3 hãy làm rõ quá trình hình thành, phát triển và giá trị tư tưởng hồ chí minh vận dụng vào việc học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức của sinh viên hiện nay

MỤC LỤC PHẦN I MỞ ĐẦU 1 PHẦN II NỘI DUNG 2 I SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 2 1 1 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh 2 1 1 1 Truyền thống dân tộc Việt Nam 2 1 1 2 Tư tưởng Đôn. PHẦN I. MỞ ĐẦU1PHẦN II. NỘI DUNG2I. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH21.1. Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh21.1.1. Truyền thống dân tộc Việt Nam21.1.2. Tư tưởng Đông Tây21.1.3. Chủ nghĩa Marx Lenin51.1.4. Cơ sở thực tiễn51.2. Quá trình hình thành và phát triển8II. PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH102.1. Về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc102.1.1. Về vấn đề dân tộc102.1.2. Về cách mạng giải phóng dân tộc112.2. Về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam122.2.1. Về bản chất và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội122.2.2. Về con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam132.3. Về đại đoàn kết dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại142.3.1. Về đại đoàn kết dân tộc142.3.2. Về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại152.4. Về Đảng Cộng sản Việt Nam; về xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân162.4.1. Về Đảng cộng sản Việt Nam162.4.2. Về xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân162.5. Về văn hóa, xã hội172.5.1. Về văn hóa172.5.2. Về đạo đức17III. VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO QUÁ TRÌNH HỌC TẬP, TU DƯỠNG ĐẠO ĐỨC ĐỐI VỚI SINH VIÊN183.1. Phát huy vai trò tự học tập, tự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của sinh viên183.2. Phát huy vai trò của phương pháp “nêu gương” trong việc xây dựng lối sống mới cho sinh viên193.3. Kết hợp chặt chẽ giữa gia đình nhà trường xã hội trong việc giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống cho sinh viên203.4. Phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên của các trường đại học vào công tác xây dựng lối sống mới cho sinh viên22KẾT LUẬN23TÀI LIỆU THAM KHẢO24  PHẦN I. MỞ ĐẦUTư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm và tư tưởng của Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng của ông được Đảng Cộng sản Việt Nam tổng kết, hệ thống hóa. Hệ thống tư tưởng này bao gồm những quan điểm về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; vận dụng và phát triển Chủ nghĩa MácLênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam.Các nội dung trong tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành và phát triển gắn với các thời kì hoạt động của Hồ Chí Minh trong phong trào cách mạng Việt Nam và quốc tế vào đầu và giữa thế kỷ 20. Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh nhận định Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kết tinh của văn hóa dân tộc Việt Nam, tư tưởng cách mạng Pháp, tư tưởng tự do của Hoa Kỳ, lý tưởng cộng sản Marx Lenin, tư tưởng văn hóa phương Đông, văn hóa phương Tây và phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh.Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được xác định là một hệ tư tưởng chính thống của Đảng Cộng sản Việt Nam bên cạnh chủ nghĩa MácLênin, được chính thức đưa ra từ Đại hội VII của Đảng. Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Việt Nam cùng các quan điểm chính thống ở Việt Nam hiện nay đều thống nhất đánh giá Tư tưởng Hồ Chí Minh chính là cách vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa MácLênin trong điều kiện cụ thể của Việt Nam và coi tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng Cộng sản Việt Nam và của dân tộc Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam xác định lấy Chủ nghĩa MácLênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam cho mọi hành động và thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam luôn tăng cường tuyên truyền thúc đẩy việc học tập và làm theo Tư tưởng Hồ Chí Minh ở tất cả các tầng lớp trong xã hội. Nắm bắt được tính cấp thiết, tác giả đã lựa chọn đề tài “Quá trình hình thành, phát triển và giá trị tư tưởng Hồ chí Minh. Vận dụng vào việc học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức của sinh viên hiện nay”. PHẦN II. NỘI DUNGI. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH1.1. Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh1.1.1. Truyền thống dân tộc Việt NamChủ nghĩa yêu nước với ý chí bất khuất, tự lực, tự cường để dựng nước và giữ nước tồn tại trong suốt lịch sử của dân tộc. Đồng thời, trong quá trình dựng nước, giữ nước, tinh thần đoàn kết và ý thức dân chủ cũng xuất hiện. Tinh thần đoàn kết và ý thức dân chủ làm cho mối quan hệ Cá nhân Gia đình Làng Nước ngày càng trở nên bền chặt và nương tựa vào nhau để sinh tồn và phát triển. Giá trị truyền thống của người Việt là dũng cảm, cần cù, dẻo dai trong lao động sản xuất, chiến đấu để sinh tồn và phát triển trước thiên nhiên và kẻ thù xâm lược. Nhưng đồng thời, trong quá trình đó, dân tộc Việt Nam cũng tiếp nhận những giá trị văn hóa, văn minh của nhân loại. Người Việt có tư duy mở và mềm dẻo khiến họ dễ dàng tiếp nhận những tư tưởng bên ngoài. Trong khi là đảng viên Đảng xã hội Pháp, Hồ Chí Minh đã tiếp nhận chủ nghĩa Lenin với mục tiêu giải phóng dân tộc trong lúc nhiều đồng chí Pháp của ông chọn con đường dân chủ xã hội với chủ trương cải cách xã hội nhưng chấp nhận nền dân chủ. Chủ nghĩa yêu nước là điểm xuất phát, là cơ sở để Hồ Chí Minh tiếp nhận chủ nghĩa Marx Lenin; là một trong những nguồn gốc chủ yếu hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.1.1.2. Tư tưởng Đông TâyTư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành trên cơ sở tiếp thu tư tưởng Đông Tây mà trước hết là tư tưởng phương Đông mà đặc trưng là Phật giáo và Nho giáo đã được Việt hóa. Phật giáo và Nho giáo Việt Nam đã tác động tới Hồ Chí Minh ngay từ khi còn nhỏ ở trong môi trường giáo dục văn hóa Việt của làng xã Việt Nam, dưới sự dạy bảo của gia đình với người cha, vừa là thầy và những nhà nho yêu nước khác. Sau này, khi trở thành người cộng sản, ông vẫn tiếp tục tìm hiểu những trào lưu tư tưởng mới ở Ấn Độ và Trung Hoa mà điển hình là chủ nghĩa Gāndhī và chủ nghĩa Tôn Dật Tiên. Ông đã tìm thấy trong “chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nó phù hợp với điều kiện nước ta”.Năm 1923, trong lý lịch tự khai khi đến Liên Xô, Nguyễn Ái Quốc tự giới thiệu: Tôi xuất thân từ một gia đình nhà Nho, nơi mà các thanh niên đều theo học đạo Khổng. Rồi tại Đại hội Quốc tế cộng sản năm 1935, Nguyễn Ái Quốc lại ghi trong lý lịch: Thành phần gia đình nhà nho.Sự tương đồng giữa thuyết Đại đồng của Nho giáo và chủ nghĩa cộng sản khiến Hồ Chí Minh và nhiều nhà lãnh đạo cách mạng Việt Nam khác có nền tảng Nho học dễ dàng chấp nhận chủ nghĩa cộng sản. Hồ Chí Minh thấy được khả năng thích ứng của chủ nghĩa cộng sản tại Việt Nam do sự tương đồng giữa chủ nghĩa cộng sản và lý tưởng Đại đồng của Nho giáo. Ông dùng những từ ngữ, những mệnh đề của Khổng Tử vốn rất quen thuộc với truyền thống văn hoá Việt Nam để kết nối những giá trị chung trong học thuyết Nho giáo và học thuyết Marx. Trong bài Le Grand Confucius (Đức Khổng Tử vĩ đại) đăng trên tạp chí Communise số ra ngày 15051921, Nguyễn Ái Quốc đã giới thiệu thuyết Đại đồng như sau: Đức Khổng Tử vĩ đại (năm 551 trước Công nguyên) khởi xướng nền đại đồng và thuyết giáo quyền bình đẳng về của cải. Người nói tóm lại là: Nền hoà bình trên thế giới chỉ nảy nở từ nền Đại đồng trong thiên hạ. Người ta không sợ thiếu mà chỉ sợ không công bằng.Trong chiến tranh Việt Nam, ở miền Bắc buộc phải thực hiện chế độ phân phối thời chiến, Hồ Chí Minh đã từng nhắc nhở cán bộ về tư tưởng Khổng Tử: Không sợ thiếu chỉ sợ không công bằng, không sợ đói chỉ sợ lòng dân không yên.Học thuyết của Khổng Tử có ưu điểm là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân. Tôn giáo Giêsu có ưu điểm là lòng nhân ái cao cả. Chủ nghĩa Marx có ưu điểm là phương pháp biện chứng. Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách thích hợp với điều kiện của nước ta… Khổng Tử, Giêsu, Karl Marx, Tôn Dật Tiên chẳng phải có những điểm chung đó sao? Họ đều muốn mưu cầu hạnh phúc cho nhân loại, mưu cầu hạnh phúc cho xã hội. Nếu hôm nay, họ còn sống trên đời này, nếu họ ở một chỗ, tôi tin rằng họ nhất định chung sống với nhau rất tốt đẹp như những người bạn thân thiết. Tôi cố gắng làm người học trò nhỏ của họ.Hồ Chí Minh đã được tiếp xúc với văn hóa phương Tây từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường. Khi học ở trường tiểu học Vinh và Huế, những tư tưởng tiến bộ của Đại cách mạng Pháp về “tự do, bình đẳng, bác ái” đã bắt đầu ảnh hưởng mạnh mẽ đến ông và là một trong những yếu tố tác động đến ông trong việc tìm hướng đi mới sang phương Tây để tìm đường cứu nước, cứu dân.Ba mươi năm sống, lao động, học tập và hoạt động ở nước ngoài, đặc biệt là trong môi trường văn hóa phương Tây, ông đã có điều kiện để tìm hiểu, nghiên cứu và trực tiếp trải nghiệm qua các hoạt động chính trị, văn hóa, xã hội ở đây; đã trực tiếp tìm hiểu tư tưởng của các nhà khai sáng (Voltaire, JeanJacques Rousseau, Montesquieu..) qua các tác phẩm của họ. Ông đã tới Pháp, Mỹ, Anh và trực tiếp thấy được đời sống xã hội tại những nơi khởi nguồn của ba cuộc cách mạng dân tộc dân chủ điển hình trên thế giới. Tư tưởng cách mạng tiến bộ của các cuộc cách mạng này đã tác động mạnh mẽ tới Hồ Chí Minh. Đó là những tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa dân tộc và nhân văn trong cách mạng tư sản Mỹ và Pháp với quyền dân tộc, quyền con người và tư tưởng dân chủ mà nội dung của nó là tự do, bình đẳng, bác ái. Đây là những điểm mới về tư tưởng trong tinh hoa văn hóa phương Tây đã tác động mạnh mẽ tới suy nghĩ, hành động và tư tưởng của Hồ Chí Minh. Sống trong môi trường dân chủ và thông qua các hoạt động dân chủ trong làm việc, sinh hoạt ở các tổ chức lao động, xã hội và chính trị ở phương Tây, Hồ Chí Minh đã hiểu được các phương thức tổ chức xã hội dân chủ, cách làm việc dân chủ và hình thành phong cách dân chủ.1.1.3. Chủ nghĩa Marx LeninHồ Chí Minh đã tiếp thu học thuyết giải phóng con người là chủ nghĩa Marx Lenin. Khi tiếp nhận chủ nghĩa Marx Lenin, ông từ người yêu nước trở thành người cộng sản khi trở thành người tham gia sáng lập Đảng cộng sản Pháp.Đến với chủ nghĩa Marx Lenin từ đòi hỏi của thực tiễn giải phóng dân tộc và con người, từ nhu cầu chung của nhân loại về quyền dân tộc, quyền con người, Hồ Chí Minh đã vận dụng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Marx Lenin để nghiên cứu thực tiễn Việt Nam và thế giới và tự tìm ra con đường của cách mạng Việt Nam. Vì vậy, chủ nghĩa Marx Lenin chính là một nguồn gốc lý luận, là cơ sở chủ yếu có vai trò quyết định trong việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh chính là sự vận dụng chủ nghĩa Marx Lenin trong hoàn cảnh của Việt Nam.1.1.4. Cơ sở thực tiễnỞ Việt NamViệt Nam có lịch sử và văn hiến lâu đời với truyền thống chống giặc ngoại xâm nhưng đến thế kỷ XIX, Việt Nam vẫn là một quốc gia lạc hậu, kém phát triển. Đến giữa thế kỷ XIX, trước sự suy yếu của chế độ phong kiến nhà Nguyễn, đế quốc Pháp bắt đầu tiến hành xâm lược Việt Nam. Sau khi đã hoàn thành về căn bản công cuộc bình định Việt Nam về mặt quân sự, thực dân Pháp bắt tay vào khai thác thuộc địa Việt Nam cũng như ở Lào và Campuchia một cách quy mô và từng bước biến Việt Nam từ một nước phong kiến thành nước thuộc địa, nửa phong kiến với những biến đổi căn bản về chính trị kinh tế văn hóa xã hội. Sự biến đổi đó làm xuất hiện trong xã hội Việt Nam những giai tầng mới với sự ra đời của giai cấp công nhân, giai cấp tư sản và tầng lớp tiểu tư sản. Theo đó, bên cạnh mâu thuẫn cơ bản trong xã hội phong kiến là giữa nông dân với địa chủ phong kiến, sự xuất hiện các giai tầng mới đã làm nảy sinh thêm các mâu thuẫn mới: giữa giai cấp công nhân Việt Nam với giai cấp tư sản, giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với chủ nghĩa đế quốc Pháp.Trước các biến đổi trên, phong trào cách mạng Việt Nam cũng từng bước có những phát triển mới đó là sự xuất hiện của phong trào yêu nước mới và phong trào công nhân ở Việt Nam.Đầu thế kỷ XX, trước ảnh hưởng của các cuộc vận động cải cách ở Trung Quốc của Khang Hữu Vi và Lương Khải Siêu, gương Duy Tân của Nhật Bản, cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc, phong trào yêu nước của Việt Nam chuyển sang xu hướng dân chủ tư sản với sự dẫn dắt của các sĩ phu yêu nước có tinh thần cải cách như Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh. Điển hình như các phong trào Đông Du, phong trào Duy Tân, phong trào Đông kinh nghĩa thục... Nhưng tất cả những cố gắng cứu nước của trào lưu mới này ở Việt Nam đều bị thất bại bởi sự đàn áp của thực dân Pháp. Trường Đông kinh nghĩa thục bị đóng cửa (121907), phong trào chống thuế ở Trung Kỳ bị đàn áp (1908); vụ Hà Thành đầu độc thất bại (61908). Phong trào Đông Du bị tan rã, Phan Bội Châu và các đồng chí bị trục xuất khỏi nước Nhật (21909). Phong trào Duy Tân ở Trung Kỳ bị đàn áp, các thủ lĩnh như Trần Quý Cáp, Nguyễn Hằng Chi bị lên máy chém... Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Ngô Đức Kế, Đặng Nguyên Cẩn bị đày ra Côn Đảo... Dù thất bại nhưng các phong trào yêu nước này đã nối tiếp nhau duy trì ngọn lửa cứu nước tiếp tục cháy trong lòng dân tộc.

MỤC LỤC

PHẦN I MỞ ĐẦU 1

PHẦN II NỘI DUNG 2

I SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 2

1.1 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh 2

1.1.1 Truyền thống dân tộc Việt Nam 2

1.1.2 Tư tưởng Đông - Tây 2

1.1.3 Chủ nghĩa Marx - Lenin 5

1.1.4 Cơ sở thực tiễn 5

1.2 Quá trình hình thành và phát triển 8

II PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 10

2.1 Về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc 10

2.1.1 Về vấn đề dân tộc 10

2.1.2 Về cách mạng giải phóng dân tộc 11

2.2 Về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 12

2.2.1 Về bản chất và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội 12

2.2.2 Về con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 13

2.3 Về đại đoàn kết dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại 14

2.3.1 Về đại đoàn kết dân tộc 14

2.3.2 Về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại 15

2.4 Về Đảng Cộng sản Việt Nam; về xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân 16

2.4.1 Về Đảng cộng sản Việt Nam 16

2.4.2 Về xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân 16

2.5 Về văn hóa, xã hội 17

2.5.1 Về văn hóa 17

2.5.2 Về đạo đức 17

III VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO QUÁ TRÌNH HỌC TẬP, TU DƯỠNG ĐẠO ĐỨC ĐỐI VỚI SINH VIÊN 18

3.1 Phát huy vai trò tự học tập, tự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của sinh viên 18

3.2 Phát huy vai trò của phương pháp “nêu gương” trong việc xây dựng lối sống mới cho sinh viên 19

3.3 Kết hợp chặt chẽ giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong việc giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống cho sinh viên 20

3.4 Phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên của các trường đại học vào công tác xây dựng lối sống mới cho sinh viên 22

KẾT LUẬN 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

PHẦN I MỞ ĐẦU

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm và tư tưởng của HồChí Minh trong sự nghiệp cách mạng của ông được Đảng Cộng sản Việt Namtổng kết, hệ thống hóa Hệ thống tư tưởng này bao gồm những quan điểm vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủnhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; vận dụng và phát triển Chủ nghĩaMác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam

Các nội dung trong tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành và pháttriển gắn với các thời kì hoạt động của Hồ Chí Minh trong phong trào cáchmạng Việt Nam và quốc tế vào đầu và giữa thế kỷ 20 Giáo trình tư tưởng HồChí Minh nhận định Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kết tinh của văn hóa dân tộcViệt Nam, tư tưởng cách mạng Pháp, tư tưởng tự do của Hoa Kỳ, lý tưởngcộng sản Marx - Lenin, tư tưởng văn hóa phương Đông, văn hóa phương Tây

và phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được xác định là một hệ tư tưởng chínhthống của Đảng Cộng sản Việt Nam bên cạnh chủ nghĩa Mác-Lênin, đượcchính thức đưa ra từ Đại hội VII của Đảng Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhànước Việt Nam cùng các quan điểm chính thống ở Việt Nam hiện nay đềuthống nhất đánh giá Tư tưởng Hồ Chí Minh chính là cách vận dụng sáng tạoChủ nghĩa Mác-Lênin trong điều kiện cụ thể của Việt Nam và coi tư tưởng

Hồ Chí Minh đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng Cộng sảnViệt Nam và của dân tộc Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam xác định lấyChủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam cho mọi hànhđộng và thắng lợi của cách mạng Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam luôntăng cường tuyên truyền thúc đẩy việc học tập và làm theo Tư tưởng Hồ ChíMinh ở tất cả các tầng lớp trong xã hội Nắm bắt được tính cấp thiết, tác giả

đã lựa chọn đề tài “Quá trình hình thành, phát triển và giá trị tư tưởng Hồ

chí Minh Vận dụng vào việc học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức của sinh viên hiện nay”.

PHẦN II NỘI DUNG

I SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ

MINH 1.1 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

1.1.1 Truyền thống dân tộc Việt Nam

Chủ nghĩa yêu nước với ý chí bất khuất, tự lực, tự cường để dựng nước

và giữ nước tồn tại trong suốt lịch sử của dân tộc Đồng thời, trong quá trìnhdựng nước, giữ nước, tinh thần đoàn kết và ý thức dân chủ cũng xuất hiện.Tinh thần đoàn kết và ý thức dân chủ làm cho mối quan hệ Cá nhân - Gia đình

- Làng - Nước ngày càng trở nên bền chặt và nương tựa vào nhau để sinh tồn

và phát triển Giá trị truyền thống của người Việt là dũng cảm, cần cù, dẻo daitrong lao động sản xuất, chiến đấu để sinh tồn và phát triển trước thiên nhiên

và kẻ thù xâm lược Nhưng đồng thời, trong quá trình đó, dân tộc Việt Namcũng tiếp nhận những giá trị văn hóa, văn minh của nhân loại Người Việt có

tư duy mở và mềm dẻo khiến họ dễ dàng tiếp nhận những tư tưởng bên ngoài.Trong khi là đảng viên Đảng xã hội Pháp, Hồ Chí Minh đã tiếp nhận chủnghĩa Lenin với mục tiêu giải phóng dân tộc trong lúc nhiều đồng chí Phápcủa ông chọn con đường dân chủ xã hội với chủ trương cải cách xã hội nhưngchấp nhận nền dân chủ Chủ nghĩa yêu nước là điểm xuất phát, là cơ sở để HồChí Minh tiếp nhận chủ nghĩa Marx - Lenin; là một trong những nguồn gốcchủ yếu hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

1.1.2 Tư tưởng Đông - Tây

Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành trên cơ sở tiếp thu tư tưởngĐông - Tây mà trước hết là tư tưởng phương Đông mà đặc trưng là Phật giáo

và Nho giáo đã được Việt hóa Phật giáo và Nho giáo Việt Nam đã tác độngtới Hồ Chí Minh ngay từ khi còn nhỏ ở trong môi trường giáo dục - văn hóaViệt của làng xã Việt Nam, dưới sự dạy bảo của gia đình với người cha, vừa

là thầy và những nhà nho yêu nước khác Sau này, khi trở thành người cộng

sản, ông vẫn tiếp tục tìm hiểu những trào lưu tư tưởng mới ở Ấn Độ và TrungHoa mà điển hình là chủ nghĩa Gāndhī và chủ nghĩa Tôn Dật Tiên Ông đãtìm thấy trong “chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nó phùhợp với điều kiện nước ta”.

Năm 1923, trong lý lịch tự khai khi đến Liên Xô, Nguyễn Ái Quốc tựgiới thiệu: "Tôi xuất thân từ một gia đình nhà Nho, nơi mà các thanh niên đềutheo học đạo Khổng" Rồi tại Đại hội Quốc tế cộng sản năm 1935, Nguyễn ÁiQuốc lại ghi trong lý lịch: "Thành phần gia đình nhà nho"

Sự tương đồng giữa thuyết Đại đồng của Nho giáo và chủ nghĩa cộngsản khiến Hồ Chí Minh và nhiều nhà lãnh đạo cách mạng Việt Nam khác cónền tảng Nho học dễ dàng chấp nhận chủ nghĩa cộng sản Hồ Chí Minh thấyđược khả năng thích ứng của chủ nghĩa cộng sản tại Việt Nam do sự tươngđồng giữa chủ nghĩa cộng sản và lý tưởng Đại đồng của Nho giáo Ông dùngnhững từ ngữ, những mệnh đề của Khổng Tử vốn rất quen thuộc với truyềnthống văn hoá Việt Nam để kết nối những giá trị chung trong học thuyết Nhogiáo và học thuyết Marx Trong bài Le Grand Confucius (Đức Khổng Tử vĩđại) đăng trên tạp chí Communise số ra ngày 15/05/1921, Nguyễn Ái Quốc đãgiới thiệu thuyết Đại đồng như sau: "Đức Khổng Tử vĩ đại (năm 551 trướcCông nguyên) khởi xướng nền đại đồng và thuyết giáo quyền bình đẳng vềcủa cải Người nói tóm lại là: Nền hoà bình trên thế giới chỉ nảy nở từ nền Đạiđồng trong thiên hạ Người ta không sợ thiếu mà chỉ sợ không công bằng"

Trong chiến tranh Việt Nam, ở miền Bắc buộc phải thực hiện chế độphân phối thời chiến, Hồ Chí Minh đã từng nhắc nhở cán bộ về tư tưởngKhổng Tử: "Không sợ thiếu chỉ sợ không công bằng, không sợ đói chỉ sợ lòngdân không yên"

"Học thuyết của Khổng Tử có ưu điểm là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân.Tôn giáo Giêsu có ưu điểm là lòng nhân ái cao cả Chủ nghĩa Marx có ưuđiểm là phương pháp biện chứng Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm làchính sách thích hợp với điều kiện của nước ta… Khổng Tử, Giêsu, KarlMarx, Tôn Dật Tiên chẳng phải có những điểm chung đó sao? Họ đều muốnmưu cầu hạnh phúc cho nhân loại, mưu cầu hạnh phúc cho xã hội Nếu hômnay, họ còn sống trên đời này, nếu họ ở một chỗ, tôi tin rằng họ nhất địnhchung sống với nhau rất tốt đẹp như những người bạn thân thiết Tôi cố gắnglàm người học trò nhỏ của họ."

Hồ Chí Minh đã được tiếp xúc với văn hóa phương Tây từ lúc còn ngồitrên ghế nhà trường Khi học ở trường tiểu học Vinh và Huế, những tư tưởngtiến bộ của Đại cách mạng Pháp về “tự do, bình đẳng, bác ái” đã bắt đầu ảnhhưởng mạnh mẽ đến ông và là một trong những yếu tố tác động đến ông trongviệc tìm hướng đi mới sang phương Tây để tìm đường cứu nước, cứu dân

Ba mươi năm sống, lao động, học tập và hoạt động ở nước ngoài, đặcbiệt là trong môi trường văn hóa phương Tây, ông đã có điều kiện để tìmhiểu, nghiên cứu và trực tiếp trải nghiệm qua các hoạt động chính trị, văn hóa,

xã hội ở đây; đã trực tiếp tìm hiểu tư tưởng của các nhà khai sáng (Voltaire,Jean-Jacques Rousseau, Montesquieu ) qua các tác phẩm của họ Ông đã tớiPháp, Mỹ, Anh và trực tiếp thấy được đời sống xã hội tại những nơi khởinguồn của ba cuộc cách mạng dân tộc - dân chủ điển hình trên thế giới Tưtưởng cách mạng tiến bộ của các cuộc cách mạng này đã tác động mạnh mẽtới Hồ Chí Minh Đó là những tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa dân tộc và nhânvăn trong cách mạng tư sản Mỹ và Pháp với quyền dân tộc, quyền con người

và tư tưởng dân chủ mà nội dung của nó là tự do, bình đẳng, bác ái Đây lànhững điểm mới về tư tưởng trong tinh hoa văn hóa phương Tây đã tác độngmạnh mẽ tới suy nghĩ, hành động và tư tưởng của Hồ Chí Minh Sống trongmôi trường dân chủ và thông qua các hoạt động dân chủ trong làm việc, sinh

hoạt ở các tổ chức lao động, xã hội và chính trị ở phương Tây, Hồ Chí Minh

đã hiểu được các phương thức tổ chức xã hội dân chủ, cách làm việc dân chủ

và hình thành phong cách dân chủ

1.1.3 Chủ nghĩa Marx - Lenin

Hồ Chí Minh đã tiếp thu học thuyết giải phóng con người là chủ nghĩaMarx - Lenin Khi tiếp nhận chủ nghĩa Marx - Lenin, ông từ người yêu nướctrở thành người cộng sản khi trở thành người tham gia sáng lập Đảng cộngsản Pháp

Đến với chủ nghĩa Marx - Lenin từ đòi hỏi của thực tiễn giải phóng dântộc và con người, từ nhu cầu chung của nhân loại về quyền dân tộc, quyềncon người, Hồ Chí Minh đã vận dụng thế giới quan và phương pháp luận củachủ nghĩa Marx - Lenin để nghiên cứu thực tiễn Việt Nam và thế giới và tựtìm ra con đường của cách mạng Việt Nam Vì vậy, chủ nghĩa Marx - Leninchính là một nguồn gốc lý luận, là cơ sở chủ yếu có vai trò quyết định trongviệc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh chính là sựvận dụng chủ nghĩa Marx - Lenin trong hoàn cảnh của Việt Nam

1.1.4 Cơ sở thực tiễn

Ở Việt Nam

Việt Nam có lịch sử và văn hiến lâu đời với truyền thống chống giặcngoại xâm nhưng đến thế kỷ XIX, Việt Nam vẫn là một quốc gia lạc hậu, kémphát triển Đến giữa thế kỷ XIX, trước sự suy yếu của chế độ phong kiến nhàNguyễn, đế quốc Pháp bắt đầu tiến hành xâm lược Việt Nam Sau khi đã hoànthành về căn bản công cuộc bình định Việt Nam về mặt quân sự, thực dânPháp bắt tay vào khai thác thuộc địa Việt Nam cũng như ở Lào và Campuchiamột cách quy mô và từng bước biến Việt Nam từ một nước phong kiến thànhnước thuộc địa, nửa phong kiến với những biến đổi căn bản về chính trị - kinh

tế - văn hóa - xã hội Sự biến đổi đó làm xuất hiện trong xã hội Việt Namnhững giai tầng mới với sự ra đời của giai cấp công nhân, giai cấp tư sản và

tầng lớp tiểu tư sản Theo đó, bên cạnh mâu thuẫn cơ bản trong xã hội phongkiến là giữa nông dân với địa chủ phong kiến, sự xuất hiện các giai tầng mới

đã làm nảy sinh thêm các mâu thuẫn mới: giữa giai cấp công nhân Việt Namvới giai cấp tư sản, giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với chủ nghĩa đế quốcPháp

Trước các biến đổi trên, phong trào cách mạng Việt Nam cũng từngbước có những phát triển mới đó là sự xuất hiện của phong trào yêu nước mới

và phong trào công nhân ở Việt Nam

Đầu thế kỷ XX, trước ảnh hưởng của các cuộc vận động cải cách ởTrung Quốc của Khang Hữu Vi và Lương Khải Siêu, gương Duy Tân củaNhật Bản, cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc, phong trào yêu nước của ViệtNam chuyển sang xu hướng dân chủ tư sản với sự dẫn dắt của các sĩ phu yêunước có tinh thần cải cách như Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh Điển hìnhnhư các phong trào Đông Du, phong trào Duy Tân, phong trào Đông kinhnghĩa thục Nhưng tất cả những cố gắng cứu nước của trào lưu mới này ởViệt Nam đều bị thất bại bởi sự đàn áp của thực dân Pháp Trường Đông kinhnghĩa thục bị đóng cửa (12-1907), phong trào chống thuế ở Trung Kỳ bị đàn

áp (1908); vụ Hà Thành đầu độc thất bại (6-1908) Phong trào Đông Du bị tan

rã, Phan Bội Châu và các đồng chí bị trục xuất khỏi nước Nhật (2-1909).Phong trào Duy Tân ở Trung Kỳ bị đàn áp, các thủ lĩnh như Trần Quý Cáp,Nguyễn Hằng Chi bị lên máy chém Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng,Ngô Đức Kế, Đặng Nguyên Cẩn bị đày ra Côn Đảo Dù thất bại nhưng cácphong trào yêu nước này đã nối tiếp nhau duy trì ngọn lửa cứu nước tiếp tụccháy trong lòng dân tộc

Cùng với phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân, sự ra đời vàphong trào đấu tranh của giai cấp mới là giai cấp công nhân Việt Nam sauchiến tranh thế giới lần thứ nhất đã làm cho phong trào đấu tranh giải phóngdân tộc ở Việt Nam thêm những yếu tố mới Đặc biệt, từ đầu những năm hai

mươi của thế kỷ XX, giai cấp công nhân Việt Nam ngày càng đông lại chịutác động của phong trào cách mạng thế giới đã làm phong trào đấu tranhmang đặc trưng riêng của giai cấp công nhân càng được thể hiện rõ nét Đây

là nguồn gốc thực tiễn xã hội cực kỳ quan trọng cho sự ra đời của tư tưởng HồChí Minh

Như vậy, phong trào yêu nước và phong trào công nhân Việt Nam là cơ

sở thực tiễn trong nước cho sự ra đời của tư tưởng Hồ Chí Minh

Trên thế giới

Vào cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, chủ nghĩa tư bản phương Tâychuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang chủ nghĩa tư bản độc quyền - giaiđoạn đế quốc chủ nghĩa - đã chuyển từ mở thị trường buôn bán sang việc cácnước đế quốc tiến hành tranh giành, đẩy mạnh xâm chiếm thuộc địa, nhằmkhai thác nguyên liệu, bóc lột và nô dịch các dân tộc ở hầu hết các nước Á,Phi và Mỹ-latinh Tình hình đó đã làm sâu sắc thêm mâu thuẫn vốn có tronglòng chủ nghĩa tư bản là mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản với giai cấp vô sản ởcác nước tư bản chủ nghĩa và mâu thuẫn giữa các nước tư bản, đế quốc vớinhau và làm nảy sinh mâu thuẫn giữa nhân dân các dân tộc thuộc địa và phụthuộc với chủ nghĩa đế quốc thực dân Yêu cầu giải phóng, đem lại độc lậpcho các dân tộc thuộc địa không chỉ là đòi hỏi riêng của các dân tộc thuộc địa

mà còn là yêu cầu chung của các dân tộc đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽcủa phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới

Các mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản, chủ yếu là do tranh giành thịtrường giữa các nước đế quốc, đã dẫn tới chiến tranh thế giới lần thứ nhất (8-

1914 đến 11-1918) nhằm chia lại các khu vực ảnh hưởng làm xuất hiện phongtrào của nhân dân thế giới đầu tranh đòi hòa bình, chấm dứt chiến tranh đếquốc và đó cũng là một trong những nguyên nhân bùng nổ Cách mạng ThángMười Nga Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga, với sự ra đời của nhànước công nông đầu tiên trên thế giới, đã mở ra thời đại mới, thời đại quá độ

từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi quốc tế, đã cổ vũ vàthúc đẩy sự phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phongtrào giải phóng dân tộc trên thế giới.

Thực tiễn của Cách mạng Tháng Mười, sự ra đời của nhà nước Xô viết,phong trào cách mạng thế giới của giai cấp công nhân phát triển với sự ra đời

và dẫn dắt của Quốc tế III cũng như phong trào giải phóng dân tộc trên thếgiới là những nguồn gốc thực tiễn quốc tế cho sự hình thành tư tưởng Hồ ChíMinh

1.2 Quá trình hình thành và phát triển

Tư tưởng Hồ Chí Minh không hình thành ngay một lúc mà đã trải quamột quá trình tìm tòi, xác lập, phát triển và hoàn thiện, gắn liền với quá trìnhhoạt động cách mạng phong phú của Hồ Chí Minh Có thể chia quá trình hoạtđộng cách mạng của Hồ Chí Minh thành 5 thời kỳ sau:

Thời kỳ hình thành tư tưởng yêu nước, thương nòi (trước năm 1911):thời kỳ này Hồ Chí Minh đã hình thành tư tưởng yêu nước, thương dân, thathiết bảo vệ những giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc, ham muốn họchỏi những tư tưởng tiến bộ của nhân loại

Thời kỳ tìm tòi con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (1911-1920):thời kỳ này Hồ Chí Minh tìm hiểu cuộc sống của những người lao động; đãkhảo sát, tìm hiểu cuộc cách mạng Pháp, cách mạng Mỹ, tham gia Đảng Xãhội Pháp, tìm hiểu Cách mạng Tháng Mười Nga, học tập và đã tìm đến vớichủ nghĩa Lenin, tham dự Đại hội Tua, đứng về phía Quốc tế cộng sản, thamgia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp Đây là thời kỳ Hồ Chí Minh đã có sựchuyển biến về tư tưởng; từ giác ngộ chủ nghĩa dân tộc tiến lên giác ngộ chủnghĩa Marx - Lenin, từ một chiến sĩ chống thực dân phát triển thành mộtchiến sĩ cộng sản Việt Nam Đây là một bước chuyển biến cơ bản về tư tưởng

cứu nước của Hồ Chí Minh: "Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không cócon đường nào khác con đường cách mạng vô sản".

Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam (1921 1930): thời kỳ này Hồ Chí Minh đã có hoạt động thực tiễn và lý luận sôi nổi,phong phú ở Pháp (1921-1923), ở Liên Xô (1923-1924), ở Trung Quốc(1924-1927), ở Thái Lan (1928-1929) Trong thời gian này, tư tưởng Hồ ChíMinh về cách mạng Việt Nam đã hình thành cơ bản Hồ Chí Minh đã kết hợpnghiên cứu xây dựng lý luận, kết hợp với tuyên truyền tư tưởng giải phóngdân tộc và vận động tổ chức quần chúng đấu tranh, xây dựng tổ chức cáchmạng, chuẩn bị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam Các tác phẩm và bài viếtcủa Hồ Chí Minh thời kỳ này đã thể hiện những quan điểm lớn về con đườngcách mạng Việt Nam, có thể kể tên các tác phẩm như: Bản án chế độ thực dânPháp (1925), Đường Kách mệnh (1927) và những bài viết khác

-Thời kỳ thử thách, kiên trì giữ vững quan điểm, nêu cao tư tưởng độclập, tự do và quyền dân tộc cơ bản (1930-1945): trên cơ sở tư tưởng về conđường cách mạng Việt Nam đã hình thành về cơ bản, trong mấy năm đầu củanhững năm 1930, Hồ Chí Minh đã kiên trì giữ vững quan điểm cách mạngcủa mình, vượt qua khuynh hướng "tả" đang chi phối Quốc tế Cộng sản, chiphối Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, phát triển thànhchiến lược cách mạng giải phóng dân tộc, xác lập tư tưởng độc lập, tự do, dẫnđến thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt NamDân chủ Cộng hòa đã ra đời

Thời kỳ tiếp tục phát triển mới về tư tưởng kháng chiến và kiến quốc(1945-1969): đây là thời kỳ Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng Cộng sảnViệt Nam lãnh đạo nhân dân Việt Nam vừa tiến hành cuộc kháng chiến chốngthực dân Pháp, vừa xây dựng chế độ dân chủ nhân dân (1945 - 1954) mà đỉnhcao là chiến thắng Điện Biên Phủ; tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứunước và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc Thời kỳ này nổi bật là các nội

dung như: Tư tưởng kết hợp kháng chiến với kiến quốc; tiến hành đồng thờihai chiến lược cách mạng khác nhau, đó là cách mạng giải phóng dân tộc ởmiền Nam và cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc nhằm một mục tiêuchung trước mắt là giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc Tư tưởngchiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức mình là chính.Xây dựng quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước của dân, do dân,

vì dân Xây dựng Đảng Cộng sản với tư cách là một Đảng cầm quyền

II PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 2.1 Về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

2.1.1 Về vấn đề dân tộc

Dân tộc là một vấn đề rộng lớn Karl Marx, Friedrich Engels không đisâu giải quyết vấn đề dân tộc, vì thời đó ở Tây Âu vấn đề dân tộc đã được giảiquyết trong cách mạng tư sản; hơn nữa, các ông chưa có điều kiện nghiên cứusâu về vấn đề dân tộc thuộc địa ở châu Á, châu Phi và châu Mỹ La-tinh

Hồ Chí Minh đã tiếp thu những lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin vềvấn đề dân tộc, đồng thời Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo lý luận của Chủnghĩa Mác-Lênin cho phù hợp với thực tiễn ở các nước thuộc địa, trong đó cóViệt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc thể hiện ở các điểmchính sau:

Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc là một động lực to lớn của đấtnước Hồ Chí Minh đã từng nhận xét: "Dân ta có một lòng nồng nàn yêunước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổquốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vôcùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấnchìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước"

Kết hợp nhuần nhuyễn dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế: "Các dân tộc ở đó (ở

phương Đông) không bao giờ có thể ngẩng đầu lên được nếu không gắn bóvới giai cấp vô sản thế giới Ngày mà hàng trăm triệu người châu Á bị nôdịch và áp bức sẽ thức tỉnh để gạt bỏ sự bóc lột đê tiện của một nhóm bọnthực dân tham tàn và chính họ sẽ hình thành được một lực lượng đồ sộ vừa cóthể thủ tiêu một trong những điều kiện tồn tại của chủ nghĩa tư bản và chủnghĩa đế quốc, vừa giúp đỡ những người anh em phương tây trong sự nghiệpgiải phóng"

Tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc và dần dần từng bước "đi tới