(Thảo luận nhập môn tài chính tiền tệ) Đánh giá thực trạng thu Ngân sách Nhà nước ở Việt Nam giai đoạn hiện nay.

(Thảo luận nhập môn tài chính tiền tệ) Đánh giá thực trạng thu Ngân sách Nhà nước ở Việt Nam giai đoạn hiện nay. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI THẢO LUẬN NHÓM Đề tài Đánh giá thực trạng thu Ngân sách Nhà nước ở Việt Nam giai đoạn hiện nay Học Phần Nhập môn tài chính tiền tệ Nhóm 02 Lớp 2334EFIN.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

THẢO LUẬN NHÓM

Đề tài:

Đánh giá thực trạng thu Ngân sách Nhà nước ở Việt Nam

giai đoạn hiện nay.

Học Phần : Nhập môn tài chính - tiền tệ

Giảng Viên Hướng Dẫn : Trần Thị Hải Yến & Lê Thùy Dương

Hà Nội, 2023

BẢNG ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN

11 Trần Thị Lan Anh 20D191054 Một số giải pháp nhằm cải thiện

thu Ngân sách Nhà nước

Hoàn thành tốt, tích cực tham gia thảo luận

12 Phạm Thị Ánh 20D191005 Đánh giá việc phát huy vai trò của

thu Ngân sách Nhà nước hiện nay

Hoàn thành tốt,

tích cực tham gia thảo luận

13 Phạm Thị Thanh Bình

-Đánh giá việc phát huy vai trò của thu Ngân sách Nhà nước hiện nay

-Word

-Thuyết trình

Hoàn thành tốt,

tích cực tham gia thảo luận

14 Lưu Thị Phương Chinh 20D191105 Tình hình thu Ngân sách Nhà

nước ở việt nam hiện nay

Hoàn thành tốt,

tích cực tham gia thảo luận

Hoàn thành tốt tích cực tham gia thảo luận

16 Nguyễn Thu Diệu 20D191056 Tình hình thực tiễn thu Ngân sách

Nhà nước ở việt nam hiện nay

Hoàn thành tốt,

tích cực tham gia thảo luận

17 Bùi Thị Dung 20D191106 Đánh giá việc phát huy vai trò của

thu Ngân sách Nhà nước hiện nay

Hoàn thành tốt,

tích cực tham gia thảo luận

18 Nguyễn Hưng Duy 20D191007

- Khái niệm, đặc điểm thu Ngân sách Nhà nước

- Các yếu tố ảnh hưởng đến thu Ngân sách Nhà nước

- Các nguyên tắc thiết lập hệ thốngthu Ngân sách Nhà nước

Hoàn thành tốt,

tích cực tham gia thảo luận

19 Đinh Thùy Dương 20D191057

-Một số giải pháp nhằm cải thiện thu Ngân sách Nhà nước

-Powerpoint

Hoàn thành tốt,

tích cực tham gia thảo luận

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BIÊN BẢN HỌP LẦN 1

+) Thời gian họp: lúc 20h ngày 2/2/2023

+) Hình thứ họp: Họp online qua Messenger

+) Thành viên có mặt: Tất cả thành viên nhóm 2

+) Nội dung họp:

• Giải đáp thắc mắc về đề tài

• Các thành viên đưa ra ý kiến xây dựng dàn ý đối với đề tài nghiên cứu và

từ đó nhóm thống nhất với nhau về bố cục đề tài

• Nhóm trưởng phân chia công việc cho từng thành viên trong nhóm và

giao thời hạn nộp bài lần 1 là ngày 25/2/2022 với hình thức online

+) Cuộc họp kết thúc lúc 21h cùng ngày

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BIÊN BẢN HỌP NHÓM LẦN 2

+) Thời gian họp: lúc 20h ngày 26/2/2023

+) Hình thứ họp: Họp online qua Messenger

+) Thành viên có mặt: Tất cả thành viên nhóm 2

+) Nội dung họp:

• Một số thành viên chưa giải quyết được công việc của mình sẽ được các

thành viên khác giúp đỡ để hoàn thiện

• Nhóm trưởng soát bài của các thành viên và góp ý để mọi người chỉnh sửa

bài và nộp bài lần 2 vào ngày 3/03/2023

+) Cuộc họp kết thúc vào lúc 22h cùng ngày

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BIÊN BẢN HỌP NHÓM LẦN 3

+) Thời gian họp: 20h30p ngày 15/03/2023

+) Hình thứ họp: Họp online qua Messenger

+) Thành viên có mặt: Tất cả thành viên nhóm 2

+) Nội dung:

 Sửa lại theo đề cương sau khi trao đổi với cô

 Chốt bản Word hoàn chỉnh và bắt đầu làm bản PowerPoint

 Bạn thuyết trình bắt đầu học theo bản word và khi hoàn thành xong

powerpoint kết hợp lại để chuẩn bị thuyết trình

+) Cuộc họp kết thúc vào lúc 21h30 cùng ngày

LỜI MỞ ĐẦU

Nhà nước là cơ quan quyền lực thực hiện các chức năng, nhiệm vụ về nhiều mặt nhưchức năng kinh tế, chính trị, quản lý văn hóa giáo dục, chức năng trấn áp, các nhiệm vụ xãhội Để có thể thực hiện được những chức năng, nhiệm vụ này thì Nhà nước cần có nguồnlực tài chính đó là quản lý Ngân sách Nhà nước Quản lý ngân sách là một trong những vấn đềquan trọng của các quốc gia trên thế giới, bao gồm Việt Nam Việc đánh giá thực trạng thuNgân sách Nhà nước sẽ giúp người quản lý và nhà lập pháp hiểu rõ hơn về tình hình tài chínhcủa đất nước, từ đó có thể đưa ra các quyết định hợp lý để quản lý ngân sách Đây là cơ sở vậtchất giúp cho Nhà nước tồn tại và phát triển NSNN là nơi tập trung quỹ tiền lớn nhất trongnền kinh tế, có mối quan hệ chặt chẽ với tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân cùng mốiquan hệ khăng khít với tất cả các khâu của hệ thống tài chính Nhà nước sử dụng NSNN nhưcông cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế, thực hiện chức năng quản lý kinh tế xã hội, phát triển y tế,văn hóa, giáo dục, xóa đói giảm nghèo, xây dựng các công trình công cộng, đảm bảo côngbằng, bình đẳng cho toàn thể nhân dân Từ đó có thể thấy, NSNN đóng vai trò đặc biệt quantrọng đối với việc phát triển kinh tế xã hội Kinh tế có phát triển thì NSNN mới vững mạnh,NSNN vững mạnh thì mới có nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế xã hội Điều hành NSNNhiệu quả chính là điều kiện đầu tiên quyết định đến sự phát triển của kinh tế xã hội, đảm bảo

an ninh quốc phòng và các hoạt động của bộ máy Nhà nước

Cuộc khủng hoảng kinh tế do đại dịch Covid-19 gây ra đã gây ảnh hưởng nghiêmtrọng đến tình hình thu Ngân sách Nhà nước của nhiều quốc gia trên thế giới, bao gồm ViệtNam Việc đánh giá thực trạng thu Ngân sách Nhà nước sẽ giúp định hướng các giải phápkích hoạt nền kinh tế, đảm bảo sự ổn định tài chính của đất nước Vì vậy, xây dựng nền tàichính tự chủ vững mạnh là yêu cầu cơ bản, cấp bách trong thời kì công nghiệp hóa hiện đạihóa ở nước ta, trong đó NSNN đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế nước nhà

Như vậy, chúng ta có thể thấy được tầm quan trọng của quản lý NSNN đối với sự pháttriển kinh tế xã hội Do đó, nhóm 2 đã quyết định chọn đề tài về đánh giá thực trạng thu Ngân sách Nhà nước ở Việt Nam giai đoạn 2016 - 2019 để cùng thảo luận và phân tích

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành nhiệm vụ được giao, ngoài sự nỗ lực học hỏi của cả nhóm 1 còn có sựhướng dẫn tâm huyết, nhiệt tình của hai giảng viên – Trần Thị Hải Yến và Lê Thùy Dương bộmôn Nhập môn tài chính tiền tệ

Chúng em chân thành cảm ơn cô đã giảng dạy, giúp đỡ, hướng dẫn chúng em tronghọc phần này, giúp chúng em có đầy đủ kiến thức, sự hiểu biết về bộ môn nói chung và kiếnthức về thu Ngân sách Nhà nước nói riêng

Tuy nhiên vì kiến thức chuyên môn còn hạn chế nên nội dung của bài thảo luậnkhông tránh khỏi những thiếu sót, nhóm rất mong nhận được sự góp ý của cô để bài thảo luậnhoàn thiện hơn

Chúc cô luôn mạnh khỏe và công tác tốt

Chúng em xin trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

LỜI CẢM ƠN 2

MỤC LỤC 3

NỘI DUNG 4

I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 4

1.1 Khái niệm, đặc điểm của thu Ngân sách Nhà nước 4

1.2 Vai trò của Ngân sách Nhà nước 4

1.3 Phân loại thu Ngân sách Nhà nước 5

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến thu Ngân sách Nhà nước 7

1.5 Các nguyên tắc thiết lặp hệ thông thu Ngân sách Nhà nước 7

II THỰC TRẠNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA VIỆT NAM Ở GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 2016 -2019 9

2.1 Tình hình thu Ngân sách Nhà nước ở Việt Nam 2016 – 2019 9

2.1.1 Bối cảnh kinh tế - xã hội năm 2016 – 2019 9

2.1.2 Thực trạng phát huy vai trò của thu Ngân sách Nhà nước 2016 - 2019 11

2.2 Đánh giá việc phát huy vai trò của thu Ngân sách Nhà nước 14

2.2.1 Thành tựu 14

2.2.2 Hạn chế 18

2.2.3 Nguyên nhân 20

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM CẢI THIỆN THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 21 KẾT LUẬN 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1 Khái niệm, đặc điểm của thu Ngân sách Nhà nước

 Khái niệm:

Từ đòi hỏi của xã hội về việc đảm bảo ổn định xã hội và giải quyết những mâu thuẫn,xung đột giai cấp, tầng lớp, Nhà nước đã hình thành với vai trò là cơ quan quản lý xã hội Để

có được những phương tiện vật chất cần thiết cho sự tồn tại và hoạt động của mình, Nhà nước

đã đặt ra các hình thức thu khác nhau trong đó chủ yếu là thuế để bắt buộc dân cư phải đónggóp hình thành quỹ tiền tệ của Nhà nước Ban đầu, Nhà nước sử dụng quỹ tiền tệ này chủ yếu

để đảm bảo sự tồn tại của bộ máy Nhà nước, sau đó phạm vi sử dụng được mở rộng dần theo

sự mở rộng và phát triển các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

Qua sự hình thành các khoản thu NSNN, có thể hiểu thu NSNN là việc Nhà nước sửdụng quyền lực của mình để huy động, tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia để hìnhthành quỹ tiền tệ cần thiết nhằm đáp ứng các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước

 Thu NSNN có hai đặc điểm cơ bản:

Thứ nhất, thu Ngân sách Nhà nước là một hình thức phân phối nguồn tài chính quốc giagiữa Nhà nước với các chủ thể trong xã hội dựa trên quyền lực của Nhà nước nhằm giải quyếthài hoà các mối quan hệ về lợi ích kinh tế

Thứ hai, thu Ngân sách Nhà nước gắn chặt với thực trạng kinh tế và sự vận động củacác phạm trù giá trị khác như giá cả, thu nhập, lãi suất,

Trên phương diện pháp lý, thu Ngân sách Nhà nước bao gồm những khoản tiền Nhànước huy động vào Ngân sách để thoả mãn nhu cầu chi tiêu của Nhà nước Tuy nhiên, về thựcchất thu Ngân sách Nhà nước chỉ bao gồm những khoản tiền Nhà nước huy động vào Ngânsách mà không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp

1.2 Vai trò của Ngân sách Nhà nước

Liên quan đến sự vận hành của nền kinh tế nhà nước và sự phát triển xã hội nên thungân sách nhà nước nắm vai trò quan trọng và cụ thể như sau:

 Thu ngân sách nhà nước nắm vai trò đảm bảo được những kế hoạch phát triển kinh

tế xã hội và luôn luôn đáp ứng những nhu cầu chi tiêu của một số hoạt động trong bộ máy nhànước Để mà nói thì ngân sách nhà nước là một trong quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất nhằm giảiquyết được những vấn đề kinh tế, chính trị và xã hội, giáo dục, văn hóa, hành chính, an ninh,quốc phòng và y tế… Với những nhu cầu cần thiết này nắm những vai trò tăng thu ngân sáchquốc gia nhằm thúc đẩy sự phát triển ngân sách đảm bảo phát triển quốc gia

 Thông qua quá trình thu ngân sách nhà nước thì những điều tiết kinh tế và xã hội sẽđược hạn chế và tăng cường những mặt tích cực giúp tăng trưởng sự phát triển mọi hoạt động

hiệu quả và quá trình kiểm soát Để từ đó có thể điều tiết được mọi cơ cấu hoạt động kinh tế

và có những định hướng chung

 Bên cạnh đó, thu ngân sách nhà nước đóng vai trò hết sức quan trọng để điều tiếtđược những thu nhập cá nhân thông qua quá trình đóng thuế Đây cũng là phương pháp giảmkhoảng cách giàu nghèo tạo điều kiện ổn định kinh tế và đời sống những người có thu nhậpthấp

Ngoài ra, thu ngân sách nhà nước có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động củaNhà nước và nền kinh tế – xã hội, cụ thể là:

 Thu NSNN bảo đảm nguồn vốn để thực hiện các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước,các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của Nhà nước Vì NSNN được xem là quỹ tiền tệ tậptrung quan trọng nhất của Nhà nước và được dùng để giải quyết những nhu cầu chung củaNhà nước về kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, xã hội, hành chính, an ninh và quốc phòng.Xuất phát từ vai trò này, việc tăng thu NSNN là rất cần thiết, được xem là một nhiệm vụhàng đầu của hoạt động tài chính vĩ mô

Các khoản thu của NSNN chủ yếu bắt nguồn từ khu vực sản xuất kinh doanh dịch vụdưới hình thức thuế Do vậy, về lâu dài để tăng nguồn thu NSNN phải tăng sản phẩm quốcdân, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

 Thông qua thu NSNN, Nhà nước thực hiện việc quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh

tế – xã hội nhằm hạn chế những mặt khuyết tật, phát huy những mặt tích cực của nó và làmcho nó hoạt động ngày càng hiệu quả hơn

Với công cụ thuế, Nhà nước có thể can thiệp vào hoạt động của nền kinh tế nhằm địnhhướng cơ cấu kinh tế, định hướng tiêu dùng Ví dụ, đối với các ngành nghề cần ưu tiên pháttriển thì Nhà nước sẽ có chế độ thuế ưu đãi, giảm nhẹ hoặc miễn thuế và ngược lại Hoặc đểđịnh hướng tiêu dùng cho toàn xã hội theo hướng kích cầu hay hạn chế cầu tiêu dùng thì Nhànước sẽ giảm thuế hoặc đánh thuế cao đối với loại hàng hóa đó

 Thu NSNN còn đóng vai trò quan trọng trong vấn đề điều tiết thu nhập của các cánhân trong xã hội Thông qua công cụ thuế, Nhà nước đánh thuế thu nhập đối với người cóthu nhập cao hoặc đánh thuế cao đối với các hàng hóa xa xỉ, hàng hóa không khuyến khíchtiêu dùng…

Như vậy, ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính quốc gia cũngnhư có vai trò quyết định đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của cả nước

1.3 Phân loại thu Ngân sách Nhà nước

Phân loại thu NSNN được hiểu là việc sắp xếp các nguồn thu, khoản thu thành nhữngnhóm, loại nhất định theo những tiêu thức phù hợp nhằm đáp ứng các yêu cầu về nghiên cứu

và quản lý Có thể phân loại thu NSNN theo các tiêu thức cơ bản sau:

Theo nội dung kinh tế của các khoản thu, thu NSNN bao gồm:

- Thuế: Là một hình thức đóng góp của các tổ chức và cá nhân cho Nhà nước mangtính nghĩa vụ theo luật định nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước

- Lệ phí: Là khoản thu của NSNN vừa mang tính chất bù đắp chi phí cho việc thựchiện một số thủ tục hành chính của Nhà nước, vừa mang tính chất động viên đóng góp choNSNN

- Các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước: Nhà nước cũng tiến hành cáchoạt động kinh tế dưới các hình thức khác nhau như đầu tư vốn thành lập doanh nghiệp Nhànước để kinh doanh, góp vốn vào các doanh nghiệp, mua cổ phần, cho vay, Chính vì vậy sẽphát sinh các khoản thu Ngân sách từ các hoạt động kinh tế của Nhà nước

- Các khoản thu từ hoạt động sự nghiệp: Nhà nước thành lập, đầu tư cơ sở vật chất vàcấp kinh phí cho các tổ chức sự nghiệp công lập trong các lĩnh vực cần thiết của xã hội nhưgiáo dục, đào tạo, y tế, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, thể thao, văn hóa, Để bù đắp mộtphần chi phí cho các hoạt động này, các tổ chức sự nghiệp công lập tiến hành thu một sốkhoản phí như học phí, việc phí, thủy lợi phí,

- Thu từ vay nợ: Để bù đắp thiếu hụt NSNN và đáp ứng nhu cầu vốn cho đầu tư pháttriển, Nhà nước tiến hành huy động các nguồn tiền trong xã hội dưới các hình thức khác nhautrong đó phải kể đến các khoản vay nợ trong nước và nước ngoài

- Thu khác: Ngoài các khoản thu kể trên, thu NSNN còn bao gồm các khoản tiềnkhác mà Nhà nước thu được như các khoản viện trợ không hoàn lại; các khoản đóng góp tựnguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước như đóng góp cho quỹ an ninh, quỹphòng chống thiên tai, ủng hộ quỹ vì người nghèo; thu từ hợp tác với nước ngoài; thu tiềnphạt, tịch thu, tịch biên tài sản, kết dư Ngân sách,

Theo tính chất phát sinh cúa các khoản thu, thu NSNN bao gồm:

- Thu thường xuyên: Là những khoản thu của NSNN phát sinh có tính chất thườngxuyên trong đó chủ yếu nhất là các khoản thu thuế và lệ phí

- Thu không thường xuyên: Là những khoản thu phát sinh có tính chất không thườngxuyên hay bất thường như tiền bán nhà thuộc sở hữu Nhà nước, bán cổ phần thuộc sở hữuNhà nước, thu viện trợ, vay nợ,

Theo tính chất cân đối của Ngân sách Nhà nước, thu NSNN bao gồm:

- Thu trong cân đối: Là các khoản thu được xác định và thực hiện trong mối quan hệcân đối với chi Ngân sách Nhà nước Thuộc khoản thu này bao gồm các khoản thu thườngxuyên và thu không thường xuyên

- Thu ngoài cân đối (còn gọi là thu bù đắp thiếu hụt NSNN): khi lập dự toán NSNN,nếu số thu NSNN không đủ đáp ứng nhu cầu chi NSNN trong một năm nào đó thì Nhà nướcphải huy động thêm các nguồn khác mà chủ yếu là đi vay

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến thu Ngân sách Nhà nước

- GDP bình quân đầu người: Tổng GDP phản ánh quy mô của nền kinh tế, từ đóquyết định đến tổng thu NSNN, còn GDP bình quân đầu người là một chỉ tiêu phản ánh trình

độ tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế, phản ánh khả năng tiết kiệm, tiêu dùng và đầu tưcủa một nước

- Tỷ suất lợi nhuận bình quân trong nền kinh tế: Đây là chỉ tiêu phản ánh hiệu quảcủa đầu tư phát triển nền kinh tế nói chung và hiệu quả của các doanh nghiệp nói riêng Tỷsuất lợi nhuận bình quân càng lớn sẽ phản ánh khả năng tái tạo và mở rộng của các nguồn thunhập trong nền kinh tế càng lớn, từ đó đưa tới khả năng nâng cao khả năng huy động choNSNN Đây là yếu tố quyết định đến việc nâng cao tỷ suất thu cho NSNN

- Khả năng khai thác và xuất khẩu nguồn tài nguyên thiên nhiên (dầu mỏ và khoángsản): Đối với các nước có nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào phong phú thì việc khai thác

và xuất khẩu tài nguyên sẽ đem lại nguồn thu to lớn cho Ngân sách Nhà nước

- Mức độ trang trải các khoản chi phí của Nhà nước: Mức độ trang trải các khoản chiphí của Nhà nước phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô tổ chức của bộ máy Nhà nước vàhiệu quả hoạt động của bộ máy đó, những nhiệm vụ kinh tế - xã hội mà Nhà nước đảm nhậntrong từng giai đoạn lịch sử, chính sách sử dụng kinh phí của Nhà nước

- Tổ chức bộ máy thu nộp: Tổ chức bộ máy thu nộp có ảnh hưởng đến chi phí và hiệuquả hoạt động của bộ máy này

Như vậy, để có một mức thu đúng đắn có tác dụng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cần phải

có sự phân tích, đánh giá cụ thể, đầy đủ những yếu tố tác động đến nó trong những điều kiện,hoàn cảnh cụ thể của mỗi quốc gia trong từng thời kỳ Bên cạnh đó, tỷ suất thu NSNN đượcxem là hạt nhân cơ bản của chính sách thu Ngân sách nên cần phải được xem xét trên tất cảcác khía cạnh kinh tế, chính trị, xã hội nhằm đảm bảo chính sách thu có thể đi vào cuộc sống

và thực hiện được các mục tiêu mà Nhà nước đặt ra

1.5 Các nguyên tắc thiết lặp hệ thông thu Ngân sách Nhà nước

Việc xây dựng một hệ thống thu Ngân sách không chỉ nhằm mục đích là đảm bảo nguồnthu cho Ngân sách Nhà nước mà còn phải chứa đựng các mục tiêu kinh tế - xã hội khác Do

đó, việc thiết lập một hệ thống thu Ngân sách Nhà nước phải dựa trên những nguyên tắc địnhhướng nhất định Tuỳ theo những điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi nước, trong những giaiđoạn lịch sử nhất định mà có những nguyên tắc thiết lập hệ thống thu phù hợp

Trong lịch sử, việc thiết lập hệ thống thu NSNN thường tuân thủ hai nguyên tắc chỉ đạosau:

- Nguyên tắc thu theo lợi ích: Theo nguyên tắc này, việc thiết lập hệ thống thu NSNNphải căn cứ vào lợi ích mà người đóng góp có thể nhận được từ những hàng hóa và dịch vụcông cộng mà Nhà nước cung cấp

- Nguyên tắc thu theo khả năng: Theo nguyên tắc này, việc thiết lập các mức thu phảidựa vào khả năng thu nhập của người nộp Người có thu nhập cao thì phải đóng thuế ở mứccao và ngược lại

Từ những khó khăn, trở ngại trong việc vận dụng hai nguyên tắc trên, cho nên trongthực tế, người ta xem hai nguyên tắc trên như là những định hướng cho việc thiết lập hệ thốngthu NSNN

Ở Việt Nam, trong quá trình cải cách và hoàn thiện hệ thống thu Ngân sách Nhà nước,đặc biệt là đối với hệ thống thuế, cần tôn trọng và chấp hành các nguyên tắc căn bản như sau:

- Nguyên tắc ổn định và lâu dài: Nguyên tắc này vừa tạo điều kiện thuận lợi cho côngtác kế hoạch hoá Ngân sách, vừa kích thích người nộp thuế cải tiến đẩy mạnh hoạt động sảnxuất kinh doanh

- Nguyên tắc đảm bảo sự công bằng: Nguyên tắc này đòi hỏi việc thiết lập hệ thốngthuế phải có quan điểm công bằng đối với mọi người chịu thuế, không phân biệt địa vị xã hội,thành phần kinh tế

- Nguyên tắc rõ ràng, chắc chắn: Nguyên tắc này đòi hỏi trong thiết lập hệ thốngthuế, các điều khoản quy định của các sắc thuế phải rõ ràng, cụ thể ở từng mức thuế, cơ sởđánh thuế, để tránh tình trạng lách luật, trốn thuế

- Nguyên tắc đơn giản: Nguyên tắc này đòi hỏi trong mỗi sắc thuế cần hạn chế sốlượng thuế suất, xác định rõ mục tiêu chính, không đề ra quá nhiều mục tiêu trong một sắcthuế