Tiểu luận kế toán quản trị phương pháp kế toán chi phí dựa trên cơ sở hoạt động

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH ********* TIỂU LUẬN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN CHI PHÍ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG Giảng viên hướng dẫn ThS Lê Thị Hiên Lớp tín chỉ KET310 1[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG  KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH 

-********* -TIỂU LUẬN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ 

PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN CHI PHÍ DỰA TRÊN 

5    Nguyễn Lan Phương  1912210162

6    Nguyễn Thị Mai Uyên 

(Nhóm trưởng) 

1818810089

7 Đặng Trần Quỳnh Anh  1812210009

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

NỘI DUNG 4

I Khái niệm 4

II Nội dung phương pháp 5

1. Các bước thực hiện 5

 2. Ví dụ minh họa về cách tính 7

III Ưu điểm và hạn chế của phương pháp  11

1. Ưu điểm 11

 2.  Hạn chế  12

IV Tình hình áp dụng phương pháp ABC hiện nay  12

1. Tại Việt Nam 12

 2. Trên thế giới  15

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

LỜI MỞ ĐẦU 

Để ra được những quyết định chính xác, nhà quản lý phải có những thông tin về chi phíđầy đủ, chính xác và được cập nhật Thực tiễn cho thấy, hệ thống kế toán chi phí truyềnthống đã ngày càng bộc lộ rõ nét những hạn chế Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học vàcông nghệ, những dây chuyền sản xuất tự động đã trở nên phổ biến, nhiều loại sản phẩmđược sản xuất ra hàng loạt, chi phí lao động chiếm tỷ trọng ngày càng nhỏ trong tổng chi phí sản xuất Trong khi đó, chi phí quản lý và sản xuất ngày càng tăng dần lên và chiếm tỷtrọng lớn cho nên phân bổ chi phí gián tiếp dựa trên tiêu thức phân bổ đơn giản trở nênkhông còn phù hợp nữa Những hệ thống tính chi phí truyền thống có xu hướng làm choviệc tính toán chi  phí sản phẩm không được chính xác và dẫn đến những quyết định chiếnlược không phù hợp Một phương pháp tính chi phí mới được thiết kế nhằm khắc phục cácnhược điểm của những hệ thống tính giá thành truyền thống, đó là hệ thống tính chi phítheo hoạt động (ABC –  Activities Based Costing) Nội dung bài luận gồm có 4 phần Phầnmột là các khái niệm về phương pháp Tiếp theo là nội dung phương pháp, các bước thựchiện Phần ba sẽ đi vào phân tích ưu nhược điểm của phương pháp này và cuối cùng là

tình hình ápdụng phương pháp trên thế giới và ở Việt Nam. 

NỘI DUNG 

I Khái niệm Phương pháp kế toán ABC có nhiều khái niệm theo từng thời điểm và theo từng ngườithực hiện nghiên cứu.Krumweide và Roth (1997) cho rằng, kế toán chi phí theo mức độhoạt động (ABC) là phương pháp  kế toán quản trị tập trung đo lường chi phí, các hoạtđộng, sản phẩm, khách hàng và các đối tượng chi phí, là phương pháp phân bổ chi phí chocác đối tượng chịu phí dựa trên số lượng hoạt động sử dụng bởi đối tượng chi phí đó.  Theo Horngren và cộng sự (2003), kế toán ABC là sự cải tiến của phương pháp kế toánchi phí truyền thống bằng việc tập trung vào các hoạt động cụ thể như là các đối tượngchịu phí cơ bản Mohan và Hemantkumar cho rằng, kế toán ABC là phương pháp kế toándùng đo lường chi phí và thành quả của các hoạt động, nguồn lực và các đối tượng chịu phí Kế toán ABC phân bổ các nguồn lực đến các hoạt động và từ các hoạt động đến cácđối tượng chịu phí dựa vào mức độ sử dụng, đồng thời thừa nhận mối quan hệ nhân quảcủa các tiêu thức phân bổ chi phí với các hoạt động. 

Theo tổ chức Liên hiệp thế giới về tiến bộ trong sản xuất (CAM-I): Kế toán ABC là phương pháp tập hợp những thông tin tài chính và phi tài chính gắn liền với những hoạt động cầnthiết trong doanh nghiệp (DN) để sản xuất các sản phẩm, nhằm đo lường chi phí và mức

độ thực hiện của các hoạt động có liên quan đế chu trình và đối tượng chịu chi phí; phân

 bổ các chi phí hoạt động dựa trên việc sử dụng các nguồn lực của chúng, phân bổ chi phíđến các đối tượng chịu chi phí như là các khách hàng, sản phẩm, quá trình dựa trên mức

độ sử dụng chúng; tìm ra các mối quan hệ nhân quả để xác định được tiêu thức phân bổcác hoạt động Như vậy, chi phí được phân bổ vào sản phẩm căn cứ vào mức độ tiêu dùngcác hoạt động cần thiết để sản xuất các sản phẩm đó. 

Maher và cộng sự (2006) cho rằng, kế toán ABC là công cụ quản trị dựa trên hoạt động,trước hết, chi phí được phân bổ cho các hoạt động, sau đó sẽ phân bổ cho từng sản phẩm,dịch vụ dựa trên các hoạt động mà sản phẩm hay dịch vụ đã tiêu dùng Kế toán ABC cung

cấp thông tin về hoạt động và nguồn lực cần thiết để thực hiện chúng Vì thế, kế toán ABCkhông chỉ đơn thuần là quá trình phân bổ chi phí mà còn làm thay đổi tư duy nhà quản lý

từ chỗ cắt giảm chi phí sang nâng cao giá trị DN. 

 Nhìn chung, phương pháp kế toán ABC là mô hình phân bổ chi phí dựa trên các tiêu thức phân bổ gắn với nguồn gốc (các hoạt động) làm phát sinh chi phí Theo phương pháp này,việc tính toán chi phí và kiểm soát các hoạt động liên quan đến việc sử dụng các nguồnlực đầu tư vào và xác định giá trị các kết quả đầu ra Các nguồn lực sẽ được xác định chotừng hoạt động, mỗi một hoạt động là một đối tượng tập hợp chi phí Cuối cùng, chi phí

sẽ được phân bổ cho sản phẩm theo tiêu thức phù hợp với từng hoạt động phát sinh chi   phí.

II Nội dung phương pháp 

1. Các bước thực hiện 

Bước 1: Nhận diện các chi phí trực tiếp Các chi phí trực tiếp trong doanh nghiệp sản xuất thường bao gồm: chi phí nguyên vật liệutrực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp Trong mỗi hoạt động, các chi phí này có thể nhậndiện ngay khi phát sinh và được tập hợp cho từng đối tượng tính giá thành. 

Bước 2: Nhận diện các hoạt động  Nhận các hoạt động là yêu cầu cốt lõi của phương pháp ABC, kế toán quản trị phải pháthiện các hoạt động có yếu tố cơ bản làm phát sinh chi phí Yếu tố cơ bản đó được gọi lànguồn sinh phí (cost driver) Tùy thuộc vào đặc điểm sản xuất và quy trình công nghệ màmỗi doanh nghiệp có các hoạt động khác nhau Một số hoạt động thường gặp như: hoạtđộng máy ở phân xưởng, hoạt động kiểm tra chất lượng sản phẩm, hoạt động đặt hàng,hoạt động vận chuyển thành phẩm Chi phí phát hành ở các chất hoạt động thực chất làchi phí chung, không thể tập hợp cho từng tính giá đối tượng tính giá thành nên cần tậphợp lại sau đó tiến hành phân bố. Một số phương pháp dùng để nhận diện các hoạt độngnhư: 

Phương pháp Top-Down: Một số đơn vị sử dụng nhóm phân tích để xây dựng danh sáchcác hoạt động trên cơ sở những hiểu biết của họ về sản xuất của đơn vị Ưu điểm của phương pháp này là danh sách những hoạt động được đưa ra nhanh chóng và không tốnkém Một số lượng lớn công ty sử dụng phương pháp này để phát triển danh sách các hoạtđộng liên quan đến hoạt động kinh doanh. 

Phương pháp phỏng vấn hay tham gia: Các đơn vị có thể bắt đầu phân tích các hoạtđộng của mình bằng việc phỏng vấn các người lao động hoặc là nhóm người lao động đểđưa ra các hoạt động liên quan đến công việc của họ Xem xét các ý kiến phỏng vấn và

các ý kiến của nhóm nhân viên đưa ra, đơn vị sẽ có được danh sách các hoạt động Phương pháp này có thể tạo ra danh sách các hoạt động nhiều hơn phương pháp Top-Down Vì

chính những người làm việc sẽ nhận diện được hoạt động chính xác hơn Nhưng một vấn

đề còn tồn tại là người lao động có thể không đưa ra hoạt động chính xác hoặc đưa ra nhậndiện sai về hoạt động của mình thì nhà quản lý sẽ không có thông tin hiệu quả trong côngviệc quản lý của mình. 

Bước 3: Chọn tiêu thức phân bổ Sau khi chi phí gián tiếp được lập theo từng hoạt động nhóm hoạt động thì sẽ tiến hànhlựa chọn tiêu thức phân bổ của từng nhóm hoạt động cho các đối tượng tính giá Đây là bước quan trọng trực tiếp ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm của doanh nghiệp, vì tiêuthức phân bổ không phù hợp thì sẽ làm chi phí gián tiếp phân bổ cho các sản phẩm sẽ bịsai lệch Theo phương pháp ABC thì kế toán quản trị phải xây dựng một hệ thống các tiêuchuẩn để phân bổ Tiêu chuẩn chính là nguồn sinh chi phí trong hoạt động đó, do đó chi phí sẽ phân bổ chính xác hơn Do đó tính giá thành theo phương pháp ABC có mức độhợp lý hơn so với tính giá theo công việc hay quá trình sản xuất Để bổ sung chi phí giántiếp được chính xác thì bộ phận quản lý kế toán cần phỏng vấn trực tiếp công nhân ở phânxưởng, hoặc quản sát hoạt động ở phân xưởng để xác định hoạt động và phân bổ tươngứng. 

Bước 4: Tính toán mức phân bổ Dựa trên cơ sở nhóm hoạt động, chi phí gián tiếp được tập hợp cho từng nhóm sản phẩm

và kế toán tiến hành tính tỉ lệ phân bổ.  Nếu hoạt động liên quan đến sản xuất một sản phẩm hoặc dịch vụ, thì chi phí được kết chuyển đổi cho sản phẩm hoặc dịch vụ đó.  Nếumột hoạt động được sử dụng để sản xuất nhiều sản phẩm hoặc dịch vụ thì chi phí được phân bổ cho mỗi loại sản phẩm hoặc dịch vụ dựa trên hoạt động mức độ của từng loại sản phẩm, dịch vụ Để nghiên cứu bản chất của từng yếu tố chi phí trong mỗi hoạt động kếtoán cũng dựa vào các trung tâm chi phí. 

 Nghiên cứu chi phí tại mỗi trung tâm chi phí, sau đó chi phí tại mỗi trung tâm sẽ được phân bổ cho mỗi hoạt động có hệ thống trực tiếp với hoạt động. 

Trong từng hoạt động loại cần xác định sự thay đổi tiêu chuẩn đo lường sự thay đổi củamức sử dụng chi phí. Các tiêu chuẩn này được xem như là tiêu chuẩn phân bổ chi phí chomỗi loại sản phẩm, dịch vụ hay các đối tượng chịu chi phí khác Các tiêu chuẩn thườngđược sử dụng là số giờ công trực tiếp, tiền lương công ty trực tiếp sản xuất  

Các hoạt động có cùng tiêu chuẩn phân bổ được tập hợp tiếp tục vào một trung tâm phânnhóm Tùy theo tính chất của các sản phẩm, dịch vụ hay đối tượng chịu chi phí để tiếp tục phân thành các nhóm nhỏ để tính giá thành. 

Bước 5: Tổng hợp tất cả các chi phí để tính giá thành sản phẩm  Sau khi các chi phí đã được tập hợp cho các hoạt động, thì tùy theo tính chất của sản phẩm,dịch vụ được tập hợp thành từng nhóm nhỏ để tính giá thành Phân bổ chi phí cho các hoạtđộng cho các hoạt động cho các sản phẩm và tổng hợp lại các yếu tố cấu thành nên giá sản

Tên sản phẩm/

Chỉ tiêu 

Số lượng sản phẩm sảnxuất (cái) 

Số giờ

công/sp

(giờ) 

Tổnggiờ công 

Chi phí nguyên vậtliệu trực tiếp đơn vịsản phẩm (1000đ) 

Chi phí nhân

công trực tiếpđơn vị sản phẩm 

Tổng chi phí sản xuất chung của công ty trong kỳ là: 750.000(nghìn đồng). 

Theo phương pháp truyền thống, Công ty Giditex đã sử dụng tổng thời gian lao động trựctiếp để làm căn cứ phân bổ chi phí sản xuất chung cho 2 sản phẩm. 

Tỷ lệ chung phân bổ của công ty như sau: 

= Tổng chi phí sản xuất chung/ Tổng số giờ công lao động trực tiếp 

= 750.000/60.000 = 12.5  

Với tỷ lệ phân bổ này, chi phí để sản xuất mỗi đơn vị sản phẩm được tính như sau: 

Chỉ tiêu  Áo sơ mi nam 

Chi phí nhân công trực tiếp  25   25  

Chi phí sản xuất chung  25   25  

Cộng  105  85 

 Như vậy, trong trường hợp này, công ty dệt may Gia Định chỉ xem xét đến thời gian laođộng mà không xem xét đến ảnh hưởng của các yếu tố khác đến chi phí sản xuất chungcủa công ty Do vậy, vì hai sản phẩm này có cùng lượng thời gian lao động như nhau nênchúng được phân bổ một lượng chi phí sản xuất chung bằng nhau (= 25). 

Giả sử công ty dệt may Gia Định vận dụng phương pháp ABC và thực hiện việc phân tíchcác hoạt động được xác định có 5 hoạt động xem như là các nhân tố nguyên nhân của sự phát sinh chi phí sản xuất chung. 

-Các số liệu có liên quan đến 5 hoạt động này được phân bổ cho các hoạt động như sau: 

Hoạt động  Chi phí sản xuất chung phát

Cộng  750.000  -  -  - 

Tiếp tục xác định tỷ lệ chung cho các hoạt động: 

Hoạt động   Chi phí sản xuất chung

 phát sinh (1000đ) 

Tổng số lần thực hiệnhoặc công việc 

Tỷ lệ cho 1 lầnhoặc 1 công việc 

Thiết lập dâychuyền sản xuất  144.000   3000   48  

Áo sơ mi nam  Quần nam 

Số lần thựchiện hoặccông việc 

Tổng

CPSXC  

Số lần thựchiện hoặccông việc 

Tổng

CPSXC  

Thiết lập dâychuyền sảnxuất  48  

20.000  10.000 

Chi phí SXCđơn vị 

15.2  26.6 

Qua kết quả tính toán ở trên cho thấy, nếu công ty dệt may Gia Định phân bổ chi phí sảnxuất chung theo phương pháp truyền thống thì chi phí sản xuất chung phân bổ cho mộtđơn vị sản phẩm áo sơ mi nam và quần nam đều bằng 25 (nghìn đồng), trong khi đó lẽ ra phải phân bổ cho sản phẩm áo sơ mi nam là15.2(nghìn đồng) và cho sản phẩm quần nam

là 26.6(nghìn đồng) Vậy, theo cách chọn chi phí nhân công trực tiếp (số giờ công lao

động trực tiếp) làm tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung cho 2 sản phẩm trên đã làmcho chi phí sản xuất của sản phẩm áo sơ mi nam tăng thêm và làm cho chi phí sản xuất sản phẩm quần nam giảm xuống Kết quả là làm cho chi phí đơn vị sản phẩm thiếu chính xác  

Khi định giá bán, công ty sẽ bị lỗ ở sản phẩm quần nam mà không biết (vì chi phí đơn vịsản phẩm quần nam bị tính thấp đi) Vì vậy, bằng cách phân bổ chi phí sản xuất chung dựatrên hoạt động làm căn cứ chúng ta sẽ có thể xác định chi phí sản xuất chung cho từng loạisản phẩm và do vậy các số liệu chi phí đơn vị sẽ chính xác hơn. 

Qua ví dụ trên ta thấy giá thành sản xuất của 2 loại sản phẩm tính theo 2 phương pháphoàn toàn khác nhau Do vậy nó ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của từng loại sản phẩm

và tác động tới thông tin khi đưa ra các quyết định kinh doanh. 

So sánh 2 phương pháp tính giá: 

 Nguồn phát

sinh chi phí  

Có nhiều nguồn phát sinhchi phí, nhiều hoạt động 

Thường chỉ có 1 nguồn, tất cả các khoản

chi phí có cùngnguồn gốc tập hợp chungvào một hoạt động. 

Tiêu chuẩn phân bổ chi

tâm chi phi  

Kiểm soát theo hoạt động, 

Một là, phương pháp kế toán chi phí ABC cung cấp thông tin chi tiết cho các nhà quản trị

để có thể ra các quyết định liên quan đến việc cắt giảm chi phí cũng như đánh giá khả năngsinh lời của sản phẩm một cách chính xác, bởi phương pháp này sẽ phân tích chi phí sảnxuất chung theo các hoạt động, các yếu tố làm phát sinh chi phí Từ đó, các nhà quản trị

sẽ có cái nhìn chi tiết hơn về các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh. 

Hai là, phương pháp này sẽ phù hợp với các quy trình sản xuất phức tạp, gồm nhiều tiêuchí phân bổ, vì nó phân bổ chi phí dựa trên cơ sở mức độ sử dụng các yếu tố phát sinh chi

 phí.

Ba là, phương pháp ABC đưa ra các kết quả phân bổ chính xác và chi tiết hơn so với

 phương pháp truyền thống, lý do là phương pháp này sử dụng nhiều tiêu chí phân bổ chotừng loại chi phí. 

sử dụng trong quản lý và ra quyết định nội bộ. 

Thứ hai, phương pháp ABC đòi hỏi người thực hiện phải có kỹ thuật chuyên sâu, bởi việcxác định các hoạt động, các yếu tố gây phát sinh chi phí trong quá trình sản xuất kinhdoanh là không hề đơn giản. 

IV.Tình hình áp dụng phương pháp ABC hiện nay 

1 T ại Việt Nam 

Tình hình áp dụng phương pháp kế toán chi phí dựa trên hoạt động ABC đã và đang pháttriển ở hầu hết các nước tư bản tiên tiến trên thế giới Phương pháp ABC với những ưuviệt của nó đã khẳng định việc áp dụng vào doanh nghiệp là một việc cần thiết Cho dùhoạt động kinh doanh ở bất kỳ lĩnh vực nào, việc tính chi phí và phương pháp truyền thốngcũng gây ra những khó khăn trong việc phân bổ các chi phí gián tiếp cũng như việc phục

vụ cho công tác quản lý Với việc sử dụng ABC, các nhà quản trị có thể đưa ra được cácquyết định chính xác hơn, hợp lý hơn trong hoàn cảnh hiện tại của doanh nghiệp Tuynhiên, thực tế ở Việt Nam, đây là phương pháp còn rất mới, việc áp dụng phương phápmới này không nhiều, chỉ có một số doanh nghiệp áp dụng phương pháp này, ví dụ Công

ty Dệt May Gia Định, một số công ty khai thác than lớn Đối với các doanh nghiệp nhỏviệc áp dụng các phương pháp này trở nên khó khăn Các yếu tố cản trở việc thực hiệnABC ở các doanh nghiệp này như thiếu dữ liệu, thiếu nguồn lực kỹ thuật, tài chính và thiếu

sự hỗ trợ đầy đủ của máy tính Có lẽ khó khăn chú yếu nhất là do việc thu thập dữ liệu, tậptrung vào việc xử lý các số liệu cần thiết theo một cách thức chính xác với chi phí chấpnhận được Những doanh nghiệp nhỏ rất kỹ lưỡng trong việc chọn và phân tích loại thôngtin sử dụng để xác định chi phí gián tiếp, bởi việc thu thập những thông tin cần thiết theo phương pháp ABC rất tốn kém, trong khi những doanh nghiệp này thường bị ràng buộc vềvấn đề tài chính Do vậy, việc tìm kiếm một phương pháp có thể cho phép những doanhnghiệp nhỏ thu thập những thông tin về chi phí sản phẩm một cách chính xác với chi phíthấp là một điều cần thiết Do hạn chế như vậy, nên không phải lúc nào doanh nghiệp cũng