MỤC LỤC PHẦN I LỜI MỞ ĐẦU 1 PHẦN II NỘI DUNG 2 CHƯƠNG I QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 2 1 1 Điều kiện lịch sử và nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh 2 1 1 1 Điều kiện l. MỤC LỤCPHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU1PHẦN II: NỘI DUNG2CHƯƠNG I: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH21.1. Điều kiện lịch sử và nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh21.1.1. Điều kiện lịch sử xã hội, gia đình, thời đại21.1.2. Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh.41.1.3. Chủ nghĩa Mác – Lênin, cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh81.1.4. Những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh.91.2. Sự hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh91.2.1. Giai đoạn hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cách mạng (từ 18901911).101.2.2. Giai đoạn tìm tòi, khảo nghiệm (19111920).101.2.3. Giai đoạn hình thành cơ bản tư tưởng về con đường cách mạng Việt Nam (1921 – 1930).101.2.4. Giai đoạn vượt qua thử thách, kiên trì con đường đã xác định của cách mạng Việt Nam (19301941).111.2.5. Giai đoạn phát triển và hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh (1941 – 1969)12CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH132.1. Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh132.1.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh phản ánh khát vọng thời đại132.1.2. Tìm ra con đường đấu tranh tự giải phóng cho các dân tộc thuộc địa142.1.3. Cổ vũ các dân tộc đấu tranh vì những mục tiêu cao cả giải phóng con người152.2. Quan điểm Hồ Chí Minh về học tập152.2.1. Cần chăm lo xây dựng Đảng, chuẩn bị một đội ngũ ngang tầm với vị trí của Đảng.152.2.2. Tự phê bình và phê bình, thường xuyên học tập nâng cao trình độ mọi mặt cho cán bộ, đảng viên162.2.3. Học tập và rèn luyện trong thực tiễn cách mạng để nâng cao phẩm chất cao đẹp của người cách mạng.182.3. Ý nghĩa của việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh:192.3.1. Việc học tập, tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh giúp người học tiếp cận, hiểu rõ hơn về con người vĩ đại Hồ Chí Minh.192.3.2. Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh giúp mỗi người nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác trong thời đại ngày nay.202.3.3. Giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh.212.3.4. Nâng cao tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới, sáng tạo theo tư tưởng Hồ Chí Minh22CHƯƠNG III: VẬN DỤNG GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO VIỆC HỌC TẬP, TU DƯỠNG RÈN LUYỆN ĐẠO ĐỨC CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY223.1. Thực trạng đạo đức lối sống trong sinh viên hiện nay223.2. Phương hướng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức đối với sinh viên hiện nay24KẾT LUẬN28TÀI LIỆU THAM KHẢO29 PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦUCông tác tư tưởng là một bộ phận cốt lõi của công tác xây dựng Đảng, có vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo ra sự thống nhất về tư tưởng, ý chí và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Nhận thức được tầm quan trọng đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng đến công tác tư tưởng, coi đây là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên nhằm truyền bá, phổ biến hệ tư tưởng cách mạng trong xã hội, khơi dậy tinh thần yêu nước, thúc đẩy các tầng lớp nhân dân hành động tích cực và sáng tạo để thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương. Những quan điểm, lời dạy của Bác về công tác tư tưởng đến nay vẫn còn nguyên giá trị, cần tiếp tục được vận dụng sáng tạo trong tình hình mới.Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành, phát triển trên cơ sở kế thừa, chọn lọc những tư tưởng, giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam, phù hợp với thực tiễn hoàn cảnh lịch sử của Việt Nam. Cùng với đó là sự tiếp thu, tiếp biến và vận dụng sáng tạo tinh hoa văn hóa nhân loại: văn hóa phương Đông và phương Tây mà đỉnh cao là chủ nghĩa Mác Lênin; trong đó, nét đặc sắc chính là sự kết hợp các giá trị truyền thống của văn hóa phương Đông với thành tựu hiện đại của văn minh phương Tây và tiếp thu chủ nghĩa Mác Lênin trên nền tảng những tri thức văn hóa tinh túy, chắt lọc, hấp thụ được tích lũy qua thực tiễn. Đó cũng là quá trình tiếp thu, làm giàu, rèn luyện từ học tập, nghiên cứu, trải nghiệm thực tiễn, khám phá các quy luật vận động, đời sống văn hóa, xã hội và cuộc đấu tranh của các dân tộc vì độc lập, tự do và tiến bộ xã hội để khái quát thành lý luận, đem lý luận chỉ đạo hoạt động thực tiễn, kiểm nghiệm trong thực tiễn nên mang giá trị khách quan, cách mạng và khoa học. Qua quá trình học tập và tìm hiểu, tác giả đã lựa chọn đề tài “Làm rõ quá trình hình thành, phát triển và giá trị tư tưởng Hồ chí Minh. Vận dụng vào việc học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức của sinh viên hiện nay” để có cái nhìn sâu và rộng hơn.PHẦN II: NỘI DUNGCHƯƠNG I: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH1.1. Điều kiện lịch sử và nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh1.1.1. Điều kiện lịch sử xã hội, gia đình, thời đạiTư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tất yếu của cách mạng Việt Nam, ra đời do yêu cầu khách quan, đáp ứng những nhu cầu bức thiết do cách mạng Việt Nam đặt ra từ đầu thế kỷ XX đến nay.a. Điều kiện lịch sử.Từ năm 1858 đến cuối thế kỷ XIX, nước ta bị đế quốc Pháp xâm lược. Các phong trào vũ trang kháng chiến chống Pháp liên tục nổi lên, dâng cao và lan rộng trong cả nước: từ Trương Định, Nguyễn Trung Trực,... ở Nam bộ; Trần Tấn, Đặng Như Mai, Nguyễn Xuân Ôn, Phan Đình Phùng... ở miền Trung đến Nguyễn Thiện Thuật, Nguyễn Quang Bích... ở miền Bắc. Tuy nhiên, do chưa có một đường lối kháng chiến rõ ràng, dựa trên ý thức hệ phong kiến, nên đều thất bại.Bước sang đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam bắt đầu có sự biến chuyển và phân hóa, tầng lớp tiểu tư sản và mầm mống của giai cấp tư bản bắt đầu xuất hiện, ảnh hưởng của cuộc vận động cải cách của của Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu ở Trung Quốc tác động vào Việt Nam. Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản với sự xuất hiện của các phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Duy Tân, Việt Nam Quang phục hội... do các sĩ phu phong kiến có tư tưởng duy tân truyền bá và dẫn dắt, nhưng do bất cập trước lịch sử, nên không tránh khỏi thật bại.Những năm đầu thế kỷ XX thực dân Pháp thẳng tay đàn áp các phong trào yêu nước của nhân dân ta. Trường Đông Kinh Nghĩa thục bị đóng cửa (tháng 12 1907; cuộc biểu tình chống sưu thuế ở Huế và các tỉnh miền Trung bị đàn áp (tháng 4 – 1908); vụ Hà Thành đầu độc bị thất bại và bị tàn sát (tháng 61908); căn cứ nghĩa quân Yên Thế bị bao vây và đánh phá (tháng 01 – 1909); phong trào Đông Du bị tan rã, Phan bội Châu và các đồng chí của ông bị trục xuất khỏi nước Nhật (tháng 021909); các lãnh tụ của phong trào Duy Tân trung kỳ, người bị lên máy chém (Trần Quý Cáp, Nguyễn Hằng Chi..), người bị đày ra Côn Đảo (Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Ngô Đức Kế, Đặng Nguyên Cẩn...). Tình hình đó cho thấy, phong trào cứu nước của nhân dân ta muốn giành được thắng lợi phải đi theo một con đường cách mạng mới.b. Quê hương, gia đình. Quê hương. Nghệ Tĩnh, quê hương của Hồ Chí Minh là mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm. Nơi đây đã nuôi dưỡng nhiều anh hùng nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam như Mai thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, các lãnh tụ yêu nước cận đại như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu...Từ nhỏ, Hồ Chí Minh đã đau xót chứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bị đàn áp, bị bóc lột cùng cực của đồng bào mình ngay trên mảnh đất quê hương. Những tội ác của bọn thực dân và thái độ ươn hèn, bạc nhược của bọn quan lại Nam triều đã thôi thúc Người ra đi tìm một con đường cách mạng mới để cứu dân, cứu nước. Gia đình.Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi với nhân dân. Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân phụ của Người là một nhà nho giàu lòng yêu nước, thương dân sâu sắc, lao động cần cù, có ý chí kiên cường vượt qua gian khổ, khó khăn để đạt được mục tiêu, chí hướng. Chủ trương lấy dân làm hậu thuẫn cho mọi cải cách chính trị xã hội của cụ Phó bảng Sắc đã có ảnh hưởng sâu sắc đối với sự hình thành tư tưởng chính trị và nhân cách của Hồ Chí Minh.c. Thời đại.Đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc và đã trở thành một hệ thống thế giới. Các nước đế quốc vừa tranh giành, xâu xé thuộc địa, vừa vào hùa với nhau để nô dịch các dân tộc nhỏ yếu trong vòng kìm kẹp thuộc địa của chúng.Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc sang thế kỷ XX đã không còn là hành động riêng rẽ của mỗi nước chống lại sự xâm lược và thống trị của chủ nghĩa đế quốc, mà trở thành cuộc đấu tranh chung của các dân tộc thuộc địa gắn với cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản quốc tế chống giai cấp tư sản ở chính quốc.Khi còn ở trong nước, Hồ Chí Minh tuy chưa nhận thức được đặc điểm của thời đại, nhưng từ thực tế lịch sử của đất nước mình Người đã thấy rõ con đường của các bậc cha anh không đem lại kết quả, phải đi tìm một con đường mới. Trong khoảng 10 năm, Hồ Chí Minh đã vượt ba đại dương, bốn châu lục, đặt chân lên khoảng gần 30 nước. Nhờ đó, Người đã hiểu được bản chất chung của chủ nghĩa đế quốc và hoàn cảnh chung của các nước thuộc địa trên thế giới.Cuối những năm 20 của thế kỷ XX, cuộc khủng hoảng trong phong trào công nhân châu Âu diễn ra ngày càng thêm sâu sắc, dẫn đến sự phân liệt trong nội bộ các đảng xã hội Dân chủ thuộc Quốc tế II. Một số đảng bị phân hóa. Phái tả trong các đảng tách ra, thành lập các Đảng cộng sản. Tháng 3 – 1919, Lênin thành lập Quốc tế III Quốc tế cộng sản, đưa phong trào cộng sản thoát khỏi chủ nghĩa cải lương, theo đuôi các chính quyền tư sản của các đảng xã hội. Tác phẩm Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I.Lênin và các văn kiện Đại hội II Quốc tế Cộng sản đánh dấu sự khẳng định về mặt lý luận việc thực hiện mối quan hệ hữu cơ giữa cách mạng vô sản và cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa, có ảnh hưởng sâu sắc đến phong trào giải phóng dân tộc trên tế giới.1.1.2. Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh.a. Tư tưởng và văn hóa truyền thống Việt Nam.Dân tộc Việt Nam trong hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước đã tạo lập cho mình một nền văn hóa riêng, phong phú và bền vững với những truyền thống tốt đẹp và cao quý.Trước hết, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí kiên cường trong đấu tranh dựng nước và giữ nước. Chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu chảy xuyên suốt trường kỳ lịch sử Việt Nam, là chuẩn mực cao nhất trong bảng giá trị văn hóa – tinh thần việt Nam. Mọi học thuyết đạo đức, tôn giáo từ nước ngoài du nhập vào Việt Nam đều được tiếp nhận khúc xạ qua lăng kính của tư tưởng yêu nước đó.Thứ hai, là tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái. Truyền thống này cũng hình thành cùng với sự hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và với giặc ngoại xâm. Bước sang thế kỷ XX, mặc dù xã hội Việt Nam đã có sự biến đổi sâu sắc về cơ cấu giai cấp – xã hội, nhưng truyền thống này vẫn bền vững. Hồ Chí Minh đã kế thừa, phát huy sức mạnh của truyền thống nhân nghĩa, đoàn kết, tương thân tương ái thể hiện tập trung trong bốn chữ “đồng” (đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh).Thứ ba, dân tộc Việt Nam là một dân tộc có truyền thống lạc quan, yêu đời. Tinh thầ lạc quan đó có cơ sở từ niềm tin vào sức mạnh của bản thân mình, tin vào sự tất thắng của chân lý, chính nghĩa. Hồ Chí Minh là hiện thân của truyền thống lạc quan đó.Thứ tư, dân tộc Việt Nam là dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo, ham học hỏi và mở rộng cửa đón nhận tinh hoa văn hóa của nhân loại. Người việt Nam từ xưa đã rất xa lạ với đầu óc hẹp hòi, thủ cựu, thói bài ngoại cực đoan. Trên cơ sở giữ vững bản sắc của dân tộc, nhân dân ta đã biết chọn lọc, tiếp thu, cải biến những cái hay, cái tốt, cái đẹp của người thành những giá trị riêng của mình. Hồ Chí Minh là hình ảnh sinh động và trọn vẹn của truyền thống đó.b. Tinh hoa văn hóa nhân loại.Hồ Chí Minh xuất thân trong gia đình khoa bảng, từ nhỏ Người đã được hấp thụ môt nền Quốc học và Hán học khá vững vàng. Khi ra nước ngoài, Người có thể viết văn Anh, văn Pháp sắc sảo như một nhà báo phương Tây thực thụ, nhưng khi có nhu cầu “tự bạch” thì Người làm thơ bằng chữ Hán. Chính điều đó tạo điều kiện cho Người tiếp thu được tinh hoa văn hóa nhân loại và làm nên nét đặc sắc ở Hồ Chí Minh, một con người biểu tượng cho sự kết hợp hài hòa văn hóa Đông – Tây. Tư tưởng văn hóa phương Đông.Nho giáo. Nho giáo có những yếu tố duy tâm, lạc hậu, nhưng nho giáo cũng có nhiều yếu tố tích cực, nên có ảnh hưởng khá lâu dài trong lịch sử. Đó là triết lý hành động, tư tưởng nhập thế, hành đạo, giúp đời; lý tưởng về một xã hội bình trị; triết lý nhân sinh: tu thân dưỡng tính góp phần đề cao văn hóa, lễ giáo, đề cao tinh thần hiếu học.Hồ Chí Minh đã khai thác nho giáo, lựa chọn những yếu tố tích cực, phù hợp để phục vụ cho nhiệm vụ cách mạng. Người dẫn lời của Lênin: “Chỉ có những người cách mạng chân chính mới thu hái được những điều hiểu biết quý báu của các đời trước để lại”.Phật giáo. Phật giáo là một trong những tôn giáo du nhập vào Việt Nam khá sớm. Những mặt tích cực của Phật giáo đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong tư duy, hành động, cách ứng xử của con người Việt Nam.Phật giáo có tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn, thương người như thể thương thân; xây dựng nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm điều thiện; đề cao tinh thần bình đẳng, tinh thần dân chủ chất phác chống lại mọi phân biệt đẳng cấp. Phật giáo Thiền tông coi trọng lao động, chống lười biếng.Phật giáo vào Việt Nam, gặp chủ nghĩa yêu nước, ý chí độc lập, tự chủ đã hình thành nên Thiền phái trúc lâm Việt Nam, chủ trương không xa đời mà sống gắn bó với nhân dân, với đất nước, tham gia vào cộng đồng, vào cuộc đấu tranh của nhân dân chống kẻ thù dân tộc.Phật giáo Việt Nam đã đi vào đời sống tinh thần dân tộc và nhân dân lao động, để lại dấu ấn sâu sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh.+ Hồ Chí Minh cũng nghiên cứu và thấu hiểu tư tưởng của các nhà tư tưởng phương Đông như Lão tử, Mặc tử, Quản tử... Khi đã trở thành người mácxít, Hồ Chí Minh vẫn tìm hiểu thêm về chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn. Hồ Chí Minh đã biết khai thác những yếu tố tích cực của tư tưởng và văn hóa phương Đông để phục vụ cho sự nghiệp cách mạng của Người. Tư tưởng và văn hóa phương Tây.Ngay từ khi còn học ở Trường tiểu học Đông Ba rồi vào Trường Quốc học Huế, Hồ Chí Minh đã làm quen với văn hóa Pháp. Đặc biệt, Người rất ham mê môn lịch sử, và say sưa tìm hiểu cuộc Đại cách mạng Pháp 1789.Khi xuất dương, Người đã từng sang Mỹ, đến sống ở New York, làm thuê ở Bruclin và thường đến thăm khu Haclem của người da đen. Người thường suy nghĩ về tự do, độc lập, quyền sống của con người... được ghi trong Tuyên ngôn độc lập 1776 của nước Mỹ.Đến Pháp, Hồ Chí Minh được tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm của các nhà tư tưởng khai sáng như tinh thần pháp luật của Môngtétxkiơ, khế ước xã hội của Rútxô... Tư tưởng dân chủ của các nhà khai sáng đã có ảnh hưởng lớn tới tư tưởng của Người.Hồ Chí Minh hình thành phong cách dân chủ của mình từ trong cuộc sống thực tiễn. Người học được cách làm việc dân chủ trong cách sinh hoạt khoa học ở Câu lạc bộ Phôbua (Faubourg), trong sinh hoạt chính trị của Đảng xã hội Pháp.
Trang 1MỤC LỤC PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU 1 PHẦN II: NỘI DUNG 2 CHƯƠNG I: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 2 1.1 Điều kiện lịch sử và nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh 2
1.1.1 Điều kiện lịch sử- xã hội, gia đình, thời đại 21.1.2 Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh 41.1.3 Chủ nghĩa Mác – Lênin, cơ sở thế giới quan và phương phápluận của tư tưởng Hồ Chí Minh 81.1.4 Những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của HồChí Minh 9
1.2 Sự hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh 9
1.2.1 Giai đoạn hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cáchmạng (từ 1890-1911) 101.2.2 Giai đoạn tìm tòi, khảo nghiệm (1911-1920) 101.2.3 Giai đoạn hình thành cơ bản tư tưởng về con đường cách mạngViệt Nam (1921 – 1930) 101.2.4 Giai đoạn vượt qua thử thách, kiên trì con đường đã xác địnhcủa cách mạng Việt Nam (1930-1941) 111.2.5 Giai đoạn phát triển và hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh(1941 – 1969) 12
CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH .13 2.1 Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh 13
Trang 22.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh phản ánh khát vọng thời đại 132.1.2 Tìm ra con đường đấu tranh tự giải phóng cho các dân tộc thuộcđịa 142.1.3 Cổ vũ các dân tộc đấu tranh vì những mục tiêu cao cả giảiphóng con người 15
2.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về học tập 15
2.2.1 Cần chăm lo xây dựng Đảng, chuẩn bị một đội ngũ ngang tầmvới vị trí của Đảng 152.2.2 Tự phê bình và phê bình, thường xuyên học tập nâng cao trình
độ mọi mặt cho cán bộ, đảng viên 162.2.3 Học tập và rèn luyện trong thực tiễn cách mạng để nâng caophẩm chất cao đẹp của người cách mạng 18
2.3 Ý nghĩa của việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh: 19
2.3.1 Việc học tập, tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh giúp người họctiếp cận, hiểu rõ hơn về con người vĩ đại Hồ Chí Minh 192.3.2 Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh giúp mỗi người nâng cao nănglực tư duy lý luận và phương pháp công tác trong thời đại ngày nay 202.3.3 Giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất cách mạng theo tư tưởng
Hồ Chí Minh 212.3.4 Nâng cao tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới, sáng tạo theo tưtưởng Hồ Chí Minh 22
CHƯƠNG III: VẬN DỤNG GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO VIỆC HỌC TẬP, TU DƯỠNG RÈN LUYỆN ĐẠO ĐỨC CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY 22 3.1 Thực trạng đạo đức lối sống trong sinh viên hiện nay 22
Trang 33.2 Phương hướng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức đối với sinh viên hiện nay 24 KẾT LUẬN 28 TÀI LIỆU THAM KHẢO 29
Trang 4PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU
Công tác tư tưởng là một bộ phận cốt lõi của công tác xây dựng Đảng,
có vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo ra sự thống nhất về tư tưởng, ý chí
và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân Nhận thức được tầmquan trọng đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng đến công tác tư tưởng, coiđây là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên nhằm truyền bá, phổ biến hệ tưtưởng cách mạng trong xã hội, khơi dậy tinh thần yêu nước, thúc đẩy các tầnglớp nhân dân hành động tích cực và sáng tạo để thực hiện thắng lợi đường lối,chủ trương Những quan điểm, lời dạy của Bác về công tác tư tưởng đến nayvẫn còn nguyên giá trị, cần tiếp tục được vận dụng sáng tạo trong tình hìnhmới
Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành, phát triển trên cơ sở kế thừa,chọn lọc những tư tưởng, giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam, phù hợpvới thực tiễn hoàn cảnh lịch sử của Việt Nam Cùng với đó là sự tiếp thu, tiếpbiến và vận dụng sáng tạo tinh hoa văn hóa nhân loại: văn hóa phương Đông
và phương Tây mà đỉnh cao là chủ nghĩa Mác - Lênin; trong đó, nét đặc sắcchính là sự kết hợp các giá trị truyền thống của văn hóa phương Đông vớithành tựu hiện đại của văn minh phương Tây và tiếp thu chủ nghĩa Mác -Lênin trên nền tảng những tri thức văn hóa tinh túy, chắt lọc, hấp thụ đượctích lũy qua thực tiễn Đó cũng là quá trình tiếp thu, làm giàu, rèn luyện từhọc tập, nghiên cứu, trải nghiệm thực tiễn, khám phá các quy luật vận động,đời sống văn hóa, xã hội và cuộc đấu tranh của các dân tộc vì độc lập, tự do
và tiến bộ xã hội để khái quát thành lý luận, đem lý luận chỉ đạo hoạt độngthực tiễn, kiểm nghiệm trong thực tiễn nên mang giá trị khách quan, cáchmạng và khoa học
Qua quá trình học tập và tìm hiểu, tác giả đã lựa chọn đề tài “Làm rõ quá trình hình thành, phát triển và giá trị tư tưởng Hồ chí Minh Vận
Trang 5dụng vào việc học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức của sinh viên hiện nay” để có cái nhìn sâu và rộng hơn.
PHẦN II: NỘI DUNG CHƯƠNG I: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ
TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 1.1 Điều kiện lịch sử và nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
1.1.1 Điều kiện lịch sử- xã hội, gia đình, thời đại
Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tất yếu của cách mạng Việt Nam,
ra đời do yêu cầu khách quan, đáp ứng những nhu cầu bức thiết do cách mạngViệt Nam đặt ra từ đầu thế kỷ XX đến nay
a Điều kiện lịch sử.
Từ năm 1858 đến cuối thế kỷ XIX, nước ta bị đế quốc Pháp xâm lược.Các phong trào vũ trang kháng chiến chống Pháp liên tục nổi lên, dâng cao vàlan rộng trong cả nước: từ Trương Định, Nguyễn Trung Trực, ở Nam bộ;Trần Tấn, Đặng Như Mai, Nguyễn Xuân Ôn, Phan Đình Phùng ở miềnTrung đến Nguyễn Thiện Thuật, Nguyễn Quang Bích ở miền Bắc Tuynhiên, do chưa có một đường lối kháng chiến rõ ràng, dựa trên ý thức hệphong kiến, nên đều thất bại
Bước sang đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam bắt đầu có sự biến chuyển
và phân hóa, tầng lớp tiểu tư sản và mầm mống của giai cấp tư bản bắt đầuxuất hiện, ảnh hưởng của cuộc vận động cải cách của của Khang Hữu Vi,Lương Khải Siêu ở Trung Quốc tác động vào Việt Nam Phong trào yêu nướcchống Pháp của nhân dân ta chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản với sựxuất hiện của các phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Duy Tân,Việt Nam Quang phục hội do các sĩ phu phong kiến có tư tưởng duy tântruyền bá và dẫn dắt, nhưng do bất cập trước lịch sử, nên không tránh khỏithật bại
Trang 6Những năm đầu thế kỷ XX thực dân Pháp thẳng tay đàn áp các phongtrào yêu nước của nhân dân ta Trường Đông Kinh Nghĩa thục bị đóng cửa(tháng 12- 1907; cuộc biểu tình chống sưu thuế ở Huế và các tỉnh miền Trung
bị đàn áp (tháng 4 – 1908); vụ Hà Thành đầu độc bị thất bại và bị tàn sát(tháng 6-1908); căn cứ nghĩa quân Yên Thế bị bao vây và đánh phá (tháng 01– 1909); phong trào Đông Du bị tan rã, Phan bội Châu và các đồng chí củaông bị trục xuất khỏi nước Nhật (tháng 02-1909); các lãnh tụ của phong tràoDuy Tân trung kỳ, người bị lên máy chém (Trần Quý Cáp, Nguyễn HằngChi ), người bị đày ra Côn Đảo (Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, NgôĐức Kế, Đặng Nguyên Cẩn ) Tình hình đó cho thấy, phong trào cứu nướccủa nhân dân ta muốn giành được thắng lợi phải đi theo một con đường cáchmạng mới
b Quê hương, gia đình.
- Quê hương
Nghệ Tĩnh, quê hương của Hồ Chí Minh là mảnh đất giàu truyền thốngyêu nước, chống ngoại xâm Nơi đây đã nuôi dưỡng nhiều anh hùng nổi tiếngtrong lịch sử Việt Nam như Mai thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, cáclãnh tụ yêu nước cận đại như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu
Từ nhỏ, Hồ Chí Minh đã đau xót chứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bịđàn áp, bị bóc lột cùng cực của đồng bào mình ngay trên mảnh đất quêhương Những tội ác của bọn thực dân và thái độ ươn hèn, bạc nhược của bọnquan lại Nam triều đã thôi thúc Người ra đi tìm một con đường cách mạngmới để cứu dân, cứu nước
- Gia đình
Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi vớinhân dân Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân phụ của Người là một nhà nhogiàu lòng yêu nước, thương dân sâu sắc, lao động cần cù, có ý chí kiên cường
Trang 7vượt qua gian khổ, khó khăn để đạt được mục tiêu, chí hướng Chủ trương lấydân làm hậu thuẫn cho mọi cải cách chính trị - xã hội của cụ Phó bảng Sắc đã
có ảnh hưởng sâu sắc đối với sự hình thành tư tưởng chính trị và nhân cáchcủa Hồ Chí Minh
c Thời đại.
Đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranhsang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc và đã trở thành một hệ thống thế giới Cácnước đế quốc vừa tranh giành, xâu xé thuộc địa, vừa vào hùa với nhau để nôdịch các dân tộc nhỏ yếu trong vòng kìm kẹp thuộc địa của chúng
Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc sang thế kỷ XX đã không còn làhành động riêng rẽ của mỗi nước chống lại sự xâm lược và thống trị của chủnghĩa đế quốc, mà trở thành cuộc đấu tranh chung của các dân tộc thuộc địagắn với cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản quốc tế chống giai cấp tư sản ởchính quốc
Khi còn ở trong nước, Hồ Chí Minh tuy chưa nhận thức được đặc điểmcủa thời đại, nhưng từ thực tế lịch sử của đất nước mình Người đã thấy rõ conđường của các bậc cha anh không đem lại kết quả, phải đi tìm một con đườngmới Trong khoảng 10 năm, Hồ Chí Minh đã vượt ba đại dương, bốn châulục, đặt chân lên khoảng gần 30 nước Nhờ đó, Người đã hiểu được bản chấtchung của chủ nghĩa đế quốc và hoàn cảnh chung của các nước thuộc địa trênthế giới
Cuối những năm 20 của thế kỷ XX, cuộc khủng hoảng trong phong tràocông nhân châu Âu diễn ra ngày càng thêm sâu sắc, dẫn đến sự phân liệt trongnội bộ các đảng xã hội Dân chủ thuộc Quốc tế II Một số đảng bị phân hóa.Phái tả trong các đảng tách ra, thành lập các Đảng cộng sản Tháng 3 – 1919,Lênin thành lập Quốc tế III- Quốc tế cộng sản, đưa phong trào cộng sản thoátkhỏi chủ nghĩa cải lương, theo đuôi các chính quyền tư sản của các đảng xãhội Tác phẩm Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và
Trang 8thuộc địa của V.I.Lênin và các văn kiện Đại hội II Quốc tế Cộng sản đánh dấu
sự khẳng định về mặt lý luận việc thực hiện mối quan hệ hữu cơ giữa cáchmạng vô sản và cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa, có ảnhhưởng sâu sắc đến phong trào giải phóng dân tộc trên tế giới
1.1.2 Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh.
a Tư tưởng và văn hóa truyền thống Việt Nam.
Dân tộc Việt Nam trong hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước
đã tạo lập cho mình một nền văn hóa riêng, phong phú và bền vững với nhữngtruyền thống tốt đẹp và cao quý
Trước hết, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí kiên cường trong đấutranh dựng nước và giữ nước Chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu chảyxuyên suốt trường kỳ lịch sử Việt Nam, là chuẩn mực cao nhất trong bảng giátrị văn hóa – tinh thần việt Nam Mọi học thuyết đạo đức, tôn giáo từ nướcngoài du nhập vào Việt Nam đều được tiếp nhận khúc xạ qua lăng kính của tưtưởng yêu nước đó
Thứ hai, là tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân,tương ái Truyền thống này cũng hình thành cùng với sự hình thành dân tộc,
từ hoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và với giặc ngoạixâm Bước sang thế kỷ XX, mặc dù xã hội Việt Nam đã có sự biến đổi sâusắc về cơ cấu giai cấp – xã hội, nhưng truyền thống này vẫn bền vững Hồ ChíMinh đã kế thừa, phát huy sức mạnh của truyền thống nhân nghĩa, đoàn kết,tương thân tương ái thể hiện tập trung trong bốn chữ “đồng” (đồng tình, đồngsức, đồng lòng, đồng minh)
Thứ ba, dân tộc Việt Nam là một dân tộc có truyền thống lạc quan, yêuđời Tinh thầ lạc quan đó có cơ sở từ niềm tin vào sức mạnh của bản thân
Trang 9mình, tin vào sự tất thắng của chân lý, chính nghĩa Hồ Chí Minh là hiện thâncủa truyền thống lạc quan đó.
Thứ tư, dân tộc Việt Nam là dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh,sáng tạo, ham học hỏi và mở rộng cửa đón nhận tinh hoa văn hóa của nhânloại Người việt Nam từ xưa đã rất xa lạ với đầu óc hẹp hòi, thủ cựu, thói bàingoại cực đoan Trên cơ sở giữ vững bản sắc của dân tộc, nhân dân ta đã biếtchọn lọc, tiếp thu, cải biến những cái hay, cái tốt, cái đẹp của người thànhnhững giá trị riêng của mình Hồ Chí Minh là hình ảnh sinh động và trọn vẹncủa truyền thống đó
b Tinh hoa văn hóa nhân loại.
Hồ Chí Minh xuất thân trong gia đình khoa bảng, từ nhỏ Người đãđược hấp thụ môt nền Quốc học và Hán học khá vững vàng Khi ra nướcngoài, Người có thể viết văn Anh, văn Pháp sắc sảo như một nhà báo phươngTây thực thụ, nhưng khi có nhu cầu “tự bạch” thì Người làm thơ bằng chữHán Chính điều đó tạo điều kiện cho Người tiếp thu được tinh hoa văn hóanhân loại và làm nên nét đặc sắc ở Hồ Chí Minh, một con người biểu tượngcho sự kết hợp hài hòa văn hóa Đông – Tây
- Tư tưởng văn hóa phương Đông
Nho giáo Nho giáo có những yếu tố duy tâm, lạc hậu, nhưng nho giáocũng có nhiều yếu tố tích cực, nên có ảnh hưởng khá lâu dài trong lịch sử Đó
là triết lý hành động, tư tưởng nhập thế, hành đạo, giúp đời; lý tưởng về một
xã hội bình trị; triết lý nhân sinh: tu thân dưỡng tính góp phần đề cao văn hóa,
lễ giáo, đề cao tinh thần hiếu học
Hồ Chí Minh đã khai thác nho giáo, lựa chọn những yếu tố tích cực,phù hợp để phục vụ cho nhiệm vụ cách mạng Người dẫn lời của Lênin: “Chỉ
có những người cách mạng chân chính mới thu hái được những điều hiểu biếtquý báu của các đời trước để lại”
Trang 10Phật giáo Phật giáo là một trong những tôn giáo du nhập vào Việt Namkhá sớm Những mặt tích cực của Phật giáo đã để lại những dấu ấn sâu sắctrong tư duy, hành động, cách ứng xử của con người Việt Nam.
Phật giáo có tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn, thươngngười như thể thương thân; xây dựng nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản
dị, chăm lo làm điều thiện; đề cao tinh thần bình đẳng, tinh thần dân chủ chấtphác chống lại mọi phân biệt đẳng cấp Phật giáo Thiền tông coi trọng laođộng, chống lười biếng
Phật giáo vào Việt Nam, gặp chủ nghĩa yêu nước, ý chí độc lập, tự chủ
đã hình thành nên Thiền phái trúc lâm Việt Nam, chủ trương không xa đời
mà sống gắn bó với nhân dân, với đất nước, tham gia vào cộng đồng, vàocuộc đấu tranh của nhân dân chống kẻ thù dân tộc
Phật giáo Việt Nam đã đi vào đời sống tinh thần dân tộc và nhân dânlao động, để lại dấu ấn sâu sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Hồ Chí Minh cũng nghiên cứu và thấu hiểu tư tưởng của các nhà tưtưởng phương Đông như Lão tử, Mặc tử, Quản tử Khi đã trở thành ngườimácxít, Hồ Chí Minh vẫn tìm hiểu thêm về chủ nghĩa Tam dân của TônTrung Sơn Hồ Chí Minh đã biết khai thác những yếu tố tích cực của tư tưởng
và văn hóa phương Đông để phục vụ cho sự nghiệp cách mạng của Người
- Tư tưởng và văn hóa phương Tây
Ngay từ khi còn học ở Trường tiểu học Đông Ba rồi vào Trường Quốchọc Huế, Hồ Chí Minh đã làm quen với văn hóa Pháp Đặc biệt, Người rấtham mê môn lịch sử, và say sưa tìm hiểu cuộc Đại cách mạng Pháp 1789
Khi xuất dương, Người đã từng sang Mỹ, đến sống ở New York, làmthuê ở Bruclin và thường đến thăm khu Haclem của người da đen Ngườithường suy nghĩ về tự do, độc lập, quyền sống của con người được ghi trongTuyên ngôn độc lập 1776 của nước Mỹ
Trang 11Đến Pháp, Hồ Chí Minh được tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm của cácnhà tư tưởng khai sáng như tinh thần pháp luật của Môngtétxkiơ, khế ước xãhội của Rútxô Tư tưởng dân chủ của các nhà khai sáng đã có ảnh hưởng lớntới tư tưởng của Người.
Hồ Chí Minh hình thành phong cách dân chủ của mình từ trong cuộcsống thực tiễn Người học được cách làm việc dân chủ trong cách sinh hoạtkhoa học ở Câu lạc bộ Phôbua (Faubourg), trong sinh hoạt chính trị của Đảng
xã hội Pháp
Tóm lại, nhờ sự thông minh, óc quan sát, ham học hỏi và được rènluyện trong phong trào công nhân Pháp, trên hành trình cứu nước Hồ ChíMinh đã biết làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại, của vănhóa Đông, Tây, từ tầm cao củ tri thức nhân loại mà suy nghĩ và lựa chọn, kếthừa và đổi mới, vận dụng và phát triển
1.1.3 Chủ nghĩa Mác – Lênin, cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của
tư tưởng Hồ Chí Minh
Tác động của mối quan hệ biện chứng giữa cá nhân với dân tộc và thờiđại đã đưa Hồ Chí Minh đến với Chủ nghĩa Mác – Lênin, từ người yêu tướctrở thành người cộng sản Nhờ có thế giới quan và phương pháp luận của chủnghĩa Mác – Lênin Hồ Chí Minh đã hấp thụ và chuyển hóa được những nhân
tố tích cực và tiến bộ của truyền thống dân tộc cũng như của tư tưởng – vănhóa nhân loại để tạo nên hệ thống tư tưởng của mình Vì vậy, tư tưởng Hồ ChíMinh thuộc hệ tư tưởng Mác – Lênin, những phạm trù cơ bản của tư tưởng
Hồ Chí Minh nằm trong những phạm trù cơ bản của lý luận mác – Lênin
Sở dĩ Hồ Chí Minh đã lựa chọn các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMác – Lênin, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin trên mộtloạt luận điểm cơ bản hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh có nguyên nhânsâu xa là:
Trang 12Khi đi tìm đường cứu nước, ở tuổi 20, Hồ Chí Minh đã có một vốn họcvấn chắc chắn, một năng lực trí tuệ sắc sảo Nhờ vậy Người quan sát, phântích, tổng kết một cách độc lập tự chủ và sáng tạo; không rơi vào sao chép,giáo điều, rập khuôn; tiếp thu và vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin một cáchsáng tạo, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của Việt Nam.
Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác – Lênin là để tìm đường cứunước, giải phóng dân tộc, tức là từ nhu cầu thực tiễn của cách mạng ViệtNam.Chính Người đã viết: “Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ chưaphải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin ,tin theo Quốc tế III”(3).Nhờ Lênin, người đã tìm thấy “Con đường giải phóng chúng ta” và từ Lênin,Người đã trở lại nghiên cứu Mác sâu sắc hơn
Hồ Chí Minh đã tiếp thu lý luận Mác – Lênin theo phương pháp nhậnthức mácxít, cốt nắm lấy cái tinh thần, cái bản chất chứ không tự trói buộctrong cái vỏ ngôn từ Người vận dụng lập trường, quan điểm và phương phápcủa chủ nghĩa Mác – Lênin để tự tìm ra những chủ trương, giải pháp, đối sáchphù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể, từng thời kỳ cụ thể của cách mạng ViệtNam chứ không đi tìm những kết luận có sẵn trong sách vở kinh điển
1.1.4 Những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh.
Trước hết, đó là tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, cộng với đầu óc phêphán tinh tường, sáng suốt trong nghiên cứu, tìm hiểu
Đó là sự khổ công học tập nhằm chiếm lĩnh vốn tri thức phong phú củathời đại, vốn kinh nghiệm đấu tranh của phong trào giải phóng dân tộc, phongtrào công nhân quốc tế
Đó là ý chí của một nhà yêu nước, một chiến sĩ cộng sản nhiệt thànhcách mạng, một trái tim yêu nước, thương dân, thương yêu những người cùng
Trang 13khổ sẵn sàng chịu đựng những hy sinh cao nhất vì độc lập của tổ quốc, vì tự
do, hạnh phúc của đồng bào
Chính những phẩm chất cá nhân cao đẹp đó đã quyết định việc Hồ ChíMinh tiếp nhận, chọn lọc, chuyển hóa phát triển những tinh hoa của dân tộc
và thời đại thành tư tưởng đặc sắc của mình
1.2 Sự hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh không hình thành ngay một lúc mà đã trải quamột quá trình tìm tòi, xác lập, phát triển và hoàn thiện, gắn liền với quá trìnhhoạt động cách mạng phong phú của người
1.2.1 Giai đoạn hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cách mạng (từ 1890-1911).
Trong thời trẻ, với những đặc điểm quê hương, gia đình và môi trườngsống, Hồ Chí Minh đã tích lũy được những hiểu biết và phẩm chất tiêu biểusau:
- Truyền thống yêu nước và nhân nghĩa của dân tộc
- Vốn văn hóa dân tộc và bước đầu tiếp xúc với văn hóa phương Tây
- Hình thành hoài bão cứu dân, cứu nước khi chứng kiến cuộc sống khổcực, điêu đứng của nhân dân và tinh thần đấu tranh bất khuất của cha anh
1.2.2 Giai đoạn tìm tòi, khảo nghiệm (1911-1920).
Đây là giai đoạn bôn ba tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã:
Tìm hiểu các cuộc cách mạng lớn trên thế giới và khảo sát cuộc sốngcủa nhân dân các dân tộc bị áp bức
Tiếp xúc với Luận cương của V.I.Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộcđịa, Hồ Chí Minh đã tìm thấy con đường chân chính cho sự nghiệp cứu nước,giải phóng dân tộc
Đứng hẳn về Quốc tế III, tham gia thành lập Đảng cộng sản Pháp
Trang 14Sự kiện đó đánh dấu bước chuyển biến về chất trong tư tưởng Hồ ChíMinh, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Lênin, từ giác ngộ dân tộc đếngiác ngộ giai cấp, từ người yêu nước thành người cộng sản.
1.2.3 Giai đoạn hình thành cơ bản tư tưởng về con đường cách mạng Việt Nam (1921 – 1930).
Hồ Chí Minh hoạt động tích cực trong Ban nghiên cứu thuộc địa củaĐảng cộng sản Pháp, tham gia sáng lập Hội liên hiệp thuộc địa, xuất bản báo
Le Paria nhằm tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin vào các nước thuộc địa
Hồ Chí Minh sang Mátxcơva dự Hội nghị Quốc tế Nông dân và đượcbầu vào Đoàn chủ tịch của Hội giữa năm 1923 Sau đó, Người tiếp tục tham
dự đại hội V Quốc tế Cộng sản và Đại hội các đoàn thể quần chúng khác:Quốc tế thanh niên, Quốc tế Cứu tế đỏ, Quốc tế công hội đỏ
Hồ Chí Minh về Quảng Châu (Trung Quốc) tổ chức hội Việt Nam cáchmạng thanh niên, ra Báo thanh niên, mở các lớp huấn luyện chính trị, đào tạocán bộ, đưa họ về nước hoạt động cuối năm 1924
Tháng 02- 1930, Người chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sảntrong nước, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam và trực tiếp thảo ra các vănkiện: Chánh cương vắn tắt, sách lược vắn tắt, chương trình và Điều lệ vắn tắtcủa Đảng
Các văn kiện này, cùng với hai tác phẩm Người hoàn thành và xuất bảntrước đó là Bản án chế độc thực dân Pháp (1925) và Đường Kách mệnh(1927), đã đánh dấu sự hình thành cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về conđường cách mạng của Việt Nam
1.2.4 Giai đoạn vượt qua thử thách, kiên trì con đường đã xác định của cách mạng Việt Nam (1930-1941).
Do không nắm được tình hình thực tế các thuộc địa ở phương Đông vàViệt Nam, lại bị chi phối bởi quan điểm “tả” khuynh, tại Đại hội VI (năm
Trang 151928), Quốc tế Cộng sản đã chỉ trích và phê phán đường lối của Hồ Chí Minhvạch ra trong Hội nghị hợp nhất thành lập Đảng Hội nghị Trung ương tháng
10 – 1930 của Đảng ta, theo chỉ đạo của Quốc tế Cộng sản, cũng ra “Án nghịquyết” thu hồi chánh cương vắn tắt và sách lược vắn tắt, đổi tên Đảng Cộngsản Việt Nam thành Đảng Cộng sản Đông Dương Trong thời gian đó Hồ ChíMinh tiếp tục tham gia các hoạt động trong Quốc tế Cộng sản, nghiên cứu chủnghĩa Mác – Lênin và chỉ đạo cách mạng Việt Nam, kiên định quan điểm củamình
Đại hội VII Quốc tế cộng sản (năm 1935) đã có sự tự phê bình vềkhuynh hướng “tả”, cô độc, biệt phái, bỏ rơi mất ngọn cờ dân tộc và dân chủtrong phong trào cộng sản Để cho các đảng tư sản, tiểu tư sản và phát xít nắmlấy mà chống phá cách mạng Đại hội có sự chuyển hướng về sách lược, chủtrương thành lập Mặt trận dân chủ chống phát xít
Năm 1936, Đảng ta đề ra “chiến sách” mới, phê phán những biểu hiện
“tả” khuynh, cô độc, biệt phái trước đây Trên thực tế, từ đây đảng đã trở lạivới Chánh cương vắn tắt, sách lược vắn tắt của Hồ Chí Minh
Nghị quyết Hội nghị Trung ương tháng 11 – 1939 khẳng định rõ: “đứngtrên lập trường giải phóng dân tộc, lấy quyền lợi dân tộc làm tối cao, tất cảmọi vấn đề của cuộc cách mệnh, cả vấn đề điền địa cũng phải nhằm vào cáimục đích ấy mà giải quyết”
Những diễn biến của quá trình này đã phản ánh quy luật của cách mạngViệt Nam, giá trị và sức sống của tư tưởng Hồ Chí Minh
1.2.5 Giai đoạn phát triển và hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh (1941 – 1969)
Đầu năm 1941, Hồ Chí Minh về nước, trực tiếp chỉ đạo Hội nghị Trungương 8 (tháng 5 – 1941), đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc cao hơn hết, tạmthời gác khẩu hiệu cách mạng điền địa, xóa bỏ vấn đề Liên bang Đông
Trang 16Dương, lập ra mặt trận Việt Minh, thực hiện đại đoàn kết dân tộc trên cơ sởcông nông liên minh Nhờ đường lối đúng đắn đó, sau bốn năm, Đảng lãnhđạo cách mạng tháng Tám thắng lợi Đó cũng là thắng lợi đầu tiên của tưtưởng Hồ Chí Minh.
Sau khi giành được chính quyền, Đảng ta và nhân dân ta phải tiến hànhhai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, vừa xây dựng chủ nghĩa xãhội ở miền Bắc, vừa đấu tranh giải phóng miền Nam
Đây là thời kỳ tư tưởng Hồ chí Minh được bổ sung, phát triển và hoànthiện trên một loạt vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam: về đường lốichiến tranh nhân dân “toàn dân, toàn diện, trường kỳ, dựa vào sức mình làchính”, về xây dựng chủ nghĩa xã hội ở một nước vốn là thuộc địa nửa phongkiến, quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội không trải qua chế độ tư bản chủ nghĩa,trong điều kiện đất nước bị chia cắt và có chiến tranh; về xây dựng Đảng với
tư cách là Đảng cầm quyền; về xây dựng Nhà nước kiểu mới - của dân, dodân, vì dân; về củng cố và tăng cường sự đoàn kết nhất trí trong phong tràocộng sản và công nhân quốc tế
Trước khi qua đời (ngày 02-9-1969), Hồ Chí Minh để lại Di chúcthiêng liêng gửi gắm trong đó những tinh hoa của tư tưởng, đạo đức, tâm hồncao đẹp của một vĩ nhân hiếm có, đã suốt đời phấn đấu hy sinh vì Tổ quốc vànhân loại Di chúc đã tổng kết sâu sắc những bài học đấu tranh và thắng lợicủa cách mạng Việt Nam, đồng thời cũng vạch ra những định hướng mangtính cương lĩnh cho sự phát triển của đất nước và dân tộc ta sau khi khángchiến thắng lợi
Đảng ta và nhân dân ta ngày càng nhận thức đầy đủ và sâu sắc hơn disản tinh thần vô giá mà Hồ Chí Minh để lại cho chúng ta Đại hội đại biểutoàn quốc lần thứ VII của Đảng đã khẳng định: Đảng lấy chủ nghĩa Mác –Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho
Trang 17hành động Tư tưởng Hồ Chí Minh đã thực sự là nguồn trí tuệ, nguồn độnglực soi sáng và thúc đẩy công cuộc đổi mới phát triển.
Những biến động chính trị to lớn trên thế giới diễn ra trong hơn mườinăm qua vừa kiểm chứng, vừa khẳng định tính khoa học, đúng đắn, tính cáchmạng, sáng tạo, giá trị dân tộc và ý nghĩa quốc tế của tư tưởng Hồ Chí Minh
CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 2.1 Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh
2.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh phản ánh khát vọng thời đại
Ngay trong những năm 20 của thế kỷ XX, trong quá trình hình thành,
tư tưởng Hồ Chí Minh đã thể hiện khát vọng chung của các dân tộc bị áp bứctrên thế giới Những nhận thức sâu sắc và độc đáo về mối quan hệ chặt chẽgiữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp trong cách mạng giải phóng dân tộctheo con đường cách mạng vô sản phản ánh khát vọng độc lập, tự do của cácdân tộc trên thế giới trong giai đoạn đế quốc chủ nghĩa
Từ nghiên cứu lý luận, áp dụng vào những điều kiện cụ thể, Hồ ChíMinh đã hình thành một hệ thống các luận điểm chính xác và đúng đắn về vấn
đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa, góp phần làm phongphú thêm kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin Bằng cách đó, tư tưởng
Hồ Chí Minh đã góp phần khơi dậy các phong trào yêu nước, giải phóng dântộc cho các dân tộc thuộc địa và bị áp bức trên thế giới
2.1.2 Tìm ra con đường đấu tranh tự giải phóng cho các dân tộc thuộc địa
Đóng góp lớn nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với thời đại là đã chỉ
ra con đường cách mạng, tiếp theo đó là phương pháp để thức tỉnh nhữngngười bị áp bức ở các nước thuộc địa và phụ thuộc Ngay từ rất sớm, Người
đã nhận thức đúng sự biến chuyển của thời đại, đặt cách mạng giải phóng dântộc thuộc địa vào phạm trù cách mạng vô sản và hoạt động không mệt mỏicho phong trào cách mạng thế giới Trong đó, Người đã chỉ ra khả năng to