”lai chéo giữa Lạc đà một bướu và Lạc đà Bactria với khả năng chịu đứng và sứcmạnh phi thường, có thể chở tới nửa tấn hàng từ Trung Hoa đến những vùng rìa phía tây châu Á Sự xuất hiện của lạc đà mang tính cách mạng, ảnh hưởng lớn đến

hệ thống giao thương cổ xưa dọc theo các vùng hoang mạc Ả Rập và thảo nguyênchâu Á Chúng góp phần giúp các mặt hàng xa xỉ như nhũ hương, hương liệu, cácchất tạo mùi quý giá sớm có mặt khắp bán đảo Ả Rập và Biển Địa Trung Hải.Hương liệu là tên gọi chung cho hương trầm, nhựa thơm, và những chấtthơm kỳ lạ hiếm hoi hơn đã được sản xuất hàng nghìn năm nay ở Arabia Felix.Hương liệu thường được vận chuyển bằng lạc đà

Hương trầm và nhựa thơm có được vị thế của những mặt hàng xa xỉcao cấp vì lý do thuộc cả hai khía cạnh thiêng liêng (dùng để thờ thánh thần) vàtrần tục (xức thơm, ẩn mùi giữa một xã hội cổ đại bốc mùi hôi hám) Cho đến

ngày nay, hương trầm vẫn được sử dụng để thờ cúng tại một số quốc gia như Việt Nam do hiệu ứng mờ ảo cùng mùi thơm thần bí của nó, cũng như truyền thống thờ cúng của họ.

  Hương liệu là loại mặt hàng đắt đỏ của thế giới thương mại cổ đại Nó tạo

ra của cải cho mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng, kể cả những người chăn dắt lạc

đà Thương mại hương liệu là chất xúc tác để Hồi giáo ra đời trên bán đảo Ả-rập.Hồi giáo ra đời trên bán đảo Ả-rập bởi nhà tiên tri, cũng là nhà buônMuhammad, trong môi trường khắc nghiệt không có quy luật này của sa mạc Hồigiáo phát triển bằng việc cấm người trong đạo cướp bóc của nhau, nhưng lại cho phép cướp bóc của người ngoại đạo Người Hồi giáo tiến hành cả hai cơ chế -chinh phục hay cải đạo trong hòa bình để chinh phục những vùng đất ngoại đạo,

từ đó mở rộng biên giới Hồi giáo, vượt ra khỏi bán đảo Ả-rập Người Hồi giáotiến hành hàng loạt cuộc chinh phục để giành lấy quyền kiểm soát thương mại trảirộng khắp từ Trung Quốc sang đến châu Âu, giành lấy cả ba con đường lớn tớichâu Á - qua Biển Đỏ, vịnh Ba Tư, và Con đường Tơ lụa và đặt chúng nằm trong

hệ thống cung ứng hội nhập toàn cầu, phục vụ cho người Hồi Hồi giáo hiện nay

đã suy tàn kèo dài từ sau thế kỉ XVI, tuy nhiên các nhà buôn Hồi giáo đã thànhcông thống trị thương mại đường dài trong nhiều thế kỉ, và thậm chí còn tiếp diễntới tận thời điểm hiện tại tại nhiều khu vực

 Ở chương 3, Tác giả nghiên cứu ba chủ thể chính có liên quan mật thiếtvới nhau: Lạc đà được thuần hoá để vận chuyển hương liệu, thương mạihương liệu ra đời dẫn tới sự ra đời của Hồi giáo với tầm ảnh hưởng vềquân sự, tinh thần, và thương mại đã làm thay đổi châu Á, châu Âu, vàchâu Phi trung cổ, từ đó giúp ta hiểu rõ về khởi nguồn của Hồi giáotrong lịch sử, và những tác động của nó đối với lịch sử nhân loại trongmột thời gian dài Việc hình thành Hồi giáo là hệ quả tất yếu của hoạtđộng thương mại, khi sự trao đổi hàng hoá kéo theo sự trao đổi của vănhoá và niềm tin tôn giáo

Lịch sử hình thành hồi giáo gắn liền với các cuộc chinh chiến lãnh thổ,chinh chiến tôn giáo mạnh mẽ với Ki-tô giáo, sự bá chiếm thương mại thế giớitrong nhiều thế kỉ cùng với lối tư duy cứng rắn của vùng Trung Đông tạo điềukiện cho sự ra đời của những tổ chức Hồi giáo Cực đoan IS, Al-Qaeda với thamvọng tạo ra một vương quốc Hồi giáo mạnh mẽ như thời Trung cổ, và sự kíchđộng chống lại các quốc gia phương Tây chủ yếu phổ biến Ki-tô giáo

 Ngoài ra, sự phát triển mạnh mẽ của Hồi giáo ở thời Trung cổ cho thấy sứcmạnh của tín ngưỡng, tôn giáo trong việc tập hợp và lãnh đạo con người, đóng vai

trò như chính phủ, nhà nước của thời hiện đại, là yếu tố then chốt trong việc xâydựng đất nước.

Chương 4: Con đường tốc hành Baghdad-Quảng Châu: Châu Á với 5 dirhammỗi ngày:

Thế kỉ VII đã xuất hiện một nhu cầu phải tìm kiếm một con đường thươngmại mới  Do việc di chuyển trên đường bộ-Con đường tơ lụa- gặp quá nhiều nguyhiểm (địa hình không thuận lợi, người lữ hành dễ bị dân du mục tấn công, chi phívận chuyển đắt gấp 10 lần đường biển, sự phức tạp về chính trị tại một số điểmchốt chặn…), việc di chuyển qua eo biển Đỏ của người La Mã làm chủ cũngkhông khá hơn (Biển Đỏ thách thức những người lữ hành với cướp biển, eo biểnhẹp, các chỗ cạn nguy hiểm và gió ngược), những người Hồi giáo đã buộc phảichọn một tuyến đường khác để đi Đó là tuyến đường mà vị thuyền trưởng Sinbad

đã từng đi qua, vì lẽ ấy mà tuyến đường này có tên là “Con đường của Sinbad”. Con đường này kéo dài từ Địa Trung Hải, qua sa mạc Syria, xuyên theo hai consông lớn của Lưỡng Hà (sông Tigris và sông Euphrates), rồi ra vịnh Ba Tư và vào

hề che giấu sự thiếu quan tâm của họ đối với những con người và những sự việcnằm ngoài thế giới Hồi giáo đã chứng minh điều này Khi ai đó không bị dao độngtrước đức tin tôn giáo thì việc họ ủng hộ Hồi giáo cũng đã làm tăng độ tin cậy củangười đó hay trong một gia đình, dù người mẹ có theo tôn giáo nào, thì đứa concũng được nuôi dưỡng theo Hồi giáo Thậm chí, Ấn Độ Dương-cái nôi lớn củanhững quốc gia thương mại tự trị-vốn không phải là ao nhà của Hồi giáo, về bảnchất lại là một và tương đồng với “Dar-al-Islam” Cứ như thế, Hồi giáo đã tạo nênmột “hệ thống tiên tiến gồm các thương cảng lớn, pha tạp dân địa phương, hộ giađình buôn bán và các tầng lớp khắp nơi tụ hội”

Một điều đáng chú ý khác trong giai đoạn này là sự cần thiết trong việc bắt kịp biến đổi của thời đại  Cùng với phát triển mạnh mẽ của ngành hàng hải, kỹthuật đóng tàu được cải tiến vượt trội hơn bao giờ hết, và sự kết nối rộng rãi vềgiao thương (hàng hải kết nối phía tây của Malacca trung cổ với Ấn Độ, Ả-Rập,châu Âu và phía đông với Trung Hoa và Quần đảo Gia vị huyền thoại) và quan hệquốc tế (Trịnh Hòa và con tàu châu báu đã mở rộng quan hệ của Trung Hoa với

nhiều nơi trên thế giới) đã chứng minh: những nước bắt kịp xu hướng của thờiđại và có những thay đổi phù hợp sẽ phát triển phồn vinh và ngược lại . Sau khiTrịnh Hòa mất, cấu trúc chính trị tập trung của Trung Hoa đã khiến trình độ củacác thương gia nước này đi xuống đáng kể, các hạm đội và buôn bán dần lụi tàn.Trong khi đó sau này, việc cải tiến kịp thời đã khiến nước Anh đã nổi lên như báchủ hoàn cầu thực sự đầu tiên trong lịch sử Hay trong đại dịch Covid nhữngnăm gần đây, dù dịch bệnh đã bùng phát ở Trung Quốc trong suốt hai thángnhưng mãi đến vài tuần sau đấy chính phủ Trump mớiđề xuất chi ngân sách 2,5 tỉUSD để hỗ trợdịch bệnh Cái giả phải trả cho sự chậm trễ này là những con sốkhông tưởng về số ca nhiễm bệnh, tử vong vì Covid tại nước Mỹ Hệ lụy của việcnày tiếp tục kéo dài khi tính đến thời điểm hiện tại, số người mất mạng trong đạidịch ở Mỹ đã nhiều bằng cả một bang.

Chương 5: Gia vị và tù nhân của thương mại

Chương này đã trả lời câu hỏi tại sao thương mại gia vị lại trở thành mộttrong những ngành công nghiệp lớn nhất thế giới  “các gia vị cũng đóng vai tròquyết định như dầu mỏ và palladium trong thế kỉ 21” và gây ra nhiều cuộc chiếntranh đẫm máu, dẫn đến sự tàn lụi và thịnh vượng của nhiều đế chế, dẫn đến việckhám phá các lục địa mới và về nhiều mặt đã giúp đặt nền móng cho thời hiện đại

Ở thời kì hoàng kim, những gia vị tưởng chừng như tầm thường (muối, hồ tiêu,…)lại có giá trị không tưởng: một bao hồ tiêu còn đáng giá hơn cả một mạng người,nhục đậu khấu có giá ngang với vàng và các công nhân ở cảng London được trảlương bằng đinh hương (TK XVI) TK XIII, những cung điện nguy nga, nhữngcông trình hoành tráng của Venice chủ yếu được xây dựng nhờ lợi nhuận bán hồtiêu, quế, và các loại đinh hương mang lại Và dù có khan hiếm và đắt đỏ thếnào, hồ tiêu vẫn chưa bao giờ ngừng chảy sang châu Âu, “kể cả khi ở dưới đáysâu của Đêm trường Trung cổ.” 

William J.Bernstein khẳng định một trong những lí do chính khiến gia vịgiá trị tới mức ấy là do tâm lý sính ngoại  của người dân địa phương Sự chính xáccủa quan điểm này đã được công nhận khi hương vị và mùi vị của những món gia

vị này chỉ là lí do phụ nếu so sánh với sự hiếm hoi, đắt đỏ và đặc biệt là sự huyền

 bí mà chúng mang lại Điều này lí giải tại sao chúng lại được khao khát đến vậy. Ngườ dân tin rằng những câu chuyện bí ẩn của những mùi hương trên người mìnhmang lại sẽ khẳng định sự quyền quý và giàu sang của họ Trong khi đó, phần lớnthầy thuốc trung cổ tin rằng thứ gia vị ngoại lai có thể chữa bách bệnh “các loạigia vị hiếm được sử dụng làm thuốc chữa bệnh vì vị thế của chúng” (thuốc chữatim làm từ lá mao địa hoàng hay thuốc chữa bệnh từ lá riềng nếp) Nhưng “sự mêtín vốn cứng đầu”, ngày nay dù đã có sự phát triển vượt bậc của khoa học và

truyền thông đại chúng nhưng người ta vẫn tin rằng bột làm từ sừng tê giác cóthể chữa ung thư, dẫn đến sự tuyệt chủng của hàng trăm giống loài tê giác trênthế giới và Việt Nam đã phải đưa loài này vào sách Đỏ.

 Những chuyến giao thương trung cổ mang về nhiều hàng hóa cần thiết chongười phương Tây (gia vị, lụa,…), trong khi đó họ lại không có nhiều thứ màngười phương Đông cần (vải len của châu Âu không phù hợp với những người nơi

xứ nóng, đồ thủy tinh tốt của Ý thì lại quá xa xỉ với phương Đông….) Vậy làmthế nào để phương Tây có thể trao đổi hàng hóa, hay “trả tiền” cho những mónhàng “nhập khẩu” này? Câu trả lời là nô lệ Giống bất cứ mặt hàng nào, nô lệđược nhập khẩu từ khắp nơi nghèo đói, tàn bạo và thừa người và họ lực lượngchính trong những cuộc chiến tranh tàn khốc Dù thời kì “Mamluk” này đã kếtthúc, nhưng vấn nạn “buôn bán nô lệ” trong thế giới hiện đại vẫn còn tồn đọng

và núp dưới cái tên “xuất khẩu lao động’ Sự ảnh hưởng của thương mại giữa cácnước lớn lên đời sống kinh tế của người dân nghèo đã buộc họ phải rời quê hương

để sang nước khác lao động trái phép Họ phải sống cuộc sống lao động như nô lệthời xưa mà không được trả thù lao, cũng không thể chạy thoát. Nạn buôn ngườihay nạn xuất khẩu lao động trái phép này đang đặt gánh nặng lớn lên nhànước và lên cơ quan ngoại giao Việt Nam tại nước ngoài trong việc hỗ trợ vàbảo vệ lao động Việt tại các nước khác

Chương 6: Dịch bệnh của thương mại:

Chương này đã ghi lại trận đại dịch khủng khiếp-thứ làm thay đổi bản đồgiao thương thế giới Vào TK XIV, một loại vi khuẩn hình que sống trong cơ thể

 bọ chét (kí sinh trên ngựa và lạc đà-phương tiện chính của giao thương đường bộ),chuột và các loài gặm nhấm khác đã theo con đường giao thương từ Trung Quốcsang Châu Âu Trận đại dịch này được biết đến với tên gọi là dịch hạch, hay Cáichết đen

 Nhìn về mặt tiêu cực: nó phá vỡ sức mạnh quân sự, làm mất đi tiềm lực vềcon người và tài chính: nhiều đế chế sụp đổ, giao thương và mối quan hệ giữa cácnước trở nên căng thẳng; thương mại Hồi giáo suy sụp; một nửa dân số châu Âu biến mất, châu lục này chính thức bị đẩy vào Kỷ nguyên Bóng tối; hệ thốngthương mại và công nghiệp Ai Cập sụp đổ hoàn toàn, mất đi vị thế là một trong bốn nền văn minh lớn; người Mông Cổ không thể vực dậy và đã “biến mất trên vũđài thế giới”; nhà Minh thì suy yếu, buộc Trung Hoa phải rút lui khỏi Ấn ĐộDương, để lại chỗ trống hoàn hảo cho châu Âu nhảy vào sau này, gián tiếp tạo nên

sự thống trị của phương Tây hiện đại trong thương mại… Như thế, bộ mặt củathương mại thế giới đã được vẽ lại

   Nhìn vào mặt tích cực: trận đại dịch thúc đẩy các quốc gia phải thay đổi đểchống chọi với nó Từ đó, phương Tây đã nghĩ ra biện pháp cách ly, ngày nay tavẫn gọi với từ “quarantine”, để ngăn ngừa sự lây lan các loại dịch bệnh, nhữngngôi nhà gạch dần thay thế cấu trúc gỗ kiểu cũ để ngăn chuột xâm nhập, nhữngnghiên cứu, phát minh về mặt y học được thúc đẩy tối đa Vài thế kỉ Có những bàihọc tương đồng nhất định giữa dịch hạch và dịch Covid-19 những năm gần đây:trong tình cảnh Toàn cầu hóa hiện nay, việc mở cửa, hội nhập với thế giới là một

cơ hội lớn để các nước phát triển nhưng cũng gây ra nhiều vấn đề phức tạp về sự

an toàn, đòi hỏi các chính phủ phải có chính sách đối ngoại và mở cửa thích hợp.Đồng thời, các quốc gia phải phản ứng nhanh nhạy với tình hình thế giới, biếnthách thức thành cơ hội để thay đổi, phát triển Như châu Âu đã làm trước đây, khidịch bệnh dần qua đi, châu Âu lập tức tiến hành nhiều biện pháp để phục hồi nềnkinh tế, công nghệ đóng tàu của châu Âu lúc này phát triển nhanh chóng, giúp họviết nên một chương mới cho thương mại hay lịch sử thế giới! Và với chúng ta,Covid-19 có thể coi là một chất xúc tác lớn giúp Việt Nam đẩy mạnh, bứt pháchuyển đổi số 

Chương 7: Sự thôi thúc từ Da Gama

- Hồi giáo làm chủ thương mại gia vị (cỗ máy in tiền)

- Columbus về phía Tây, va phải châu Mỹ nên đã khám phá ra tân Thế Giới.Tuy nhiên, hành trình của Columbus xuất hiện cả sự thanh tẩy chủng tộc,cẩn trọng và vô tâm Ông cũng là người tiên phong đưa ra thuyết Trái đấthình tròn và thời trung cổ bấy giờ, không có người học thức nghĩ thế giới phẳng

  Điều khiến Columbus thực hiện hành trình này vì điều gì, tác giả, họcgiả vẫn chưa có câu trả lời Phải chăng, đơn thuần là mong muốn khám phá thế giới, mở rộng phạm vi địa lý, lãnh thổ, xuất phát từ sự tò mò cánhân Columbus

- Bồ Đào Nha tạo nên kiểu tàu mới, điều này xúc tiến quá trình tìm kiếm conđường quanh Châu Phi và tăng cường tốc độ, khả năng vận chuyển hànghoá, cụ thể là nô lệ và vàng

- Cuộc chiến tay đôi Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha diễn ra, kết quả là châu Ácho Bồ Đào Nha, Tân thế giới cho Tây Ban Nha – Bồ Đào Nha vào Ấn ĐộDương, Tây Ban Nha thì khám phá ra 2 lục địa mới

- Vasco da Gama vũ trang từ đầu tới chân tiến vào Calicut, ông đã đạt được

kỳ tích hàng hải nhờ hai sáng kiến là xác định trung tâm xuất nhập khẩugiàu có và chính xác gió mùa tây nam vào biển Đông Phi Dù kế hoạchthương mại của da Gama không được tốt, nhưng sau khi trở về vẫn mang

đủ hồ tiêu, quê, đinh hương

 Thế giới thương mại từ đây thay đổi mãi mãi, đây cũng chính là khuônmẫu cho các chuyến thám hiểm sau này

- Sau đó, mục đích da Gama vượt xa thương mại đơn thuần là tước đoạt,chiến tranh, tàn phá

- Về phía Bồ Đào Nha không được độc quyền gia vị, còn Aceh có tầm ảnhhưởng ở Ấn Độ Dương và thắng Quần đảo gia vị bởi hoạt động thương mại

và hàng hải thường xuyên Dẫn tới địa vị của Bồ Đào Nha trong thương mạigia vị suy giảm, nên họ đã giao dịch với Trung Hoa, nhưng đến thế kỷ 16,quốc gia này lâm kiệt quệ, khủng hoảng Cuối cùng, sự kiện tại Bắc Âuđịnh đoạt số phận đế chế gia vị của Bồ Đào Nha

- Đầu TK 17, chiến tranh tranh giành của cải – Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha,

Hà Lan – họ nắm được hệ thống gió mùa trê địa cầu để có thể cạnh tranhthương mại và quân sự trên một hành tinh được bao vây hoàn toàn bằng cáctuyến đường thương mại

Chương 8: Một thế giới trong vòng vâyQuá trình bành trướng của nền kinh tế toàn cầu

- Thợ cạo Trung Hoa ở Mexico – lịch sử tơ lụa

 Bắt nguồn sâu xa từ sự phát hiện về loài “sâu quý” của Hoàng đế với sựxuất hiện của loại nguyên liệu này tới Châu Âu nhưng không phải nỗ lựcnào của châu Âu cũng có kết quả Sau này, sự di chuyển của ngườiTrung Hoa tới Tây Ban Nha cùng các mặt hàng tơ lụa, lương thực, laođộng được công nhận và nhập cư

- Việc tìm ra hệ thống gió đang vận hành trên Trái Đất và những hành trìnhkhứ hồi đường dài mở đầu cho sự chuyển biến giao thương thế giới bởi sự

rẻ hơn, nhanh hơn

 Con đường giao thương giữa các nước dễ dàng và vận hành khá đều đặn,song song với thời kỳ này là việc phát hiện ra núi bạc khổng lồ ở

Mexico và Peru, và tơ lụa giá trị cao cấp, đắt tiền thời đó Điển hình là

việc gia tài giàu có của Tây Ban Nha để đổi lấy mặt hàng xa xỉ cực độ phương Đông, nhưng điểu này lại gây ra cú sốc cho nền kinh tế toàn cầuvốn hỗn loạn

- Cộng đồng thương mại hình thành xung quanh giao dịch tơ lụa và bạc

- Ở Tân Thế Giới, sự xuất hiện của mặt hàng trung tâm: đường mía, từ phíanam Trung Hoa, Đông Dương và Ấn Độ, người Hồi Giáo Tuy nhiên, đảoMadeira của Bồ Đào Nha cú sốc vì đường mía từ Brazil và mặt hàng nàythuộc loại mặt hàng xa xỉ bởi khâu sản xuất chưa đủ cung cấp số lượng lớn,nên sự ra đời của máy ép ba trục

 Mọi sự giao thương hàng hoá căn bản đều dựa trên nhu cầu thiết thựccủa cuộc sống con người Vận chuyển các giống cây ăn được, sử dụngđất canh tác để thử nghiệm về đặc tính cây trồng phù hợp với khu vực.Thêm vào đó, việc giao thương trên lĩnh vực toàn cầu khiến cho mọi sựtrở nên cải tiến, cách tân (thiết bị sơ chế, giống cây trồng tốt hơn) phục

vụ trực tiếp đời sống, nâng cao kinh tế khu vực Nhưng việc nhập khẩunhững mặt hàng ở nơi khác cũng gây ra ảnh hưởng tiêu cực cho ngườinông dân, công nhân trong việc sản xuất

- Hệ thống tiền tệ mới: người Tây Ban Nha đúc nhiều, đều đóng chữ M (thểhiện là Mexico), thực tế thì 60% đúc ở Lima; xưởng đúc tiền ở Lima khéttiếng mục nát, tiền ở đây bị giảm giá trị Do vậy, người ta cho rằng thươngmại đường dài toàn cầu trở thành lãnh điạ của chủ nghĩa tư bản tập đoàn đaquốc gia

 Sự thống nhất phương pháp mua bán, lập ra trật tự giao thương bằngviệc quy đổi sang tiền tệ (đồng xu) Họ tự đúc ra đồng tiền dựa trên tìnhhình bạc được ưa chuộng thời kỳ đó

 Liên hệ thực tiễn: 1 mở rộng giao thương, cho dòng tiền chảy qua những nền kinh

tế lớn luôn là mong muốn của bất kỳ quốc gia nào (Việt Nam xuất khẩu vải thiềuBắc Giang đi Nhật, EU)

2 Nghiên cứu để nuôi, tiêu thụ cá Hồi Nauy trong nước nơi có khí hậu lạnh) với mức giá “nhẹ nhàng hơn” cho người tiêu dùng Việt Namnhưng vẫn đảm bảo tỷ lệ chất dinh dưỡng

(Sapa-Chương 9: Các tập đoàn xuất hiện

- VOC: thống trị thương mại đường dài – Xuất hiện các nhà đầu tư cấp vốn

- Công ty Đông Ấn Anh

- Các tập đoàn: đề cao sự độc quyền-độc quyền giao dịch, thù địch dẫn tớiđàm phán thương mại, tập trung vào trí tuệ, thể hiện ở chỗ chuyển giao trithức sinh tồn: thương mại là tương lai chứ không phải cướp bóc

- TK 17: thời hoàng kim của Hà Lan

- Cuối TK 17: Anh thay thế Hà Lan ở vị trí siêu cường kinh tế, kỷ nguyên gia

vị tới hồi kết, chuyển về nơi giúp thịnh vượng: bông, trà, đường mía, nô lệ

Sự chuyển đổi vị thế giữa các quốc gia trong lĩnh vực giao thươngthương mại

Chương 10: Di thực

- “Đại hội chống toàn cầu hoá đầu tiên của người Mỹ”

- Các tập đoàn đưa hàng hoá của mình đi khắp nơi để tác động tới khẩu vịngười tiêu dùng: cà phê, đường mía, trà, bông – chi phối thương mại toàncầu

+ cà phê: tác động to lớn đến thương mại toàn cầu (sử dụng thường xuyên, tỉnhtáo, quán cà phê chật cứng, hôn nhân) Người Anh chiếm ưu thế thương mại ChâuÂu

+ bông: đặc tính, Ấn Độ tạo ra nhiều loại bông khác nhau, từ vải, dần dần pháttriển lên công nghệ dệt Đây là sản phẩm thương mại chủ lực

“Cuối thế ký 17, công ty đưa về Anh hơn 1,5 triệu súc vải bông va quần áo mỗinăm, chiếm 83% tổng giá trị nhập khẩu Gia vị đã chết, vải bông thực sự lênngôi”

+ đường mía + nô lệ: chêt chóc ở đồn điền

 Mô hình thương mại tam giác – vũ khí thương mại nô lệ đầu độc quan

hệ chủng tố trong nhiều thế kỷ, sự bất công thương mại Ấn Độ và TrungHoa vào thê kỷ 19 ảnh hưởng sâu sắc cho tới ngày nay

là việc sử dụng đan xen các sự kiện ở quá khứ Đấy là cách so sánh vô cùng độcđáo, giúp độc giả hình dung rõ hơn sự biến chuyển thay mình của nền thương mại

từ đấy đăt ra câu hỏi: Có điểm gì tiến bộ và nổi bật hơn không? Sự phát triển ấyliệu rằng có dựa vào những cái cũ trong quá khứ để kiến tạo ra những điều mớimẻ? “Như Smith, Ricardo và Cobden đã đặt nền móng về lý thuyết và chính trịcho nền kinh tế mới toàn cầu, đạt đỉnh cao và phát triển trong nhiều thập niên ”

Bên cạnh đó xã hội luôn vận hành theo hướng phát triển đi lên bởi thế sự xúctiến của thương mại thế giới tác động trực tiếp tới xu hướng vận hành này Cũngnhư ở phần lời mở đầu tác giả đã chỉ ra rằng: “Đơn giản là thương mại trực tiếpthúc đẩy sự thịnh vượng toàn cầu: nó cho phép quốc gia tập trung sản xuất nhữnghàng hoá mà điều kiện địa lí, khí hậu, và nền tảng tri thức khiến họ có thể làm tốtnhất”

Sự phát triển của thương mại là tất yếu, đó là sự thôi thúc bởi nhu cầu của conngười, xã hội, đặc biệt là trong các mối quan hệ: quan hệ giữa con người với conngười, con người với cộng đồng và con người với xã hội

Mỗi thay đổi tiến bộ đấy đều ảnh hưởng sâu sắc tới lịch sử và nền kinh tế ngàynay Để cải thiện những hạn chế của tàu buồm – cái bị chi phổi nhiều vào hướnggió, những chuyến clipper ra đời phục vụ cho các chuyến hải trình dài ngày vớinhững cải tiến đáng kể ở thân tàu và buồm Hay các quốc gia dần tiến đến nềnkinh tế tự cung tự cấp có tính tự chủ Tự do thương mại phát triển mạnh mẽ ở thời

kì này Các điều luật bảo hộ, kinh tế lần lượt ra đời vì mục đích của mỗi quốc giasong vẫn có nhiều bàn cãi xoay quanh Những lĩnh vực thuộc nền kinh tế cũngthay đổi phù hợp với sự xâm nhập của Tân thế giới: khoáng sản, lương thực, nôngnghiệp…Thế kỷ 19 mang tới những thay đổi lớn cho thương mại thế giới: sự rađời của tàu chạy bằng hơi nước, hệ thống làm lạnh, đường xe lửa, điện tín,

Đặc biệt phải kể đến về việc thay đổi mối quan hệ giữa người với người Tácgiả lồng ghép câu chuyện của nhà kinh tế học Ricardo kể 2 người hàng xómJenkins và Jone – họ là kẻ thù của nhau song sau này vì lợi ích riêng và chung cả

2 đã chấp nhận “bắt tay làm hoà” trở thành “đồng minh” của nhau Chính tác giảcũng chỉ ra rằng “giao dịch với Ý thức chung và tình hàng xóm thông thường đãlàm cho họ nhận thức được nhu cầu kinh tế của mỗi bên và đưa họ tới hòa bình”

Ví dụ này cũng có thể xem như một cuộc chiến thương mại - cái có thể mang tớichiến tranh, khủng hoảng mà mỗi quốc gia không hề mong muốn.

 Như vậy có thể thấy thương mại phát triển có ảnh hưởng lớn tới toàn cầu, thếgiới ngày nay Đó là nền tảng của sự đổi mới và tính phát huy ở thời điểm hiện tại.Trong thời kì hội nhập thế giới, toàn cầu hoá diễn ra ngay lúc này là cả 1 chuỗi sựkiện quá trình kéo dài Nó không chỉ ảnh hưởng tích cực mà còn là tác nhân gâynên các cuộc tranh chấp khủng hoảng của các quốc gia, sự chênh lệch giàu nghèo

và cạnh tranh của nền kinh tế của mỗi nước đặc biệt là với các nước đang pháttriển Thương mại luôn được coi là một trong những động lực của phát triển nềnkinh tế Xu hướng mở cửa, hội nhập tự do thương mại nhận được hầu hết sự ủng

hộ từ các quốc gia trên thế giới.Cụ thể Việt Nam đã có những cái nhìn tỉ mỉ về lợiích tiềm năng của quốc gia để đưa ra quyết định gia nhập WTO Ngày 7/11/2006,

lễ kết nạp Việt Nam gia nhập WTO được tổ chức tại trụ sở WTO ở Geneva, Thụy

Sĩ Sau đó, kể từ ngày 11/1/2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ

150 của tổ chức thương mại lớn nhất thế giới này Đây là dấu ấn tích cực trênhành trình phát triển hội nhập của nước ta Song sự phát triển nào cũng đi kèm ởmặt tốt lẫn xấu, bên cạnh những ý kiến đồng ý sẽ có một bộ phận nhỏ mang tính phủ nhận Ví dụ như gần đầy sự kiện Brexit (Anh rút khỏi Liên minh Châu Âu)khiến chúng ta đặt câu hỏi rằng lý thương mại tự do liệu có phù hợp Vì thế mỗiquốc gia, chính phủ, tổ chức thế giới cần có có nhìn đa chiều, toàn diện và kháchquan, tiếp thu những ý kiến một cách công bằng từ đó đề ra các giải pháp khônngoan phù hợp với hoàn cảnh, tình hình trong và ngoài nước

Tài liệu tham khảo:

https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/114488/ bp67-extortion-gate-vietnam-041004-

vi.pdf;jsessionid=6EADFD95E1F3B0FFD7EFF310C4512640?sequence=2https://vietnam.diplo.de/vn-vi/đức-việtnam/aktuelles/-/2302852

gan-day/

https://ngkt.mofa.gov.vn/mot-so-xu-huong-cua-thuong-mai-toan-cau-thoi-gian-quoc-te-cua-viet-nam-102220110083625022.htm

https://baochinhphu.vn/dau-an-tich-cuc-tren-hanh-trinh-doi-moi-va-hoi-nhap-B TÌM HIỂU SÁCH “SỰ MINH ĐỊNH CỦA ĐỊA LÝ”

Chương 1-3: Nguyễn Phạm Phương UyênChương 4-7: Đặng Khánh Linh

Chương 8-10: Nguyễn Quỳnh Trang Chương 11-12: Võ Vân NguyênChương 13-15: Nguyễn Thị Hương Giang Lời mở đầu:

(1)Cuốn sách Sự Minh Định Của Địa Lý do Robert D Kaplan biên soạn vàGS.TS Đào Đình Bắc phiên dịch có phần Mở đầu dài 10 trang, mang tiêu đề Những đường biên giới với nội dung khá phong phú Tiếp theo là ba phần vớikhối lượng không đồng đều: Phần I - “Những người nhìn xa trông rộng” dài 181trang; “Phần II - Bản đồ thế giới thế kỷ XXI” dài 244 trang; Phần III - “Châu Mỹđứng trước vận mệnh của mình”, với một chương duy nhất dài 36 trang

Lời nói đầu được viết theo kiểu dẫn dắt người đọc ra thực địa để chiêm nghiệmsức ép của hoàn cảnh địa lý đối với con người, qua đó tác giả định ra khuôn khổ,theo đó Địa Lý đã từng gắn với chủ nghĩa định mệnh nên đã bị lên án rằng tư duytheo kiểu Địa lý đồng nghĩa với việc giới hạn những sự lựa chọn của con người.Tuy nhiên, không cần phải là người theo Quyết định luận cũng có thể nhận ra rằngđiều kiện địa lý luôn có tầm quan trọng sống còn Nói cách khác, trong mớ bòng bong của những diễn biến đảo lộn xã hội và của một thế giới dường như ngàycàng khó quản lý, Địa lý cho ta vũ khí để định ra một hướng đi

Sau sự kiện bức tường Berlin, chúng ta đã tưởng rằng mọi sự bất đồng chia

rẽ con người đều có thể vượt qua được, rằng chiều kích địa lý đã không còn ýnghĩa Người ta đã tin rằng ở châu Phi sẽ được kết nối với phần còn lại của thếgiới qua sóng vô tuyến truyền hình và có được nền dân chủ Thế nhưng đây là mộtsuy nghĩ sai lầm

Vị trí địa lý của một quốc gia luôn khái quát hóa được tình trạng của quốcgia đó Nó nhắc nhở chúng ta về sự khác nhau của môi trường trên Trái Đất, thứkhiến cho sự bất bình đẳng tồn tại Ví dụ như Châu Phi hiếm cảng biển tự nhiên,địa hình các con sông không phù hợp cho tàu thuyển từ biển vào, khiến phần nộiđịa bị cô lập Hơn thế nữa, sa mạc Sahara ở phía bắc châu Phi cũng cản trở sự tiếpxúc với các nền văn minh Địa Trung Hải Trên thực tế thì các vấn nạn như bạođộng, nội chiến, đói nghèo, bệnh tật và tham nhũng đã luôn tồn tại ở châu lục nàydai dẳng không dứt.

Đến những năm gần đây thì quan điểm này của tác giả đã phần nào khôngcòn chính xác nữa, châu Phi đã bắt kịp cuộc Cách mạng Công nghệ 4.0 và cónhững bước chuyển mình mạnh mẽ Hiện tại công nghệ thông tin đã phủ sóngkhắp châu lục này, hệ thống mạng viễn thông và công nghệ di động cũng đónggóp một phần không nhỏ cho GDP và tạo cơ hội việc làm cho người dân Hiệpđịnh thương mại AfCFTA (Africa Continental Free Trade Area) được kí kết cùngvới sự phổ biến của ví điện tử khiến thị trường nội địa bắt đầu được khai phá vớirất nhiều tiềm năng Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đang diễn ra rấtnhanh chóng Nhìn chung, tốc độ tăng trưởng kinh tế của châu Phi đang nằm ởmức cao và ổn định

Cho đến hiện nay, các quốc gia đều đang phải dựa trên địa lý để quyết địnhcác chính sách đối nội và đối ngoại, bởi vì địa lý luôn cố định Vị trí một quốc giatrên bản đồ là điều đầu tiên quyết định sự vận hành của nền chính trị ở đó Địa lý

có thể là một trở ngại lớn, nhưng cũng có thể là động lực lớn đối với hoạt độngcủa các quốc gia

Chẳng hạn như hai mặt đông tây của Đức đều không có những dãy núi phòng vệ, dẫn đến trong quá khứ khi họ luôn phải duy trì lực lượng quân sự mạnh

mẽ để bảo vệ đất nước trước các thế lực đông đúc xung quanh trên cùng lục địa.Hiện nay, chính sách đối ngoại của Đức được dựa trên chủ nghĩa hòa bình, tăngcường hợp tác thương mại với quốc tế và nhờ sự hỗ trợ an ninh từ Mỹ

Điều kiện địa lý của Hoa Kỳ đã giúp nó duy trì sự thịnh vượng của mình

Mỹ có hai đại dương kết nối trực tiếp Mỹ với 2 tuyến huyết mạnh chính của chínhtrị và thương mại thế giới: châu Âu và Đông Á Đồng thời, 2 đại dương này cũngtách biệt châu Mỹ, làm sinh ra khuynh hướng tai hại của chủ nghĩa biệt lập Phảiđến khi sự kiện Trân Châu Cảng xảy ra thì Mỹ mới bị cuốn vào Thế chiến II Sauđấy thì Mỹ cũng chỉ trở lại châu Âu và châu Á vì tình thế bắt buộc khi Liên Xô vàBắc Triều Tiên tấn công Hàn Quốc Từ Hậu Chiến tranh Lạnh, chính sách đốingoại của Mỹ dao động giữa chủ nghĩa hầu như biệt lập và chủ nghĩa can nghiệp

Thái độ mâu thuẫn này có lẽ là do sự vây quanh của Thái Bình Dương và Đại TâyDương, khiến cho chi phí triển khai quân đội không phải không quân ở các địađiểm xa xôi vô cùng đắt đỏ.

Dĩ nhiên, địa lý và lịch sử sẽ phần nào đó ảnh hưởng đến tương lai Nhưngcon người hoàn toàn có thể vượt ra khỏi các giới hạn mà chúng áp đặt Bởi chúngmang tính xác suất và rất linh hoạt, do đó tư tưởng và hành động của con ngườivẫn có không gian để phát triển Và tác động của nhân loại cũng có ảnh hưởngkhông kém tự nhiên Điều quan trọng là chúng ta đọc được gì từ những tấm bản

đồ và có thể sớm cảnh báo bản thân những gì về các hiểm nguy tiềm tàng?

“Chủ nghĩa hiện thực cần đến tiền lệ lịch sử nhiều hơn là những nguyên tắctrừu tượng và nhắm tới đích thực hiện cái ít tệ hại hơn là cái tốt tuyệt đối.” Để tiênđoán tương lai của Iraq sau khi chế độ độc tài bị lật đổ, họ sẽ xem xét lịch sử củachính Iraq được luận giải qua bản đồ và quan hệ giữa các nhóm sắc tộc, chứkhông căn cứ vào những quy tắc đạo đức dân chủ phương Tây Iraq cắt ngang quamột trong những con đường di cư đẫm máu nhất trong lịch sử Các thành phốđồng bằng phát triển trở thành miếng mồi ngon cho các cư dân vùng lân cận.Chiến tranh diễn ra liên miên vì không có có cơ quan trung ương nào giải quyếtcác tranh chấp biên giới Đây là một khu vực dễ bị xâm lấn và chia cắt nên cầnmột sự chuyên chế cao độ Cũng vì thế nên sự sụp đổ của chế độ độc tài ở Iraq đãkéo theo sự sụp độ của trật tự Ta có thể nói cái trật tự của chế độ độc tài toàn trịtrước kia còn nhân văn hơn cả tình trạng lúc bấy giờ, khi có một lỗ trống quyềnlực quá lớn ở Iraq sau khi lật đổ Saddam Hussein, tạo điều kiện cho bọn khủng bốhoành hành

Trong cuộc bầu cử tháng 10/2021 Iraq đã rơi vào cuộc khủng hoảng tương

tự do tình trạng chia rẽ chính trị sâu sắc cản trở quá trình thành lập chính phủ mới.Thật đáng mừng là sau 3 nỗ lực tổ chức bầu cử thất bại trước đó, Quốc hội Iraqngày 13/10 vừa qua đã bầu chính trị gia người Kurd, ông Abdul Latif Rashid lênlàm tổng thống, chấm dứt khoảng thời gian dài gần một năm Iraq không có chính phủ Những hoạt động đang bị đình trệ ở Iraq sẽ được tiếp tục và hy vọng rằngchính phủ mới này sẽ đem lại sự ổn định cho người dân Iraq

Chương 4: Bản đồ Á Âu

Thời kì diễn ra những đảo lộn lớn đang đặt lại vấn đề cho những giả định củachúng ta về tính lâu dài của bản đồ chính trị => dẫn đến sự đổi mới về tư duy địalý