ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN 6 HỌC KÌ I A NỘI DUNG TRỌNG TÂM I/ Phần văn bản 1 Thánh Gióng 2 Sơn Tinh, Thủy Tinh 3 Thạch Sanh 4 Em bé thông minh Yêu cầu HS phải hiểu được giá trị về nghệ thuật, nội dung, ý[.]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN 6 HỌC KÌ I
A NỘI DUNG TRỌNG TÂM
I/ Phần văn bản
1 Thánh Gióng
2 Sơn Tinh, Thủy Tinh
3 Thạch Sanh
4 Em bé thông minh
Yêu cầu: HS phải hiểu được giá trị về nghệ thuật, nội dung, ý nghĩa của văn bản,
nhớ được các sự việc, chi tiết, hình ảnh có ý nghĩa trong các văn bản nêu trên
II/ Phần Tiếng Việt
1 Từ và cấu tạo từ Tiếng Việt
2 Từ mượn
3 Danh từ( danh từ chung, danh từ riêng)
4 Cụm danh từ
5 Động từ
6 Cụm động từ
7 Tính từ và cụm tính từ
8 Chỉ từ
* Yêu cầu: HS nhận biết và hiểu được đặc điểm, cấu tạo của các loại từ và cụm từ,
biết vận dụng chung vào việc điền mô hình cụm từ, đặt câu có các từ loại cà cụm từ nêu trên
III/ Phần tập làm văn
Văn tự sự( kể chuyện)
- Kể chuyện đời thường
- Kể chuyện tưởng tượng
* Yêu cầu: HS hiểu được đặc điểm của kiểu văn tự sự, lặp được dàn ý cụ thể cho bài văn kể chuyện đời thường và kể chuyện tưởng tượng, diễn đạt thành bài văn hoàn chỉnh , có sang tạo và có cảm xúc chân thật
Trang 2B CÂU HỎI TỰ LUÂN
Câu 1: Thế nào là danh từ riêng? Thế nào là danh từ chung? Mỗi loại tìm một ví
dụ
- Danh từ chung: chỉ chung một loại sự vật
- Danh từ riêng: chỉ tên riêng của người, địa phương
Ví dụ:- Danh từ chung: sông, nước, cây
- Danh từ riêng: Cửu Long, Việt Nam, Bến Tre…
Câu 2: Điền cụm danh từ vào mô hình sau:
“ Tất cả những anh công nhân chân chỉ ấy"
Câu 3: Cụm danh từ là gì? Cho ví dụ về cụm danh từ.
Cụm danh từ là loại tổ hợp từ với một số phụ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.
Cụm danh từ có ý nghĩa đầy đủ hơn và cấu tạo phức tạp hơn một mình danh từ,
nhưng hoạt động trong câu giống như một danh từ
VD: Một đàn cò trắng
Câu 4 :Thế nào là động từ?
Đặt một câu có động từ ( gạch chân động từ)
Động từ là những từ chỉ hành động, trạng thái của sự vật
Đặt câu: Chúng em đang đi học
Câu 5: Nêu giá trị về nội dung và nghệ thuật của văn bản Sơn Tinh Thủy Tinh
Nghệ thuật:
- Xây dựng hình tượng nhân vật mang dáng dấp thần linh Sơn Tinh và Thủy Tinh với nhiều chi tiết tưởng tưởng kì ảo
- Tạo sự việc hấp dẫn: hai vị thần cùng cầu hôn Mị Nương
- Dẫn dắt, kể chuyện lôi cuốn, sinh động
Nội dung: Giải thích hiện tượng lũ lụt và thể hiện sức mạnh, ước mơ của người Việt
cổ muốn chế ngự thiên tai
Ý nghĩa văn bản: Sơn Tinh, Thủy Tinh giải thích hiện tượng mưa bão, lũ lụt xảy ra
ở đồng bằng Bắc bộ thuở các vua Hùng dựng nước; đồng thời thể hiện sức mạnh, ước
mơ chế ngự thiên tai, bảo vệ cuộc sống của người Việt cổ
Câu 6: Nêu nghệ thuật, nội dung, ý nghĩa của văn bản « Em bé thông minh ».
Nghệ thuật:
-Dùng câu đố thử tài- tạo ra tình huống thử thách để nhân vật bộc lộ tài năng phẩm chất
- Dẫn dắt sự việc cùng với mức độ tăng dần của những câu đố và cách giải đố tạo nên tiếng cười hài hước
Nội dung:
- Truyện đề cao sự thông minh và trí khôn dân gian, kinh nghiệm đời sống dân gian.
- Tạo ra tiếng cười
Trang 3Ý nghĩa truyện:
-Đề cao trí thông minh
-Hài hước, mua vui
Câu 7: Hãy đóng vai Sơn Tinh kể lại trận đánh nhau giữa Sơn TinhvàThủy Tinh trong truyện truyền thuyết.
a.Yêu cầu: Đề bài yêu cầu viết được bài văn kể chuyện theo ngôi thứ nhất
Trong khi kể bảo đảm được cốt truyện, nhân vật, sự việc, thời gian, đặc điểm, nguyên nhân, kết quả Bài viết có bố cục rõ ràng, không mắc lỗi diễn đạt, cần trình bày chính xác, rõ ràng hấp dẫn
b.Dàn bài:
-Mở bài: Giới thiệu câu chuyện Sơn Tinh, Thủy Tinh theo ngôi thứ nhất.
(0,5 điểm)
-Thân bài: (4 điểm)
-Mở đầu câu chuyện (0,5 điểm)
-Diễn biến câu chuyện (3 điểm)
-Kết thúc câu chuyện (0,5 điểm)
-Kết bài: Ý nghĩa của câu chuyện (0,5 điểm)
Câu 8: Hãy kể về người thương yêu gần gũi nhất đối với em
Dàn bài
1 Mở bài:
Giới thiệu chung về người thân của em
2 Thân bài:
- Tuổi tác, hình dáng
- Sở thích và tính tình
- Lời nói, việc làm cụ thể
- Sự chăm sóc lo lắng đối em( quan tâm, yêu thương, động viên, hướng dẫn……)
- Đối với những người trong gia đình
- Đối với mọi người xung quanh
3 Kết bài:
Nêu tình cảm của em đối với người thân yêu gần gũi
Câu 9 Hãy kể về người mẹ kính yêu của mình.
a.Yêu cầu: Đề bài yêu cầu viết được bài văn kể chuyện theo ngôi thứ nhất
Trong khi kể bảo đảm được cốt truyện, nhân vật, sự việc, thời gian, đặc điểm, nguyên nhân, kết quả Bài viết có bố cục rõ ràng, không mắc lỗi diễn đạt, cần trình bày chính xác, rõ ràng hấp dẫn
b.Dàn bài:
1 Mở bài: ( 0,5 đ)
Giới thiệu chung về người mẹ của em
2 Thân bài: ( 4 đ)
- Tuổi tác, hình dáng
- Sở thích và tính tình
- Lời nói, việc làm cụ thể
Trang 4- Sự chăm sóc lo lắng đối em( quan tâm, yêu thương, động viên, hướng dẫn……)
- Đối với những người trong gia đình
- Đối với mọi người xung quanh
3 Kết bài: ( 0,5 đ)
Nêu tình cảm của em đối với mẹ
Trang 5ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HKII - Khối 6
A/ Phần Văn:
I Các văn bản truyện kí
STT Tên tác
phẩm Tác giả Thể loại Nghệ thuật, nội dung, ý nghĩa chính
tranh
của em
gái tôi
Tạ Duy Anh Truyệnngắn 1 Nghệ thuật: Kể chuyện theo ngôi thứ nhất, miêu tả chân
thực diễn biến tâm lí nhân vật
2 Nội dung:
Truyện “ Bức tranh của em gái tôi” cho thấy
sự hồ nhiên trong sáng và lòng nhân hậu của cô
em gái đã giúp người anh nhận ra phần hạn chế của bản thân
3 Nghệ thuật:
Tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ cũng lớn hơn, cao đẹp hơn lòng ghen ghét, đố kị
thác Võ Quảng Truyện(đoạn
trích)
1) Nghệ thuật:
- Phối hợp miêu tả cảnh thiên nhiên và miêu tả ngoại hình, hành động của con người
- Sử dụng phép nhân hóa, so sánh phong phú và có hiệu quả
- Lựa chọn các chi tiết miêu tả đặc sắc, chọn lọc
- Sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm và gợi nhiều liên tưởng
2) Nội dung:
Cảnh vượt thác của con thuyền trên sông Thu
Bồn, làm nổi bật vẻ hùng dũng và sức mạnh của con người lao động trên nền cảnh thiên nhiên rộng lớn, hùng dũng
3) Ý nghĩa:
Vượt thác là một bài ca về thiên nhiên, đất nước quê hương, về lao động; từ đó đã kín đáo nói lên tình yêu đất nước, dân tộc của nhà văn
Tuân Kí 1 Nghệ thuật: Khắc họa hình ảnh tinh tế, chính xác Sử dụng
phép so sánh mới lạ
2 Nội dung:
Vẻ đẹp tươi sáng phong phú của cảnh sắc thiên nhiên vùng đảo Cô Tô và một số nét sinh hoạt của người dân trên đảo
3 Ý nghĩa:
Bài văn cho thấy vẻ đẹp độc đáo của thiên
Trang 6nhiên trên biển đảo Cô Tô, vẻ đẹp của người lao động trên vùng đảo này Qua đó thấy được tình cảm yêu quý cảu tác giả đối với mảnh đát quê hương
II Các văn bản thơ.
STT Tên tác
phẩm Tác giả Thể loại Nội dung chính
nay Bác
không
ngủ
Minh Huệ Thơ năm
chữ
1) Nghệ thuật:
- Sử dụng thể thơ năm chữ, kết hợp tự sự, miêu tả
và biểu cảm
- Lời thơ giản dị, có nhiều hình ảnh thể hiện tình cảm tự nhiên, chân thành
- Sử dụng từ láy tạo giá trị gợi hình và biểu cảm, khắc họa hình ảnh cao đẹp về Bác Hồ kính yêu
2) Nội dung:
Qua câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác
Hồ trên đường đi chiến dịch, bài thơ đã thể hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác với
bộ đội và nhân dân, tình cảm yêu kính cảm phục của người chiến sĩ đối với lãnh tụ
3) Ý nghĩa:
Đêm nay Bác không ngủ thể hiện tấm lòng yêu
thương bao la của Bác Hồ đối với bộ đội và nhân dân, tình cảm kính yêu, cảm phục của bộ đội, của nhân dân đối với Bác
Trang 7B/ PHẦN TIẾNG VIỆT:
I Các biện pháp tu từ:
1/So sánh: Đối chiếu sự vật này với sự vật khác có nét tương đồng để làm tăng sức
gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
VD: Trẻ em như búp trên cành
2/Nhân hóa: Gọi tên con vật, cây cối, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn dùng để gọi
hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật…trở nên gần gũi với con người VD: Xác định dòng thơ chứa hình ảnh nhân hóa
Tôi dang tay ôm nước vào lòng
Sông mở nước ôm tôi vào dạ
3/Ẩn dụ: Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật hiện tượng khác có nét tương
đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt
VD: Thuyền về có nhớ bến chăng
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền
4/ Hoán dụ: Là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm này bằng tên của mộtt sự vật,
hiện tượng khác có nét gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
VD: Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên
II Các kiểu cấu tạo câu:
1/ Câu trần thuật đơn: Câu do một cụm C-V tạo thành, dùng để giới thiệu, tả hoặc
kể về một sự việc, sự vật hay để nêu một ý kiến
VD: Xác định CN, VN của câu trần thuật đơn sau
Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô/ là một ngày trong trẻo, sáng sủa
CN VN
2/ Câu trần thuật đơn có từ là: Vị ngữ thường do từ là kết hợp với danh từ (cụm
danh từ) tạo thành
VD: Dế Mèn trêu chị Cốc là dại
C/ PHẦN TẬP LÀM VĂN :
* Một số dàn bài cụ thể:
- Đề 1: Hãy miêu tả người mẹ thân yêu của em.
a) MB: Giới thiệu chung về người mẹ của em
b) TB: -Tả hình dáng : gương mặt, trang phục, dáng đi.
-Tính tình, sở thích
-Những việc làm của mẹ
+ Đối với mọi người trong gia đình
+ Đối với em
- Lời nói của mẹ ( khi dạy bảo em, khi khen ngợi, khi trách mắng )
c) KB: Nêu cảm nghĩ của em về mẹ.
- Đề 2: Em hãy tả lại hình ảnh người thân yêu gần gũi nhất với mình.
a) Mở bài:
Giới thiệu người bạn mà mình yêu thích Lí do ?
b) Thân b ài: Tả được các nét đáng quý của người thân theo trình tự hợp lí trên
các phương diện:
Trang 8+ Về ngoại hình.
+ Về hành động
+ Về cử chỉ
+ Về ngôn ngữ
c) Kết bài : Nêu suy nghĩ, tình cảm của em đối với người ấy.
- Đề 3: Em hãy tả lại quang cảnh gời ra chơi ở trường em.
* Đáp án:
a) Mở bài:
Giới thiệu chung về giừ ra chơi
b) Thân bài:
- Quang cảnh trường trước giờ ra chơi
- Quang cảnh giờ ra chơi
+ Cảnh tập thể dục giữa giờ
+ Cảnh các học sinh vui chơi ( Miêu tả cụ thể một số trò chơi)
+ Hình ảnh thầy cô giáo
- Quang cảnh trường sau giờ ra chơi
c) Kết bài:
Cảm nghĩ của em về giờ chơi
* Thuộc lòng thơ ( hai khổ thơ đầu của văn bản “ Đêm nay Bác không ngủ)
Anh đội viên thức dậy
Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi
Đêm nay Bác không ngủ
Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lêu tranh xơ xác
* Một số câu hỏi trắc nghiệm.
I Khoanh tròn chữ cái trước câu đúng.
Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi 1 đến 4.
“ Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt Thuyền cố lấn lên Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ Trường Sơn oai linh hùng vĩ Dượng Hương Thư đangg vượt thác khác hẳn với dượng Hương Thư ở nhà, nói năng nhỏ nhẻ, tính nết nhu mì, ai gọi cũng vâng vâng dạ dạ.”
1.Đoạn văn trên được trích từ văn bản nào?
A.Buổi học cuối cùng B.Sông nước Cà Mau C.Vượt Thác D.Cô Tô
2 Đoạn văn trên thuộc phương thức biểu đạt nào?
A.Tự sự B.Miêu tả C.Biểu cảm D.Nghị luận
3.Vì sao em biết đoạn văn trên thuộc phương thức mà em đã khoanh tròn ở câu 2?
Trang 9A.Vì đoạn trích trình bày diễn biến sự việc.
B.Vì đoạn trích tái hiện trạng thái sự vật, con người
C.Vì đoạn trích bày tỏ tình cảm, cảm xúc
D.Vì đoạn trích nêu ý kiến đánh giá bàn luận
4.Đoạn văn trên có mấy câu có sử dụng phép so sánh?
A Một câu B Hai câu C Ba câu D Bốn câu
5 Những từ in đậm trong ví dụ sau thuộc từ loại nào ?
Đã tan tác những bóng thù hơn oán
Đã sáng lại trời thu tháng Tám
A Phó từ B Danh từ C Động từ D Tính từ
6 Tác giả sử dụng nghệ thuật gì trong câu “Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù”?
A So sánh B Nhân hóa C Ẩn dụ D Hoán dụ
7 Câu “ Rồi tre lớn lên, cứng cáp, dẽo dai, vững chắc” vị ngữ của câu là?
A lớn lên, cứng cáp, dẽo dai, vững chắc
B Rồi tre lớn lên, cứng cáp, dẽo dai
C dẽo dai, vững chắc
D lớn lên
8.Văn bản Bức tranh của em gái tôi được kể theo ngôi thứ mấy?
A.Ngôi thứ nhất B.Ngôi thứ hai C.Ngôi thứ ba D.Ngôi thứ tư
9.Tâm trạng của người anh trai trong Bức tranh của em gái tôi khi đứng trước
bức tranh do em gái vẽ treo ở phòng trưng bày thế nào?
A.Rất ghanh ghét với em gái mình
B.Buồn vì cảm thấy mình bất tài
C.Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ
D.Bình thản không xúc động gì?
10.Câu “Nước từ trên cao phóng giữa hai vách đá đứng, chảy đứt đuôi rắn” là
câu văn miêu tả:
A.Vẻ đẹp êm đềm thơ mộng của thiên nhiên trên sông Thu bồn
B.Vẻ đẹp phong phú của thiên nhiên trên sông Thu Bồn
C.Vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên trên sông Thu Bồn
D.Vẻ đẹp ồn ào như một cái bến ở đất liền
11.Nhân vật chính trong văn bản Buổi học cuối cùng là ai?
A.Chú bé Phrăng
B.Thầy Ha-men
C.Chú bé Phrăng và thầy Ha-men
D.Bác phó rèn và cụ già Hô-de
12.Âm thanh nào báo hiệu kết thúc buổi học cuối cùng?
A Tiếng chim bồ câu
B Tiếng chuông cầu nguyện
C Tiếng đồng hồ
D Tiếng kèn của bọn lính Phổ
II Khoanh tròn chữ cái trước câu đúng.
Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi 1 đến 5.
“ Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi có quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì,
Trang 10sau mỗi lần giơng bão, bao giờ bầu trời Cơ Tơ cũng trong sáng như vậy Cây trên núi đảo lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam biếc đặm đà hơn hết cả mội khi, và cát lại vàng giịn hơn nữa Và nếu cá cĩ vắng tăm biệt tích trong những ngày bão động, thì nay lưới càng thêm nặng mẻ cá giã đơi.”
1.Đoạn văn trên được trích từ văn bản nào?
A.Bài học đường đời đầu tiên
B.Sơng nước Cà Mau
C.Vượt Thác
D.Cơ Tơ
2 Đoạn văn trên là sáng tác của tác giả nào?
A.Nguyễn Tuân
B.Đồn Giỏi
C.Vỏ Quảng
D.Tạ Duy Anh
3 Đoạn văn trên thuộc phương thức biểu đạt nào?
A.Tự sự C.Biểu cảm
B.Miêu tả D.Nghị luận
4.Vì sao em biết đoạn văn trên thuộc phương thức mà em đã khoanh trịn ở câu 2?
A.Vì đoạn trích trình bày diễn biến sự việc
B.Vì đoạn trích tái hiện trạng thái sự vật, con người
C.Vì đoạn trích bày tỏ tình cảm, cảm xúc
D.Vì đoạn trích nêu ý kiến đánh giá bàn luận
5.Đoạn văn trên cĩ mấy câu trần thuật đơn?
A Một câu C Ba câu
B Hai câu D Bốn câu
6 Tác giả sử dụng nghệ thuật gì trong câu: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”?
A Nhân hóa C Ẩn dụ
B So sánh D Hóan dụ
7 Xác định phép tu từ nào được sử dụng trong câu sau?
“Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng “
A So sánh C Hốn dụ
B Nhân hĩa D Ẩn dụ
8 Lịng yêu nước của thầy Ha-men được thể hiện trong tác phẩm như thế nào?
A.Yêu mến tự hào về vùng quê An-dát của mình
B.Căm thù sụt sơi kẻ thù đã xâm lược quê hương
C.Kêu gọi mọi người cùng đồn kết chống kẻ thù
D.Yêu tha thiết tiếng nĩi của dân tộc
9.Nhân vật chính trong buổi học cuối cùng là ai?
A.Chú bé Phrang
B.Thầy Ha-men
C.Chú bé Phrăng và thầy Ha-men
D.Bác phĩ rèn và cụ già Hơ-de
Trang 1110.Câu: Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều Là câu trần thuật đơn có từ là
theo kiểu:
A.Câu định nghĩa
B.Câu giới thiệu
C.Câu miêu tả
D.Câu đánh giá
11 Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì trong câu thơ Người cha mái tóc bạc, đốt lửa cho anh nằm (Đêm nay Bác không ngủ – Minh Huệ)?
A.So sánh C.Nhân hóa
B.Ẩn dụ D.Hoán dụ
12 Vị ngữ thường trả lời cho câu hỏi nào?
A Làm gì? Ai ? là gì
B Cái gì? Như thế nào? Là gì?
C Làm gì?Như thế nào? Là gì?
D Ai? Con gì? Cái gì ?
III Khoanh tròn chữ cái trước câu đúng.
Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi 1 đến 4.
“ Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.”
1.Đoạn văn trên được trích từ văn bản nào?
A.Bài học đường đời đầu tiên
B.Đêm nay Bác không ngủ
C.Lượm
D.Cây Tre Việt nam
2 Đoạn văn trên là sáng tác của tác giả nào?
A.Tố Hữu C.Trần Đăng Khoa
B.Minh Huệ D.Nguyễn Du
3 Đoạn văn trên được trích từ lần thức dậy thứ mấy của anh đội viên ?
A Lần thứ nhất C Lần thứ ba
B Lần thứ hai, D Lần thứ tư
4 Văn bản Buổi học cuối cùng kể lại buổi học diễn ra tại :
A.Tại Béc-lin C.Vùng Lo-ren
B.Trên nước Phổ D.Vùng An-dát
5.Văn bản Buổi học cuối cùng được kể theo ngôi thứ mấy?
A.Ngôi thứ nhất C.Ngôi thứ ba
B.Ngôi thứ hai D.Ngôi thứ tư
6 Câu nào sau đây là câu trần thuật đơn?
A.Ta kháng chiến, tre là đồng chí chiến đấu của ta
B.Tre vốn cùng ta làm ăn, lại vì ta mà cùng ta đánh giặc
C.Tre giữ làng, giữ nước, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín
D.Buổi đầu kháng chiến, Tre là vũ khí chống giặc
7 Câu: “ Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yêú tố tưởng tượng, kì ảo” thuộc
kiểu câu trần thuật đơn có từ là nào?