Kế hoạch bài dạy lịch sử địa phương Thái Nguyên lớp 6 học kì 2

Đánh giá hệ thống hóa những kiến thức cơ bản của lịch sử Thái Nguyên (từ nguồn gốc đến thế kỉ X). Các giai đoạn phát triển của lịch sử Thái Nguyên từ nguyên thủy đến thời kì dựng nước Văn Lang Âu Lạc. Những thành tựu văn hóa tiêu biểu. Những cuộc khởi nghĩa lớn thời Bắc thuộc giành lại độc lập dân tộc. Những anh hùng dân tộc của thời kì này. Nêu được những sản phẩm tiêu biểu của các nghề truyền thống ở Thái Nguyên Trình bày được những đóng góp của các nghề truyền thống đối với sự phát triển kinh tế xã hội ở Thái Nguyên Hệ thống hóa những kiến thức cơ bản của lịch sử Thái Nguyên (từ nguồn gốc đến thế kỉ X). Các giai đoạn phát triển của lịch sử Thái Nguyên từ nguyên thủy đến thời kì dựng nước Văn Lang Âu Lạc. Những thành tựu văn hóa tiêu biểu. Những cuộc khởi nghĩa lớn thời Bắc thuộc giành lại độc lập dân tộc. Những anh hùng dân tộc của thời kì này. 2. Năng lực: Năng lực chung: Tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo. Năng lực riêng: + Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Thông qua nguồn tư liệu hiện vật, HS có thể nêu được những nét cơ bản về vùng đất Thái Nguyên thời kì lịch sử Thái Nguyên từ nguyên thủy ,Văn Lang – Âu Lạc. Những thành tựu văn hóa tiêu biểu. Những cuộc khởi nghĩa lớn thời Bắc thuộc giành lại độc lập dân tộc. Những anh hùng dân tộc của thời kì này. 3. Phẩm chất: Yêu nước: Tự hào về quê hương Thái Nguyên, yêu đất nước Việt Nam. Trách nhiệm: Biết giữ gìn và bảo tồn các di sản văn hóa (trống đồng,...) và các phong tục, tập quán tốt đẹp của vùng đất Thái Nguyên. Có tinh thần quảng bá nét văn hóa ấy ra khu vực và thế giới. Chăm chỉ: Có ý thức tự giác tìm hiểu về đời sống và những giá trị vật chất, tinh thần mà người Thái Nguyên thời nguyên thủy, Văn Lang – Âu Lạc đã để lại.

Ngày soạn: 01/02/2023

Ngày dạy: 6A8

CHỦ ĐỀ 1: VÙNG ĐẤT THÁI NGUYÊN TỪ THỜI NGUYÊN THỦY ĐẾN THẾ KỈ X

TIẾT 21 + 22: Thái Nguyên thời nguyên thủy

+ Giao tiếp và hợp tác: Thông qua hoạt động nhóm, HS được bồi dưỡng và phát huy

khả năng giao tiếp và hợp tác với các bạn trong nhóm

- Năng lực riêng:

+ Tìm hiểu LS: HS bước đầu biết khai thác và sử dụng thông tin của các nguồn tư liệu + Nhận thức và tư duy LS: HS biết giải thích vì sao Thái Nguyên là vùng đất lí tưởng

cho người nguyên thủy sinh sống

+ Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức để lên phương án bảo tồn,

phát huy giá trị của các di chỉ khảo cổ và các hiện vật được tìm thấy ở Thái Nguyên

3 Về phẩm chất:

- Yêu nước: Tự hào về nền văn hóa Thần Sa, từ đó thêm yêu quê hương, đất nước.

- Trách nhiệm: Biết giữ gìn và bảo tồn các di chỉ khảo cổ học, các hiện vật đã tìm

thấy đang được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên

II Thiết bị dạy học và học liệu

- Sưu tầm các bài báo, bài viết về khu di tích Thần Sa, Hang Ốc, Bảo tàng tỉnh Thái

Nguyên, di chỉ Mái đá Ngườm

- Tìm hiểu kĩ thuật chế tác công cụ lao động bằng đá của người nguyên thủy ở TháiNguyên

- Xây dựng hoạt cảnh “Đất và người Thái Nguyên”.

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động 1: Mở đầu (7 phút)

a) Mục tiêu: Từ việc xem video về di chỉ Mái đá Ngườm ở Thần Sa, GV khơi dậy ở

HS lòng ham mê muốn tìm hiểu về vùng đất Thái Nguyên thời nguyên thủy, từ đó giúpcác em thêm yêu và tự hào về quê hương

b) Tổ chức thực hiện:

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: HS xem video về di chỉ Mái đá Ngườm ở Thần

Sa (đã tắt tiếng) Sau đó trả lời câu hỏi:

1 Di chỉ khảo cổ học nào ở Thái Nguyên được nhắc tới trong video? Em có hiểubiết gì về di chỉ đó?

2 Có ý kiến cho rằng: “Những hiện vật được tìm thấy ở di chỉ Mái đá Ngườm đãchứng minh Thái Nguyên có nền văn hóa Thần Sa đặc sắc” Em có đồng ý với ý kiến đókhông? Vì sao?

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS xem video và trả lời câu hỏi.

* Bước 3: Báo cáo sản phẩm: GV gọi 2 – 3 HS trả lời câu hỏi.

* Bước 4: GV định hướng nhiệm vụ của bài học:

Vùng đất Thái Nguyên có những dấu ấn nổi bật trong tiến trình phát triển của lịch

sử Việt Nam từ thời nguyên thủy đến thế kỉ X Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu vềvùng đất Thái Nguyên thời tiền sử

2 Chuẩn bị dự án trên lớp (38 phút) a) Mục tiêu: GV giao nhiệm vụ để HS thực hiện dự án (Đóng hoạt cảnh) Thông qua đó,

HS nêu được tên một số địa điểm tìm thấy dấu tích của người nguyên thủy trên vùng đấtThái Nguyên

b) Tổ chức thực hiện:

* Bước 1: Đề xuất ý tưởng và chọn đề tài:

GV và HS cùng thảo luận để đề xuất ý tưởng lựa chọn, xây dựng kịch bản (Môphỏng theo chương trình “Đất và người Thái Nguyên”, bản quyền thuộc về Đài phát thanhtruyền hình Thái Nguyên Hoạt cảnh dài khoảng 10’, là một buổi tọa đàm về chủ đề TháiNguyên thời nguyên thủy, 3 bạn HS sẽ tham gia: 1 HS đóng vai người dẫn chương trình, 2

HS là khách mời Các câu hỏi của dẫn chương trình xoay quanh những nội dung cốt lõisau:

- Bạn hãy kể tên một số địa điểm tìm thấy dấu tích của người nguyên thủy trên vùngđất Thái Nguyên?

- Nơi bạn sinh sống có di chỉ khảo cổ học nào không? Nếu có, hãy giới thiệu đôi nét

về di chỉ đó?

- Vùng đất Thái Nguyên có những điều kiện thuận lợi nào cho người nguyên thủysinh sống?

- Tại di chỉ này đã phát hiện được những hiện vật gì? Kĩ thuật chế tác của các công

cụ lao động này như thế nào?

- Các hiện vật tìm thấy ở di chỉ Mái đá Ngườm có đặc điểm gì nổi bật?

- Các hiện vật trên đã phản ánh đời sống sản xuất của người Thái Nguyên thờinguyên thủy như thế nào?

* Bước 2: Chia nhóm và nhận nhiệm vụ: GV chia lớp thành 3 nhóm (2 nhóm cùng

nhau xây dựng và đóng hoạt cảnh, 1 nhóm là nhóm chuyên gia sẽ theo dõi, đánh giá sảnphẩm của 2 nhóm)

* Bước 3: Lập kế hoạch thực hiện nhiệm vụ: HS nhóm 1 và 2 sẽ lên kế hoạch viết

kịch bản và dàn dựng hoạt cảnh Nhóm 3 theo dõi toàn bộ quá trình thực hiện nhiệm vụcủa 2 nhóm để có sự đánh giá khách quan và toàn diện nhất

3 Chuẩn bị dự án ở nhà.

HS thực hiện dự án với các hoạt động:

* Bước 1: Đề xuất các phương án giải quyết:

- HS cách khai thác kênh chữ từ SGK (trang 5,6,7,8)

- Xem các video: “Khám phá Thần Sa - Phượng Hoàng khi đến với Thái Nguyên” (Nguồn: VTC 14); “Thần Sa – nơi tổ tiên ta sinh sống”; “Mái đá Ngườm – Thần Sa”

(Nguồn: Đài PT-TH Thái Nguyên)

- HS đọc các bài báo viết về các di chỉ khảo cổ học trên mạng In-tơ-nét

- Đến phòng “Địa chí” của Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên để tra cứu thông tin để viếtkịch bản

* Bước 2: Chia nhóm và thực hiện nhiệm vụ: Đội trưởng 2 nhóm chia thành viên

trong đội thành các nhóm nhỏ hơn để nghiên cứu tài liệu và luyện tập dựng hoạt cảnh

* Lưu ý: Trong quá trình lên ý tưởng và thực hiện kịch bản, GV hỗ trợ HS cách khai

thác kiến thức từ SGK, các video, bài báo viết về các di chỉ khảo cổ học

4 Báo cáo và đánh giá dự án (45 phút) a) Mục tiêu: HS thực hiện dự án (Đóng hoạt cảnh) Thông qua đó, HS nêu được tên một

số địa điểm tìm thấy dấu tích của người nguyên thủy trên vùng đất Thái Nguyên

b) Tổ chức thực hiện:

* Bước 1: HS báo cáo sản phẩm: GV gọi lần lượt 2 nhóm lên diễn hoạt cảnh Nhóm 3

theo dõi, nhận xét, đánh giá

Sản phẩm của nhóm 1:

- Dẫn chương trình: Xin chào quý vị và các bạn đến với chương trình “ĐẤT VÀNGƯỜI THÁI NGUYÊN” do Đài PTTHTN thực hiện Trong mỗi số phát sóng, cáckhách mời của chương trình sẽ tọa đàm về lịch sử, địa lí, văn hóa tỉnh TN qua các thời kì

Hôm nay, số phát sóng đầu tiên của chương trình được mang tên “Tìm về nguồn cội”

Đến với buổi tọa đàm ngày hôm nay tôi xin trân trọng giới thiệu 2 vị khách mời 2bạn sẽ giúp chúng ta tìm về cội nguồn, tìm về LS TN thời nguyên thủy

- Dẫn chương trình: Bạn có thể kể tên địa điểm nào ở TN đã tìm thấy dấu tích củangười nguyên thủy?

- Học sinh 1: Thưa chị Hầu như nơi nào của TN cũng in dấu chân của người tiền sử.Bằng chứng là đầu thế kỉ XX, các nhà khảo cổ học đã phát hiện được những dấu tích đầutiên của người tiền sử trên mảnh đất TN Từ đó đến nay đã có có 30 di tích khảo cổ đãđược phát hiện, tập trung chủ yếu ở các xã Thần Sa, Thượng Nung, sảng Mộc, Vũ Chấn,Bình Long thuộc huyện Võ Nhai; xã Quang Sơn thuộc huyện Đồng Hỷ Riêng tại Thần Sa

đã phát hiện 10 di chỉ, tiêu biểu là di chỉ khảo cổ Mái đá Ngườm

- Dẫn chương trình : Bạn cho biết thêm là tại di chỉ này đã phát hiện được những hiện vậtgì?

- Học sinh 1: Tại đây đã phát hiện được rất nhiều công cụ lao động của người nguyên thủynhư công cụ mảnh tước, rìu, răng voi hóa thạch, xương cốt của các loài thú rừng khác,…tất cả đều có niên đại cách ngày nay từ 1 – 3 vạn năm, thuộc thời kì hậu kì đá cũ Nhữnghiện vật đó là minh chứng rõ ràng rằng TN là một vùng đất cổ, có lịch sử hình thành vàphát triển lâu đời

- Dẫn chương trình : Các hiện vật trên đã phản ánh đời sống của người Thái Nguyên thờinguyên thủy như thế nào?

- Học sinh 2: Người TN thời nguyên thủy sống thành từng nhóm nhỏ trong các hang đá

Họ kiếm ăn chủ yếu bằng săn bắt và hái lượm…

- Dẫn chương trình: - Các hiện vật tìm thấy ở di chỉ Mái đá Ngườm có đặc điểm gì nổibật?

- Học sinh 2: Các hiện vật mang đặc trưng của 4 tầng văn hóa: Ngườm, Sơn Vi, Hòa bình,Bắc Sơn Các công cụ đá ở đây được chế tác từ những viên đá cuội thuộc loại hạt đá mịn,

có góc cạnh; được tách lấy mảnh tước, tu chỉnh chủ yếu thành công cụ nạo và công cụmũi nhọn

- Dẫn chương trình: Xin chân thành cảm ơn những chia sẻ quý báu của 2 bạn

- Dẫn chương trình: Bạn hãy kể tên một số địa điểm tìm thấy dấu tích của người nguyênthủy trên vùng đất Thái Nguyên?

- Học sinh 1: Một số địa điểm tìm thấy dấu tích của người nguyên thủy trên vùng đấtThái Nguyên: 31 di chỉ khảo cổ đã được tìm thấy, tập trung ở các xã Thần Sa, ThượngNung, Sảng Mộc, Vũ Chấn, Bình Long, La Hiên, Phú Thượng (huyện Võ Nhai), QuangSơn (huyện Đồng Hỷ), Bản Ngoại (huyện Đại Từ), Yên Trạch (huyện Phú Lương) Riêngtại xã Thần Sa đã phát hiện được 10 di chỉ, tiêu biểu là các di chỉ Hang Miệng Hổ, Mái đáNgườm có niên đại cách ngày nay khoảng 3 - 4 vạn năm

- Dẫn chương trình : Nơi bạn sinh sống có di chỉ khảo cổ học nào không? Nếu có, hãygiới thiệu đôi nét về di chỉ đó?

- Học sinh 1: Mái Đá Ngườm nằm trong vùng núi đá vôi, địa thế cao ráo, thoáng mát,rộng rãi và giàu sản vật thiên nhiên Hơn nữa nơi đây lại sẵn đá cuội – nguyên liệu chủ yếu

để chế tác công cụ lao động của người nguyên thủy Và điều đặc biệt là cách hang không

xa có những dòng suối nhỏ, rất sẵn nước để uống và cũng dồi dào nguồn thức ăn Do vậyMái đá Ngườm là địa bàn thuận lợi để người NT Thái Nguyên cư trú

- Dẫn chương trình : Vùng đất Thái Nguyên có những điều kiện thuận lợi nào cho người

nguyên thủy sinh sống?

- Học sinh 1: Vùng đất Thái Nguyên khi xưa có nhiều thung lũng núi đá vôi, hangđộng, khe suối và thảm thực vật phong phú, là môi sinh lí tưởng cho người nguyên thủysinh sống

- Dẫn chương trình : Các hiện vật trên đã phản ánh đời sống sản xuất của người TháiNguyên thời nguyên thủy như thế nào?

- Học sinh 2: Các bạn quan sát mô hình đời sống của người nguyên thủy tại Mái đáNgườm và không khó để nhận ra được người TN thời nguyên thủy sống thành từng nhómnhỏ trong các hang đá Họ kiếm ăn chủ yếu bằng săn bắt và hái lượm Họ có thể đánh bắtthú rừng hoặc cá ở những con suối gần nơi ở Hái hoa quả ở trên cây…

- Dẫn chương trình: Như vậy, những công cụ lao động có vai trò quan trọng trong đờisống của người TN thời nguyên thủy Bạn có thể giới thiệu kĩ hơn về các công cụ LĐ nàyđược không?

- Học sinh 2: Những công cụ lao động của người TN thời nguyên thủy đều bằng đáđược ghè đẽo thô sơ, chưa có hình thù rõ ràng Nhưng rìu thì các bạn thấy đấy, hình thù rất

rõ ràng và được mài rất sắc Điều đó cho thấy 2 loại công cụ lao động này có niên đại khácnhau Vì vậy kĩ thuật chế tác công cụ LĐ bằng đá ở TN đã đóng góp nhiều tư liệu quý báutrong việc nghiên cứu kĩ thuật chế tác đồ đá ở Việt Nam và rộng hơn là khu vực ĐôngNam Á

- Dẫn chương trình : Xin chân thành cảm ơn những chia sẻ quý báu của 2 bạn

Trung bình (5-6 điểm)

Yếu (dưới 5 điểm)

Nội dung:

- Một số địa điểm tìm

thấy dấu tích của người

nguyên thủy trên vùng đất

Hiên Phú Thượng (huyện

Võ Nhai), Quang Sơn

số địa điểmtìm thấy dấutích củangười

nguyên thủytrên vùngđất TháiNguyên, cáchiện vậtđược tìmthấy, đờisống sảnxuất chủyếu)

- Nêu được kháđầy đủ nộidung (Một sốđịa điểm tìmthấy dấu tíchcủa ngườinguyên thủytrên vùng đấtThái Nguyên,các hiện vậtđược tìm thấy,đời sống sảnxuất chủ yếu)

- Nêu đượcmột cách sơlược về nộidung (Một

số địa điểmtìm thấy dấutích củangười

nguyên thủytrên vùngđất TháiNguyên, cáchiện vậtđược tìmthấy, đờisống sảnxuất chủ

- Chưa nêuđược nộidung (Một

số địa điểmtìm thấy dấutích củangười

nguyên thủytrên vùng đấtThái

Nguyên, cáchiện vậtđược tìmthấy, đờisống sảnxuất chủyếu)

Trình bày đẹp Đáp ứng yêu

cầu của sảnphẩm

Chưa biếtcách trìnhbày

ràng, truyềncảm, sángtạo

Rõ ràng, tự tin Tương đối

rõ ràng

Chưa biếtcách báocáo

- Dựa trên tiêu chí trên, nhóm HS nhận xét sản phẩm của nhóm bạn

- GV chốt kiến thức:

- Một số địa điểm tìm thấy dấu tích của người nguyên thủy trên vùng đất Thái Nguyên: Các xã Thần Sa, Thượng Nung, Sảng Mộc, Vũ Chấn, Bình Long, La Hiên Phú Thượng (huyện Võ Nhai), Quang Sơn (huyện Đồng Hỷ), Bản Ngoại (huyện Đại Từ), Yên Trạch (huyện Phú Lương) Riêng tại xã Thần Sa đã phát hiện được 10 di chỉ, tiêu biểu là các di chỉ Hang Miệng

3 Phẩm chất:

- Yêu nước: Tự hào về quê hương Thái Nguyên, yêu đất nước Việt Nam.

- Trách nhiệm: Biết giữ gìn và bảo tồn các di sản văn hóa (trống đồng, ) và các phong

tục, tập quán tốt đẹp của vùng đất Thái Nguyên Có tinh thần quảng bá nét văn hóa ấy rakhu vực và thế giới

- Chăm chỉ: Có ý thức tự giác tìm hiểu về đời sống và những giá trị vật chất, tinh thần

mà người Thái Nguyên thời Văn Lang – Âu Lạc đã để lại

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Giáo viên:

- Tài liệu tham khảo:

+ Dư địa chí (Nguyễn Trãi).

- Phương tiện: Máy tính, máy chiếu

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1 Hoạt động 1: Hình thành kiến thức mới (Thời gian: 35 phút)

A) Mục tiêu:

- Nêu được nét chính về vùng đất Thái Nguyên thời kì Văn Lang – Âu Lạc

1.2 Nội dung: Thái Nguyên thời Văn Lang – Âu Lạc

a Vị trí địa lí

- Nhiệm vụ 1: Đọc ngữ liệu và trả lời câu hỏi: “Thái Nguyên xưa là đất bộ Vũ Định; đông

và bắc giáp Cao, Lạng, tây và nam giáp Kinh Bắc, có 2 bộ phủ, 9 huyện, 336 làng xã Đấy

là nơi phên dậu thứ 2 về phương bắc vậy”

(Theo Nguyễn Trãi, Dư địa chí, NXB Sử học, Hà Nội, 1960, tr 48)

Câu 1: Khai thác tư liệu trên, em hãy cho biết thời Văn Lang – Âu Lạc, vùng đất TháiNguyên thuộc bộ nào?

Câu 2: Theo Nguyễn Trãi, vùng đất Thái Nguyên có vị trí như thế nào trong việc phòngthủ, bảo vệ đất nước?

b Đời sống vật chất

- Nhiệm vụ 2:

- Câu 1 Kể lại truyền thuyết Bánh Chưng, bánh Giầy - Câu 2: Kết hợp truyện BánhChưng, bánh Giầy, quan sát những bức hình sau, hoàn thành phiếu học tập và nhận xét vềđời sống vật chất của cư dân Thái Nguyên thời Văn Lang – Âu Lạc

Câu 1 Kể lại truyền thuyết Thánh Gióng;

Câu 2 Kết hợp truyện Thánh Gióng, Bánh Chưng, bánh Giầy và quan sát các hình ảnhtrên trống đồng (h.6), hoàn thành phiếu học tập;

Hình 6 Hoạ tiết trên trống đồng Ngọc Lũ, Miếu Môn và Thái Nguyên

2.3 Sản phẩm:

- Nhiệm vụ 1:

Câu 1: Thời Văn Lang – Âu Lạc, vùng đất Thái Nguyên thuộc bộ Vũ Định

Câu 2: Theo Nguyễn Trãi, vùng đất Thái Nguyên là nơi phên dậu thứ 2 về phương Bắc

Ở Nhà sàn mái cong, bằng tre, nứa, lá

Công cụ Sử dụng công cụ bằng kim loại (đồng)

-> Đời sống vật chất giản dị, thích ứng với thiên nhiên.

Câu 3: Cấu tạo của các trống đồng ở Thái Nguyên gồm 3 phần: mặt trống, tang trống, thântrống Giữa thân trống và tang trống có gắn hai đôi quai dùng để khiêng, hoa văn độc đáo,

…

-> Kĩ thuật đúc đồng đạt đến trình độ cao

- Nhiệm vụ 3: Đời sống tinh thần

Câu 1 Kể lại truyền thuyết Thánh Gióng;

Câu 2 Kết hợp truyện Thánh Gióng, Bánh Chưng, bánh Giầy và quan sát các hình ảnhtrên trống đồng (h.6), hoàn thành phiếu học tập;

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Phong tục Làm bánh chưng bánh giày, ăn trầu,…

Lễ hội Thường tổ chức lễ hội

* Bước 1: GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ.

- Nhiệm vụ 1 : Quan sát ngữ liệu để trả lời câu hỏi

- Cá nhân suy nghĩ trả lời câu hỏi

- Các nhóm thảo luận, hoàn thành PHT;

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, nhận xét, bổ sung cho nhau;

- GV thu một số phiếu, chấm điểm

* Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, kết luận

2 Hoạt động 2: Luyện tập (Thời gian: 15 phút)

2.1 Mục tiêu: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào giải quyết các nhiệm vụ được đặt

- Bước 1: GV giao nhiệm vụ:

- Bước 2: GV mời HS tthuyết trình

- Bước 3: HS thực hiện bài thuyết trình

- Bước 4: GV nhận xét, đánh giá

3 Hoạt động 3: Vận dụng (Thời gian: 5 phút)

3.1 Mục tiêu: Phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; năng lực tự chủ và tự học

để vận dụng kiến thức, kĩ năng vào làm sản phẩm học tập

3.2 Nội dung: Thiết kế mô hình nhà sàn mái cong bằng tre, nứa.

3.3 Sản phẩm: Mô hình thiết kế của học sinh

- Nêu được một số đóng góp của nhân dân

- Kể được tên, nêu được đóng góp của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu Thái Nguyên

2 Năng lực

2.1 Năng lực chung

- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp khi được giao

nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc nhóm

2.2 Năng lực đặc thù bộ môn

- Nhận thức và tư duy lịch sử: bước đầu giải thích được mối quan hệ giữa các sự kiệnlịch sử với hoàn cảnh lịch sử, vai trò của khoa học lịch sử đối với cuộc sống.

3 Phẩm chất 

- Yêu nước: Tự hào về vùng đất có lịch sử lâu đời, bồi đắp tình yêu quê hương, đất

nước, trân trọng giá trị lịch sử do cha ông dựng nên

- Trách nhiệm: Biết giữ gìn và bảo tồn các di tích lịch sử, văn hóa.

- Chăm chỉ: Sưu tầm tư liệu để làm sản phẩm học tập.

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên

- KHDH biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS

- Một số tranh ảnh được phóng to, một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu, một số video(hoạt hình lịch sử) gắn với nội dung bài học

+ Văn bản của lễ bộ thượng thư Nguyễn Bính (Viện Hán Nôm) và Ngọc phả ở ĐôngCao, Phổ Yên về bà Hồ Đề

+ Tác phẩm Thái Nguyên đất và người.

+ Các bài báo, bài viết về quê hương của Lý Bí Tranh ảnh đền thờ Lý Nam Đế (ĐềnMục)

- Máy tính, máy chiếu

2 Chuẩn bị của học sinh

- Ôn lại kiến thức về Thái Nguyên thời Văn Lang – Âu Lạc

- Tranh ảnh, tư liệu sưu tẩm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theoyêu cầu của GV

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1 Hoạt động 1: Hình thành kiến thức mới: (Thời gian 35 phút)

Bước 1: Giao nhiệm vụ

Nhiệm vụ 1: HS dựa vào tư liệu SGK và trả lời

câu hỏi:

? Xác định vị trí vùng đất Thái Nguyên thời kì Bắc

thuộc?

Nhiệm vụ 2: Gv cho HS xem video Hào khí ngàn

năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng, và Lí Bí lập nước Vạn

? Hãy lập bảng thống kê những đóng góp của nhân

dân Thái Nguyên trong thời kì chống Bắc thuộc?

3 Thái Nguyên trong thời kì đấu tranh chống Bắc thuộc.

Bà Trưng: TháiNguyên là nơi tạmlánh của nghĩa quân,đồng thời là nơi cungcấp sức người, sức củacho cuộc KN

2 - Khởi nghĩa Lí Bíchống quân Lương

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS thực hiện nhiệm vụ:

+ Nhiệm vụ 1: HS hoạt động cá nhân

+ Nhiệm vụ 2: HS hoạt động theo nhóm xâm lược Lí Bí lật đổquân Lương lập ra

nước Vạn Xuân

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

+ Nhiệm vụ 1: HS trình bày cá nhân

+ Nhiệm vụ 2: HS báo cáo theo nhóm, các nhóm

còn lại nghe nhận xét, bổ sung

Bước 4: GV nhận xét, chốt kiến thức

- Thời kì Bắc thuộc Thái Nguyên bị đặt thành

một đơn vị hành chính để cai trị: thời Hán thuộc

huyện Long Biên, quận Giao Chỉ, thời Đường đổi

thành châu Long và châu Vũ Nga

- Bảng thống kê

STT Những đóng góp của nhân dân Thái

Nguyên

1 - Đóng góp cho cuộc khởi nghĩa Hai

Bà Trưng: Thái Nguyên là nơi tạm lánh

của nghĩa quân, đồng thời là nơi cung cấp

sức người, sức của cho cuộc KN

2 - Khởi nghĩa Lí Bí chống quân Lương

xâm lược Lí Bí lật đổ quân Lương lập ra

- GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân để hoàn thành bài tập Trong

quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc GV

- GV thiết kế trò chơi: “Nhận diện nhân vật lịch sử” với 4 câu hỏi khắc sâu nhân vật Lý

Bí, qua đó HS thêm tự hào về quê hương Phổ Yên- quê hương của Lý Bí

3 Đền Mục- xã Tiên Phong- thị xã Phổ Yên - Thái Nguyên có một di tích lịch sử thờ một vị anh hùng dân tộc Vậy đó là vị anh hùng dân tộc nào ?

4 Trên địa bàn thị xã Phổ Yên có 01 trường cấp 3 mang tên của Lý Bí khi lên ngôi hoàng đế Em hãy cho biết tên trường THPT đó ?

c Sản phẩm: Đáp án các câu trả lời trên.

d Tổ chức hoạt động:

Bước 1: GV giao nhiệm vụ:

- GV hướng dẫn 1 em điều hành trò chơi, nêu luật chơi: HS trả lời dùng bảng phụ, viết đáp

án, giơ bảng 3 bạn trả lời đúng nhiều nhất sẽ nhận được phần quà

Bước 2: HS tham gia chơi.

Bước 3: GV nhận xét và công bố kết quả, trao phần thưởng.

3 Hoạt động vận dụng (3 phút)

- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để tạo ra (hoàn thành)sản phẩm giáo

viên giao (Viết bài giới tiệu cho bạn bè ngoài tỉnh về di tích Đền Mục- xã Tiên Phong- TXPhổ Yên)

- Nội dung: HS về tìm tư liệu để hoàn thiện bài viết, viết vào vở.

- Sản phầm: Bài thuyết trình về di tích Đền Mục.

- Tổ chức thực hiện: HS hoàn thiện bài làm ở nhà.

GV kiểm tra ở tiết sau (có thể lấy điểm thường xuyên)

Sản phẩm dự kiến như sau: Đền Mục- một di tích lịch sử nằm tại xã Tiên Phong thị

xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên- nơi thờ Lý Bí Nửa đầu thế kỉ VI, dưới ách cai trị tàn bạocủa nhà Lương, ông đã lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa năm 542 Bắt đầu từ Thái Nguyên,cuộc khởi nghĩa phát triển rộng được hào kiệt nhiều nơi hưởng ứng và nhanh chóng giànhthắng lợi Sau thắng lợi, Lý Bí lên ngôi hoàng đế - vua Lý Nam Đế( 544), đóng đô ở củasông Tô Lịch ( Hà Nội), đặt tên nước là Vạn Xuân và xây dựng nền tự chủ đầu tiên chodân tộc Để ghi nhớ công ơn của Lí Bí, nhân dân đã xây dựng đến thờ ông ở nhiều nơi.Đền Mục, trường THPT Lý Nam Đế trở thành niềm tự hào của quê hương Thái Nguyên -Quê hương của Lý Bí

PHỤ LỤC

1 Bà Trưng có 97 nữ tướng, trong số các nữ tướng nổi bật đó, có một nữ tướng duy nhất

kéo quân đến từ mảnh đất miền núi Thiên Sớ (nay là tỉnh Thái Nguyên), khởi nghĩa từĐộng Lão Mai (vùng Võ Nhai - Thái Nguyên) đó là Hồ Đề Với khí khách anh hùng, tinhthông võ nghệ, có lòng yêu nước, căm thù giặc Hán sâu sắc, Hồ Đề được tôn xưng làThiên Sớ đại vương Khi nghe tin Hai Bà trưng dấy binh chống giặc Hán, bà và em trai là

Hồ Hác đã về Mê Linh hội quân với Trưng nữ chủ, và được Trưng nữ chủ phong chức Phónguyên soái, đứng đầu hàng nữ tướng, ngang chức với Trưng Nhị Hồ Hác được giao chứcĐiều vát tướng quân chuyển vận binh lương từ miền bể

Cùng với các tướng lĩnh, binh sĩ, 2 chị em nữ tướng Hồ Đề đã luôn sát cánh, làm nênthắng lợi của khởi nghĩa lịch sử Hai Bà Trưng - Cuộc khởi nghĩa đầu tiên trong lịch sử đấutranh oanh liệt chống ách thống trị ngoại bang của nhân dân ta, là biểu tượng sáng ngờicủa lòng yêu nước, ý chí hiên ngang, khí phách quật cường của dân tộc Việt Nam. 

Lý Bí: Ông tên thật là Lý Bí, còn gọi là Lý Bôn, người làng Thái Bình, phủ Long

Hưng, Việt Nam (khoảng Thạch Thất và thị xã Sơn Tây, Hà Nội). Tuy nhiên, theo nhậnđịnh gần đây, quê gốc của Lý Nam Đế thuộc địa bàn tỉnh Thái Nguyên ngày nay Lý Nam

Đế có tài văn võ Ông đã lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa, đánh đuổi được quân đô hộ nhà

Lương, rồi xưng là Nam Đế (vua nước Nam), đặt tên nước là Vạn Xuân, đóng đô ở Long

Biên Ông nằm trong danh sách 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu nhất trong lịch sử ViệtNam.

2 Lý Bí: Vào giữa thế kỷ VI, một mốc đột phá trong lịch sử ngàn năm chống giặc phương

Bắc đô hộ của nhân dân ta được đánh dấu bằng cuộc khởi nghĩa dưới sự lãnh đạo củangười anh hùng dân tộc Lý Bí Năm 542, Người đã dấy binh khởi nghĩa và đi đến thắnglợi năm 544, khai sinh nền độc lập tự chủ của đất Việt, lập lên nước Vạn Xuân, xưng Đếhiệu, trở thành vị Hoàng đế đầu tiên trong lịch sử dân tộc - Lý Nam Đế Mảnh đất địa linhnhân kiệt Phổ Yên tự hào đã sinh ra người anh hùng dân tộc Lý Bí và cuộc đời, sự nghiệpcủa người anh hùng đã làm rạng rỡ thêm vùng đất anh hùng

Trong lịch sử Việt Nam, cuộc khởi nghĩa Lý Bí đã để lại dấu ấn đậm nét trong chặngđường lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm bền bỉ, lâu dài, gian khổ và bất khuất củadân tộc Lý Bí là người đầu tiên xưng Hoàng đế sánh ngang hàng, làm đối trọng với cácHoàng đế Trung hoa ở phương Bắc, thể hiện tư duy chiến lược về chính trị, ý chí quậtcường, khát vọng độc lập và tư tưởng tự tôn dân tộc của ông Tên tuổi, sự nghiệp của LýNam Đế gắn với các địa danh, các sự kiện lịch sử cụ thể đã được ghi rõ trong chính sử Vàcho đến ngày nay, các nhà sử học trên cơ sở những chứng cứ lịch sử xác thực đã tìm raquê hương của Lý Bí là ở ấp Thái Bình, châu Giã Năng, xứ Kinh Bắc, ngày nay là thôn CổPháp, xã Tiên Phong, huyện Phổ Yên Điều đó làm tăng thêm niềm tự hào của nhân dâncác dân tộc trong huyện về mảnh đất Phổ Yên giàu truyền thống cách mạng, mảnh đất đãsản sinh ra người anh hùng với tài năng xuất chúng đã đi vào sử xách làm rạng danh quêhương xứ sở

Hiện nay, tại xã Tiên Phong, thị xã Phổ Yên có Chùa Hương Ấp và Đền Mục là nơi thờ vị anh hùng dân tộc Lí Bí – vị hoàng đế đầu tiên của dân tộc Lí Nam Đế.

- Hệ thống hóa những kiến thức cơ bản của lịch sử Thái Nguyên (từ nguồn gốc đến thế kỉ

X) Các giai đoạn phát triển của lịch sử Thái Nguyên từ nguyên thủy đến thời kì dựng

nước Văn Lang - Âu Lạc Những thành tựu văn hóa tiêu biểu Những cuộc khởi nghĩa lớnthời Bắc thuộc giành lại độc lập dân tộc Những anh hùng dân tộc của thời kì này

3 Phẩm chất:

- Yêu nước: Tự hào về quê hương Thái Nguyên, yêu đất nước Việt Nam.

- Trách nhiệm: Biết giữ gìn và bảo tồn các di sản văn hóa (trống đồng, ) và các phong

tục, tập quán tốt đẹp của vùng đất Thái Nguyên Có tinh thần quảng bá nét văn hóa ấy rakhu vực và thế giới

- Chăm chỉ: Có ý thức tự giác tìm hiểu về đời sống và những giá trị vật chất, tinh thần

mà người Thái Nguyên thời nguyên thủy, Văn Lang – Âu Lạc đã để lại

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Giáo viên:

- Tài liệu tham khảo:

-Nghiên cứu tài liệu, lên kế hoạch dạy học theo chuẩn kiến thức kỹ năng

- Phương tiện: Máy tính, máy chiếu

2 Học sinh:

- Đọc trước bài ở nhà và trả lời các câu hỏi trong Sách lịch sử địa phương

- Ôn lại kiến thức về Việt Nam thời nguyên thủy; nước Văn Lang – Âu Lạc (đời sốngvật chất và tinh thần) Bắc thuộc giành lại độc lập dân tộc

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1 Hoạt động 1: Hình thành kiến thức mới (Thời gian: 35 phút)

1.1 Mục tiêu:

Ôn lại các giai đoạn phát triển của lịch sử Thái Nguyên từ nguyên thủy đến thời kì dựngnước Văn Lang - Âu Lạc Những thành tựu văn hóa tiêu biểu Những cuộc khởi nghĩa lớnthời Bắc thuộc giành lại độc lập dân tộc Những anh hùng dân tộc của thời kì này

1.2 Nội dung:

? Em hãy kể tên các di chỉ khảo cổ ở Thái Nguyên thời nguyên thủy

- Các di chỉ khảo cổ ở Thái Nguyên thời nguyên thủy: Thần Sa, Thượng Nung, Sảng

Mộc, Vũ Chấn, Bình Long, Quang Sơn

? Các di chỉ đó đã chứng tỏ điều gì?

- Các di chỉ khảo cổ trên đã chứng tỏ Thái Nguyên là một trong những nơi xuất hiệnsớm người nguyên thủy ở Việt Nam

Hoạt động cặp đôi

Đóng vai một nhà sử học, em hãy giới thiệu ngắn gọn về đời sống vật chất và tinh thần của người dân Thái Nguyên thời Văn Lang – Âu Lạc.

Gợi ý:

Ăn Gạo nếp, gạo tẻ, thịt cá, rau

Mặc Nam: đóng khố; Nữ: mặc váy

Ở Nhà sàn mái cong, bằng tre, nứa, lá

Công cụ Sử dụng công cụ bằng kim loại (đồng)

-> Đời sống vật chất giản dị, thích ứng với thiên nhiên.

Phong tục Làm bánh chưng bánh giày, ăn trầu,…

Lễ hội Thường tổ chức lễ hội

Tín ngưỡng Thờ cúng tổ tiên

Truyền

thống Yêu nước, chống ngoại xâm; đoàn kết xóm làng.

 Đời sống tinh thần của người Thái Nguyên thời Văn Lang – Âu Lạc rất phong phú.

?Em hãy mô tả cấu tạo của các trống đồng ở Thái Nguyên, nhận xét về kĩ thuật đúc đồng của người Thái Nguyên thời kì này.

Cấu tạo của các trống đồng ở Thái Nguyên gồm 3 phần: mặt trống, tang trống, thân trống.Giữa thân trống và tang trống có gắn hai đôi quai dùng để khiêng, hoa văn độc đáo,… -> Kĩ thuật đúc đồng đạt đến trình độ cao

? Hãy lập bảng thống kê những đóng góp của nhân dân Thái Nguyên trong thời kì chống Bắc thuộc?

1 - Đóng góp cho cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng: Thái Nguyên là nơi tạm lánhcủa nghĩa quân, đồng thời là nơi cung cấp sức người, sức của cho cuộc KN

2 - Khởi nghĩa Lí Bí chống quân Lương xâm lược Lí Bí lật đổ quân Lươnglập ra nước Vạn Xuân

2.4 Tổ chức thực hiện:

* Bước 1: GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ.

- Nhiệm vụ 1 : Quan sát ngữ liệu để trả lời câu hỏi

- Cá nhân suy nghĩ trả lời câu hỏi.

- Các nhóm thảo luận, hoàn thành PHT;

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, nhận xét, bổ sung cho nhau;

- GV thu một số phiếu, chấm điểm

* Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, kết luận

2 Hoạt động 2: Luyện tập (Thời gian: 15 phút)

2.1 Mục tiêu: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào giải quyết các nhiệm vụ được

đặt ra trong bài học

2.2 Nội dung:

- GV thiết kế trò chơi: “Nhận diện nhân vật lịch sử” với 4 câu hỏi khắc sâu nhân vật

Lý Bí, qua đó HS thêm tự hào về quê hương Phổ Yên- quê hương của Lý Bí

2.3 Sản phẩm:

- HS trình bày dưới dạng bài thuyết trình

2.4 Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: GV giao nhiệm vụ:

- Bước 2: GV mời HS thuyết trình

- Bước 3: HS thực hiện bài thuyết trình

- Bước 4: GV nhận xét, đánh giá

3 Hoạt động 3: Vận dụng (Thời gian: 5 phút)

3.1 Mục tiêu: Phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; năng lực tự chủ và tự

học để vận dụng kiến thức, kĩ năng vào làm sản phẩm học tập

3.2 Nội dung: Thiết kế mô hình nhà sàn mái cong bằng tre, nứa.

3.3 Sản phẩm: Mô hình thiết kế của học sinh

3.4 Tổ chức thực hiện: Giao về nhà.

Ngày 28 tháng 02 năm 2023

Ký duyệt

Dương Thị Hạnh

- Đánh giá hệ thống hóa những kiến thức cơ bản của lịch sử Thái Nguyên (từ nguồn gốc

đến thế kỉ X) Các giai đoạn phát triển của lịch sử Thái Nguyên từ nguyên thủy đến thời kì

dựng nước Văn Lang - Âu Lạc Những thành tựu văn hóa tiêu biểu Những cuộc khởinghĩa lớn thời Bắc thuộc giành lại độc lập dân tộc Những anh hùng dân tộc của thời kìnày

- Nêu được những sản phẩm tiêu biểu của các nghề truyền thống ở Thái Nguyên - Trìnhbày được những đóng góp của các nghề truyền thống đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

+ Trình bày được những hoạt động chủ yếu, khó khăn , thuận lợi , triển vọng phát triển của

1 - 2 nghề truyền thống ở tỉnh Thái Nguyên

+ Nêu được những nét cơ bản về vùng đất Thái Nguyên thời kì lịch sử Thái Nguyên từnguyên thủy, Văn Lang – Âu Lạc Những thành tựu văn hóa tiêu biểu Những cuộc khởinghĩa lớn thời Bắc thuộc giành lại độc lập dân tộc Những anh hùng dân tộc của thời kìnày

3 Phẩm chất:

- Yêu nước: Tự hào về quê hương Thái Nguyên, yêu đất nước Việt Nam.

- Trách nhiệm: Biết giữ gìn và bảo tồn các di sản văn hóa và các phong tục, tập quán tốt

đẹp của vùng đất Thái Nguyên Có tinh thần quảng bá nét văn hóa ấy ra khu vực và thếgiới

- Chăm chỉ: Có ý thức tự giác tìm hiểu về đời sống và những giá trị vật chất, tinh thần mà

người Thái Nguyên đã để lại

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- Ôn lại kiến thức về: Nghề truyền thống của tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam thời nguyênthủy; nước Văn Lang – Âu Lạc (đời sống vật chất và tinh thần) Bắc thuộc giành lại độclập dân tộc.

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

1 Hoạt động 1: Hình thành kiến thức mới (Thời gian: 35 phút)

A Mục tiêu:

Kiểm tra, đánh giá các nghề truyền thống và các giai đoạn phát triển của lịch sử TháiNguyên từ nguyên thủy đến thời kì dựng nước Văn Lang - Âu Lạc Những thành tựu vănhóa tiêu biểu Những cuộc khởi nghĩa lớn thời Bắc thuộc giành lại độc lập dân tộc Nhữnganh hùng dân tộc của thời kì này

B Nội dung:

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ II MÔN: GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG PHẦN LỊCH SỬ 6

Thời gian: 45 Phút Mức độ

Số câu:

Số điểm:

Tỉ lệ:

2 câu0,5 điểm

- Âu Lạc

Giới thiệu ngắngọn về đời sống vậtchất và tinh thầncủa người dân TháiNguyên thời VănLang – Âu Lạc

Số câu:

Số điểm:

2 câu0,5 điểm

1 câu

3 điểm

Tỉ lệ: 5 % 30 %

3 Thái Nguyên

thời kì Bắc thuộc

Thái Nguyênthời kì Bắcthuộc

Giới thiệu một vịanh hùng củaThái Nguyên thờiBắc thuộc

Kể tên các dichỉ khảo cổ ởThái Nguyênthời nguyên thủy

Khám phá nghềtruyền thống ởThái Nguyên

Số câu:

Số điểm:

Tỉ lệ:

2 câu0,5 điểm

2440%

12 20%

1110%

ĐỀ BÀI

I TRẮC NGHIỆM: (2 ĐIỂM) Mỗi câu 0,25điểm.

* Khoanh tròn một chữ cái A hoặc B, C, D vào câu trả lời đúng

Câu 1: Vào thế kỉ VII TCN, vùng đất Thái Nguyên khi đó thuộc bộ nào?

A Vũ Định B.Văn Lang C Thái Bình D.Vũ Bình

Câu 2 : Trong Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng ai là người Thái Nguyên đem 1000 quân về Phong Châu