BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP LỚN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN Đề tài Tiền tệ Họ và tên Tô Thị Hương Quỳnh MSV 11194516 Lớp Kinh tế chính trị Mác Lênin 24 GVHD Th[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
BÀI TẬP LỚN
KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN
Đề tài: Tiền tệ
Họ và tên: Tô Thị Hương Quỳnh MSV: 11194516
Lớp: Kinh tế chính trị Mác-Lênin_24 GVHD:Ths Nguyễn Thị Mai Lan
Hà nội, năm 2020
Trang 3BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
BÀI TẬP LỚN
KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN
HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM
Hà Nội , ngày 21 tháng 5 năm 2020
Trang 4MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 5
LỜI CẢM ƠN 6
GIỚI THIỆU 7
Phần I Lý luận 7
1 Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế 7
2 Các hình thức hội nhập kinh tế quốc tế 8
3 Tính tất yếu khả quan của hội nhập kinh tế quốc tế 8
4 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế 10
PHẦN II Thực trạng 10
1 Quá trình hôi nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 10
2 Thành tựu khi hội nhập: 11
3 Hạn chế 11
4 Tác động của hội nhập đến phát triển của Việt Nam 11
4.1 Tác động tích cực: 11
4.2 Tác động tiêu cực 13
PHẦN III Giải pháp 13
Trang 5LỜI MỞ ĐẦU
Nền kinh tế nước ta đã trải qua rất nhiều thời kì đổi mới và phát triển Trong thời kì bao cấp, nền kinh tế trong nước còn lạc hậu , trì trệ , đời sống nhân dân khổ cực triền miên Tuy nhiên giai đoạn sau năm 1986 – tức thời kì Đổi mới, nền kinh tế đã dần phục hồi và có những bước phát triển nhất định Đất nước từ thiếu ăn triền miên đến năm 1990 đã vươn lên đáp ứng đủ nhu cầu trong nước , ngoài ra còn có dự trữ và xuất khẩu
Ngày nay , để nền kinh tế nước ta tiếp tục phát triển thì việc hội nhập kinh tế quốc tế là điều tất yếu xảy ra Ở phạm vi quốc tế, một quốc gia muốn phát triển phải liên kết , hợp tác, trao đổi với các quốc gia khác
Trong một thế giới hiện đại, sự phát triển của kinh tế thị trường đòi hỏi nước ta phải mở rộng thị trường, hình thành thị trường khu vực và quốc tế Đây chính là động lực chủ yếu thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế
Với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về nền kinh tế và sự hội nhập kinh tế của
nước ta nên em đã chọn đề tài : “ Hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam ”
Trang 6LỜI CẢM ƠN
Quãng thời gian học kì II tại trường do có ảnh hưởng của dịch CoVid-19 nên việc dạy học của cô cũng như việc học tập của sinh viên chúng
em đã bị dán đoạn rất lớn Tuy nhiên cả nhà trường và sinh viên NEU đã đều rất
cố gắng học tập online qua hệ thống LMS để đảm bảo tiến trình học tập của sinh viên chúng em Bản thân em đã thu nhận được nhiều kiến thức về kinh tế chính trị ML mới mẻ và thú vị do cô truyền đạt.Nhưng do còn ít kinh nghiệm trong thực tế , nhận thức của bản thân còn hạn chế và khuôn khổ bài tập này em không tham vọng có thể giải quyết thấu đáo về hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam nhưng em mong bản thân có thể làm rõ một phần nào đó và ý kiến của mình đưa ra có thể giúp ích cho việc nghiên cứu sau này.Có thể bài tập lớn này không tránh khỏi thiếu sót trong quá trình nghiên cứu và trình bày , em rất mong được sự đóng góp ý kiến của cô và các bạn để bài tập được hoàn chỉnh hơn
Em xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của cô trong quá trình học tập và hoàn thành bài tập lớn này
Em xin trân trọng cảm ơn
Hà Nội , ngày 21 tháng 5 năm 2020
Trang 7GIỚI THIỆU
Kinh tế là 1 lĩnh vực vô cùng rộng lớn , nó đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định sự phát triển phồn vinh của một đất nước Không một quốc gia nào có thể sống hạnh phúc ấm no khi kinh tế không vững vàng Nền kinh tế Việt Nam những năm gần đây đều có nét khởi sắc , năm 2018, nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng 7,08% so với năm 2017 – mức tăng cao nhất trong 11 năm qua Qua một vài thông tin trên cho thấy nền kinh tế Việt Nam có sự phát triển
và thay đổi theo thời gian Điều đó cho thấy Chính phủ đã có nhận thức đúng đắn về sự phát triển và đưa ra những quyết định sáng suốt cho nền kinh tế Việt, trong đó không thể thiếu chính sách hội nhập kinh tế quốc tế.Từ năm 1986 đến nay, Việt Nam đã tiến hành công cuộc đổi mới và đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế với phương châm “đa dạng hoá, đa phương hoá quan hệ đối ngoại Việt Nam sẵn sàng là bạn của tất cả các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển”
Để tìm hiểu cụ thể hơn về chủ đề hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam , em xin trình bày chi tiết ở phần nội dung chính.
Phần I Lý luận
1 Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế
Trang 8Có nhiều định nghĩa khác nhau về hội nhập kinh tế quốc tế.
Theo Wilfred J Ethier (1995) định nghĩa: Hội nhập kinh tế quốc tế “là việc cắt giảm các rào cản đối với các giao dịch kinh tế của các công dân ở các quốc gia khác nhau” Tác giả cũng nhấn mạnh, hội nhập kinh tế quốc tế sẽ dẫn đến các nền kinh tế sẽ ngày càng phụ thuộc lẫn nhau
Theo Businessdictionary com, hội nhập kinh tế quốc tế là “việc loại bỏ các rào cản thuế quan và phi thuế quan đối với các luồng di chuyển hàng hóa, dịch vụ và yếu tố sản xuất giữa các quốc gia hoặc giữa các khu vực khác nhau của một quốc gia”
Theo quan điểm của Bela Balassa (1961), hội nhập kinh tế quốc tế được hiểu với tư cách là quá trình và một trạng thái (state of affairs) Với tư cách là một quá trình, hội nhập kinh tế quốc tế hướng tới các biện pháp được tạo ra nhằm loại bỏ sự phân biệt đối xử giữa các chủ thể kinh tế thuộc các quốc gia khác nhau Với tư cách là một trạng thái, hội nhập kinh tế quốc tể có thể được coi
là sự biến mất của các hình thức khác nhau của việc phân biệt đối xử giữa các nền kinh tế quốc gia
Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình quốc gia đó thực hiện gắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế chung
2 Các hình thức hội nhập kinh tế quốc tế
- Theo chủ thể tham gia: liên kết nhỏ (liên kết vi mô) và liên kết vĩ mô (liên kết vĩ mô)
- Theo các cấp độ liên kết (mức độ hợp tác giữa các thành viên):
• Khu vực mậu dịch tự do;
• Liên minh thuế quan (liên minh hải quan);
• Thị trường chung;
• Liên minh tiền tệ;
• Liên minh kinh tế
3 Tính tất yếu khả quan của hội nhập kinh tế quốc tế
* Thứ nhất, do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế
Trang 9Theo Manfred B Steger, toàn cầu hóa là “chỉ một tình trạng xã hội được tiêu biểu bởi những mối hỗ trợ liên kết toàn câu chặt chẽ về kinh tế, chính trị, văn hóa, môi trường và các luồng luân lưu đã khiến cho nhiều biên giới và ranh giới đang hiện hữu thành không còn thích hợp nữa”
Toàn cầu hoá kinh tế chính là sự gia tăng nhanh chóng các hoạt động kinh tế vượt qua mọi biên giới quốc gia, khu vực, tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trong sự vận động phát triển hướng tới một nền kinh tế thế giới thống nhất
Toàn cầu hóa đi liền với khu vực hóa Khu vực hoá kinh tế chỉ diễn ra trong một không gian địa lý nhất định dưới nhiều hình thức như khu vực mậu dịch tự do, đồng minh, thuế quan, thị trường chung,…nhằm mục đích hợp tác
và hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển, từng bước xoá bỏ những cản trở trong việc di chuyển tư bản, lực lượng lao động… tiến tới tự do hoá hoàn toàn những di chuyển nói trên giữa các nước thành viên trong khu vực
Toàn cầu hóa kinh tế đã lôi cuốn tất cả các nước vào hệ thống phân công lao động quốc tế, các mối liên hệ quốc tế của sản xuất và trao đổi ngày càng gia tăng, khiến cho nền kinh tế của các nước trở thành một bộ phận hữu cơ
và không thể tách rời nên kinh tế toàn cầu Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra cơ hội để các quốc gia giải quyết những vấn đề toàn cầu đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều, tận dụng được các thành tựu của cách mạng công nghiệp, biến nó thành động lực cho sự phát triển
* Thứ hai, hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay Với các nước đang và kém phát triển thì hội nhập kinh tế quốc tế là cơ hội để tiếp cận và sử dụng được các nguồn lực bên ngoài như tài chính, khoa học công nghệ, kinh nghiệm của các nước cho phát triển của mình Các nước tư bản giàu có nhất, các công ty xuyên quốc gia đang nắm trong tay những nguồn lực vật chất và phương tiện hùng mạnh nhất để tác động lên toàn thế giới thì chỉ
có phát triển kinh tế mở và hội nhập quốc tế, các nước đang và kém phát triển mới có thể tiếp cận được nhưng năng lực này cho phát triển của mình
Hội nhập kinh tế quốc tế là con đường có thể giúp cho các nước đang
và kém phát triển có thể tận dụng thời cơ phát triển rút ngắn, thu hẹp khoảng cách với các nước tiên tiến, khắc phục nguy cơ tụt hậu ngày càng rõ rệt
Trang 10Hội nhập kinh tế quốc tế còn tác động tích cực đến việc tế vĩ mô Việc
mở cửa thị trường, thu hút vốn không chỉ thúc đẩy công nghiệp hoá mà còn tăng tích luỹ, cải thiện thâm hụt ngân sách, tạo niềm tin cho các chương trình hỗ trợ quốc tế trong cải cách kinh tế và mở cửa Hội nhập kinh tế quốc tế còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới và nâng cao mức thu nhập tương đối của các tầng lớp dân cư
4 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế
• Chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hội nhập thành công
Đối với Việt Nam, quá trình hội nhập phải được cân nhắc với lộ trình và hình thức tối ưu cùng các điều kiện trong nội bộ nền kinh tế và các mối quan hệ quốc
tế thích hợp
• Thực hiện đa dạng các hình thức, các mức độ hội nhập kinh tế quốc tế Hội nhập kinh tế quốc tế là thực hiện các hoạt động kinh tế đối ngoại của một nước gồm nhiều hình thức đa dạng như: ngoại thương, đầu tư quốc tế, hợp tác quốc tế,
Hội nhập kinh tế quốc tế có thể diễn ra theo nhiều mức độ, tùy thuộc vào mức
độ tham gia của một nước vào các hoạt động, quan hệ kinh tế đối ngoại, các tổ chức kinh tế khu vực hoặc quốc tế
Tiến trình hội nhập kinh tế được chia thành các mức độ từ thấp đến cao là: Thỏa thuận thương mại ưu đãi (PTA); Khu vực mậu dịch tự do (FTA); Liên minh thuế quan (CU); Thị trường chung; Liên minh kinh tế - tiền tệ
PHẦN II Thực trạng
1 Quá trình hôi nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam
- Thất bại nghiêm trọng trong cuộc cải cách “giá-lương-tiền”
- Liên Xô và các nước XHCN cắt giảm viện trợ
=> Năm 1986, lạm phát bùng nổ, tăng đến hơn 774%; chỉ số giá bán lẻ cũng tăng gần 590%
- Bối cảnh quốc tế thúc đẩy hội nhập kinh tế ở Việt Nam:
Trang 11• Toàn cầu hóa tiếp tục diễn ra và ngày càng sâu rộng.
• Kinh tế thế giới dù trải qua nhiều biến động và đứng trước những thách thức, song hội nhập kinh tế quốc tế là quy luật không thể đảo ngược
=> Hội nhập kinh tế quốc tế là 1 tất yếu khách quan đối với Việt Nam
2 Thành tựu khi hội nhập:
• Việt Nam đã mở rộng quan hệ kinh tế thương mại với các nước, các tổ chức quốc tế
• Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
• Thúc đẩy và thu hút vốn đầu tư nước ngoài
• Góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế, cải thiện tích cực môi trường trong nước
• Tiếp thu những thành tựu về KH-KT
3 Hạn chế
- Việc triển khai hội nhập kinh tế quốc tế chưa thực sự gắn kết đầy đủ với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, các chiến lược phát triển ngành
- Sức cạnh tranh của nền kinh tế, doanh nghiệp và sản phẩm của ta mặc dù
đã được cải thiện nhưng vẫn còn yếu so với các nước, kể cả các nước trong khu vực
- Chất lượng tăng trưởng vẫn chưa được cải thiện về căn bản Hiệu quả đầu
tư chưa được cao như mong muốn
- Công tác phối hợp về hội nhập giữa các bộ, ngành, giữa các cơ quan Trung ương với các địa phương, doanh nghiệp chưa tốt
- Các cam kết mở cửa thị trường của ta trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo điều kiện cho các nước đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa vào Việt Nam, trong khi đó, ta chưa thiết kế được những biện pháp bảo hộ phù hợp với cam kết quốc tế để bảo hộ sản xuất trong nước
4 Tác động của hội nhập đến phát triển của Việt Nam
4.1 Tác động tích cực:
Trong gần 30 năm qua,hội nhập kinh tế quốc tế đã đạt được các kết quả quan trọng đến lợi ích to lớn trong phát triển của các nước và những lợi ích cho cả
Trang 12người sản xuất và người tiêu dùng Từ một nước bị bao vây, cấm vận, chúng ta
đã bình thường hóa quan hệ với tất cả các nước và các tổ chức quốc tế, tiến đến thiết lập quan hệ và ký kết các hiệp định, thỏa thuận hợp tác và hội nhập kinh tế
ở tất cả các cấp độ song phương, khu vực và đa phương
- Hội nhập kinh tế giúp thúc đẩy thương mại phát triển, tạo điều cho sản xuất trong nước, tận dụng các lợi thế kinh tế của nước ta trong phân công lao động quốc tế, phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững và chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang chiều sâu và hiệu quả
- Hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của các sản phẩm,của các doanh nghiệp và của toàn bộ nền kinh tế Qua đó góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, làm tăng khả năng thu hút khoa học công nghệ hiện đại và đầu tư bên ngoài vào nền kinh tế
- Hội nhập kinh tế quốc tế đã góp phần quan trọng vào việc giải quyết việc làm, nâng cao trình độ , kỹ năng của lực lượng lao động, góp phần giải quyết nhiều vấn đề xã hội và phát triển bền vững nhờ những chính sách đẩy mạnh hợp tác giáo dục- đào tạo và nghiên cứu khoa học công nghệ hiện đại
- Hội nhập kinh tế quốc tế làm tăng cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước được tiếp cận thị trường quốc tế, tiếp cận các phương pháp hiện đại để nâng cao được năng lực cạnh tranh vơi các nước
- Hội nhập kinh tế quốc tế tạo cơ hội để cải thiện tiêu dùng trong nước, người dân đc thụ hưởng các sản phẩm hàng hóa dịch vụ đa dạng với giá cạnh tranh
- Hội nhập kinh tế quốc tế tạo tiền đề cho hội nhập về văn hóa giúp tiếp thu những giá trị tinh hoa của thế giới và làm giàu thêm văn hóa dân tộc
- Hội nhập kinh tế quốc tế còn tác động mạnh mẽ đến hội nhập chính trị để hướng một đất nước xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN dân chủ và văn minh
- Hội nhập kinh tế giup đảm bảo an ninh quốc gia, duy trì hòa bình ổn định khu vực và quốc tế để tập trung phát triển kinh tế xã hội giúp đất nước đi lên và phát triển phồn thịnh hơn
Trang 134.2 Tác động tiêu cực
Không chỉ đem lại những lợi ích to lớn từ việc hội nhập kinh tế quốc tế, chúng
ta còn phải chịu nhiều những thách thức tiêu cực vơi những rủi ro, bất lợi gặp phải:
- Làm ra tăng sự cạnh tranh gay gắt khiến nhiều doanh nghiệp, ngành kinh
tế phải gặp những bất lợi lớn gây hậu quả bất lợi về kinh tế và xã hội
- Làm tăng sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước những biến động lớn trong trường quốc tê
- Phát sinh nhiều vấn đề phức tạp đối với việc duy trì an ninh, ổn định trật
tự và an toàn xã hội
- Phân phối không công bằng làm tăng khoảng cách giàu nghèo, nguy cơ chuyển dịch cơ cấu kinh tế tự nhiên theo một hướng bất lợi
- Tạo ra một số thách thức với quyền lực NN, bản sắc văn hóa dân tộc truyền thống bị xói mòn
Tóm lại hội nhập kinh tế quốc tế vừa co khả năng tạo ra cơ hội thuận lợi cho sự phát triển kinh tê vừa có thể dẫn đến nguy cơ to lớn mà hâu quả rất khó lường Vì vậy vấn đề hội nhập kinh tế là một vấn đề cần phải đặc biệt coi trọng
PHẦN III Giải pháp
Hiện tại bối cảnh kinh tế quốc tế và khu vực đang chuyển biến nhanh , cách mạng công nghệ 4.0 đang phát triển cực kì mạnh mẽ và , khoa học công nghệ đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế tri thức Đây vừa là cơ hội để Việt Nam bứt phá, rút ngắn khoảng cách phát triển vừa là thách thức và nếu không bắt kịp thì nguy cơ tụt hậu là hiện hữu
Bối cảnh tình hình quốc tế đặt ra cho thấy việc hội nhập kinh tế toàn diện là vô cùng quan trọng và cấp thiết Hội nhập quốc tế theo hướng hiệu lực và hiệu quả hơn nhằm nắm bắt các cơ hội , vượt qua thách thức để hội nhập quốc tế trở nên hiệu lực và hiệu quả , trở thành phương tiện hữu ích để phát triển kinh tế , đảm bảo an ninh quốc gia