LỜI MỞ ĐẦU Đề án môn học GVHD TS Tạ Lợi LỜI MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài Lịch sử phát triển và vai trò của tỷ giá hối đoái gắn liền với qúa trình lớn mạnh không ngừng của nền kinh tế thế giới và quan hệ[.]
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài
Lịch sử phát triển và vai trò của tỷ giá hối đoái gắn liền với qúa trình lớnmạnh không ngừng của nền kinh tế thế giới và quan hệ kinh tế quốc tế Cũnggiống như vai trò của giá cả trong nền kinh tế thị trường, tỷ giá hối đoái có tácđộng quan trọng tới những biến đổi của nền kinh tế thế giới nói chung và nềnkinh tế của mỗi quốc gia nói riêng Nó có thể thay đổi vị thế và lợi ích của cácnước trong quan hệ kinh tế quốc tế
Tỷ giá hối đoái trực tiếp tác động đến sự thăng bằng trong cán cân thanhtoán quốc tế của một quốc gia, mà trước hết là những thay đổi trong cán cântài khoản vãng lai Người ta thường nhận thấy rằng cán cân thương mại (Nộidung chủ yếu của cán cân tài khoản vãng lai) của một nước có thể xấu đi haytốt lên khi có những biến động của tỷ giá hối đoái, nếu tỷ giá hối đoái tăng(đồng nội tệ mất giá) thì sẽ khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu nhưvậy cán cân thanh toán quốc tế của một nước sẽ được cải thiện và ngược lạinếu tỷ giá hối đoái giảm (đồng nội tệ lên giá) thì sẽ hạn chế xuất khẩu vàkhuyến khích nhập khẩu làm cho cán cân thanh toán trở nên xấu đi.Hiểu được
sự biến động của tỷ giá hối đoái và những tác động của tỷ giá đối với hoạtđộng ngoại thương nói chung và hoạt động nhập khẩu nói riêng là một vấn đềkhông chỉ của Việt Nam mà còn của nhiều quốc gia trên thế giới
Có thể nói đối với hoạt động xuất khẩu hay nhập khẩu thì tỷ giá hối đoái
là rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp.Một nghiên cứu gần đây cho thấy :Nhiều doanh nghiệp cho rằng biến động tỷ giá ngoại hối là rào cản lớn nhấtcho sự phát triển kinh doanh (71% so với 48% nửa đầu 2010), theo sau là chiphí vận chuyển, giao nhận, và lưu kho (43%), chính sách về thương mại củanhà nước (36%)
Nghiên cứu vấn đề này là một đề tài mang tính cấp thiết trong thời gian gần
đây Do đó , em đã chọn đề tài :” Tác động của tỷ giá hối đoái USD/VND
đối với hoạt động nhập khẩu ở Việt Nam ” làm đề tài nghiên cứu nhằm làm
rõ tác động tích cực và tiêu cực của sự biến động tỷ giá đối với hoạt độngnhập khẩu ở Việt Nam
Trang 22.Mục tiêu nghiên cứu
Phân tích , đánh giá tác động của tỷ giá hối đoái đối với hoạt động nhập khẩu
ở Việt Nam
Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường tác động tích cực của tỷ giá hốiđoái đối với hoạt động nhập khẩu ở Việt Nam
3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Tỷ giá hối đoái và tác động của tỷ giá đối vớihoạt động nhập khẩu ở Việt Nam
Phạm vi nghiên cứu: Tác động của tỷ giá USD/VND đối với hoạt độngnhập khẩu hàng hóa hữu hình trong giai đoạn 2008-2010
4.Phương pháp nghiên cứu:
Vận dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp phương pháp phântích, tổng hợp, so sánh, dùng bảng biểu và số liệu để minh họa
5.Nội dung nghiên cứu :
Đề án gồm 3 phần, phần mở đầu, nội dung và kết luận
Phần nội dung bao gồm 3 chương
Chương 1: Tác động của tỷ giá USD/VND đối với hoạt động nhập khẩu ở
Việt Nam và sự cần thiết hạn chế tác động tiêu cực của tỷ giá đối với hoạt động nhập khẩu
Chương 2: Phân tích tác động của tỷ giá USD/VND đối với hoạt động nhập
khẩu ở Việt Nam
Chương 3:Một số giải pháp nhằm tăng tường tác động tích cực của tỷ giá
USD/VND hối đoái đối với hoạt động nhập khẩu ở Việt Nam
Trang 3CHƯƠNG 1:TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ USD/VND ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU Ở VIỆT NAM VÀ SỰ CẦN THIẾT HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA TỶ GIÁ USD/VND ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG NHẬP KHẨU 1.1 Tổng quan về hoạt động nhập khẩu ở Việt Nam
Trong 9 tháng đầu năm 2010 ,tổng kim ngạch nhập khẩu của nước ta là59,93 tỷ USD, tăng 22,4% so với cùng kỳ năm trước Trong đó, trị giá nhậpkhẩu từ khu vực FDI trong 9 tháng năm 2010 là 25,76 tỷ USD, tăng 42,8% sovới cùng kỳ năm trước và chiếm gần 43% tổng kim ngạch nhập khẩu của cảnước
Một số mặt hàng nhập khẩu chính
Chất dẻo nguyên liệu: trong tháng nhập khẩu 220 nghìn tấn, giảm nhẹ
2,7% so với tháng trước và đạt trị giá là 330 triệu USD, tăng 0,2% Hết quýIII/2010, tổng lượng chất dẻo nguyên liệu nhập khẩu của cả nước là 1,75 triệutấn, kim ngạch là 2,71 tỷ USD, tăng 7,5% về lượng và 35,4% về trị giá so vớicùng kỳ năm trước
Hết 9 tháng/2010, chất dẻo nguyên liệu được nhập khẩu vào Việt Namchủ yếu có xuất xứ từ: A rập Xêút: 318 nghìn tấn, tăng 71,2%; Hàn Quốc: 316nghìn tấn, tăng 4,9%; Đài Loan: 265 nghìn tấn, tăng 10,2%; Thái Lan: 191nghìn tấn, giảm 10,3%; …
Xăng dầu các loại: lượng nhập khẩu xăng dầu các loại ở mức thấp nhất
kể từ tháng 10/2008 với 594 nghìn tấn, trị giá là 357 triệu USD, giảm 30% vềlượng và giảm 33,7% về trị giá so với tháng 8/2010 Hết 3 quý/2010, tổnglượng nhập khẩu xăng dầu của cả nước là 7,68 triệu tấn với kim ngạch đạt4,77 tỷ USD, giảm 22,7% về lượng và tăng nhẹ 1,9% về trị giá
Xăng dầu các loại nhập khẩu vào Việt Nam trong 9 tháng qua chủ yếu cóxuất xứ từ: Singapore với 2,8 triệu tấn, giảm 27,6%; tiếp theo là Trung Quốc:1,27 triệu tấn, giảm 32%; Đài Loan: 933 nghìn tấn, giảm 48%; Hàn Quốc:
889 nghìn tấn, giảm 3%; Malayxia: 548 nghìn tấn, tăng 34,6%;…
Sắt thép các loại: Trong tháng, lượng sắt thép các loại nhập khẩu là 832
nghìn tấn với kim ngạch đạt 582 triệu USD, tăng 27,4% về lượng và tăng
Trang 420,8% về trị giá Hết tháng 9/2010, lương nhập khẩu nhóm hàng này là 6,2triệu tấn với kim ngạch đạt 4,3 tỷ USD, giảm 12,6% về lượng và tăng 13,5%
về trị giá
Việt Nam nhập khẩu sắt thép trong 9 tháng/2010 chủ yếu có xuất xứ từ:Trung Quốc với 1,65 triệu tấn, tăng 97,5%; Nhật Bản: 1,16 triệu tấn, tăng11%; Hàn Quốc: hơn 1 triệu tấn, tăng 45%; Nga: 633 nghìn tấn, giảm 53%;Đài Loan: 567 nghìn tấn, giảm 39%; Malaysia : 515 nghìn tấn, giảm 3,2%;…
Nhóm hàng nguyên liệu, phụ liệu ngành dệt may, da, giày: trong
tháng nhập khẩu đạt 831 triệu USD, tăng nhẹ 1,8% so với tháng trước Trong
đó trị giá nhập khẩu vải là 456 triệu USD, tăng 2,7%; nguyên phụ liệu dệtmay da giày 216 triệu USD, giảm 0,9%; xơ sợi dệt là 99 triệu USD, tăng10,9% và bông 59 triệu USD, giảm 7,7%
Hết tháng 9/2010, nhập khẩu nguyên phụ liệu ngành dệt may da giày đạtkim ngạch hơn 7 tỷ USD, tăng 34% so với cùng kỳ năm 2009 Trong đó, nhậpkhẩu của khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là 4,47 tỷ USD, tăng35% so với cùng kỳ năm 2009
Các thị trường chính cung cấp nhóm hàng này cho Việt Nam trong 9tháng qua là: Trung Quốc: 2,2 tỷ USD, tăng 52%; Đài Loan: 1,25 tỷ USD,tăng 17%; Hàn Quốc: 1,23 tỷ USD, tăng 20%; Hồng Kông: 383 triệu USD,tăng 26%;…
Ô tô nguyên chiếc: trong tháng, lượng ôtô nguyên chiếc nhập khẩu là
4,79 nghìn chiếc, tăng 2,3% so với tháng trước, nâng lượng nhập khẩu 9tháng/2010 lên gần 37 nghìn chiếc với trị giá là 683 triệu USD
Xe ôtô nguyên chiếc nhập khẩu vào Việt Nam trong 9 tháng/2010 chủyếu có xuất xứ từ Hàn Quốc với gần 20 nghìn chiếc, giảm 32,7% so với cùng
kỳ năm 2009 Tiếp theo là nhập khẩu từ Nhật Bản: 3,74 nghìn chiếc, giảm13,1%; từ Trung Quốc: 3,08 nghìn chiếc, tăng gần 8%; từ Đài Loan: 3,04nghìn chiếc, tăng 41,8% so với 9 tháng/2009
Trang 5Biểu đồ 1.1 :Diến biến tình hình xuất nhập khẩu và cán cân thương mại 9
tháng đầu năm 2010
Thông qua biểu đồ , xuất khẩu đạt 51,53 tỷ USD, tăng 23,3% và nhậpkhẩu là 59,93 tỷ USD, tăng 22,4% Thâm hụt thương mại hàng hoá trong 3quý năm 2010 là 8,4 tỷ USD, bằng 16,3% kim ngạch xuất khẩu.Do đó , trong
3 quý đầu năm nay, chúng ta vẫn đang nhập siêu
1.2 Biến động của tỷ giá USD/VND thời gian qua
Biểu đồ 1.2 :Tổng hợp diễn biến tỷ giá năm 2008 Nguồn :BIDV
Trang 6Trong năm 2008 ,biên độ tỷ giá được điều chỉnh 5 lần, với mức thấp nhất
là 15.560 đồng và mức cao nhất là 19.400 đồng vào giữa tháng 6 ,mức chênhlệch giữa lần cao nhất và thấp nhất là 24.67%
Biểu đồ 1.3 : Tổng hợp diễn biến tỷ giá USD/VND năm 2008 và 2009
Nguồn :BIDV
Tỷ giá USD/VNĐ lại tiếp tục tăng đà tăng trong 4 tháng đầu năm, đặcbiệt sau khi NHNN thực hiện nới rộng biên độ tỷ giá lên +/-5% khiến cho tỷgiá ngoại tệ liên NH đã có đợt tăng đột biến và giao dịch trên TTTD tiến sátmức 18000đồng/USD Trong bối cảnh nguồn ngoại tệ ròng vào VN là + trong
4 tháng đầu năm thì dường như yếu tố chính khiến cho tỷ giá USD/VNĐ tăngmạnh lại là do sự găm giữ ngoại tệ.Trong năm 2009 ,hầu như tỷ giá liên tụctăng cho tới tháng 11 thì tỷ giá lại bắt đầu giảm ,mức thấp nhất 17.450 đồng
và mức cao nhất 20.000 đồng ,chênh lệch 14.61% Tỷ giá biến động mạnhtrên cả thị trường liên ngân hàng và thị trường tự do.Cụ thể:
Từ tháng 1 đến tháng 3: tỷ giá LNH dao động trong khoảng 17.450
-17.700 đồng/USD, cách giá trần khoảng từ 0 – 200đồng,còn TTTD cao hơn tỷgiá LNH khoảng 100 đồng
Từ tháng 4 đến tháng 9 :tỷ giá trên 2 thị trường dao động trong khoảng
18.180 - 18.500 đồng/USD
Từ tháng 10 đến 25/11/2009: Biến động tỷ giá rất dữ dội từ 18.545 –
19.300đồng/USD, có lúc đạt đỉnh 20.000 đồng/USD trên TTTD và 19.750
Trang 7đồng/USD trên thị trường liên ngân hàng.Trong giai đoạn từ 25/11 đến hết
2009 Tỷ giá bắt đầu giảm về quanh mức 18.500 đồng /USD
Biểu đồ 1.4: Tổng hợp tỷ giá USD/VND từ tháng 7/2009 tới 3/2010
Nguồn http://uk.finance.yahoo.com/
Giá USD đã tăng khá mạnh trong 2 năm 2008 và 2009, sang đến tháng1.2010 lại giảm nhẹ và tiếp tục dao động quanh mức 18.479 đồng/USD chođến giữa tháng 2/2010.Nguyên nhân là do: Nguồn cung USD có thể sẽ tăngkhá từ các nguồn: Từ nước ngoài, lượng USD vào nước ta sẽ tăng khá so vớinăm trước, kể cả nguồn vốn đầu tư trực tiếp (thực hiện tháng 1 tăng 33,3%);Vốn hỗ trợ phát triển chính thức do năm trước cam kết, ký kết đạt mức kỷ lục;Vốn đầu tư gián tiếp khi các nhà đầu tư nước ngoài liên tục mua ròng trên thịtrường chứng khoán; Nguồn kiều hối từ Việt kiều và từ lao động làm việc ởnước ngoài gia tăng; Nguồn thu từ khách quốc tế đến Việt Nam gia tăng trởlại (tháng 1 tăng 20,4%); Kim ngạch xuất khẩu chuyển từ tăng trưởng âmsang tăng trưởng dương…Bên cạnh đó, các tập đoàn, tổng công ty lớn củaNhà nước bán ngoại tệ cho ngân hàng, sức ép tâm lý găm giữ USD do lo sợrủi ro tỷ giá giảm, chênh lệch giữa giá thị trường tự do với giá niêm yết trênthị trường chính thức đã giảm đáng kể
Trang 81.3 Tác động của tỷ giá USD/VND đối với hoạt động nhập khẩu ở Việt Nam
1.3.1 Tác động lên giá hàng hóa nhập khẩu
Trong giai đoạn 3 tháng trở lại đây,tỷ giá USD/VND tăng dẫn đến giácác mặt hàng nhập khẩu như : đường ,phôi thép ,xăng dầu ,khí hóa lỏng cũngtăng lên một cách nhanh chóng
Một số doanh nghiệp thép trước đây mua usd với giá là19.500VND/USD thì hiện tại phải mua với giá 20.500VND/USD Hiện giáphôi thép trên thế giới vẫn đứng ở mức 600 USD/tấn, nhưng do sự mất giácủa VND so với giá USD, các doanh nghiệp sản xuất thép đã phải mua “đắt”thêm khoảng 600.000 đồng/tấn Trong khi nguyên liệu này lại chiếm tới 94%giá thành của sản phẩm thép xây dựng bán ra.Do đó ,trong điều kiện hiện tạivới mức tăng của tỷ giá, nhiều doanh nghiệp sản xuất thép đã công bố mứctăng giá bán như sau:Tổng công ty Thép VN (VNSteel) chi nhánh phía Nam
đã tăng 300.000 đồng/tấn đối với thép cuộn và thép cây, đưa giá thép giao tạinhà máy trung bình 14,65-14,87 triệu đồng/tấn; Pomina cũng tăng 330.000đồng/tấn, đưa giá hai loại thép cuộn và thép cây ở mức xấp xỉ 14,6 triệuđồng/tấn
Các doanh nghiệp kinh doanh gas cũng trong tình trạng tương tự Theothông báo của các doanh nghiệpkinh doanh gas thì từ 18/8 giá mỗi bình gasloại 12kg đã tăng thêm 4.000 đồng (khoảng 1,5%) Việc điều chỉnh giá gasbán lẻ được giải thích do tăng tỷ giá trong nước Doanh nghiệp đầu tiên công
bố tăng giá trong đợt này là Saigon Petro, tăng giá bán lẻ gas thêm 4.000đồng/bình 12 kg là 244.000 đồng cho mỗi bình gas 12 kg.Theo số liệu của cácdoanh nghiệp kinh doanh gas, giá gas trên thế giới mặc dù đã giảm thêm 35USD/tấn so với tháng trước, xuống mức 585 USD/tấn, sau khi cộng mọi chiphí, mỗi tấn gas có giá khoảng 800 USD thì việc tỷ giá USD tăng thêm 400đồng sẽ khiến mỗi tấn gas tăng thêm 320.000 đồng Do vậy việc tăng giá gas
là bất khả kháng bởi lâu nay dù là gas nhập khẩu hay gas trong nước sản xuất,đều tính bằng USD
Trang 9Đối với các sản phẩm thuộc hàng xa xỉ như ô tô :diến biến giá USD vừaqua đã tăng mạnh liên tục thì khách hàng cũng phải tốn kém thêm khoản tiền
do chênh lệch tỷ giá là không nhỏ Làm phép tính đơn giản, sẽ nhìn rõ mức
"thiệt hại" này Ví dụ, mua một chiếc Lexus GX460 với giá 150.000USD tuầnđầu tháng 10, so với tuần đầu tháng 9, khách đã phải bỏ thêm 79,5 triệu đồng.Còn nếu so với tuần cuối tháng 9, khách hàng nào trả tiền xe sẽ phải mất thêm34,5 triệu đồng nhưng nếu so với ngày cuối tuần đầu tháng 10, chỉ qua mộtđêm, giá xe theo VND đã đắt thêm tới 19,5 triệu đồng.Tất nhiên, có những vịkhách chịu chơi, không mấy khi quan tâm việc tăng giá nhưng cũng không ítkhách, cũng phải lui lại kế hoạch mua xe để chờ giá USD dịu xuống Do đó,
tỷ giá tăng không khiến các ông chủ showroom ôtô lãi hơn mà chỉ khiến việctiêu thụ xe chậm hơn.
Những tác động từ việc tăng tỷ giá dễ dàng được nhận thấy tại hệ thốngcác siêu thị lớn nhỏ Tính từ đầu năm đến nay tỷ giá được điều chỉnh 2 lần vớimức tăng tổng cộng là 5,46% nên nếu không tăng giá bán, họ sẽ gặp nhiềukhó khăn Trước đó, cuối tháng 7 đầu tháng 8-2010 đã có nhiều nhà phân phốithông báo tăng giá nhiều mặt hàng như mỹ phẩm, thực phẩm, may mặc vớimức tăng từ 3%-12% Hiện tại, theo đại diện siêu thị Sai gon Coop, nhiều mặthàng phi thực phẩm như hóa mỹ phẩm, tiêu dùng nhựa, giấy tiếp tục tăngvới mức tăng 5-12%.Đặc biệt, nhận thấy rõ nhất sự tăng giá là ở các sản phẩmhoa quả nhập khẩu, trung bình mức tăng từ 8.000 - 12.000 đồng/kg ChịHương, chủ cửa hàng chuyên doanh hoa quả nhập khẩu tại số 1 Láng Hạ chobiết: Giá 1kg Cheryl tăng thêm từ 12.000đồng – 15.000đồng/kg, cam NamPhi từ 40.000 đồng/kg lên 45.000 đồng/kg, nho Chile 96.000 đồng/kg lên102.000 đồng/kg Hiện tượng “té nước theo mưa” cũng đang diễn ra khinhiều mặt hàng chẳng liên quan đến tỷ giá tăng cũng đồng loạt tăng giá nhưrau, củ và hàng nông sản với mức tăng trung bình 500 đồng- 1.000 đồng/kg
Có thể nhận thấy một số nguyên nhân làm cho tỷ giá tăng trong thời gianvừa qua đó là :
Một làáp lực nhập siêu vẫn đang lớn dần Theo số liệu ước tính, nhậpsiêu của Việt Nam riêng trong tháng 6 đã lên tới 1,2 tỷ USD, đưa tổng giá trị
Trang 10nhập siêu trong 6 tháng đầu năm nay lên gần 7 tỷ USD Ước tính trong cáctháng cuối năm, nhập siêu còn có thể tăng cao hơn nữa trong khi các nguồnvốn FDI, FII, ODA có thể sẽ bị ảnh hưởng phần nào do diễn biến thị trườngtài chính thế giới không khả quan.Mặc dù dự trữ ngoại hối của Việt Nam đạtkhoảng 9 tuần nhập khẩu nhưng con số này được đánh giá vẫn còn khá mỏngnên giới đầu cơ USD vẫn luôn có cớ để “tạo sóng” mỗi khi số liệu về thâmhụt thương mại của Việt Nam gia tăng.
Hai là, sự không minh bạch trong số liệu dự trữ của NHNN( ngân hàng
nhà nước) Sau phát biểu của IMF trước thềm hội nghị các nhà tài trợ về giảmsút dự trữ ngoại tệ của Việt Nam đã tỷ giá tăng nhẹ trong những ngày tiếptheo Mặc dù NHNN đã đính chính lại số tuần nhập khẩu mà dự trữ ngoại hối
có thể đảm bảo là 9 tuần chứ không phải 7 tuần như IMF tính toán, tỷ giáUSD/VND chỉ tạm ổn định trong một thời gian ngắn.Trên thực tế, số liệu dựtrữ ngoại hối không được công bố định kỳ, mà thường chỉ được thông qua thuthập qua các bài phát biểu của đại diện chính phủ, hoặc trong các báo cáothống kê của tổ chức nước ngoài
Ba là : do chênh lệch quá cao giữa giá vàng trong nước và giá thế giới,
nên nhu cầu mua gom ngoại tệ trên thị trường tự do để nhập vàng lậu tănglên, đẩy giá USD tăng theo Bên cạnh đó, những nguyên nhân cơ bản gây áplực giảm giá VND như lạm phát, thâm hụt cán cân thanh toán và dự trữ ngoạihối giảm sút vẫn còn…
1.3.2 Tác động lên nguồn cung vốn bằng ngoại tệ đối với các doanh nghiệp nhập khẩu
Trong khi nhiều mặt hàng nhập khẩu tăng giá theo tỷ giá USD mới thìnhiều lãnh đạo ngân hàng cho rằng, tăng tỷ giá trong thời điểm hiện tại là kháhợp lý và đúng thời điểm, bởi nếu để đến cuối năm mới tăng "chữa cháy" thìthị trường sẽ rối loạn Rút kinh nghiệm từ cuộc "khủng hoảng" USD khi nhucầu tăng quá mạnh vào cuối năm 2009, tính toán của Ngân hàng Nhà nướccho thấy, phương án tăng tỷ giá sẽ giúp việc huy động USD tại các ngân hàng
dễ dàng hơn Khi đầu vào tốt, ngân hàng sẽ có nguồn cung để bán ra, giảiquyết các nhu cầu về ngoại tệ của cá nhân cũng như cho các doanh nghiệpnhập khẩu vay để thanh toán được tiền hàng nhập khẩu mà NHNN vẫn có thể
Trang 11Tỷ lệ tăng trưởng xuất khẩu hàng năm (%, bên trái)
Tỷ lệ tăng trưởng nhập khẩu hàng năm (%, bên trái)
Cán cân thương mại (Tỷ USD, bên phải)*
tăng lượng ngoại tệ dự trữ của đất nước Và trên thực tế, sau khi NHNN tăng
tỷ giá bình quân liên ngân hàng, một số ngân hàng công bố bảng lãi suất huyđộng USD mới với giá bán chạm trần: 20.500đ/USD
Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn có những lo ngại khi về cuối năm, nhu cầunhập khẩu hàng hóa, nguyên liệu tăng mạnh, do tỷ giá tăng nên giá hàng hóa
sẽ tăng, nhiều DN cũng chịu thiệt thòi , một số ngân hàng đẩy mạnh cho vayUSD trong những tháng đầu năm cũng cho biết, nhiều DN nhập khẩu nguyênliệu, hàng hóa về bán trong nước mà không có nguồn USD từ xuất khẩu bù lạiđang chịu lỗ khá nhiều do tỷ giá tăng
1.3.3 Tác động lên cán cân thương mại :
Sự biến động của tỷ giá hối đoái đã tác động mạnh mẽ tiếp tục làm thâmhụt cán cân thương mại trong năm 2008 so với 2007 từ thâm hụt 10.2 tỷ USDlên tới 17.5 tỷ USD Mặc dù tỷ giá không phải là nguyên nhân duy nhất tácđộng tới tỷ giá Tuy nhiên nó đã góp phần lớn vào sự thâm hụt cán cânthương mại Chính vì việc sử dụng tỷ giá cố định neo theo đồng USD, khônglinh hoạt đã làm đồng VND mất giá làm hàng nhập trở nên đắt hơn Và mộtđiều nữa là tốc độ tăng trưởng nhập khẩu hằng năm luôn cao hơn so với tốc
độ tăng trưởng xuất khẩu
Hình 1.5 : Một số số liệu thương mại giai đoạn 2006-2009
Nguồn :Tổng cục thống kê
1.3.4 Tác động lên cán cân vốn :
Trang 12Trong năm 2006, 2007 đã chứng kiến hàng loạt các công ty thực hiện cổphần hóa, lên sàn, phát hành thêm cổ phiếu Năm 2007 còn được nhìn nhận lànăm của IPO Bản chất của các hoạt động này, kể cả việc thực hiện cổ phẩnhóa (không chỉ của các công ty nhà nước) là các hoạt động huy động vốn củadoanh nghiệp để đầu tư Với lượng vốn đầu tư được huy động qua kênh củathị trường chứng khoán, rõ ràng là mức đầu tư của VN đã tăng lên rất nhiều.
Hệ quả tất yếu của việc tăng đầu tư là nhập siêu và thâm hụt tài khoản vãnglai Để đáp ứng được nhu cầu đầu tư tăng vọt của các doanh nghiệp Việt Nam,một lượng lớn vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp đã chảy vào Việt Nam
Nếu như năm 2007 là năm của IPO thì năm 2008 là một năm sụt giảm kỷlục, mục tiêu cổ phần hóa và nhiều cuộc đấu giá thất bại, chưa bao giờ mốiquan hệ và ảnh hưởng từ thị trường thế giới lại thể hiện sâu sắc như trongnăm qua, kinh tế thế giới rơi vào khủng hoảng tác động đến nền kinh tế ViệtNam, đặc biệt là đối với xuất khẩu và đầu tư gián tiếp Điều này đã thể hiện ởthị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2008, khi thị trường này thườngphản ánh trước những khó khăn của nền kinh tế Kết thúc năm 2008, chỉ sốVN-Index và HASTC-Index có mức giảm lần lượt là 65,95% và 67,51% sovới cuối năm trước đó, một mức sụt giảm chưa từng có trong lịch sử hơn 8năm hoạt động, thuộc nhóm chỉ số giảm mạnh nhất trên thế giới Hàng chụcnghìn tỷ đồng vốn hóa thị trường “bốc hơi” trong năm suy giảm nghiêm trọngnày
Vốn nước ngoài vào làm thu nhập dân cư trong nước tăng lên trong khicác khoản đầu tư khác của Nhà nước vào khu vực sản xuất, hay đầu tư côngcủa Chính phủ tuy lớn nhưng chưa cho ra sản phẩm và thu nhập ngay Chính
vì vậy, cầu tiêu dùng được đẩy lên rất lớn
Một số nhà xuất khẩu có ngoại tệ không bán được cho ngân hàng nêntìm cách nhập hàng về bán trong nước lấy tiền đồng, vừa bán được ngoại tệvừa có lợi nhuận nhờ nhập khẩu Nhiều doanh nghiệp Việt Nam có giấy phépxuất nhập khẩu nên làm việc đó đơn giản Điều đó khiến nhà nhập khẩuchuyên nghiệp khan hiếm ngoại tệ, phải vay trên thị trường ngân hàng Và
Trang 13gần đây, thanh khoản ngoại tệ của ngân hàng bắt đầu khó khăn dẫn đến tới tỷgiá ngoại tệ bi biến động mạnh mẽ.
Khi tỷ giá tăng lên sẽ hạn chế nhà đầu tư trong nước đầu tư ra nướcngoài vì họ không có lợi thế trong việc chuyển đổi đồng nội tệ ra ra nướcngoài lấy đồng ngoại tệ đang tăng giá Các khoản đầu tư này nếu được tái đầu
tư hoặc để mua hàng hoác trong nước sẽ có hiệu quả hơn Mặt khác, đối vớinhà đầu tư nước ngoài thì sẽ có lợi hơn khi mà dùng đồng tiền ngoại tệ mạnhđổi lấy đồng nội tệ tại nước đầu tư
Mặc khác cuộc huy động ngoại tệ thông qua phát hành trái phiếu quốc tếthất bại đã góp phần suy giảm cán cân vốn so với năm trước
Trang 14CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ USD/VND ĐỐI
VỚI HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU Ở VIỆT NAM
2.1 Phân tích tác động của tỷ giá USD/VND đối với hoạt động nhập khẩu
ở Việt Nam
2.1.1 Đối với khu vực nhập khẩu
Đối với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài : khi tỷ giá USD tăng thì tỉ lệ
vốn góp của các chủ đầu tư nước ngoài vào DN FDI sẽ tăng lên tức là tăngquyền điều hành doanh nghiệp FDI của các chủ đầu tư nước ngoài và ngượclại
Một mặt lợi khác cho các doanh nghiệp liên doanh hay có 100% vốn đầu
tư nước ngoài khi tỷ giá USD/VND tăng đó là các doanh nghiệp này sẽchuyển giá thông qua hình thức nâng cao giá trị tài sản góp vốn vì :tỷ giá tăngthì giá trị tài sản đóng góp sẽ làm cho phần vốn góp của bên phía DN liêndoanh nâng giá trị góp vốn tăng, nhờ đó, sự chi phối trong các quyết định liênquan đến hoạt dộng của dự án liên doanh sẽ gia tăng và mức lời được chia sẽtăng Ngoài ra, khi dự án kết thúc hoạt động thì tỷ lệ trị giá tài sản được chiacao hơn
Đối với các công ty có 100% vốn đầu tư nước ngoài thì việc nâng tài sảngóp vốn sẽ giúp họ tăng mức khấu hao trích hàng năm, làm tăng chi phí đầuvào Việc tăng mức khấu hao tài sản cố định sẽ giúp chủ đầu tư:
Nhanh hoàn vốn đầu tư cố định, nhờ đó giảm thiểu rủi ro đầu tư
Giảm mức thuế TNDN phải đóng cho nước tiếp nhận đầu tư
Đối với khu vực kinh tế trong nước : khi tỷ giá USD tăng sẽ hạn chế
nhập khẩu nguyên phụ liệu để sản xuất của các doanh nghiệp trong nước ,nếudoanh nghiệp tăng giá thì mất tính cạnh tranh của hàng hóa nhập khẩu Tỷ giátăng làm giá hàng hóa nhập khẩu , đặt biệt là nguyên vật liệu đầu vào cho sảnxuất tăng cao,do đó chi phí sản xuất tăng và đẩy giá thị trường lên cao Tácđộng của việc nâng tỷ giá gần đây vẫn chưa phản ánh vào CPI và chủ yếu tácđộng này sẽ nhằm vào giá nguyên vật liệu và giá bán buôn thay vì giá hàngtiêu dùng Mối liên hệ giữa việc trượt giá của đồng VNĐ và việc CPI tăng vẫn
Trang 15chưa rõ ràng Tuy nhiên, với áp lực tăng giá xuất phát từ các yếu tố nội tạitrong nước, tốc độ tăng CPI theo tháng sẽ tăng nhẹ từ nay cho tới cuối năm.
Hình 2.1 : Xu hướng tăng trưởng CPI theo năm và tháng
Nguồn :GSO và HSC dự báo
Việc tỷ giá tăng cũng phần nào làm ảnh hưởng tới cán cân thương mạicủa Việt Nam Theo Tổng cục Thống kê,trong năm 2010, thâm hụt thươngmại tháng 8 đạt 900 triệu USD; thấp hơn so với dự kiến, đồng thời thâm hụtthương mại tháng 7 được điều chỉnh giảm xuống 978 triệu USD Thâm hụtthương mại tháng 8 giảm 7,9% so với tháng trước và giảm 40,7% so với cùng
kỳ năm ngoái Theo đó, thâm hụt thương mại tính từ đầu năm đạt 8,51 tỷUSD, thâm hụt thương mại cả năm 2010 được dự báo khoảng 13,1 tỷ USD
Hình 2.2:Cán cân thương mại hàng tháng kể từ năm 2005 Đơn vị : Tỷ USD
Nguồn:GSO
Trang 162.1.2 Đối với mặt hàng nhập khẩu
Khi tỷ giá usd tăng lên thì giá bán sản phẩm của các doanh nghiệp nhậpkhẩu hàng hóa và nguyên vật liệu để sản xuất sẽ tăng theo
Một số mặt hàng nhập khẩu như:
Ô tô : ô tô là mặt hàng xa xỉ , hầu hết là các doanh nghiệp nhập khẩu ô
tô nguyên chiếc đều nhập theo giá usd , do đó ,khi tỷ giá usd tăng lên sẽ gây
áp lực lớn về giá bán cho các doanh nghiệp này
Đầu tháng 10.2010, chị Lê Thu định mua một chiếc xe Mazda3 Tại thờiđiểm đó, giá chiếc xe được báo là 34.000USD, nhưng phải đặt và chờ nhậphàng Tất nhiên khi xe về đến Việt Nam, chiếc xe vẫn được bán với giá34.000USD, song để gom đủ số tiền này, chị Thu đã phải mất thêm gần 20triệu đồng tiền Việt Anh Thanh Tùng - chủ một cửa hàng xe ôtô - cho biết:Trường hợp như chị Thu chỉ là một trong số ít những người “mất thêm tiềnoan” vì tỉ giá tăng cao Cũng theo anh Thanh Tùng thì thậm chí đã có ngườiđặt mua xe, nhưng sau đó lại từ chối nhận xe vì tính ra tiền Việt, chiếc xe đãđội giá cả mấy chục triệu đồng Tuy nhiên, anh Tùng khẳng định: Tất cả các
DN bán xe ôtô đều phải lấy USD làm căn cứ để tính giá.(Theo Báo Lao Động )
Sữa : Hiện nay, ở Việt Nam đến 80% nguyên liệu sản xuất sữa bột là
nhập khẩu. Vì vậy, khi NHNN điều chỉnh tỷ giá USD/VND tăng thêm 2% sẽđẩy mức chi phí đầu vào của các DN ngành sữa lên cao Tuy nhiên, điều nàycũng đồng thời tạo cơ hội để các công ty sữa đẩy giá bán lẻ của mình và mứctăng thường cao hơn mức tỷ giá điều chỉnh Do đó, lợi nhuận của các công tysữa trong 2010 dự kiến sẽ không bị ảnh hưởng mạnh bởi biến động của tỷ giá
Từ đầu năm, các hãng sữa bột cũng đã vin vào cớ tỷ giá biến động để liên tụcđẩy giá sữa bán lẻ của mình lên
Dược phẩm :Cũng giống như một số ngành khác, các hoạt chất dược
phẩm (API - active pharmaceutical ingredients) phần lớn là nhập khẩu vàchiếm tỷ lệ lớn trong giá thành Tuy nhiên đối với các DN trong ngành thìviệc điều chỉnh tỷ giá đã được tính đến từ trước và đã có những chuẩn bị cầnthiết Do đó trong thời gian tới, ít có khả năng việc điều chỉnh tỷ giá sẽ có ảnhhưởng tiêu cực đến kết quả lợi nhuận của các công ty trong ngành.
Trang 17Vật liệu xây dựng :Đối với các DN xi măng, do có số dư vay nợ bằng
USD cao, nên việc điều chỉnh tỷ giá sẽ có tác động tiêu cực cho các công tytrong ngành thông qua các khoản lỗ về đánh giá lại các khoản vay bằng ngoại
tệ cũng như chi phí lãi vay tăng cao Đối với các DN nhựa, do nguyên liệuđầu vào chủ yếu là nhập khẩu, nên cũng sẽ có ảnh hưởng, tuy vậy ít có khảnăng tăng giá do mức độ ảnh hưởng sẽ không có nhiều Tương tự đối với các
DN ngành đá (ví dụ VCS), đầu vào cũng là chủ yếu là nguyên liệu nhập khẩunhưng với khả năng cạnh tranh tốt trên thị trường xuất khẩu, ảnh hưởng củaviệc điều chỉnh tỷ giá nhìn chung là tích cực
Do đó, khi tỷ giá tăng sẽ tác động tới các doanh nghiệp nhập hàng hóa xa
xỉ nhiều hơn là tác động tới các doanh nghiệp nhập hàng hóa thiết yếu
2.1.3 Đối với thị trường , đối tác nhập khẩu
Đối với thị trường nhập khẩu: Việt Nam chủ yếu nhập khẩu hàng hóa xa
xỉ ,có hàm lượng kỹ thuật cao hoặc hàng hóa thiết yếu như dược phẩm từ cácthị trường lớn ,có uy tín trên thế giới
Đối với mặt hàng ô tô ,chúng ta chủ yếu nhập từ Hàn Quốc
Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, tháng 7/2010 lượng ô tônhập về trên 4,3 nghìn chiếc, đạt trị giá 95,9 triệu USD, giảm 37,737% vềlượng và giảm 10,89% về trị giá so với tháng 6/2010 Tính chung 7 tháng đầunăm 2010, cả nước đã nhập 26,9 nghìn chiếc ô tô đạt trị giá trên 494 triệuUSD, chiếm 1% trong tổng kim ngạch nhập khẩu của cả nước giảm 16,75%
về lượng và giảm 5,71% về trị giá so với 7 tháng năm 2009
Hàn Quốc – là thị trường chủ yếu Việt Nam nhập khẩu mặt hàng này vớilượng và trị giá đạt cao nhất trong 7 tháng năm 2010 Tháng 7/2010, ViệtNam đã nhập khẩu 2,3 nghìn chiếc ô tô các loại từ thị trường Hàn Quốc, đạttrị giá 34,2 triệu USD, giảm 1,16% về lượng nhưng tăng 6,4% về trị giá sovới tháng trước đó, tính chung 7 tháng năm 2010 Việt Nam đã nhập khẩu 14,7nghìn chiếc ô tô các loại, chiếm 54,8% trong lượng nhập khẩu mặt hàng, đạt179,4 triệu USD, giảm 29,11% về lượng và giảm 18,33% về trị giá so với 7tháng năm 2009
Đứng thứ hai là thị trường Nhật Bản với 2,6 nghìn chiếc ô tô các loạitrong 7 tháng năm 2010 chiếm 9,9% trong tổng lượng nhập khẩu mặt hàng,đạt trị giá 79,7 triệu USD, giảm 12,53% về lượng và giảm 0,84% về trị giá sovới 7 tháng năm 2009