Phân tích nhân vật anh thanh niên mẫu 1 Nguyễn Thành Long (1925 1991) là một trong tác giả xuất sắc chuyên viết truyện ngắn với những con người ở hậu phương luôn âm thầm, lặng lẽ cống hiến hết mình ch[.]
Trang 1Phân tích nhân vật anh thanh niên - mẫu 1
Nguyễn Thành Long (1925 - 1991) là một trong tác giả xuất sắc chuyên viết truyện ngắn vớinhững con người ở hậu phương luôn âm thầm, lặng lẽ cống hiến hết mình cho đất nước, tổquốc Và một trong những nhân vật tiêu biểu nhất phải kể đến nhân vật anh thanh niên trongtruyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa" sáng tác năm 1970 Đồng thời ở anh cũng bộc lộ lên nhữngphẩm chất, triết lý tươi đẹp đáng trân quý và lớn lao về cuộc sống và công việc ở thời đạimới
Trước hết, trong một hoàn cảnh sống và làm việc khó khăn nhưng anh đã vượt lên để sốngđẹp và làm việc có ích cho cuộc đời Anh thanh niên được tác giả giới thiệu qua nhân vật báclái xe là người 27 tuổi, sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m Ở đó là một khungcảnh vô cùng khắc nghiệt với bốn bề là mây mù, hiểm trở Vì thế, đã có những lúc anh thèmngười đến nỗi phải tự chặt cây chắn đường chỉ để được gặp người - đó là lúc anh mới lêncông tác Với công việc khí tượng kiêm vật lí địa cầu chuyên "đo gió, đo nắng, tính mây, đochấn động mặt đất "
Công việc này đòi hỏi phải có sự tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao Nhưng dù
ở nơi cô đơn, hẻo lánh nhất của đất nước anh vẫn không bỏ quên nhiệm vụ của mình, thậmchí những lúc gió rét nhất của 1 giờ sáng anh cũng không ngại khó để hoàn thành Qua đó, ta
có thể thấy được một vẻ đẹp đáng trân trọng về anh thanh niên, một người trẻ tuổi dámđương đầu sự thử thách công việc nơi cô đơn, vắng vẻ
Anh thanh niên mang nhiều phẩm chất tốt đẹp về suy nghĩ, lý tưởng cũng như tình cảm caođẹp Anh luôn sống gắn bó với sự nghiệp đất nước, có trách nhiệm với cuộc đời, khôngngừng cống hiến lý tưởng cho đất nước Điều đó được biểu qua hành động xin xung phong đi
bộ đội khi đất nước có chiến tranh không thành thì anh lại xung phong làm khí tượng trên núicao Và với công việc thầm lặng của mình thì anh luôn yêu quý và say mê Bởi anh ý thứcđược công việc đơn giản này vô cùng hữu ích cho cuộc sống và cho nhiều người khác
Và ta càng khâm phục tinh thần làm việc đầy trách nhiệm của anh hơn khi giữa hoàn cảnhlạnh lẽo, heo vắng ấy anh lại xem công việc với mình là bạn "công việc của cháu gian khổthế đấy chứ cất nó đi cháu buồn chết mất" Cũng nhờ suy nghĩ ấy mà không hề cảm thấy côđơn trên đỉnh núi Yên Sơn mà ngược lại anh vô cùng hạnh phúc trong công việc của mình
Và suy nghĩ đẹp về công việc ấy khiến anh thêm yêu cuộc sống và con người xung quanhhơn, giúp anh có thêm nghị lực để vươn lên, để cuộc sống đẹp, đầy ý nghĩa với đất nước vớicuộc đời
Chưa hết, anh không chỉ có ý chí vươn lên giữa hoàn cảnh khắc nghiệt và suy nghĩ, lý tưởngcũng như tình cảm cao đẹp mà còn có những hành động đẹp đáng học hỏi và trân trọng.Những hành động đẹp ấy là anh tự vượt qua hoàn cảnh khó khăn để sống và làm việc thànhcông, chiến thắng chính mình Anh tự nguyện cũng như tự giác yên tâm công tác hoàn thànhxuất sắc công việc được giao Đồng thời, cùng lòng yêu nghề là tinh thần ý thức tráchnghiệm giúp anh giỏi nghề và thạo nghề Đến nỗi "ban đêm không nhìn thấy bằng mắt nhìngió lay lá hay nhìn trời có thể nói được mây tính được gió" Bên cạnh đó, anh làm việc rấthiệu quả, góp phần vào chiến công chung của dân tộc và chiến công vẻ vang nhất phải kể đến
là "giúp bộ đội hạ được nhiều máy bay Mỹ trên cầu Hàm Rồng nhờ phát hiện đám mây khô".Những hành động đẹp của anh thanh niên không dừng lại ở đó Mặc dù đạt được nhiều thànhtích đáng khen ngợi trong công việc nhưng anh không ngừng, nỗ lực học hỏi để hoàn thiệnmình hơn Vì thế, anh không ngừng đọc sách để nâng cao trình độ hiểu biết, anh xem sách làbạn, là niềm vui trong cuộc sống
Từ những hành động đẹp trên anh thanh niên đã hình thành và có nhiều phong cách sốngcũng như tình cảm đẹp đẽ Điều đó được thể hiện việc anh tự tổ chức, sắp xếp cuộc sống củamình thêm vui vẻ và đầm ấm hơn Anh tự trồng hoa với đủ màu sắc và chủng loại từ hoa
Trang 2dơn, hoa cẩm chướng, xanh, vàng, tím để cuộc sống tinh thần thêm thú vị, tươi mát Hayanh tự nuôi gà vừa để cung cấp thực phẩm hằng ngày lại vừa gợi lên được không khí gia đình
êm ấm, ấm áp
Qua những dẫn chứng này trong tác phẩm, ta có thể thấy cuộc sống đẹp tuy giản dị nhưngtao nhã, khoa học, tâm hồn không cô độc, cằn cỗi, vươn lên khó khăn, khắc nghiệt Đặc biệt,anh thanh niên còn là người giàu tình cảm, mến khách Sống một mình với anh củ tam thất
vô cùng cần thiết nhưng anh sẵn sàng tặng bác lái xe khi nghe tin vợ bác bị ốm, tặng cô kỹ sưmột bó hoa và tặng giỏ trứng gà cho bác họa sĩ Anh cũng luôn tự hào về người bố đi bộ độicủa mình và khao khát gặp nói chuyện với mọi người
Và ta càng thấy được một tính cách đẹp và đáng trân trọng hơn ở anh bởi tính khiêm tốn Khiđược ông họa sĩ muốn vẽ anh nhưng lại giới thiệu những người xứng đáng hơn như ông kỹ
sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét ) Có thể thấy qua việc miêu tả những phong cáchsống đẹp của anh thanh niên, tác giả đã làm nổi bật lên bức tranh con người lao động vô danh(anh thanh niên - một danh từ chung) là những mà "không ai nhớ mặt đặt tên nhưng đã làm
ra đất nước - Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm" nhưng sống có lý tưởng, âm thầm, lặng lẽcống hiến cho cuộc sống, cho quê hương, đất nước
Bằng nghệ thuật kể chuyện theo ngôi thứ ba, anh thanh niên được nhìn nhận qua các nhânvật khác là cô kỹ sư, ông họa sĩ và bác lái xe, tác giả Nguyễn Thành Long đã khắc họa thànhcông những vẻ đẹp, tính cách của anh
Như vậy, chỉ bằng một số chi tiết và chỉ xuất hiện trong 30 phút gặp gỡ ngắn ngủi, tác giả đãphác họa được nhân vật anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa với những nét đẹp về tinh thần,tình cảm, cách sống và những suy nghĩ về cuộc sống, về ý nghĩa công việc Anh chính là đạidiện tiêu biểu cho những người ở Sa Pa là chân dung người lao động mới
Trang 3Phân tích nhân vật bé Thu trong truyện Chiếc lược ngà - mẫu 1
Nhà thơ Chế Lan Viên đã từng viết:
Thêm một người trái đất sẽ trật hơn
Nhưng thiếu mẹ thế giới đầy nước mắt"
Vượt qua khuôn khổ trật hẹp của câu chữ, câu thơ trên đề cao vai trò, ý nghĩa lớn lao củabậc sinh thành đối với con cái Thật hạnh phúc biết bao với những ai sinh ra và lớn lên luôn
có cha, có mẹ bên cạnh Nhưng cũng thật bất hạnh biết bao khi ai đó sinh ra trên đời đã thiếuvắng tình cảm của mẹ cha Và bé Thu trong truyện ngắn "Chiếc lược ngà" của NguyễnQuang Sáng là một con người phải chịu cái cảnh bất hạnh như thế
Bé Thu sinh ra trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh, sinh ra và lớn lên trong tình yêuthương bao bọc của mẹ nhưng lại thiếu đi bóng dáng của người cha Bởi cha bé Thu – ôngSáu đi lính chiến đấu chống giặc, hai cha con chỉ giao tiếp với nhau, nhìn nhận nhau qua mộttấm ảnh chụp Và sau tám năm dòng xa cách, ông Sáu – cha của bé đi lính trở về khi hòabình lập lại, niềm khát khao của người cha dâng đầy trong lòng ông, lòng nôn nóng vồ vậpmong được gặp con và ôm con vào lòng Nhưng thật trớ trêu thay, bé Thu lại không nhậnông là cha và tỏ thái độ lảng tránh ông Cảnh gặp gỡ diễn ra trong phút chốc nhưng cũngkhiến người đọc không cầm được nước mắt Đang chơi ở ngoài sân, từ phía xa xa, bỗng cóngười gọi tên mình, lại xưng là “ba”, Thu “giật mình tròn xoe mắt” Nó ngơ ngác, lạnh lùng,mặt tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên “má, má” Phản ứng đó của bé Thu là phản ứng rấtbình thường và hợp lí Bởi trước mắt bé bây giờ là hai người đàn ông hoàn toàn xa lạ Từ khimới lọt lòng, bé chưa hề biết mặt cha ngoài đời ra sao, tình cảm cha con chỉ được thông quamột tấm ảnh chụp với má nó, nay bỗng có người có một vết sẹo dài trên mặt lại giần giật đỏửng lên trông thật dễ sợ (khác với ảnh chụp chung với má) lại xưng “ba”, gọi mình là ‘con”nên phản ứng của bé chạy vụt đi và thất thanh gọi mẹ là điều rất dễ thông cảm Chẳng phảingười lớn vẫn dặn dò con trẻ, không được nghe theo lời người lạ, bởi đó là những ông ba bịchuyên đi lừa và bắt cóc trẻ con hay sao? Vì thế phản ứng của bé Thu là một thái độ vô cùngchân thực của một đứa trẻ ngây thơ, bé bỏng
Ba ngày được nghỉ phép ở nhà, ông Sáu dồn hết tìn cảm của người cha cho bé Thu Ôngtìm mọi cách để vỗ về, chiều chuộm con chỉ để nghe một tiếng gọi “ba” của con bé Nhưngông càng gần con, bé Thu lại càng xa lánh, thậm chí là phản ứng quyết liệt: Khi mẹ bảo gọi
ba vào ăn cơm hay chắt nước nồi cơm to đang sôi sùng sục trên bếp, bé chỉ nói trổng, nóitrống không Khi ông Sáu gắp cái miếng trứng cá vào chén của bé thì bé lấy đũa soi soi vàochén rồi bất thần hất miếng trứng cá ra ngoài, làm cơm bắn tung tóe ra cả mâm Bị cha đánhđòn, bé không khóc mà chạy sang nhà ngoại, cố ý khua dây cột xuồng cho thật to Bé Thuthật là bướng bỉnh, cứng đầu và gan lì Đến bác Ba – người ngoài cuộc cũng phải nghĩ “con
bé đáo để thật”, còn ông Sáu thì không nén được tức giận nên đánh và quát con “Sao màycứng đầu quá vậy?” Tuy nhiên, thái độ của bé thu hoàn toàn không đáng trách Bởi đơn giản
là vì bé thấy người cha của hiện tại trước mắt khác với tấm hình chụp chung với má của béquá Vả lại Thu còn quá bé bỏng để có thể thấu hiểu được sự khắc nghiệt của cuộc sống, củachiến tranh và người lớn cũng chưa kịp giả thích cho bé hiểu nên bé không tin là người cóvết sẹo trên mặt kia là ba của mình Đồng thời, điều đó cũng chứng tỏ tình cảm sâu sắc của
bé dành cho ba Bé chỉ yêu, chỉ nhận ba khi biết chính xác đó là ba của bé mà thôi
Trong đêm bỏ sang nhà ngoại, Thu được bà giải thích về vết sẹo dài trên má của ba đã làmthay đổi cả khuôn mặt ba nó Sự nghi ngờ được giải tỏa, con bé nằm im nghe bà kể rồi “thỉnhthoảng lại thở dài như người lớn” Vì thế, suốt cả một đêm bé không ngủ được, có lẽ vì cảmthấy ân hận và nuối tiếc đã đối xử không tốt với cha mình Buổi sáng chia tay ấy, trước lúcông Sáu lên đường, thái độ và hành động của bé khác hoàn toàn mọi khi: “nó không bướngbỉnh hay nhăn mày cau có nữa, vẻ mặt nó sầm lại buồn rầu” Khi đối diện với ông Sáu, “đôi
Trang 4mắt mông mông của con bé bỗng xôn xao”, “tình cảm cha con như bỗng trỗi dậy trong ngườinó”, “nó kêu thét lên: “Ba…a…a…ba!” Sự khao khát tình cảm cha bị kìm nén suốt mấynăm, nay bỗng bật lên xé tan cả sự im lặng và xé cả ruột gan mọi người, “nghe thật xót xa”.Thế rồi, nó vừa kêu, vừa chạy tới, nhanh như một con sóc, “nó chạy thót lên và dang hai tay
ôm lấy cổ ba nó” Sự xúc động ngẹn ngào đã khiến “làn tóc tơ sau ót nó như dựng đứng lên”
Nó hôn khắp người ông Sáu, “hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết thẹo dài bên má của ba
nó nữa” Sợ cha đi mất, “chắc nó nghĩ hai tay không thể giữ được ba nó, nó dang cả hai châncâu lấy ba nó và đôi vai nhỏ bé của nó run run” Sau khi nghe ông Sáu nói: “Ba đi rồi ba vềvới con”, bé Thu thét lên: “không!” Vừa khóc vừa không cho cha đi Giọt nước mắt ấy làbiểu hiện của tình cha con ấm áp, của sự hạnh phúc vỡ òa khi nhận ra cha sau tám năm xacách, lại vừa xen lẫn cả sự ăn năn, hối hận vì không kịp nhận ra cha sớm hơn chút nữa…Chứng kiến cảnh ngộ ấy, có người đã không cầm được nước mắt, còn bác Ba thì cảm thấynhư có bàn tay nắm lấy trái tim mình mà bóp thắt lại…
Qua thái độ và hành động của bé Thu trước và sau khi nhận ra ông Sáu là cha mình, ngườiđọc thấy được đằng sau sự hồn nhiên, ngây thơ và cứng đầu, bướng bỉnh của bé là tình cảmcha con sâu nặng, bền chặt, thiêng liêng Đồng thời, người đọc cũng thấy được NguyễnQuang Sáng là nhà văn rất am hiểu tâm lí và yêu thích trẻ thơ nên mới có những trang vănthật sinh động và cảm động về tình cha con đến như vậy!
Tóm lại, qua hình tượng nhân vật bé Thu, chúng ta thấy thật sự thấm thía xót xa và cảmđộng trước tình cảm cha con họ dành cho nhau Dù khoảng cách của chiến tranh, của khônggian và thời gian sau tám năm ròng xa cách vẫn không thể nào giết chết được tình cảm màcha con họ hướng về nhau, để rồi khi gặp gỡ, tình cảm bất thử thiêng liêng ấy trỗi dậy mạnh
mẽ, khiến người đọc cũng phải cảm động mà rơi nước mắt Chẳng thế mà, trước khi ông Sáu
hi sinh, dù không còn đủ sức trăng trối lại điều gì nhưng tình cảm cha con là không thể chếtđược, ông Sáu đã rút chiếc lược trong túi áo ra mà đưa cho ông Bà, như muốn nhắn nhủ lời
gì đó mà ông không thể cất được thành lời Và sau ba năm ông Sáu mất, lúc này bé Thu đãtrở thành cô giao liên xinh đẹp, dũng cảm, nhận được chiếc lược ngà mà ông Ba đưa cho,lòng cô không kìm được lòng mình "Hai giọt lệ sắp rơi xuống bỗng vỡ ra tràn đầy qua đôimắt" Và những giọt nước mắt ấy của Thu là giọt nước mắt cho tình phụ tử sâu nặng, bấtbiến, vĩnh hằng!
Trang 5Phân tích Viếng lăng Bác - mẫu 1
"Bác nhớ miền Nam nỗi nhớ nhà
Miền Nam mong Bác nỗi mong cha."
Nỗi mong chờ và ao ước của đồng bào miền Nam được Bác vào thăm không còn nữa!Người đã ra đi mãi mãi để lại bao niềm nuối tiếc trong lòng mỗi người dân Nam Bộ, ViễnPhương - nhà thơ trẻ miền Nam - được vinh dự ra thăm lăng Bác Tác giả đã thay mặt nhândân miền Nam bày tỏ tình cảm của mình khi đứng trước người cha già dân tộc Xúc dộng tậnđáy lòng, Viễn Phương viết bài "Viếng lăng Bác" Đây là bài thơ gợi cho em niềm cảm xúcsâu xa nhất
Cảm xúc đầu tiên mà em cảm nhận được từ bài thơ có lẽ vì bài thơ thể hiện được tình cảmchân thành và giản dị của đồng bào Nam bộ muốn nhắn gửi, nhờ Viền Phương nói hộ cùngBác nỗi mong chờ và mong đợi Bác vào thăm
Xúc động dạt dào, mở đầu bài thơ, tác giả viết:
"Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi hàng tre! Xanh xanh Việt Nam"
Tình cảm của nhà thơ rất chân thành và cũng rất gần gũi Đối với người chiến sĩ miềnNam được ra thăm lăng Bác là một điều rất vinh dự Nhưng không vì thế mà giảm mất tìnhyêu thương của tác giả đối với Bác Câu thơ ấm áp tình người với cách xưng hô thân mật
"con" Bởi tất cả mọi người đều là những người con trung hiếu của Bác, xem Bác như 'là cha,
là bác, là anh" Tình người bao la, giản dị, tình dân tộc đằm thắm mến yêu Đoạn thơ đã tạonên một không khí ấm áp, gần gũi Tác giả khéo léo chọn hình ảnh cây tre, hình ảnh thânthuộc của đất nước để mờ bài thơ rộng hơn xa hơn nhưng cũng gần gũi hơn bao giờ hết.Nhắc đến hình ảnh cây tre, ta lại nghĩ tới dất nước, tới dân tộc Việt Nam với bao đức tính caoquí Tre anh dũng trong chiến đấu, tre yêu thương giúp đỡ dân tộc, tre hi sinh cho thế hệ maisau và tre cũng rất anh hùng bất khuất:
"Nòi tre đâu chịu mọc cong
Chưa lên đã nhọn như chông lạ thường"
Tre đã vất vả, chịu nhiều nắng mưa nhưng vần hiên ngang đứng giữa trời xanh, như dântộc ta không bao giờ khuất phục bọn giặc cướp nước "Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng". Theo đoàn người, tác giả vào thăm lăng Bác, nhà thơ nhìn thấy:
"Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ."
"Mặt trời" ngày ngày đi qua trên lăng là mặt trời của đất, nguồn sáng lớn nhất, rực rỡ vàvĩnh viễn trên thế gian Nhưng mặt trời ấy còn thấy và nhận ra một mặt trời khác, một "'mặttrời trong lăng" rất đỏ Mặt trời trên cao được nhân hóa, nhìn mặt trời trong lăng bằng đôimắt của mặt trời Một hình ảnh chứa chan bao tôn kính đối với Bác Hồ vĩ đại Bàng hình ảnh
ẩn dụ, nhà thơ đã ví Bác là mặt trời Người là mặt trời đỏ rực màu cách mạng sẽ mãi mãichiếu sáng đường chúng ta đi bằng sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Người Đây là nét nghệthuật sáng tạo cùa tác giả Độc đáo hơn, nhà thơ còn sáng tạo một hình ảnh khác nữa để cangợi Bác:
"Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân."
Hình ảnh những dòng người đi trong thương nhớ kết thành những tràng hoa không chỉ làhình ảnh tả thực so sánh những dòng người xếp thành hàng dài vào lãng Bác trông như
Trang 6những tràng hoa vô tận Nó còn có nghĩa tượng trưng: Cuộc dời của họ đã nở hoa dưới ánhsáng của Bác Những bông hoa tươi thắm đó đang đến dâng lên Người những gì tốt đẹp nhất.
"Dâng bẩy mươi chín mùa xuân" Đây là hình ảnh hoán dụ mang ý nghĩa tượng trưng Conngười bảy mươi chín mùa xuân ấy đã sống một cuộc đời đẹp như những mùa xuân và đã làm
ra những mùa xuân cho đất nước, cho con người Nhà thơ vào lăng, được nhìn thấy Bác nằmtrong giấc ngủ bình yên giữa một vùng ánh sáng nhè nhẹ dịu hiền Ánh sáng ấy nơi Bác nẳmđược nhà thơ miêu tả như ánh sáng một vầng trăng hiền dịu:
"Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!"
Ánh sáng của những ngọn đèn mờ ảo trong lăng gợi nhà thơ sự liên tưởng thật là thú vị
"ánh trăng" Tác giả đã thế hiện sự am hiểu của mình về Bác qua sự liên tường kì lạ đó Bởitrăng với Bác từng là đôi bạn tri âm tri kỉ Ánh trăng bát ngát ngoài trời đã từng vào thơ Báctrong nhà lao, trên chiến trận, giờ đây trăng cũng đến để ru giấc ngủ ngàn thu cho Người.Với hình ảnh "vầng trăng sáng dịu hiền" dụng ý nhà thơ còn muốn tạo ra một hệ thống hìnhảnh vũ trụ để ví với Bác Người có lúc như mặt trời ấm áp, có lúc dịu hiền như ánh trăngrằm Bác của chúng là là vậy "Mặt trời", "vầng trăng", "trời xanh" đó là những cái mênhmông bao la của vũ trụ được nhà thơ ví như cái bao la rộng lớn trong tình thương của Bác
Đó cũng là biểu hiện sự vĩ đại, rực rỡ cao siêu của con người và sự nghiệp cùa Bác Biếtrằng Bác vẫn sống mãi trong sự nghiệp cách mạng và tâm trí nhân dân như bầu trời xanhvĩnh viễn trên cao Nhưng nhà thơ vẫn không khỏi thấy nhói đau trong lòng khi đứng trướcthi thể của Người: "Mà sao nghe nhói ở trong tim" Nỗi đau như hàng ngàn mũi kim dâm vàotrái tim thổn thức của tác giả Đó là sự rung cảm chân thành của nhà thơ
Còn đứng trong lãng Bác, nhưng khi nghĩ đến lúc phải xa Bác, Viễn Phương thấy bịn rịnkhông muốn dứt Tình cảm của nhà thơ trong suốt thời gian trên luôn sâu lắng, đau lặng lẽnhưng đến giây phút này, Viễn Phương không thể nào ngăn được nữa để cho tình cảm theodòng nước mắt tuôn trào, dâng lên cao và tha thiết nhất "mơ về miền Nam thương trào nướcmắt" Chỉ nghĩ đến việc về miền Nam, tác giả cũng đã "trào nước mắt", luyến tiếc khi chiatay, bịn rịn không muốn xa nơi Bác nghỉ, ở câu thơ này, tác giả không sử dụng một nghệthuật gì cả, chỉ là lời nói giản dị, là tình thương sâu lắng tự tấm lòng nhưng lại làm cho ta xúcđộng, bài thơ thêm giàu cảm xúc Một cách nói không hoa mĩ, chân thành như người dânNam bộ, nhưng lại lắng trong đó nỗi thương yêu đau đớn không có gì có thể nói và tả đượcTác giả thay mặt cho nhân dân miền Nam bày tỏ niểm thương tiếc vô hạn đối với vị cha giàdân tộc Câu nói giản dị ấy làm người đọc thêm hiểu và đồng cảm với cảm xúc của ViễnPhương, bởi lời nói đó đều xuất phát từ muôn triệu trái tim bé nhỏ cùng chung nỗi đau khôngkhác gì tác giả Được gần Bác dù chỉ trong giây phút nhưng không bao giờ ta muốn xa Bácbởi Người ấm áp quá, rộng lớn quá Ước nguyện thành kính của Viễn Phương cũng là mongước chung của những người đã hoặc chưa một lần nào gặp Bác:
"Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này."
Từ ngữ "muốn làm" được lặp di lặp lại nhiều lần trong đoạn thơ thể hiện được ước muốn,
sự tự nguyện của tác giả Hình ảnh cây tre lại xuất hiện khép bài thơ lại một cách khéo léo.Một mong ước chân thành của nhà thơ Tác giả muốn làm con chim hằng ngày ca hót choBác yên ngủ, làm đóa hoa tỏa hương thơm ngào ngạt, cùng muôn đóa hoa khác làm đẹp nơiBác nghỉ Và vui sướng nhất khi được làm cây tre trung hiếu đứng mãi bên Bác canh từng
Trang 7giấc ngú của Người Cánh hoa ấy, tiếng chim hót và cây tre trung hiếu ấy giữ mãi cho Ngườigiấc ngủ bình yên Viễn Phương nói lên mong ước của mình cũng như là ước nguyện của tất
cả chúng ta muốn được gần Bác để được lớn lên một chút:
"Ta bên Người, Người tỏa sáng trong ta
Ta bỗng lớn ở bên người một chút."
Bác của chúng ta là vậy Người giàu tình thương yêu, giàu đức hi sinh và đời Người thì
vô cùng giản dị Đất nước ta mất Bác như mất người cha vĩ đại, người cha luôn luôn dànhcho nhân loại tình thương vô bờ bến
Bài thơ "Viếng lăng Bác" thật giàu hình ảnh, giàu cảm xúc mấy ai đọc bài thơ mà khôngthấy rung động trong lòng Bằng cách sử dụng điêu luyện những biện pháp tu từ một cáchsáng tạo, tác giả đã thể hiện tình cảm ngọt ngào đằm thắm lại rất giản dị chân thành đối vớiBác Nhà thơ đã truyền dược cảm xúc của mình đến với người đọc chính bởi cảm xúc của cảđồng bào Nam bộ nói riêng cùa dân tộc nói chung Chúng ta những cháu ngoan của Bác Hồcũng xin nguyện như Viễn Phương làm cây tre trung hiếu, làm bông hoa đẹp, làm tiếng chimhay và làm muôn ngàn công việc tốt để dâng lên Người
Trang 8Phân tích nhân vật ông Hai - mẫu 1
Khắc họa hình ảnh những người nông dân trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhàvăn Kim Lân đã thể hiện thật rõ nét hình tượng đó qua nhân vật ông Hai qua tác phẩm Làng.Truyện ngắn để lại ấn tượng sâu sắc cho người đọc về một nông dân chất phát, yêu mến vàgắn bó với quê hương bằng một tình yêu tha thiết
Tác phẩm ra đời từ năm 1948, bối cảnh là cuộc tản cư kháng chiến chống thực dân Pháp.Ông Hai trong tác phẩm là một người nông dân người làng chợ Dầu, cùng gia đình đi tản cư
để phục vụ kháng chiến như thế Mặc dù phải rời xa quê hương nhưng ông luôn trăn trở, nhớnhung về cái làng của mình với bao sự lưu luyến
Tình yêu của ông đối với cái làng Chợ Dầu được thể hiện bằng việc ông hay say mê kể về cáiLàng của mình Trước cuộc kháng chiến ông khoe về cái dinh phần của viên quản đốc làngông: “Chết! Chết!, tôi chưa thấy cái dinh cơ nào mà lại được như cái dinh cơ của cụ thượnglàng tôi” Mặc dù, ông chẳng có họ hàng thân thích gì với nhà viên quản đốc nhưng ông vẫngọi là “cụ” một cách rất hả hê Nhưng khi kháng chiến chống Pháp bùng nổ, làng ông đượcgiải phóng, người ta không thấy ông nhắc tới cái lăng đó nữa
Bởi trong ông đã sự thay đổi về nhận thức, ông nhận thức được “cái lăng” đó làm cho cả làngông khổ, chẳng thế mà “Xây cái lăng ấy cả làng phục dịch, cả làng gánh gạch, đập đá, làmphu hồ cho nó…”, cũng vì nó mà chân ông bị tật Từ niềm tự hào, niềm hãnh diện, bây giờông thù nó, bởi nó là kẻ thù của cả làng, nó làm cho biết bao người phải bỏ mạng…… Bâygiờ, ông khoe làng ông được giải phóng, ông được tham gia vào kháng chiến “từ thời còntrong bóng tối”, những nhà ngói san sát, đường lát toàn đá xanh………
Ở nơi tản cư, điều khiến ông sung sướng nhất là được khoe về cái làng của mình, dường nhưđối với ông trong cuộc sống chẳng còn điều gì thú vị nữa, ông chằng bận tâm tới bất kỳ điều
gì khác ngoài những tin tức về cái làng của mình “ở nơi tản cư, ông nhớ cái làng của ông,nhớ những ngày được làm việc cùng với anh em, sao mà độ ấy vui thế Ông thấy mình nhưtrẻ ra ” Trong lòng ông lão lại náo nức cả lên Lúc này, niềm vui nhất của ông là được nghenhững tin tức về cái Làng của mình Hình ảnh ông Hai hiện lên thật đáng yêu, ông ghétnhững người biết chữ, ra vẻ ta đây, đọc báo mà chỉ đọc có một mình, không đọc to lên chotất cả mọi người cùng nghe
Tác giả tạo ra tình huống tản cư, hình ảnh ông Hai hiện lên mang đầy đủ với những phẩmchất quý báu của những người nông dân Việt Nam hiền lành, chịu thương chịu khó Đối vớiông, đi tản cư âu cũng là kháng chiến, ở nơi tản cư ông làm tất cả mọi việc, từ cuộc đất trồngrau, chăm sóc bọn trẻ con…… Hình ảnh ông vừa là hình ảnh đậm chất nông dân với “Ruộngrẫy là chiến trường, cuốc cày là vũ khí, nhà nông là chiến sỹ” Nỗi nhớ về quê hương của ông
cứ chống chất, ông nhớ, ông đem làng ra kể cho cái nhớ ấy vơi bớt… ông nghe ngóng nó quabáo đài, qua những người tản cư
Ông Hai đau đớn nghe tin làng mình theo giặc Cái tin “làng Chợ Dầu theo giặc” mà ôngnghe được của một người đàn bà tản cư làm ông lão cảm thấy choáng vàng, như tiếng sétgiữa trời quang “Cổ ông lão nghẹn đắng lại, giọng ông lạc hẳn đi, da mặt tê rân rân Một lúclâu ông mới rặn è è, nuốt một cái gì vướng ở cổ…” Ông cúi gằm mặt xuống mà đi, Ông nghĩđến sự khinh ghét của bà chủ nhà, của bà con lối xóm “rồi đây ai người ta chứa, ai người tabuôn bán mấy” Tâm trạng ông lão như vừa mất đi thứ gì thiêng liêng lắm
Ông luôn tự hào về quê hương mình, luôn khoe làng mình như một ví dụ điển hình cho đấutranh giải phóng, chống giặc Vậy mà giờ đây, ông lại phải nghe tin làng mình theo giặc,không giấu nổi sự nhục nhã ông vờ đứng rồi lảng ra chỗ khác, cúi gằm mặt xuống mà đi Vềtới nhà, ông nằm vật ra giường, đường sự bao niềm tin, bao tự hào của ông đều sụp đổ, nướcmắt ông giàn ra Nhà văn Kim Lân diễn tả tâm trạng của ông Hai thật xúc động “Nhìn lũcon, tủi thân, nước mắt ông lão cứ tràn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư?
Trang 9Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng, hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu? …” Đauđớn, tủi hổ, nếu như ông không yêu làng đến thế, không tự hào như thế, thì giờ đây khi nghetin dữ ông đã không cảm thấy ê chề như vậy Khổ thân ông lão vốn xởi lởi, vui tính, ban đầuông nghi ngại, ông tự hỏi lòng mình, trong đầu ông điểm lại những nhân vật trong làng “Màthằng chánh Bệu đích thực là người làng rồi.
Dường như, ông không thể chấp nhận nổi cái tin đó, ông đấu tranh nội tâm một cách giữ dộinhưng rồi cuối cùng phải chấp nhận nó với những minh chứng rõ ràng Sự đau đớn đến tộtcùng, có lẽ nếu như phải nghe tin làng bị cháy rụi hay bị giặc đốt phá có lẽ ông lão khôngcảm thấy xót xa như bây giờ Có lẽ, đối với ông đây là điều tủi hổ nhất “Chao ôi! Cực nhụcchưa, cả làng Việt gian” Những lời đó như được xuất phát từ trái tim ông, cả đời ông có lẽchưa bao giờ phải chịu cảnh tủi nhục như thế, nó được cất lên từ một niềm tin hoàn toàn bịsụt đổ, từ một tình yêu tha thiết Ông không những chỉ đau cho mình, cho gia đình mình, màcòn đau cho tất cả những người cùng quê hương cũng đang lưu lạc trên khắp mọi miền đấtnước “lại còn biết bao người làng, đang tan tác mỗi người một phương nữa, không biết họ đãbiết cái cơ sự ngày chưa…’
Đến khi, cái tin làng Chợ Dầu theo giặc được cải chính, tất cả những nỗi đau, tủi nhục đượcthay thế bằng niềm sung sướng, hân hoan “Tất cả đều là sai sự mục đích cả… tất cả đều làsai sự mục đích cả” Ông Hai báo cái tin làng bị giặc phá với niềm sung sướng tột độ, mặc dùnhà ông bị giặc đốt nhưng dường như ông chẳng có chút đau buồn nào “Tây nó đốt nhà tôirồi ông chủ ạ, đốt nhẵn….” Ông hạnh phúc bởi, cái sự mất mát của ông, của quê hương ôngcũng chính là minh chứng rõ ràng nhất cho lòng trung thành dành cho cách mạng
Nhà văn Kim Lân đã khắc họa thật rõ nét nhân vật ông Hai, hình ảnh ông cũng là đại diệncho tầng lớp nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
Trang 10Đóng vai người cháu kể lại câu chuyện Bếp lửa - mẫu 1
Ở một nơi xa xôi của châu Âu, nơi mùa đông giá rét, ngồi bên lò sưởi lửa cháy, hơi ấm củangọn lửa phả vào mặt khiến tôi nhớ về bếp lửa nhỏ sớm mai và hình bóng bà tôi của tuổi thơ.Hình ảnh bếp lửa nhỏ chờn vờn trong sương sớm và người bà hết mực yêu thương khiến nỗinhớ trong tôi khôn nguôi
Tôi sinh ra trong thời điểm đói kém, khi mà nhân dân ta cùng chống thực dân Pháp xâmlược Đất nước chìm trong chiến tranh và khủng hoảng Cuộc sống khó khăn và ngột ngạtnhất là người nông dân Năm tôi lên bốn, thiên tai, hạn hán khiến cho sản xuất nông nghiệpmất mùa, thất thu Cái đói len lỏi và từng gia đình Tiếng người chết, khóc thương khiếnkhung cảnh trở nên u ám
Bố mẹ tôi làm quần quật mưu sinh để lo cho cuộc sống, còn bà ở nhà chăm nom tôi Cả tuổithơ của tôi chỉ ở bên bà Mỗi khi nhóm lửa, ngồi bên bếp lửa ấm vô cùng Khói bếp cay xèmắt, nước mắt, nước mũi chảy Nhớ về những hình đó khiến tôi như cay cay trên sống mũi
Bố mẹ theo cách mạng kháng chiến chống lại kẻ thù Tôi ở cùng bà vượt qua nhiều khó khăn
và tôi dần khôn lớn trong vòng tay người bà thân yêu Thời gian trôi qua chiến tranh ngàycàng ác liệt Bố mẹ không về được Kẻ thù tấn công ngôi làng, chúng cướp sạch, đốt sạch.Chúng gieo rắc sự sợ hãi cho nhiều người dân vô tội
Bà con bên cạnh giúp bà tôi dựng lại túp lều tranh, gây dựng lại từ đống đổ nát, trong tâm trícủa mọi người cũng không biết ngày mai thế nào? Tuy khổ nhọc nhưng bà vẫn dặn dò tôi cóviết thư cho bố thì chớ kể chuyện nhà Bảo rằng bà vẫn mạnh khỏe Dù thế nào đi chăng nữa
bà vẫn một lòng nghĩ về cuộc chiến, mong bố mẹ tôi an tâm công tác Bà nhóm ngọn lửa nhưcháy lên trong tôi ngọn lửa yêu nước, niềm tin và khát vọng gửi gắm đến tương lai
Hòa bình trở lại với chúng tôi, bố mẹ tôi trở về quê hương đoàn tụ Bà vui mừng đến nỗikhóe mắt cứ rưng rưng Dù nắng hay mưa, mấy chục năm qua bà vẫn giữ thói quen dậy sớmnhóm lên bếp lửa, ngọn lửa tuổi thơ trong tôi Ôi ngọn lửa kỳ lạ và thiêng liêng, có tắt đi rồilại cháy lên mãnh liệt Ngọn lửa như nhắn nhủ tôi luôn nhớ về người bà yêu thương, hi sinh
vì con cháu và cả quê hương đất nước
Dù sau này có đi xa, hưởng cuộc sống sung túc, tôi vẫn không quên hình ảnh bếp lửa vàngười bà hiền hậu, đồng thời luôn nhắc nhở trách nhiệm của tôi với bà cũng như quê hương,đất nước
Trang 11Phân tích bài thơ Nói với con của Y Phương - mẫu 1
Tình cảm gia đình luôn là một chủ đề lớn, thu hút được sự quan tâm của các tác giả.Mỗi người có những khám phá, phát hiện riêng về chủ đề này, làm phong phú thêm kho tàngvăn học Việt Nam Góp một phần nhỏ bé nhưng cũng không kém phần đặc sắc đó là bài thơNói với con của nhà thơ Y Phương Tác phẩm là những lời nói chân thành của người cha vớicon, qua đó thể hiện được những triết lí, chiêm nghiệm sâu sắc của ông
Bài thơ mở đầu bằng hình ảnh của một đứa trẻ thật ngây thơ, đáng yêu với nhữngbước chân chập chững: “Chân phải bước tới cha/ Chân trái bước tới mẹ/ Một bước chạmtiếng nói/ Hai bước tới tiếng cười” Nhưng câu thơ không chỉ dừng lại ở đó, mà sâu xa hơntác giả muốn nói về cuội nguồn con được sinh ra là từ tình yêu thương của cha mẹ Câu thơvới nhịp 2/3 thật nhịp nhàng, hài hòa kết hợp với biện pháp lặp cấu trúc, phép liệt kê “chântrái - chân phải”, “một bước – hai bước” “tiếng nói – tiếng cười”, tác giả đã tạo ra âm điệuvui tươi, quấn quýt, hòa hợp với nhau Từng bước con đi luôn được cha mẹ quan tâm, chămchút; từng tiếng con cười luôn là niềm vui, niềm hạnh phúc cho cha mẹ Từ đó tác giả muốnhướng đến một điều cao cả hơn đó là con được sinh ra trong hạnh phúc và lớn lên trong tìnhyêu thương của cha mẹ, gia đình là cái nôi ấm áp nuôi dưỡng mỗi chúng ta trưởng thành,khôn lớn
Bảy câu thơ tiếp theo lại vẽ ra khung cảnh lao động tươi vui của người đồng mình, vàcon cũng được lớn lên trong chính tình đồng bào ấm áp, thuận hòa ấy Cuộc sống của ngườiđồng mình diễn ra hết sức vui tươi: Đan lờ cài nan hoa/ Vách nhà ken câu hát Cách gọingười đồng mình thật giản dị, thân thương, đó là những người miền mình, sống cùng trênmột mảnh đất quê hương Với ngôn từ đậm màu sắc địa phương tác giả đã vẽ ra không khílao động vui vẻ: những chiếc lờ bắt cá dưới đôi bàn tay khéo léo của họ tạo nên những bônghoa đẹp đẽ; vách nhà không chỉ được ken bằng tre nứa mà còn được làm từ những câu hát.Câu thơ không chỉ cho thấy sự tài hoa, khéo léo của người đồng mình mà còn thấy lối sốnglạc quan, yêu đời của họ Các động từ “cài, ken” đi kèm danh từ “nan hoa, câu hát” vừa chothấy đôi bàn tay khéo léo vừa cho thấy cuộc sống ngập tràn niềm vui
Thiên nhiên nơi đây luôn bao bọc, che chở cho con người, hai câu thơ vừa khái quátvừa có sức gợi lớn Núi rừng quê hương không chỉ thơ mộng mà luôn tràn đầy tình nghĩa.Chính thiên nhiên đã che chở, nuôi dưỡng con cả về tâm hồn và lối sống Quê hương đã chocon những gì tốt đẹp nhất để nuôi dưỡng con trưởng thành Và đây chính là chiếc nuôi thứhai nuôi con khôn lớn
Người đồng mình không chỉ tài hoa, khéo léo mà còn mang trong mình những phẩmchất tốt đẹp Trước hết họ là người có ý chí, nghị lực kiên cường vượt qua mọi khó khăn:
“Cao đo nỗi buồn/ Xa nuôi chí lớn” Trong cuộc sống họ phải đối mặt với không ít gian nan,trắc trở nhưng họ luôn có ý chí, nghị lực để vượt qua mọi thử thách ấy Câu thơ như một lờikhẳng định: cuộc sống nhiều gian truân, vất vả chỉ rèn thêm ý chí, nghị lực cho con người
Họ còn có tấm lòng thủy chung với quê hương: “Sống trên đá không chê đá gập ghềnh/ Sốngtrong thung không chê thung nghèo đói” Câu thơ vừa khẳng định vẻ đẹp phẩm chất củangười đồng mình vừa như một lời dặn dò con phải luôn có lối sống thủy chung, tình nghĩavới quê hương Họ còn sống phóng khoáng, lạc quan, điều này được tác giả khắc họa quahình ảnh so sánh đặc sắc “sống như sông như suối” kết hợp với thành ngữ “lên thác xuốngghềnh” gợi nên cuộc sống lao động đầy vất vả, thế nhưng họ vẫn “không lo cực nhọc” rất lạcquan, yêu đời Họ tự tin, bản lĩnh, yêu đời và họ tự tay xây dựng lên phong tục, tập quán quêhương mình: “Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương/ Còn quê hương thì làm phongtục” Câu thơ đã cho thấy những công việc hàng ngày của họ thật dung dị nhưng chính nólàm nên nét phong tục, đặc trưng cho nơi đây Bởi vậy câu thơ đã khái quát tinh thần tự tôn,
ý thức xây dựng và phát triển, bảo vệ cuội nguồn của tác giả Qua đó người cha mong muốn
Trang 12con hãy kế tục và phát huy truyền thống quê hương, hãy lấy đó làm hành trang để vững bướcvào đời:
"Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường Không bao giờ nhỏ bé được
Bài thơ được viết bằng giọng điệu thơ tha thiết, trìu mến Xây dựng những hình ảnh cụthể mà vẫn hết sức khái quát, chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị màsâu sắc vô cùng Xây dựng bố cục thơ chặt chẽ, hợp lí, cách dẫn dắt tự nhiên, hấp dẫn
Qua bài thơ tác giả đã khái quát được một thứ tình cảm thiêng liêng bất diệt trong mỗicon người đó là tình cảm gia đình mà rộng ra là niềm tự hào quê hương, đất nước Chínhnhững yếu tố này nâng bước, dìu dắt mỗi chúng ta trên đường đời đầy giông bão Kết hợpvới ngôn ngữ tự nhiên, giọng điệu chân thành đã tạo nên sức hấp dẫn và thành công cho tácphẩm
Trang 13Phân tích bài thơ Sang Thu - mẫu 1
Có lẽ, trong bốn mùa xuân, hạ, thu, đông thì mùa thu thường gợi cảm hứng cho thi ca, nhạchọa nhiều nhất Ta có thể bắt gặp chùm thơ Thu của Nguyễn Khuyến, "Tiếng thu" của LưuTrọng Lư hay "Đây mùa thu tới" của Xuân Diệu và cũng viết về đề tài mùa thu, nhà thơHữu Thỉnh với thi phẩm "Sang thu" đã có những cảm nhận về phút giây giao mùa chuyển từcuối hạ sang đầu thu thật mới mẻ, tinh tế, nhẹ nhàng Bài thơ được sáng tác năm 1977, introng tập "Từ chiến hào đến thành phố", rất tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật thơ nhỏ nhẹ,thiết tha, sâu lắng của Hữu Thỉnh
Mở đầu bài thơ là những cảm nhận ban đầu trước những tín hiệu dịu nhẹ lúc sang thu trongmột không gian thu rất gần và hẹp:
"Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về"
Tín hiệu đầu tiên báo hiệu thời khắc của sự giao mùa từ cuối hạ sang thu là hình ảnh
"hương ổi" bay phảng phất trong gió se Hương ổi chín thơm ấy, vừa quen thuộc lại vừa mới
mẻ Quen thuộc vì nó là hương thơm thường gắn liền với đồng quê, thôn xóm của ngườiViệt, rất dân dã, mộc mạc Nhưng nếu trong thơ xưa, các nhà thơ khi miêu tả cảnh thuthường gắn liền với ao thu, bầu trời thu hay bông hoa cúc vàng rực rỡ, một chiếc lá vàngkhô thì ở đây, Hữu Thỉnh lại cảm nhận tín hiệu ban đầu báo hiệu thời khắc của sự chuyểngiao mùa hạ sang thu là hương ổi Điều đó đã tạo nên sự mới mẻ trong cách cảm nhận vàmiêu tả cảnh thu của nhà thơ Hương thơm ngát của ổi chín đã đượctác giả miêu tả qua động
từ "phả" Từ "phả" diễn tả một mùi hương nồng nàn, đậm đà, lan tỏa trong gió se "Gió se" làmột loại gió chỉ có trong mùa thu, hơi khổ, se se lạnh Và chính ngọn gió đầu mùa ấy đã đưamùi hương bay tỏa ra khắp không gian làm nên vẻ đẹp của mùa thu
Mùa thu tới không chỉ có gió, có hương ổi mà còn có cả làn sương Không gian thu lãngđãng hơi sương, tạo cho khung cảnh thu thêm lãng mạn Làn sương được nhân hóa qua động
từ "chùng chình", có tác dụng gợi tả những làn sương mỏng manh, nhẹ nhàng như cố ý chậmlại, như lưu luyến chưa muốn bước hẳn vào thu Ngõ ở đây vừa là ngõ thực của thôn làng,ngõ xóm; lại vừa là ngõ cửa của thời gian như chao nghiêng ranh giới giữa hai mùa, mùa hạthì chưa muốn qua mà mùa thu thì chưa muốn tới
Cảm xúc trước của nhà thơ trước những tín hiệu mùa thu đã được tác giả diễn tả qua từ
"bỗng", thể hiện sự ngỡ ngàng, ngạc nhiên, bất ngờ khi phát hiện ra những tín hiệu đó Vàthiên nhiên, trời đất đã được tác giả mở lòng ra mà đón nhận bằng tất cả các giác quan vớinhững rung động thật tinh tế, nhẹ nhàng: khứu giác (mùi hương ổi), xúc giác (gió se), thịgiác (sương chùng chình) Từ tất cả các tín hiệu trên (gió, hương, sương) tác giả đi đến kếtluận: "Hình như thu đã về" Đây là một sự phỏng đoán bằng cảm giác, bằng linh tính của tâmhồn "Hình như" là từ tình thái thể hiện sự tin tưởng thấp, chưa chắc chắn, vẫn còn mơ hồ.Trạng thái cảm xúc này không chỉ phù hợp với cảnh thu mà cũng rất phù hợp với logic tâmtrạng Bởi những tín hiệu của mùa thu đều là những tín hiệu vô hình, không có hình khối,màu sắc rõ ràng, cụ thể nên nhà thơ mới có cảm xúc ngỡ ngàng, bâng khuâng, có phần hơibối rối trước tín hiệu mùa thu
Nếu như khổ thơ đầu, không gian thu được co hẹp trong một không gian rất gần và hẹp thìtới khổ hai, không gian thu đã được mở rộng về biên độ với tầm nhìn cao và xa hơn, từ mặtđất lên bầu trời:
"Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Trang 14Vắt nửa mình sang thu"
Hình ảnh dòng sông được nhân hóa qua từ láy "dềnh dàng", tức là chậm chạp, thong thả.Dòng sông không còn cuồn cuộn, gấp gáp chảy trước những cơn mưa lũ của mùa hạ nữa màthay vào đó, nó trở nên lắng lại, từ từ, nhẹ nhàng, lững lờ trôi Dường như, dòng sông cũngngập ngừng như muốn níu kéo mùa hạ, chưa muốn sang mùa thu Ngược lại với sự "dềnhdàng" của dòng sông là trạng thái "vội vã" của cánh chim đang mải miết bay đi tránh rét khichúng bắt đầu cảm nhận được cái se se lạnh của tiết trời đầu thu Nghệ thuật đăng đối ở haicâu thơ đầu tạo nên hình ảnh thơ thật đẹp, rất chỉnh, giàu tính chất tạo hình, đồng thời làmcho không gian thu trở nên rộng mở hơn, rất khoáng đạt
Khép lại khổ thơ là hình ảnh đám mây được nhân hóa với hành động "vắt nửa mình" Hìnhảnh thơ rất giàu tính chất tạo hình trong không gian và có ý nghĩa diễn tả sự vận động củathời gian Đám mây trắng buốt mềm mại trải dài như một tấm lụa treo ngang trên bầu trời, rấtnhẹ nhàng, duyên dáng Và mây cũng chính là ranh giới chao nghiêng giữa hai mùa hạ - thu.Cảnh vật trở nên vừa hư lại vừa thực, đó là sản phẩm của trí tưởng tượng rất nên thơ và hếtsức độc đáo, mới mẻ của tác giả Tóm lại, với một hệ thống những hình ảnh đẹp, giàu tínhchất tạo hình trong không gian, kết hợp với nghệ thuật nhân hóa, tương phản, nhà thơ đãkhắc họa thành công khung cảnh trời đất khi bắt đầu vào thu thật sống động, tinh tế, nhẹnhàng Chắc chắn Hữu Thình phải là một ngòi bút tài năng, một tâm hồn nghệ sĩ và tình yêuthiết tha với thiên nhiên tạo vật thì mới tạo nên câu thơ viết về mùa thu đẹp, lãng mạn đếnnhư vậy
Từ những cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến và những rung động mãnh liệt trước nhữngphút giây giao mùa vào thu ở khổ một, hai, nhà thơ chuyển sang giọng điệu suy ngẫm, chiêmnghiệm về cuộc đời:
"Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi."
Nhà thơ thật tinh tế và nhạy cảm khi phát hiện ra những thay đổi về mặt thời tiết Vẫn làsấm, mưa, nắng, những hiện tượng thời tiết của mùa hè nhưng trong khoảnh khắc giao mùanày đã có sự đổi thay về mực độ Cái nắng nóng chói chang của mùa hạ đã dần nhạt màu,không còn gay gắt như còn ở giữa mùa hạ; những cơn mưa rào bất chợt ào ào kéo đến cũng
đã vơi dần đi Sấm chớp kéo theo những cơn dông lốc dữ dội cũng bớt đi, cũng trở nên thưathót hơn nhiều Những từ như "vẫn còn", "vơi dần", "cũng bớt" đã có tác dụng diễn tả nhữnghiện tượng của tự nhiên đó (sấm, mưa, nắng) đã giảm đi về mức độ và cường độ khi trời đấtđang giao mùa cuối hạ, đầu thu rất nhẹ nhàng, khó nhận biết Thế nhưng, với một tâm hồntinh tế, nhạy cảm, nhà thơ đã phát hiện ra sự chuyển biến đó của thiên nhiên, vũ trụ
Từ hiện tượng của tự nhiên, nhà thơ suy ngẫm, chiêm nghiệm về cuộc đời:
"Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi"
"Sấm" là hình ảnh ẩn dụ, biểu trưng cho những tác động của ngoại cảnh với những biếnđộng của cuộc đời "Hàng cây đứng tuổi" là những cành cây lâu năm, cành lá sum suê, rễcắm sâu xuống lòng đất vô cùng chắc chắn Những hàng cây này đã trải qua biết bao nhiêumùa bão giông với những biến thiên của trời đất Và nó biểu trưng cho những con người từngtrải đã đi qua biết bao nhiêu những khó khăn, vất vả, hiểm nguy trên đường đời Như vậy,bằng nghệ thuật ẩn dụ, nhà thơ thể hiện sự suy ngẫm, chiêm nghiệm về cuộc đời con người:con người từng trải sẽ trở nên vững vàng hơn trước những thử thách trong cuộc đời Lúc viếtbài thơ này, Hữu Thỉnh mới chỉ hơn ba mươi tuổi, ấy vậy nhưng Hữu Thỉnh đã tự cho rằngmình là người từng trải Có lẽ điều này xuất phát từ hoàn cảnh của ông xuất thân từ một
Trang 15người lính, đã trải qua biết bao nhiêu là khó khăn, gian nan, vất vả; với biết bao nhiêu tangtóc, hi sinh, mất mát nơi chiến trường khốc liệt nên đã rèn luyện cho nhà thơ một bản lĩnhcứng cỏi và nghị lực vươn lên, dám đương đầu với mọi biện động bất thường mà cuộc sống
sẽ xảy ra Đặt câu thơ "sấm cũng bớt bất ngờ" vào trong một hệ thống các câu thơ ở khổ một,hai như làn "sương chùng chình qua ngõ" và "vắt nửa mình sang thu", người đọc chợt nhận
ra sự lưu luyến muốn níu kéo thời gian của nhà thơ khi nhận ra sự sang thu của tạo vật cũngchính là sự "sang thu" của đời người
Bài thơ được viết theo thể năm chữ, hình ảnh thơ đẹp, giàu sức gợi , ngôn ngữ trong sáng,giàu sức biểu cảm đã có tác dụng diễn tả những trạng thái của cảnh vật và sự cảm nhận tinh
tế, nhạy cảm của thi nhân trước thiên nhiên, vũ trụ đất trời khi bắt đầu sang thu Đọc xongbài thơ, chúng ta thấy được sự mới mẻ trong cách cảm nhận mùa thu của Hữu Thỉnh, đồngthời thấy được tình yêu đời, yêu thiên nhiên đất nước sâu sắc của nhà thơ
Trang 16Phân tích nhân vật Phương Định - mẫu 1
"Những ngôi sao xa xôi" của Lê Minh Khuê viết về cuộc sống chiến đấu của tổ trinh
sát mặt đường trên con đường chiến lược Trường Sơn thời đánh Mỹ
Tổ trinh sát mặt đường gồm có ba cô thanh niên xung phong: Nho, Phương Định, vàchị Thao Họ ở trong một hang dưới chân cao điểm Ở đó, máy bay giặc Mĩ đánh phá dữ dội.Đường bị đánh "lở lóet, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn" Tưởng như sự sống bị hủy diệt: "không
có lá xanh" hai bên đường, "thân cây bị tước khô cháy" Có biết bao thương tích vì bom đạngiặc: những cây rễ nằm lăn lóc, ngổn ngang những hòn đá to, một vài cái thùng xăng hoặcthành ô tô méo mó, han gỉ nằm trong đất
Công việc của họ vô cùng nguy hiểm và gian khổ Khi có bom nổ thì chạy đo khốilượng đất lấp vào hố bom, đếm bom chưa nổ, phá bom Họ bị bom vùi luôn Thần chết "lẩntrong ruột những quả bom" Thần kinh căng như chão Trong lúc đơn vị thanh niên xungphong thường "ra đường vào lúc mặt trời lặn, và làm việc có khi suốt đêm" thì tổ trinh sát lại
"chạy trên cao điểm cả ban ngày" dưới cái nóng trên 30 độ Từ cao điểm trở về hang, cô nàocũng chỉ thấy "hai con mắt lấp lánh, "hàm răng lóa lên" khi cười, khuôn mặt thì "lem luốc"
Cả ba cô, cô nào cũng đáng mến, đáng cảm phục Nhưng Phương Định là cô gái để lạinhiều ấn tượng sâu sắc trong lòng ta Phương Định, con gái Hà Nội "hai bím tóc dày, tươngđối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn" Đôi mắt Định được các anh lái xebảo là "có cái nhìn sao mà xa xăm" Nhiều pháo thủ và lái xe hay "hỏi thăm" hoặc "viếtnhững bức thư dài gửi đường dây" cho Định Cô có vẻ kiêu kì, làm "điệu" khi tiếp xúc vớimột anh bộ đội "tài giỏi" nào đấy, nhưng trong suy nghĩ của cô thì "những người đẹp nhất,thông minh, can đảm và cao thương nhất là những người mặc quân phục, có ngôi sao trênmũ"
Phương Định là một cô gái rất hồn nhiên yêu đời, giàu cá tính Thuở nhỏ đã hay hát
Cô có thể ngồi lên thành cửa sổ căn phòng nhỏ bé nhà mình "hát say sưa ầm ĩ" Bàn học lúcnào cũng "bày bừa bãi lên", để đến nỗi bà mẹ phải "nguyền rủa": "Con gái gì cái của mày.Lấy chồng rồi mà no đòn No đòn !" Vì thế ngay từ lúc còn ở nhà, cô đã thề là "không lấychồng"
Song trong cảnh bom đạn ác liệt, cái chết kề bên, Định lại càng hay hát Những bàihành khúc, những điệu dân ca Quan hộ, bài ca Ca-chiu-sa của Hồng quân Liên Xô, bài dân
ca ý Định còn biết bịa ra những lời hát, thế mà chị Thao vẫn "say mê" chép vào sổ tay.Định hát trong những khoảnh khắc "yên lặng" khi máy bay trinh sát bay rè rè, cơn bão lửasắp ụp xuống cao điểm Định hát để động viên Nho chị Thao và động viên mình Hát khi
"máy bay rít, bom nổ; nổ trên cao điểm, cách cái hang này khoảng 300m" Hát trong khôngkhí ngột ngạt: "Khói lên và cửa hang bị che lấp" Đúng là "tiếng hát át tiếng bom" của nhữngngười con gái trong tổ trinh sát mặt đường, những con người "khao khát làm nên những sựtích anh hùng"
Trong kháng chiến chống Mĩ Ở hai miền Nam, Bắc của Tổ quốc đã có hàng vạn, hàngtriệu chàng trai lên đường ra trận với dũng khí và quyết tâm "đánh cho Mĩ cút, đánh chongụy nhào" để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Tiền tuyến vẫy gọi, hàng ngànhàng vạn cô gái mang chí khí Bà Trưng, Bà Triệu xung phong ra tiền tuyến Con đườngchiến lược Trường Sơn huyền thoại được làm nên bằng xương máu, mồ hôi và bao sự tíchphi thường của những người con gái Việt Nam anh hùng
"Những ngôi sao xa xôi" đã ghi lại một cách chân thực những chiến tích thầrn lặng của
tổ trinh sát mặt đường Trọng điểm đang chìm trong mưa bom bão lửa Tiếng Định lại cấtlên: "Tôi, một quả bom trên đồi Nho, cậu quả dưới lòng đường Chị Thao, một quả dướichân cái hầm ba-ri-e cũ" Cảnh tượng chiến trường trở nên "vắng lặng đến phát sợ" Cảnh vật
bị hủy diệt: cây xơ xác, đất nóng, khói đen vật vờ từng cụm trong không trung: Phương Định
Trang 17dũng cảm và bình tĩnh tiến đến gần quá bom, "đàng hoàng mà bước tới" Quả bom có haivòng tròn màu vàng nằm lạnh lùng trên một bụi cây khô, một đầu vùi xuống đất Thần chếtđang đợi chờ, vỏ quả bom nóng Định dùng lưỡi xẻng đào đất, có lúc lưỡi xẻng chạm vàoquả bom Có lúc Định cảm thấy tại sao mình làm quá chậm thế! Hai mươi phút đã trôi qua.Tiếng còi chị Thao rúc lên Định cẩn thận bỏ gói thuốc mìn xuống cái lỗ đã đào, châm ngòivào dây mìn Có khỏa đất rồi chạy nhanh về chỗ nấp Tiếng còi của chị Thao lại thổi lên.Quả bom nổ Ba tiếng nổ nữa tiếp theo Mảnh bom xé không khí Đất rơi lộp bộp Bom nóváng óc, ngực đau nhói, đôi mắt cay mãi mới mở ra được Mồ hôi thấm vào môi, cát lạo xạotrong miệng Nguy hiểm, căng thẳng không thể nào kể xiết Chị Thao vấp ngã, vết sẹo bónglên, mảnh dù bay trên lưng, chị cười, "răng trắng, đôi mắt mở to " Nho bị thương Bom nổ,hầm sập Chị Thao và Định phải moi đất, bế Nho lên Máu túa ra, ngấm vào đất Chị Thaonghẹn ngào Định rửa vết thương cho Nho, tiêm thuốc cho Nho, pha sữa cho Nho Rồi chịThao lại giục: "Hát đi, Phương Định, mày thích bài gì nhất, hát đi!" Đó là cuộc sống chiếnđấu thường nhật của họ.
Mỗi ngày, tổ trinh sát mặt đường phá bom đến năm lần: ngày nào ít: ba lần PhươngĐịnh cho biết: "Tôi có nghĩ đến cái chết Nhưng một cái chết mờ nhạt, không cụ thể "
Đoạn văn tả cảnh phá bom trên cao điểm là đoạn văn xuất sắc nhất trong truyện
"Những ngôi sao xa xôi" Lê Minh Khuê đã sử dụng bút pháp hiện thực nghiêm ngặt tái hiệnlại cảnh phá bom vô cùng nguy hiểm, dựng nên một tượng đài về khí phách anh hùng của tổtrinh sát mặt đường Chị Thao, Nho và Phương Định đã sáng ngời lên trong khói lửa bomđạn Chiến công thầm lặng của họ bất tử với năm tháng và lòng người Tổ quốc và nhân dân
có bao giờ quên những nữ anh hùng Đồng Lộc, những nữ anh hùng trên con đường chiếnlược Trường Sơn:
"Đất nước mình nhân hậu
Có nước trời xoa dịu vết thương đau
Em nằm dưới đất sâu
Như khoảng trời đã nằm yên trong đất
Đêm đêm, tâm hồn em tỏa sáng
Những vì sao ngời chói, lung linh "
("Khoảng trời hố bom" - Lâm Thị Mỹ Dạ)
Định, cô gái Hà Nội xinh đẹp, dũng cảm trong lửa đạn, giàu tình yêu thương đồng đội
Cô cũng thích làm duyên như cô thôn nữ ngày xưa soi mình xuống giếng làng vừa mỉm cườivừa vuốt tóc Định "thích ngắm" đôi mắt mình trong gương Cô tự hào về cặp mát mình "nódài dài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng" Tâm hồn của Định rất trong sáng mộng mơ,
cô đã gửi lòng mình theo tiếng hát; hát trong bom đạn Định, trái tim dào dạt thương yêu Cứsau mỗi trận chiến đấu ác liệt, chị Thao cất tiếng hát, Nho vừa tắm dưới suối lên đã đòi ănkẹo Còn Định thì "niềm vui con trẻ nở tung ra, say sưa, tràn đầy" khi nhặt được những hạtmưa đá trên cao điểm Và hình bóng mẹ, cái cửa sổ, những ngôi sao to trên bầu trời thànhphố, chiếc xe chở đầy thùng kem, con đường nhựa ban đêm, cái vòm tròn nhà hát tất cảnhững cái đó "xoáy mạnh như sóng" trong lòng cô gái một thời đạn bom Đôi mắt của Định,của Nho, của Thao, của hàng vạn cô thanh niên xung phong trên những cao điểm, nhữngtrọng điểm của con đường chiến lược Trường Sơn, và trái tim rực đỏ của họ, của nhữngngười con gái Việt Nam anh hùng là "Những ngôi sao xa xôi" mãi mãi lung linh, tỏa sáng
Truyện "Những ngôi sao xa xôi" của Lê Minh Khuê đã làm sống lại trong lòng ta hình
ảnh tuyệt đẹp và những chiến công phi thường của tổ trinh sát mặt đường, của Định, Nho,của chị Thao, của hàng ngàn, hàng vạn cô thanh niên xung phong thời chống Mĩ Chiến côngthầm lặng của Phương Định và đồng đội là bài ca anh hùng
Trang 18Chiến tranh đã đi qua Sau ba thập kỉ, đọc truyện "Những ngôi sao xa xôi", ta như
được sống lại những năm tháng hào hùng của đất nước Những Phương Định gần xa vẫn tỏasáng hồn ta với bao ngưỡng mộ
Trang 19Giải thích câu tục ngữ Có chí thì nên - mẫu 1
Đầu tiên, “chí” ở đây có nghĩa là ý chí của mỗi người Còn “nên” có nghĩa là nên việc - hiểurộng ra nghĩa là đạt được những mục tiêu của bản thân, có được thành công trong cuộc sống.Khi con người có ý chí kiên cường, đủ bản lĩnh và nghị lực để vượt qua những khó khăn Thì
sẽ đạt được những thành công, vượt qua khó khăn trong cuộc sống
“Chặng đường nào trải bước trên hoa hồng Bàn chân cũng thấm đau vì những mũi gai” Những lời ca trong bài hát “Đường đến ngày vinh quang” của cố nhạc sĩ Trần Lập đã đưa ramột chân lí trong cuộc sống Cuộc sống là một hành trình vô tận, mà ở đó con người sẽ phảiđối mặt với muôn vàn những thử thách Bởi vậy, con người cần có nghị lực, ý chí để vượtqua nó Chúng ta có thể bắt gặp rất nhiều trong cuộc sống những tấm gương tiêu biểu chocâu tục ngữ trên Chủ tịch Hồ Chí Minh - một nhân cách cao đẹp Trong suốt tháng ngày bịgiam cầm tại nhà tù Tưởng Giới Thạch, Bác vẫn giữ vững tinh thần của người chiến sĩ cộngsản Kẻ thù chỉ có thể trói buộc, giam hãm được thân thể của người cộng sản chứ không baogiờ khuất phục được trái tim và khối óc của họ Đó có thể là Nguyễn Ngọc Ký tật nguyền,hay Nick Vujicic - người đã truyền cảm hứng về nghị lực vươn lên trong cuộc sống cho rấtnhiều người trên thế giới này… Họ là những người sinh ra đã không được sự ưu ái của sốphận, phải mang một hình hài khác với những người khác nhưng không vì thế mà họ nản chí
-Họ vẫn ngày đêm rèn luyện, chiến thắng chính số phận bất hạnh mà tạo hóa đã ban cho họ
Đó thật sự là những tấm gương về nghị lực sống đáng để chúng ta noi theo
Ý chí là một yếu tố vô cùng quan trọng đối với mỗi người Nó giúp chúng ta có thêm tự tin,
có thêm sức mạnh để đương đầu, vượt qua những sóng gió, khó khăn hay những bất hạnhkhông thể lường trước trong cuộc sống Bởi vậy mà mỗi học sinh hãy luôn quyết tâm rènluyện để trở thành một người sống có bản lĩnh
Như vậy, câu tục ngữ “Có chí thì nên” là một lời khuyên hoàn ý nghĩa Mỗi người hãy biếnmình thành những bông hoa dại biết vươn mình phát triển dù sống trong vùng đất khô cằnsỏi đá
Trang 20Phân tích Những ngôi sao xa xôi - mẫu 1
Từ lâu, hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong đã đi vào thi ca, nhạc họa nuôimột nguồn cảm hứng dồi dào, bất tận Ta có thể kể đến bài thơ "Gửi em cô gái thanh niênxung phong" của nhà thơ Phạm Tiến Duật hay bài hát "Cô gái mở đường" của cố nhạc sĩXuân Giao Và cũng góp một tiếng nói riêng, tiếng nói của một thanh niên xung phong trêntuyến đường Trường Sơn vào đề tài này, Lê Minh Khuê với truyện ngắn "Những ngôi sao xaxôi" đã khắc họa thành công hình ảnh những cô gái xung phong phá bom, mở đường thậtchân thực: hồn nhiên, trong sáng, giàu mộng ước, lạc quan, yêu đời và rất dũng cảm, mạnh
mẽ trong chiến đấu Tác phẩm là "đứa con tinh thần" đầu tiên của nhà văn, được viết vàonăm 1971, trong cuộc kháng chiến chống Mĩ của dân tộc đang diễn ra rất ác liệt
Sức hấp dẫn của thiên truyện không chỉ dừng lại ở việc phản ánh chân thực cuộc sốngchiến đấu đầy khốc liệt của các cô gái thanh niên xung phong ở tuyến đường Trường Sơn màtruyện còn lôi cuốn người đọc ở nghệ thuật trần thuật và miêu tả tâm lí nhân vật độc đáo của
Lê Minh Khuê Nhà văn đã rất khéo léo trong việc lựa chọn ngôi kể cho truyện ngắn củamình: ngôi thứ nhất qua nhân vật Phương Định Điều này có tác dụng làm cho thế giới nộitâm với những ấn tượng, hồi tưởng của nhân vật hiện lên thật phong phú, đậm nét Đồngthời, cách chọn ngôi kể qua một cô gái trẻ hồn nhiên, nhạy cảm, trong sáng và lại là ngườitrong cuộc không chỉ làm cho câu chuyện trở nên khách quan, chân thực mà còn khiến chocâu chuyện mang một giọng điệu sôi nổi, đầy nữ tình
Trước hết, truyện ngắn "Những ngôi sao xa xôi", Lê Minh Khuê đã phản ánh một cáchchân thực cuộc sống và chiến đấu hết sức gian khổ, hiểm nguy nơi chiến trường đầy bom rơiđạn nổ Đó là câu chuyện về ba nữ thanh niên trẻ xung phong, sống ở dưới chân một trọngđiểm trên tuyến đường Trường Sơn tạo thành tổ trinh sát mặt đường Họ bao gồm có: Thao,Nho và Phương Định, với nhiệm vụ quan sát địch ném bom, đo khối lượng đất đá để lấp hốbom, đánh dấu các vị trí có bom chưa nổ và phá bom Đây là một công việc vô cùng nguyhiểm, có thể đối diện với cái chết bất cứ lúc nào Thậm chí, ở nơi cư trú của họ cũng luôn có
sự rình rập của tử thần: "Chúng tôi ở trong một hang dưới chân cao điểm Con đường đi quatrước của hang, kéo lên đồi đường bị đánh lở loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn Hai bênđường không có lá xanh Chỉ có những thân cây bị tước khô cháy Những cây nhiều rễ nằmlăn lóc " Đó là một hiện thức tàn khóc của chiến tranh, của sự tàn phá khủng khiếp khi màmàu xanh của cây cỏ tự nhiên cũng không thể sống nổi Vì thế, sự che chắn giản đơn củathiên nhiên như là ngụy trang để bảo vệ mạng sống của họ cũng không có được Trước mắtngười đọc là cảnh tượng của hoang phế, trần trụi, ảm đạm chết chóc, tang thương Khôngdừng lại ở đó, khi làm nhiệm vụ họ phải chạy trên cao điểm giữa cái nắng chói chang, phơimình giữa trọng điểm bắn phá của máy bay định Vì thế, "Chúng tôi bị bom vùi luôn Có khi
bò trên cao điểm, về chỉ thấy hai con mắt lấp lánh Cười thì hàm răng lóa lên khuôn mặtnhem nhuốc [ ] thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy mà vẫnbiết rằng khắp xung quanh có nhiều quả bom chưa nổ Có thể nổ bây giờ, có thể chốc nữa.Nhưng nhất định sẽ nổ " Lê Minh Khuê tiếp tục lia ống kính quay chậm vào một lần phábom của Phương Định, tái hiện thật chân thực, tinh tế cảnh tượng kinh khủng đó Mặc dù đãrất nhiều lần phá bom, nhưng với Phương Định mỗi lần làm công việc này vẫn là một thửthách với thần kinh cho đến từng cảm giác: "Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom Đấtrắn Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra hai bên Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom.Một tiếng động sắc đến gai người, cứa vào da thịt tôi Tôi rùng mình và bỗng thấy tại saomình làm chậm quá Nhanh lên một tí ! Vỏ quả bom nóng Một dấu hiệu chẳng lành Hoặc lànóng từ bên trong quả bom Hoặc là mặt trời nung nóng." Lời văn như dao nhọn, sắc lạnhđến rợn người, khiến người đọc như cảm giác đang trực tiếp trải nghiệm tham gia công việcphá bom cùng với nhân vật vậy! Tiếp đó là những giây phút chuẩn bị kích nổ trái bom: "Tôi
Trang 21cẩn thận bỏ gói thuốc mìn xuống cái hố đã đào, châm ngòi Dây mìn dài, cong, mềm Tôikhỏa đất rồi chạy lại chỗ ẩn nấp của mình " Những giây phút đợi chờ tiếng nổ của quả bomthật căng thẳng, "tim tôi cũng đập không rõ", thậm chí cô còn nghĩ tới cái chết, nhưng đó làcái chết mờ nhạt, không cụ thể Cái chính lúc này là "bom có nổ không? Không thì làm cáchnào để châm mìn lần thứ hai? [ ] nhưng quả bom nổ Một thứ tiếng kì quái, đến vang óc.Ngực tôi nhói, mắt cay xè mùi thuốc bom buồn nôn Mảnh bom xé không khí, lao và rít
vô hình trên đầu" Qủa là một cuộc chiến đấu không cân sức, nguy hiểm đầy ngoạn mụcnhưng cô gái đã mạnh mẽ vượt qua Đến đây, người đọc càng cảm nhận thấy sự tàn ác khốcliệt của chiến tranh bao nhiêu thì lại càng cảm phục tinh thần trách nhiệm trong công việc,lòng quả cảm vô song, sẵn sàng hi sinh vì tổ quốc, vì hòa bình của những cô gái thanh niênxung phong phá bom mở đường đến bấy nhiêu Qua đó, chúng ta mới thấy hết được ý thức,trách nhiệm công dân cao độ của những con người anh hùng sả thân vì kháng chiến, cáchmạng:
"Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình
(Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc)
Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi tổ quốc."
Tiếp đến, sự thành công của truyện ngắn "Những ngôi sao xa xôi" còn được thể hiện ởnghệ thuật xây dựng nhân vật, nhất là việc miêu tả tâm lí các nhân vật trong truyện Điều nàykhông chỉ được thể hiện ở việc tác giả khắc họa thái độ và trạng thái nhân vật trong mỗi lầnlàm nhiệm vụ phá bom, mà nữ nhà văn còn đặc biệt lách sâu vào trong mạch ngầm đời sốngnội tâm của các cô gái thanh niên xung phong, làm hiện lên những vẻ đẹp tâm hồn thật sinhđộng, phong phú Đó là những nét đẹp chung của những cô gái trẻ như nhạy cảm, dễ xúcđộng, nhiều mộng mơ nhưng ở họ lại có những nét đẹp, sức hấp dẫn riêng của các cô gái ra
đi từ đất Hà Thành mĩ lệ Chị Thao là đội trưởng, người lớn tuổi nhất, luôn "cương quyết, táobạo" và "bình tĩnh đến phát bực" trong mọi hoàn cảnh nhưng lại sợ nhìn thấy máu chảy và sợvắt Chị có sở thích là chép lại các bài hát, dù chẳng thuộc nhạc, giọng lại chua Nho thì íttuổi hơn, trẻ trung, hồn nhiên "trông mát mẻ như một que kem trắng", lại thích nhai kẹo, tắmsuối, dù biết là ở đó hay có bom nổ chậm nhưng khi làm nhiệm vụ thì luôn tỉnh táo, mạnh
mẽ, dũng cảm Khi bị thương, Nho không hề rên la và không muốn mọi người xung quanhphải lo lắng: "Không chết đâu Đơn vị đang làm đường kia mà Việc gì phải khiến cho nhiềungười lo lắng Ơ, cái bà này! Sao bà cứ cuống quýt lên vậy?" Nhất là Phương Định, dướingòi bút của Lê Minh Khuê, cô hiện lên là một cô gái hồn nhiên, trẻ trung, lạc quan và giàu
mơ ước về tương lai Cô luôn tự hào, hãnh diện về vẻ đẹp ngoại hình của mình, khiến cácanh lính phải ngả nghiêng, ngây ngất, luôn tìm cách để bắt chuyện, làm quen: "Tôi là con gái
Hà Nội Nói một cách khiêm tốn, tôi là một cô gái khá Hai bím tóc dầy, tương đối mềm, mộtcái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn " Đặc biệt Phương Định luôn thích ngắm mìnhtrong gương, nhất là ngắm đôi mắt "Nó dài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng" và đượccác anh lái xe khen "Cô có cái nhìn sao mà xa xăm!" Vì thế, Phương Định luôn có ý thứcgiữ gìn hình tượng của mình trong mọi hoàn cảnh Dù trong lúc đang phá bom, cảm thấy rất
sợ nhưng cô "cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ dõi theo mình, tôi không sợ nữa Tôi sẽkhông đi khom Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đang hoàng mà bướctới" Cô có sở thích mê hát, "thường cứ thuộc một điệu nhạc nào đó rồi bịa ra lời mà hát ".Nhưng hình ảnh gây ấn tượng nhất trong lòng người đọc khi nói tới Phương Định là cảnhtượng cô bất ngờ gặp cơn mưa đá "Tôi chạy vào, bỏ trên bàn tay đang xòe ra của Nho mấyviên đá nhỏ Lại chạy ra, vui thích cuống cuồng" Để rồi sau những niềm vui con trẻ "saysưa, tràn đầy" là những nỗi nhớ da diết về người mẹ, cái cửa sổ ngôi nhà, những ngôi sao totrên bầu trời thành phố, là cây, là cái vòm nhà hát hoặc bà bán kem đẩy những chiếc xe chởđầy kem Tất cả như vừa thực, vừa hư, cứ xoáy sâu vào trong tâm trí của Phương Định Và
Trang 22tất cả điều đó đã trở thành hành trang trong tâm hồn, giúp họ có thể vượt qua sự tàn khốc củahiện thực chiến tranh, đốt lên trong lòng họ niềm tin yêu cuộc sống Đó là những nét đẹp tâmhồn đầy nhân bản đáng quí, đáng trân trọng.
Đến đây, người đọc đã nhận ra vẻ đẹp nhan đề tác phẩm "Những ngôi sao xa xôi" củanhà văn Đây là một nhan đề lãng mạn, hay, độc đáo Hình ảnh những ngôi sao xa ấy đã đượctrở đi trở lại nhiều lần trong thiên truyện với nhiều ý nghĩa khác nhau Đó là những ngôi saotrên mũ của người chiến sĩ, là những ngôi sao trên bầu trời thành phố, là những ngôi saotrong câu chuyện cổ tích nói về xứ xở thần tiên Và đặc biệt, những ngôi sao còn chất chứabiểu tượng cho những phẩm chất cách mạng sáng ngời, cho tâm hồn trong sáng, lạc quan,đầy mơ mộng của những cô gái trẻ thanh niên xung phong luôn khao khát hướng tới mộtcuộc sống thanh bình, yên ả
Khép lại "Những ngôi sao xa xôi", Lê Minh Khuê đã làm nổi bật lên chủ nghĩa anhhùng và vẻ đẹp tâm hồn của thế hệ trẻ Việt Nam trong hoàn cảnh chiến tranh Mạnh mẽ,dũng cảm, bất khuất trong chiến đấu; hồn nhiên, tươi trẻ, lạc quan trong cuộc sống Đọc xongcâu chuyện, người đọc, nhất là những thế hệ trẻ mới thấy hết được vai trò, trách nhiệm củamình trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước quan trọng biết nhường nào!
Trang 23Phân tích nhân vật ông Sáu - mẫu 1
Xuất thân là một người lính hoạt động ở chiến trường Nam Bộ từ thời kháng chiến chống Pháp,Nguyễn Quang Sáng hầu như chỉ viết về cuộc sống và con người Nam Bộ trong hai cuộc khángchiến cũng như sau hòa bình Chính sự gắn bó chặt chẽ ấy đã giúp ông khắc họa một cách chânthực và rõ nét hình tượng nhân vật ông Sáu - nhân vật chính trong truyện ngắn "Chiếc lược ngà".Truyện được coi là một trong những tác phẩm nổi bật nhất của Nguyễn Quang Sáng với sự thànhcông trong việc xây dựng hình tượng một ông Sáu giàu tình yêu thương con, yêu thương đấtnước
Ra đời năm 1966, khi tác giả đang hoạt động ở chiến trường Nam Bộ giữa những khốc liệt củacuộc kháng chiến chống Mĩ, tác phẩm được rút từ tập truyện ngắn cùng tên: Chiếc lược ngà.Truyện được kể theo ngôi thứ nhất, người kể chuyện là bác Ba- người bạn chiến đấu thân thiếtcủa ông Sáu, nhờ đó, tác phẩm vừa đảm bảo được tính khách quan lẫn tính xác thực của sự việcđược kể
Là người kể lại câu chuyện, bác Ba có thể dễ dàng bộc lộ được cảm xúc của bản thân, chủ độngxen vào những bình luận, nhận xét để từ đó, làm nổi bật tình cha con trong cảnh ngộ éo le củachiến tranh Dưới góc nhìn và lời kể của bác Ba, nhân vật ông Sáu hiện lên là một người cha trở
về nhà sau tám năm xa cách bởi chiến tranh nhưng bé Thu- con gái ông Sáu lại không nhận ra bamình, đến lúc bé nhận ra và bộc lộ tình cảm thắm thiết thì cũng là lúc hai ba con phải chia taynhau Trở về căn cứ, ông Sáu dồn hết tình yêu thương và niềm mong nhớ, làm cho con gái chiếclược ngà, nhưng chưa kịp trao tận tay thì ông đã hy sinh vì bảo vệ Tổ quốc
Chiến tranh xảy ra, đất nước lâm nguy, anh Sáu cũng như nhiều thanh niên, đàn ông khác đềuxung phong lên đường đi đánh giặc Ngày anh đi, bé Thu- con gái anh còn chưa đầy một tuổi,trong suốt khoảng thời gian gần chục năm trời ở chiến trường bom đạn khốc liệt, anh chỉ đượcnhìn thấy con gái qua nhưng tấm ảnh nhỏ hiếm hoi mà vợ anh đem đến mỗi lần liều mình đithăm chồng nơi tiền tuyến
Khi có cơ hội được nghỉ, về thăm nhà, anh Sáu đã mong chờ biết nhường nào cái thời khắc đượcnhìn thấy con gái mình: “cái tình người cha cứ nôn nao trong người anh” Trong giây phút đầugặp gỡ, anh Sáu nhận biết con chỉ bằng linh cảm, nhưng đó là linh cảm của một người làm cha
đã tám năm đằng đẵng chỉ được nhìn thấy con gái qua vài tấm ảnh nhỏ, nay trở về thăm nhà vớiniềm mong chờ và nỗi nhớ mãnh liệt: “đoán biết là con, không thể chờ xuồng cặp lại bến, anhnhún chân nhảy thót lên”
Khao khát, mong chờ đến nôn nóng muốn gặp con: “anh bước vội vàng với những bước dài”,
“vừa bước vừa khom người đưa tay đón chờ con” Người cha ấy chờ đợi đã bao lâu rồi thời khắcđược ôm con vào lòng, xúc động, nghẹn ngào cất tiếng gọi đầy trìu mến: “Thu! Con” Thếnhưng, trái ngược hoàn toàn với sự mong chờ của anh Sáu, đáp lại nỗi nhớ của anh lại là thái độ
“ngơ ngác, lạ lùng” của bé Thu
Anh Sáu, vẫn với “vẻ mặt xúc động ấy”, “hai tay vẫn đưa về phía trước” “giọng lắp bắp runrun”: “Ba đây con!” Câu nói được lặp lại tới hai lần đã diễn tả được trọn vẹn sự mong nhớ cùngđợi chờ, xúc động của người cha khi đứng trước đứa con gái nhỏ mình luôn nhớ nhung bấy lâu,hoàn toàn chạm đến trái tim bạn đọc
Nhưng chính nỗi xúc động đó đã khiến vết sẹo dài trên má phải của anh Sáu đỏ ửng lên, khiến
bé Thu sợ hãi: “mặt nó bỗng tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên” Nỗi buồn, sự đau đớn, thấtvọng đổ ập lên anh Sáu, “anh đứng sững lại đó, nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầmlại trông thật đáng thương và hai tay buông xuống như bị gãy”
Trở về nhà, con người ta sẽ được sống trong tình yêu thương tràn ngập, được cảm nhận sự quantâm ấm áp từ những người thân trong gia đình, nhưng đối với anh Sáu, ba ngày ở nhà lại trở nênthật buồn bã, đau xót Anh đã cố gắng gần gũi, bù đắp cho con sự thiếu thốn về tình cảm trongsuốt tám năm xa cách, “lúc nào cũng vỗ về con Nhưng càng vỗ về con bé càng đẩy ra”
Trong hoàn cảnh éo le như thế, anh chỉ “nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười” Khi quá khổtâm, người ta thậm chí chẳng thể khóc được nữa, nên có lẽ đành cười vậy thôi nụ - cười chua
Trang 24xót, đau khổ của một người cha bị chính con gái mình xa lánh Buồn bã là thế, đau xót là thếnhưng anh Sáu vẫn luôn tận tình quan tâm, chăm sóc bé Thu bằng tất cả tình yêu thương Trongbữa cơm, anh Sáu gắp cho con một miếng trứng cá to vàng, đó là hành động chăm sóc bìnhthường của cha dành cho con.
Nhưng bé Thu không nhận ra ba mình nên cũng từ chối mọi sự quan tâm từ anh Sáu Nó hất cáitrứng ra khỏi bát khiến cơm văng tung tóe khắp cả mâm, và vì quá tức giận, anh Sáu đã “vungtay đánh vào mông nó và hét lên: -Sao mày cứng đầu quá vậy, hả?”
Hành động và lời nói của anh chỉ là sự giận dữ bột phát, nhất thời sau những tức giận, thất vọngđến không thể kìm nén trong suốt hai ngày qua Nỗi buồn bã, đau khổ của anh Sáu dường nhưđến tận cùng khi chỉ còn một đêm nữa thôi, anh sẽ phải trở lại căn cứ, rời xa vợ con
Cuối cùng, dù không muốn, giây phút chia tay cũng đã đến Anh Sáu bận sắp xếp đồ đạc rồi lại
lo tiếp bà con, họ hàng đến chia tay nên không chú ý nhiều đến con nữa Thế nhưng ngay lúc anhchuẩn bị đi, bé Thu lại chạy đến ôm chầm lấy cổ anh và cất tiếng gọi ba mà anh Sáu đã mongchờ bấy lâu nay Sự buồn bã được thay thế bằng xúc động, hạnh phúc Anh khóc Khóc vì vui, vìhạnh phúc, khóc vì tiếc nuối khi giây phút chia ly đã cận kề
Không muốn để con nhìn thấy những giọt nước của mình bởi không muốn không khí buổi chiatay trở nên nặng nề, “anh Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt” Chính anh cũngkhông muốn phải xa con, giá như thời gian cứ dừng lại mãi ở giây phút này, anh sẽ có thể cảmnhận được tình yêu thương cùng niềm mong nhớ mà con gái anh dành cho người cha dấu yêucủa mình suốt những năm tháng qua
Nhưng đó tất nhiên chỉ là một điều ước không thể trở thành sự thật, những giọt nước mắt tiếcnuối nhanh chóng được anh Sáu lau đi, bởi nếu để bé Thu nhìn thấy sự yếu đuối ấy, con bé sẽkhông để cho anh đi Giây phút chia tay cũng chính là thời khắc anh Sáu chính thức được đoàn
tụ với con gái Thật éo le, đau đớn!
Mang theo tình yêu thương và lời hứa mua cho con chiếc lược ngà trở về căn cứ, khi nhặt đượckhúc ngà, anh Sáu đã “hớt hải chạy về, tay cầm khúc ngà đưa lên khoe với tôi Mặt anh hớn hởnhư một đứa trẻ được quà” Lời hứa với con gái sắp được hoàn thành, anh Sáu tràn ngập niềmvui, hạnh phúc
Ở giữa chiến trường máu lửa khốc liệt, anh càng mong nhớ con gái nhiều hơn Làm cho con câylược bằng tất cả tình yêu thương và niềm mong nhớ, anh Sáu càng khát khao được trở về gặp lạicon: “Anh cưa từng chiếc răng lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc” Tất cả tìnhcảm của anh được gửi gắm ở “hàng chữ nhỏ mà anh đã gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: “Yêunhớ tặng Thu con của ba””
Với tình yêu thương và niềm mong nhớ con tha thiết, anh Sáu đã trở thành nghệ nhân một lầnduy nhất trong cuộc đời Chiếc lược ngà do chính tay mình làm ra dường như đã giải tỏa đượcmối ân hận vì đã trót đánh con mà anh vẫn day dứt, dằn vặt bấy lâu Chiếc lược ngà chính là biểutượng của tình cha con, tình phụ tử thiêng liêng, bất diệt, cũng chính là kỉ vật mà anh Sáu để lạicho con gái trước lúc hy sinh nơi chiến trường khốc liệt
Với lời văn giản dị, chân thành, nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã khắc họa nên nhân vật ông Sáu,nhân vật chính, cũng là nhân vật đóng vai trò cốt lõi làm nên thành công của tác phẩm Ông Sáuhiện lên trong truyện ngắn khiến người đọc xúc động, nghẹn ngào với tình yêu thương con thathiết, mãnh liệt, cùng với đó là tình yêu và sự hy sinh đối với độc lập, tự do của Tổ quốc
Câu chuyện khép lại, ông Sáu đã hy sinh nhưng chiếc lược ngà chắc chắn sẽ luôn ở bên bé Thunhư sự chăm sóc, che chở của người cha dành cho con gái mình
Trang 25Nhân ngày 20-11 kể cho các bạn nghe về một kỉ niệm đáng nhớ giữa mình và thầy cô
giáo cũ - mẫu 1
Tuổi học sinh, là tuổi đẹp đẽ, hồn nhiên nhất Chúng ta được vui chơi, được học tập vàtrong quãng thời gian ấy cũng có biết bao kỉ niệm đẹp đẽ với thầy cô và bè bạn Và trongchuỗi những kỉ niệm ấy, kỉ niệm khiến tôi không thể nào quên chính là kỉ niệm với cô Trang,tấm lòng, sự tận tâm cô dành cho tôi khiến tôi mãi khắc ghi trong tim
Tôi còn nhớ đó là giữa học kì I năm lớp tám, thầy giáo chủ nhiệm của chúng tôi nghỉ việctại trường để cùng gia đình chuyển vào Sài Gòn sinh sống Thầy không còn chủ nhiệm lớp làniềm thất vọng lớn nhất với chúng tôi Thầy là người hóm hỉnh, dạy rất giỏi lại luôn ân cần,quan tâm đến học sinh Lúc chia tay thầy ai cũng tiếc nuối, mấy bạn gái mau nước mắt còntúm tụm một chỗ khóc thút thít với nhau
Sau ngày thầy chuyển công tác, điều băn khoăn lớn nhất với chúng tôi chính là ai sẽ làmchủ nhiệm lớp Chúng tôi đoán già, đoán non người thì cho rằng thầy Cường phát-xit, ngườilại cho rằng cô Loan hiền thục,… Nhưng tất cả mọi dự đoán của chúng tôi đều chệch hướng,giáo viên chủ nhiệm mới của chúng tôi là một cô giáo hoàn toàn mới, cô vừa vào trường nămnay, nên vẫn chưa ai quen mặt
Sáng thứ hai, sau tiết chào cờ, cô vào chào và làm quen với cả lớp Cô người dong dỏngcao, khuôn mặt thanh tú, ưa nhìn, mái tóc được nhuộm màu nâu hạt dẻ, bồng bềnh, lượn sóngtrông rất đẹp mắt Giọng cô ấm nhưng rất âm vang và có uy lực Cô tự giới thiệu cô tênTrang và sẽ là chủ nhiệm lớp tôi hai năm học còn lại, cô là giáo viên dạy bộ môn Toán
Tiết học đầu tiên của cô chúng tôi đã bày đủ trò để cô không thể dạy học, đứa nói chuyện,đứa ngủ gục,… chúng tôi làm như vậy như là một cách phản ứng lại khi cô làm chủ nhiệmlớp Vì cái bóng của thầy giáo cũ quá lớn, sự xuất hiện của cô dù biết đó là cô được phâncông công tác nhưng tôi vẫn cảm tưởng như cô là người đã đẩy người thầy yêu quý củachúng tôi đi Đó quả là một suy nghĩ ích kỉ và nhỏ nhen Bao nhiêu cố gắng, nỗ lực và nhiệthuyết cô dành cho chúng tôi đều đổ xuống sông xuống biển, tôi thấy hiện lên trong sâu thẳmmắt cô là nỗi buồn và sự thất vọng Là một giáo viên mới vào nghề lại gặp phải ngay nhữnghọc trò nghịch ngợm như chúng tôi có lẽ cô cảm thấy chán nản nhiều lắm Nhưng cô vẫn hếtsức cương quyết, với những bạn không chú ý, mất trật tự cô lập tức yêu cầu lên bảng trả lờicâu hỏi, hoặc có những hình phạt công ích như dọn vệ sinh cho cả lớp,… còn với những bạnchăm chỉ học hành cô luôn có phần thưởng để động viên, khuyến khích Nhưng có lẽ nhưvậy vẫn là chưa đủ, chỉ đến khi có một biến cố xảy ra thì mọi suy nghĩ của chúng tôi mớithay đổi
Sáng hôm ấy, sau tiết thể dục, chúng tôi vào học tiết cuối cô dạy, ai nấy đều mệt bải hoải
và không còn tinh thần học tập Vừa bắt đầu tiết học chưa lâu thì tôi - cô gái khỏe mạnh nhấtlớp bỗng thấy đầu óc choáng váng, mọi thứ xung quanh tôi nhòe dần đi, đầu tôi nặng trĩu, tôigục xuống bàn ngất đi Khuôn mặt tôi như được các bạn kể lại thì tái mẹt không còn giọtmáu, mô hôi rịn ra trên khắp mặt và tay Ai cũng vô cùng sợ hãi, cô đang giảng bài vội vãchạy xuống với tôi Cô để tôi nằm thẳng và lấy ngón trỏ day vào nhân trung, một lúc sau thìtôi tỉnh Người đầu tiên tôi thấy là cô, khuôn mặt cô lo lắng, mắt đã ngân ngấn nước, cô liêntục hỏi tôi có sao không Và dường như vẫn chưa yên tâm, cô vội vàng bế thốc tôi xuốngphòng y tế Tôi không thể ngờ rằng người có vóc dáng nhỏ bé, gầy gò như vậy lại có thể bếđược tôi lên, bởi tôi không hề nhỏ bé Có lẽ là sức mạnh của tình yêu thương và trách nhiệm
đã giúp cô có sức khỏe phi thường như vậy Thì ra tôi ngất đi là do không ăn sáng, trong tiếtthể dục lại chạy nhiều thành ra quá sức mà hạ đường huyết nên ngất đi Cô ở bên cạnh tôiđến tận lúc cha mẹ tôi đến thì cô mới trở về Sáng hôm sau đến lớp tôi đã thấy hộp sữa và cáibánh để trên bàn với lời dặn: “Nhớ ăn sáng đầy đủ và hăng say học tập em nhé” Nét chữ ấychỉ có cô Trang chứ không còn của ai khác nữa Sau ngày hôm ấy, chúng tôi đã có cái nhìn
Trang 26về cô, chúng tôi học tập chăm chỉ và ngoan ngoãn Từ đó cho đến giờ, tình cảm của chúngtôi dành cho cô ngày càng lớn hơn, đó là sự kính trọng, lòng biết ơn với một cô giáo trẻ nhiệthuyết, tận tâm.
Năm nay đã học lớp 9 thời gian tôi còn được học cô không còn nhiều Tôi tự hứa sẽ học tậpthật tốt để không phụ lòng mong mỏi của cô Cô sẽ là một kỉ niệm đẹp đẽ, một tấm gương về
sự kiền trì, bền bỉ để tôi học tập và noi theo
Trang 27Phân tích Viếng lăng Bác - mẫu 1
Trong thơ ca ca ngợi về chủ tịch Hồ Chí Minh thì có rất nhiều những tác phẩm thơ hay vàđặc sắc Thế nhưng không phải bài thơ viết về Bác nào cũng có thể nói được những xúc cảmđến nghẹn ngào như trong bài thơ Viếng lăng Bác của nhà thơ Viễn Phương
Không thể phủ nhận được bài thơ Viếng Lăng Bác là một trong những bài thơ đã thànhcông trong việc diễn tả niềm kính yêu, sự xót thương và lòng biết ơn vô hạn của ViễnPhương đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc - Hồ Chí Minh bằng một ngôn ngữ tình tế,tâm tình và giàu xúc cảm
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Ngay từ câu thơ đầu tiên thì khi từ chiến trường miền Nam, nhà thơ Viễn Phương cũng đãmang theo trong mình với biết bao tình cảm thắm thiết của đồng bào và chiến sĩ ra viếng lăngBác Hồ kính yêu Có thể nói đây cũng chính là một cuộc hành hương của người chiến sĩ Từ
xa, nhà thơ đã nhìn thấy hàng tre ẩn hiện trong sương khói trên quảng trường Ba Đình lịch
sử Khi mà màn sương trong câu thơ gợi lên một không khí thiêng liêng gợi một miền cổ tích
xa xưa Ấn tượng đầu tiên với người con ở trong Nam khi ra đến lăng Bác cũng chính làhàng tre Cây tre với dáng đứng thẳng cũng vô cùng quen thuộc với chúng ta và đặc biệt câytre lại còn có đặc tính đứng thẳng, sống được ở nơi đất sỏi và đất bạc màu nữa Hình ảnhhàng tre như tượng trưng cho sự cần cù, chịu thương chịu khó của người nông dân của conngười Việt Nam
Viễn Phương cũng thật tài tình khi ông cũng đã miêu tả cảnh quan (phía ngoài) lăng Bác,nhà thơ lúc này đây thật tinh tế khi ông tạo nên những suy nghĩ sâu sắc về phẩm chất tốt đẹpcủa nhân dân ta Với khổ thơ tiếp theo nói về Bác Bác Hồ cũng chính là một người con ưu túcủa dân tộc và nói như Phạm Văn Đồng thì Bác là tinh hoa và khí phách của nhân dân ViệtNam
Tiếp theo đó là hai câu thơ sóng nhau, hô ứng nhau với hai hình ảnh mặt trời Một mặttrời thiên nhiên, rực rỡ, vĩnh hằng Cứ như thường lệ mặt trời ngày ngày đi qua trên lăng vàthấy ở trong lăng còn có mặt trời rất đỏ - Bác Hồ Câu thơ ẩn dụ thật đẹp và mang lại chongười đọc những ấn tượng sâu xa biết bao nhiêu
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Để có thể hòa nhập vào "dòng người" đến lăng viếng Bác, lúc này đây thì nhà thơ xúcđộng bồi hồi rồi thành kính cũng như nghiêm trang Dòng người lúc này đây cũng như đangnối tiếp nhau đi viếng lăng Bác chẳng khác nào những tràng hoa có muôn sắc để có thể bày
tỏ được lòng biết ơn, sự thành kính của nhân dân đối với Bác Hồ vĩ đại:
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân.
Viễn Phương thật tài tình biết bao nhiêu như cũng đã sử dụng từ “Dâng” như cũng đã lạichứa đựng bao tình cảm, bao tình nghĩa Nhà thơ Viễn Phương không nói "bảy chín tuổi" màlại nói rằng “bảy mươi chín mùa xuân” có thể nhận thấy được đây chính là một cách nói rấtthơ nữa
Tiếp theo đến với khổ thơ thứ ba nói về sự vĩnh hằng bất diệt của Bác Bác như chỉ đangnằm ngủ một giấc ngủ vô cùng bình yên trong một khung cảnh thơ mộng Bác vốn yêu trănglắm Nhà thơ Viễn Phương bằng những cảm thấy "Bác yên ngủ" một cách thanh thản ở giữamột vầng trăng dịu hiền Khi nhìn thấy Bác ngủ mà nhà thơ đau đớn, xúc động Độc giả khiđọc thấy câu thơ “mà sao nghe nhói ở trong tim” diễn tả sự đau đớn, như quặn thắt và tiếcthương đến cực độ Tác giả Viễn Phương dường như cũng lại có một lối viết hàm súc, đầy thi
vị và có những câu chữ để lại nhiều ám ảnh trong lòng người đọc
Trang 28Ấn tượng nhất không thể không nói đến khổ thơ cuối nói lên cảm xúc của nhà thơ khi ra
về Đồng thời cũng lại biết bao lưu luyến, buồn thương Nhà thơ Viễn Phương cũng đã thểhiện các ước muốn hóa thân làm "con chim hót", mong muốn có thể thành đóa hoa tỏahương Hơn hết chính là mong muốn làm cây tre trung hiếu mới để được đền ơn đáp nghĩaNgười Thông qua đây ta nhận được câu thơ sâu lắng, hình ảnh thơ đẹp và độc đáo, hay đóchính là những cách biểu hiện cảm xúc vô cùng Nam Bộ Thực tế có thể đánh giá đây lànhững câu thơ trội nhất trong bài Viếng lăng Bác
Bài thơ Viếng lăng Bác, bài thơ ngắn mà ý thơ, hình tượng thơ, cảm xúc thơ sâu lắng,đồng thời lại còn mang được một hàm súc và đẹp Nhà thơ Viễn Phương đã chọn thể thơ mỗicâu tám từ, trong mỗi khổ bốn câu, toàn bài bốn khổ - một sự cân đối và vô cùng hài hòa đểbiểu hiện một giọng điệu thơ nghiêm trang, kính cẩn với Bác Thực sự đây là một bài thơhay, một bài ca ngân vang ca ngợi về Bác Hồ và thể hiện được một nỗi niềm của chính nhàthơ với Bác
Trang 29Nghị luận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ - mẫu 1
Cũng như mùa thu, mùa xuân cũng là chủ đề cho nguồn cảm hứng sáng tác vô tận của biếtbao thi sĩ xưa và nay để họ tạo nên chất ngọt của muôn ngàn vần thơ kì diệu khác nhau
Và mùa xuân trong thơ của Thanh hải cũng thật đẹp, thật nhiều ý nghĩa Không những đẹp từcảnh thiên nhiên mà đến tâm hồn Thanh Hải cũng thật đẹp
Đó là mùa xuân trong bài “Mùa xuân nho nhỏ” mà tác giả sáng tác không bao lâu trước khiqua đời (1980) Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp mùa xuân thiên nhiên, đất nước, con người và khátkhao cống hiến của nhà thơ, bộc lộ niềm lạc quan, vui say trong cảnh đất trời vào xuânnhưng cũng đầy trăn trờ và suy nghĩ
Hình ảnh của một mùa xuân rất Huế đã được tác giả mở đầu cho bài thơ:
“Mọc giữa dòng sông xanhMột bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiệnHót chi mà vang trời,Từng giọt long lanh rơi, Tôi đưa tay tôi hứng”
Đây là bức tranh mùa xuân được vẽ lên bằng tâm hồn của người nghệ sĩ với những nét chấmphá rất dễ thương rất tuyệt vời, một nét đặc trưng rất Huế đó là hình ảnh màu “tím biếc ” của
“một bông hoa” hòa với màu “xanh” của “dòng sông”
Một màu tím gợn nhẹ như màu tím hoa sim mọc giữa con sông xanh biếc hay như những tà
áo dài với màu tím nhẹ nhàng của những cô gái Huế Cả hai màu sắc đều hài hòa như vẫy gọimùa xuân
Động từ “Mọc” xuất hiện một cách đột ngột trong câu thơ như một lời báo hiệu của sự trỗidậy của sức vươn lên mạnh mẽ của một bông hoa giữa bốn bề sông nước mênh mông rộnglớn
Cả hai hình ảnh “dòng sông xanh” và “hoa tím biết” ấy đã gợi lên trong lòng người đọc mộtbức tranh mùa xuân tươi đẹp, tràn đầy sức sống
Bức tranh xứ Huế vào xuân lại càng sinh động hơn bởi tiếng hót líu lo của chim chiền chiện:
“Ơi con chim chiền chiệnHót cho mà vang trời,Từng giọt long lanh rơi, Tôi đưa tay tôi hứng”
Tiếng hót của chim chiền chiện vút cao, lảnh lót như mở thêm không gian, gợi cảm, trongtrẻo, đáng yêu
Từ cảm thán “Ơi” đặt ở đầu câu, một từ “chi” đứng sau động từ “hát” đã đưa cách nói ngọtngào, thân thương của Huế vào nhạc điệu của thơ tạo cho ta một cảm giác bình yên, sự dịudàng tha thiết của xứ Huế cố đô
Sự chuyển đổi cảm giác trong tác giả thật kì lạ từ thị giác sang thính giác và giờ là xúc giác
“tôi đưa tay tôi hứng” Sự chuyển đổi cảm giác này thể hiện sự say sưa, ngây ngất, nâng niucủa nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời vào xuân
Niểm vui đó, niềm hạnh phúc đó hoàn toàn khác với tâm trạng buồn chán trước cảnh xuânđất nước đang đắm chìm trong đêm đen nô lệ:
Tôi có chờ đâu, có đợi đâu,Đem chi xuân đến gợi thêm sầu?
Với tôi, tất cả như vô nghĩa, Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau!
Với những vầng thơ giản dị nhưng Thanh Hải vẫn miêu tả được mùa xuân cách mạng quêhương của tác giả:
Trang 30“Mùa xuân người cầm súng,Lộc giắt đầy trên lưng.
Mùa xuân người ra đồng,Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả, Tất cả như xôn xao…”
Hai câu thơ đầu tác giả muốn nhấn mạnh đến mùa xuân của người cầm súng và của người rađồng biểu thị cho hai nhiệm vụ chính lúc bấy giờ là bảo vệ và xây dưng đất nước
“Lộc” tượng trưng cho sự ấm no, “trúng mùa” của công việc sản xuất Người dân lao độngmuốn mình cống hiến hết sức lực, tài năng vào công việc xây dựng quê hương ngày một giàumạnh bởi vậy tất cả mọi người đều tự nguyện:
“Tất cả như hối hả, Tất cả như xôn xao…”
Điệp từ “tất cả” xuất hiện liên tục nhấn mạnh đây là nhiệm vụ chung của mỗi người Từ láy
“hối hả”, “xôn xao” gợi hình, gợi tả thể hiện nhịp độ khẩn trương, tươi vui,
Sức sống của “mùa xuân đất nước” còn được cảm nhận qua nhịp điệu hối hả, những âmthanh xôn xao của đất nước bốn ngàn năm, trải qua biết bao vất vả và gian lao để vươn lênphía trước và mãi khi mùa xuân về lại được tiếp thêm sức sống để bừng dậy, được hình dungqua hình ảnh so sánh rất đẹp:
“Đất nước bốn ngàn nămVất và vào gian laoĐất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước”
Không tự hào sao được khi đất nước đi lên từ “vất và”, “gian lao” Từ ngữ giản dị nhưngcũng đã tái hiện cuộc hành trình lịch sử của dân tộc ta khi chiến tranh cũng như thiên tai
“sáng chống bão giông, chiều ngăn nắng lửa”, đói nghèo không buông
Từ cảm xúc của thiên nhiên, đất nước, mạch thơ đã chuyển một cách tự nhiên sang bày tỏsuy ngẫm và tâm niệm của nhà thơ trước mùa xuân của đất nước
Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước thường gợi lên ở mỗi con người niềm khát khao và hivọng Một nhà thơ đã gắn bó trọn đời với đất nước, quê hương với một khát vọng cân thành
Hiến dâng “mùa xuân nho nhỏ” nghĩa là tất cả những gì tốt đẹp nhất, dù nhỏ bé của mỗingười cho cuộc đời chung cho đất nước
Điều tâm niệm đó thật chân thành, giản dị và tha thiết xin được làm một nốt trầm trong bảnhoà ca của cuộc đời nhưng là “một nốt trầm xao xuyến”
Điều tâm niệm của tác giả: “lặng lẽ dâng cho đời” chính là khát vọng chung của mọi người,
ở mọi lứa tuổi, chứ đâu phải của riêng ai
Đến khổ thơ tiếp theo, tác giả đã giúp ta hiểu rõ hơn nhan đề của bài thơ – Mùa xuân nhonhỏ:
Trang 31“Một mùa xuân nho nhỏLặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
“Mùa xuân ta xin hát Câu Nam ai, Nam Bình”
Những lời tâm sự cuối cùng của người sắp mất luôn là những lời thực sự, luôn chứa chantình cảm, ước nguyện sâu lắng nhất và bài thơ này cũng chính là những điều đúc kết cả cuộcđời của ông
Tóm lại bài thơ đã sử dụng thể thơ năm chữ, mang âm hưởng dân ca nhẹ nhàng tha thiết,giàu hình ảnh, nhạc điệu, cất trúc thơ chặt chẽ, giọng điệu đã thể hiện đúng tâm trạng, cảmxúc của tác giả
Nét đặc sắc của bài thơ là ở chỗ nó đề cập đến một vấn đề lớn và quan trọng “nhân sinh”, vấn
đề ý nghĩa cuộc sống của mỗi cá nhân được Thanh Hải thể hiện một cách chân thành, thiếttha, bằng giọng văn nhỏ nhẹ như một lời tâm sự, gửi gắm của mình với cuộc đời
Nhà thơ ước nguyện làm một “mùa xuân” nghĩa là sống đẹp, sống với tất cả sức sống tươi trẻcủa mình nhưng rất khiêm nhường; là “một mùa xuân nho nhỏ” góp vào “mùa xuân lớn” củađất nước của cuộc đời chung
Bài thơ cũng có ý nghĩa hơn khi Thanh Hải nói về “mùa xuân nho nhỏ” nhưng nói được tìnhcảm lớn, những xúc động của chính tác giả và của cả chúng ta