Kiến thức: - Hiểu được những nét chính về bối cảnh lịch sử, tình hình chính trị, kinh tế, xãhội, văn hoá của Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉXVI.. - GV dẫn
Trang 1Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/…
CHỦ ĐỀ 1: LỊCH SỬ, TRUYỀN THỐNG VÀ VĂN HÓA
(DI TÍCH - DANH THẮNG, BẢO VẬT QUỐC GIA)
Bài 1: BẮC NINH TỪ ĐẦU THẾ KỈ X ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Hiểu được những nét chính về bối cảnh lịch sử, tình hình chính trị, kinh tế, xãhội, văn hoá của Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử (từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉXVI)
2 Năng lực:
a Năng lực chung: Biết tự học, hợp tác và sáng tạo trong việc tìm hiểu về lịch sử,
tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của địa phương
b Năng lực đặc thù:
- Thông tin cơ bản về Bắc Ninh
- Chỉ ra được đặc điểm tiêu biểu về lịch sử, tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, vănhoá
- Sách giáo khoa, giáo án, tài liệu tham khảo,…
- Máy tính, bảng phụ, phiếu bài tập,…
2 Học sinh:
- Đọc, nghiên cứu và chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV
III Tiến trình dạy học
Trang 2Hình 1.1 Tượng vua Lý Thái Tổ
(phường Suối Hoa, thành phố Bắc Ninh)
Em biết gì về vua Lý Thái
Tổ? Hãy chia sẻ một vài đóng góp của
ông với đất nước mà em biết.
- HS trả lời
- GV bổ sung: Vua Lý Thái Tổ được chính
sử đánh giá là "khoan thứ, nhân từ, tinh tế,
hoà nhã, có lượng đế vương" Lý Công
Uẩn có công lập ra nhà Lý Ông đã dời đô
từ Hoa Lư ra Thăng Long, giúp đất nước
phát triển hơn Ông còn đánh đuổi quân
Tống xâm lược, giúp bảo vệ nền độc lập
dân tộc, lập ra bản tuyên ngôn độc lập đầu
tiên của nước ta Lý Thái Tổ đã đặt cơ sở
và định hướng ban đầu nhưng rất căn bản
cho sự tồn tại của vương triều và sự phát
triển của đất nước
- GV dẫn vào bài mới: Trong phần giáo
dục địa phương Bắc Ninh lớp 6, em đã
được học về lịch sử đóng góp của nhân dân
vùng đất này đối với sự phát triển của lịch
sử dân tộc từ thời nguyên thủy đến thế kỷ
X Từ đầu thế kỷ X đến đầu thế kỷ XVI
nhân dân Bắc Ninh tiếp tục có những đóng
góp quan trọng đối với sự phát triển của
lịch sử dân tộc Vậy đó là những đóng góp
gì? Bài học ngày hôm nay sẽ giúp em trả
lời câu hỏi đó
chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá ở Bắc
I BẮC NINH TRONG BUỔI ĐẦU XÂY DỰNG QUỐC GIA PHONG KIẾN ĐỘC LẬP (THẾ
Trang 3Ninh trong buổi đầu xây dựng nền tự chủ
của dân tộc?
- HS: suy nghĩ, trả lời
- HS: nhận xét, bổ sung
- GV: nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức
Hình 1.3 Bản đồ cục diện loạn 12 sứ quân
- GV bổ sung thêm: Đây là một giai đoạn
nội chiến diễn ra vào cuối thời nhà Ngô,
kéo dài từ năm 944 sau khi Ngô
Quyền mất cho đến khi Đinh Bộ
Lĩnh thống nhất đất nước, lập ra nhà Đinh
năm 968, được ghi chép trong phần Bản kỷ
Ngô sứ quân Ngô Xương Xí.
Cuộc loạn lạc này có nguyên nhân sâu xa
từ quá trình phân hóa xã hội thời Bắc
thuộc, dẫn đến việc xuất hiện tầng lớp thổ
hào, quan lại có thế lực mạnh về kinh
tế, chính trị và tạo ra sự phân tán cát cứ.
Thực chất của cuộc nội chiến này là việc
đấu tranh giành quyền lực tối cao trên
đất Tĩnh Hải quân của các thủ lĩnh địa
phương khi nhà Đường suy yếu, người
Việt có cơ hội đứng lên tranh giành quyền
lãnh đạo Giai đoạn này có mầm mống từ
đầu thế kỷ X và có cơ hội phát triển mạnh
từ khi Dương Tam Kha cướp ngôi nhà
Ngô, các nơi không chịu thuần phục, các
thủ lĩnh nổi lên cát cứ một vùng, nhiều
người còn xưng Vương như An
vương Ngô Nhật Khánh, Vũ Ninh
vương Nguyễn Thủ Tiệp, Quang Hiển
là một trong những trung tâm Phậtgiáo nổi bật ở khu vực Đông Nam
Á và miền Nam Trung Quốc
- Đến đầu thế kỉ X, nhiều vùng ởBắc Ninh đã có một số dòng họ cóảnh hưởng lớn Nhiều nhân vật cóảnh hưởng lớn tới lịch sử dân tộcxuất thân từ các gia tộc này
- Sau khi Ngô Quyền mất (năm944), triều đình trung ương rơi vàohỗn loạn Trước tình hình đó nhiềuthế lực hào trưởng địa phương đãnổi dậy tạo nên cục diện loạn 12 sứquân
- Trong cảnh đất nước loạn lạc,Đinh Bộ Lĩnh (xưng là Vạn Thắngvương) đã tập hợp lực lượng rồi từHoa Lư (Ninh Bình) lần lượt dẹploạn 12 sứ quân
- Sau thời kì cầm quyền ngắn ngủicủa nhà Đinh (968 - 980), năm 980,nhà Tiền Lê được xác lập Vua LêĐại Hành đã phong vương cho cáccon và cử đi cai trị các châu, quận
- Cùng với sự phát triển về kinh tế, chính trị, vùng Bắc Ninh tiếp tục đóng vai trò là trung tâm Phật giáo của vùng châu thổ sông Hồng Bên cạnh chùa Dâu, nhiều trung tâm Phật giáo mới dần xuất hiện như chùa Kiến Sơ, chùa Lục Tổ, chùa Chu Minh, chùa Trường Liêu,… Các nhà sư cũng đóng vai trò quan trọng trong đời sống chính trị, tôn giáo trong xã hội Việt Nam ở thế kỉ X
2 Nhân dân Bắc Ninh tham gia cuộc kháng chiến chống quân
Trang 4quốc vương Kiều Thuận, Quảng Trí
quân Nguyễn Khoan hoặc tranh ngôi vua
như Lã Xử Bình, Dương Huy, Đỗ Cảnh
Thạc, Kiều Công Hãn và đem quân đánh
chiếm lẫn nhau.
Giai đoạn 12 sứ quân kéo dài hơn 20 năm
(944–968) và kết thúc khi Đinh Tiên
Hoàng thống nhất đất nước, lập ra nhà
nước Đại Cồ Việt – Nhà nước phong kiến
tập quyền đầu tiên trong lịch sử của nước
Việt Nam Giống với thời Xuân
Thu – Chiến Quốc của Trung Quốc
và Chiến Quốc (Nhật Bản) của Nhật Bản,
giai đoạn này cũng có thể coi là một thời
kỳ chiến quốc của Việt Nam.
- GV chiếu hình ảnh vua Lê Đại Hành
- GV giới thiệu: Lê Hoàn sinh năm Tân
Sửu (941) tại làng Trung Lập, Châu Ái
(nay làng này thuộc Thọ Xuân, tỉnh Thanh
Hóa) Thuở nhỏ, vì gia đình nghèo, Lê
Hoàn đi ở và làm con nuôi Sau đó, ông
theo Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp loạn Mười
hai sứ quân Nhờ có tài, lại được Đinh Bộ
Lĩnh tin tưởng, ông thăng tiến rất nhanh.
Dưới triều Đinh Tiên Hoàng, Lê Hoàn giữ
chức Thập Đạo Tướng quân, tức là chức
võ quan cao nhất lúc bấy giờ.
Lê Hoàn lên ngôi, xưng Hoàng đế (năm
980) lập ra nhà Tiền Lê và xây dựng chính
quyền mới theo thể chế quân chủ Đứng
đầu nhà nước là Hoàng đế nắm toàn bộ
quyền hành Tổ chức nhà nước thời Lê
xâm lược nhà Tống lần thứ nhất (981):
- Mùa thu năm 980, lợi dụng tìnhhình nước ta có khó khăn, nhà Tốngmột mặt điều động một đạo quân dotướng Hầu Nhân Bảo cầm đầu kéovào xâm lược nước ta, mặt khác sai
Lư Đa Tốn đưa thư sang đe dọa
- Vua Lê Đại Hành đã gấp rút tậphợp lực lượng để chống quân xâmlược Tống Nhà vua chủ trươngxây dựng các trận địa chặn đườngtiến quân thuỷ, bộ của địch, trong
đó có thành Bình Lỗ ở bờ nam sôngCầu nhằm che chắn cho vùng đồngbằng Bắc Bộ
- Trong cuộc kháng chiến chốngquân xâm lược Tống lần thứ nhất(981), nhân dân vùng đất Bắc Ninhvừa giữ vai trò hậu phương trựctiếp, chi viện nhiều sức người, sứccủa, vừa đắp thành Bình Lỗ, giamchân địch ở Tây Kết không chochúng đi xa triền sông Cầu
Trang 5Hoàn so với thời Khúc, Ngô, Đinh từng bước được kiện toàn nhất là ở triều đình trung ương, trở thành một chính quyền độc lập tự chủ, thể hiện chủ quyền quốc gia của dân tộc ta bấy giờ.
- Yêu cầu học sinh tóm tắt lại
+ Lê Hoàn trực tiếp chỉ huy cuộc khángchiến
+ Ông cho quân đóng cọc ở trên sông BạchĐằng để ngăn chặn chiến thuyền địch.Quân thủy của địch bị thất bại trên sôngBạch Đằng sau nhiều trận chiến ác liệt.+ Trên bộ, do không thể kết hợp được vớiquân thủy và bị quân ta chặn đánh quyết
Trang 6liệt nên buộc phải rút quân về nước Thừa
thắng, quân ta truy kích và tiêu diệt nhiều
sinh lực địch Quân Tống đại bại
* Hoạt động 3: Luyện tập
Viết đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận của
em về những đóng góp quan trọng của
nhân dân Bắc Ninh trong cuộc kháng chiến
chống quân xâm lược Tống lần thứ nhất
(981)
- HS đọc, xác định yêu cầu
- GV hướng dẫn HS:
+ Hình thức: Đoạn văn biểu cảm
+ Nội dung: cảm nhận của em về những
đóng góp quan trọng của nhân dân Bắc
Ninh trong cuộc kháng chiến chống quân
Trang 72 Năng lực:
a Năng lực chung: Biết tự học, hợp tác và sáng tạo trong việc tìm hiểu về lịch sử,
tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của địa phương
b Năng lực đặc thù:
- Thông tin cơ bản về Bắc Ninh
- Chỉ ra được đặc điểm tiêu biểu về lịch sử, tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, vănhoá
3 Phẩm chất:
- Có thái độ trân trọng, thực hiện được một số việc làm phù hợp để bảo tồn và phát huy giá trị của truyền thống của địa phương
Trang 8II Thiết bị dạy học và học liệu
1 Giáo viên:
- Sách giáo khoa, giáo án, tài liệu tham khảo,…
- Máy tính, bảng phụ, phiếu bài tập,…
3 Học sinh:
- Đọc, nghiên cứu và chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV
III Tiến trình dạy học
? Giới thiệu về vua Lý Công Uẩn?
- HS: Lý Công Uẩn người hương Cổ
Pháp (nay là phường Đình Bảng,
thành phố Từ Sơn) Từ nhỏ, Lý Công
Uẩn được thiền sư Lý Khánh Văn
nhận làm con nuôi và được sư Vạn
Hạnh dạy dỗ tại chùa Lục Tổ Lý
Công Uẩn đã từng làm tiểu tại các
chùa Lục Tổ, Kiến Sơ, Thiên Tâm.
Câu chuyện sự tích làng Hồi Quan
với miếu ông bà Hộ Quốc còn cho
biết ông có sức khoẻ phi thường và
được dân cả vùng ủng hộ Nhờ được
sự dạy dỗ của các trí thức tiêu biểu,
lớn lên Lý Công Uẩn trở thành
người văn võ song toàn, tham gia
II BẮC NINH DƯỚI THỜI LÝ (1009 – 1225)
1 Đình Bảng - đất phát tích nhà Lý
- Trên đất Bắc Ninh cổ, Đình Bảng
là một trong những trung tâm chínhtrị, văn hoá tiêu biểu Vào cuối thờiBắc thuộc vùng này gọi là hương Diên Uẩn, nơi quy tụ nhiều cự tộc trong đó có họ Lý Khoảng cuối thế
kỉ VIII - đầu thế kỉ IX, Diên Uẩn được đổi tên thành Cổ Pháp
- Cổ Pháp là vùng đất vừa thuận lợiphát triển nông nghiệp, vừa tiện vịtrí giao thương, vì thế, đã thúcđẩy sự phát triển của một vùngđất địa linh nhân kiệt Trong đó,thiền sư Vạn Hạnh (938 - 1018) làngười đóng vai trò quan trọngtrong sự xác lập vương triều Lý
- Người sáng lập vương triều Lý (1009 - 1225) là Lý Công Uẩn (974 - 1028), thuộc dòng dõi họ Lý
ở hương Cổ Pháp
- Năm 1009, vua Lê Long Đĩnh
Trang 9triều chính của nhà Tiền Lê, làm đến
chức Tả thân vệ điện tiền Chỉ huy sứ,
thống lĩnh hết quân túc vệ.
- GV chiếu hình ảnh
Chính điện Đền Đô (phường Đình Bảng,
thành phố Từ Sơn)
? Những việc làm nêu trên của vua Lý
Thái Tổ thể hiện điều gì?
- GV: Vua Lý Thái Tổ được chính sử
đánh giá là "khoan thứ, nhân từ, tinh tế,
hoà nhã, có lượng đế vương" Lý Công
Uẩn có công lập ra nhà Lý Ông đã dời đô
từ Hoa Lư ra Thăng Long, giúp đất nước
phát triển hơn Ông còn đánh đuổi quân
Tống xâm lược, giúp bảo vệ nền độc lập
dân tộc, lập ra bản tuyên ngôn độc lập
đầu tiên của nước ta Lý Thái Tổ đã đặt
cơ sở và định hướng ban đầu nhưng rất
căn bản cho sự tồn tại của vương triều và
sự phát triển của đất nước
- GV tổ chức thảo luận nhóm:
+ Nhóm 1: ? Dưới triều Lý, kinh tế
nông nghiệp của vùng đất Bắc Ninh có
bước phát triển như thế nào?
mất, Lý Công Uẩn được triều thầnsuy tôn lên ngôi Hoàng đế vàongày 21/11/1009, đặt niên hiệu làThuận Thiên Triều Lý được thànhlập, mở ra một một kỉ nguyên mớicủa lịch sử dân tộc
2 Tình hình Bắc Ninh dưới triều Lý
- Năm 1010, vua Lý Thái Tổ chiađất nước thành 24 lộ, trong đó haitỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang lúc đóthuộc lộ Bắc Giang
- Vùng đất Bắc Ninh dưới triều Lý
là một trong những trung tâm kinh
tế năng động của Đại Việt
* Nông nghiệp: Việc trị thuỷ ở Bắc
Ninh được các vua nhà Lý hết sứcchú trọng Năm 1077, vua Lý NhânTông cho đắp đê dọc sông Như
Trang 10+ Nhóm 2: Những nguyên nhân nào
để kinh tế nông nghiệp Bắc Ninh có
bước phát triển như vậy?
+ Nhóm 3: Nêu một số dẫn chứng về sự
phát triển của nghề thủ công ở vùng đất
Bắc Ninh dưới triều Lý?
+ Nhóm 4: Nêu một số dẫn chứng về sự
phát triển của thương nghiệp ở vùng đất
Bắc Ninh dưới triều Lý?
- HS: suy nghĩ, trả lời
- HS: nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức
- GV giới thiệu: Phủ Thiên Đức là nơi
an táng các vua Lý sau khi mất, có một
loại ruộng riêng gọi là ruộng sơn lăng.
Ruộng sơn lăng được coi là ruộng công
vĩnh viễn, giao cho dân xã sở tại chia
nhau cày cấy, nộp một phần hoa lợi để
chi phí vào việc thờ phụng, sửa sang và
bảo vệ lăng tẩm của các vua Lý Dân
Đình Bảng cho đến triều Lê vẫn được coi
là “dân thủ lệ chuyên việc phụng thờ”,
được miễn đi lính và lao dịch.
* Thủ công: Cùng với sự phát triển
nông nghiệp, Bắc Ninh có nhiều làng thủ công nổi tiếng về trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa, làm gốm, chế tác đồ kim khí Một số làng nghề có lịch sử lâu đời như làng lụa Tam Sơn (thành phố Từ Sơn), làng Quả Cảm (huyện Yên Phong) làm đồ sành nâu, làng Phù Lãng (huyện Quế Võ) làm gốm men
da lươn,…
* Thương nghiệp: Với vị trí địa
lí thuận lợi, nằm trên các trụcgiao thông thuỷ bộ quan trọngcùng sự phát triển nông nghiệp
và thủ công nghiệp, vùng BắcNinh trở thành trung tâm giaothương hàng hoá lớn giữa các khuvực của vùng đồng bằng châu thổsông Hồng
Trang 11về sự phát triển của nông nghiệp, thủ công và thương nghiệp ở vùng đất Bắc Ninh dưới triều Lý?
- Hoàn thiện bảng thống kê
- Đọc và chuẩn bị bài mới: Bài 1, phần II.2,3
Trang 122 Năng lực:
a Năng lực chung: Biết tự học, hợp tác và sáng tạo trong việc tìm hiểu về lịch sử,
tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của địa phương
b Năng lực đặc thù:
- Thông tin cơ bản về Bắc Ninh
- Chỉ ra được đặc điểm tiêu biểu về lịch sử, tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, vănhoá
- Sách giáo khoa, giáo án, tài liệu tham khảo,…
- Máy tính, bảng phụ, phiếu bài tập,…
4 Học sinh:
- Đọc, nghiên cứu và chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV
III Tiến trình dạy học
Trang 13?Cho biết những đóng góp quan trọng
vào truyền thống hiếu học của Đại Việt
dưới triều Lý của người dân Bắc Ninh?
- Phật giáo ở triều Lý phát triển
mạnh mẽ, được coi là “quốc giáo”,
có ảnh hưởng lớn tới đời sống chính trị, văn hoá, xã hội của nhân dân Vùng đất Bắc Ninh là quê hương của nhiều thiền sư nổi tiếng như Lý Vạn Hạnh, Lã Định Hương,Thiền Lão, Tô Minh Trí, Thảo Đường, Âu Đạo Huệ, Nguyễn Nguyên Học,…
- Trên cơ sở đó, nhiều ngôi chùalớn đã được trùng tu, xây dựng tại
Bắc Ninh Sách Đại Việt sử kí toàn thư ghi lại việc nhà Lý cho dựng 8
sở chùa tại phủ Thiên Đức (năm1010); dựng hai chùa Thiền Quang
và Thiên Đức (năm 1016); dựnglăng Thiên Đức (năm 1019), chùaTrùng Quang (1034), Viện Từ ThịThiên Phúc (1041), chùa Vạn Phúc(năm 1057) và các tháp của chùaVạn Phúc (năm 1088 và 1105),
* Văn học: Trong số gần 60 nhà
thơ của triều Lý còn để lại tácphẩm đến nay, thì Bắc Ninh đónggóp gần 20 người cùng với 7 vị vua
Lý cũng là tác giả văn chương củagiai đoạn này
* Giáo dục:
- Dưới triều Lý, nền giáo dục, khoa
cử Đại Việt cũng từng bước đượcxác lập Nhà Lý là vương triều đầutiên tổ chức các khoa thi theo tinhthần Nho giáo
- Tại khoa thi đầu tiên năm 1075,
Lê Văn Thịnh (người xã ĐôngCứu, huyện Gia Bình) đã đỗ đầu,
Trang 14?Nêu một số dẫn chứng về đóng góp của
vùng đất Bắc Ninh vào sự phát triển
nghệ thuật dân tộc dưới triều Lý?
- HS: Triều đình giao cho Lý Thường
Kiệt chỉ huy cuộc kháng chiến chống
quân Tống xâm lược
- GV chiếu lược đồ phòng tuyến Như
Nguyệt
được xem là “Trạng nguyên khaikhoa” trong lịch sử khoa bảng
- Tiếp theo là Nguyễn Nguyên
Ức - người đỗ đầu nhiều khoathi của triều đình và dâng nhiều
kế sách trị quốc lên vua Lý ThầnTông
3 Bắc Ninh - phòng tuyến vững chắc ngăn chặn và đánh bại quân xâm lược Tống lần thứ hai (1077)
- Sau thất bại lần thứ nhất (năm981), nhà Tống chưa từ bỏ âm mưuxâm lược nước ta Từ năm 1068, nhàTống đã ráo riết chuẩn bị xâm lượcnước ta để giải quyết khó khăn trongnước và gây thanh thế với các nướcláng giềng
- Trước tình thế đó, năm 1075, LýThường Kiệt chủ động tiến hànhcuộc tập kết quân sự tiêu diệt cáccăn cứ hậu cần của quân Tống ởUng Châu, Khâm Châu, và LiêmChâu Để ngăn chặn quân giặc tấn
Trang 15Tông Đản chỉ huy 10 vạn quân, chia làm 2
đạo tấn công vào đất Tống
+ Sau 42 ngày đêm quân ta đã làm chủ
thành Ung Châu, tướng giặc phải tự tử
+ Cuối năm 1076, quân Tống do Quách
Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy kéo vào nước ta
tiếp ứng
+ Các nỗ lực vượt sông của tướng Quách
Quỳ đều bị quân đội nhà Lý đánh bại,
buộc quân Tống phải co cụm cố thủ
+ Cuối xuân 1077 Lý Thường Kiệt cho
quân vượt sông bắt ngờ đánh vào đồn giặc
?Tại sao khẳng định: Việc chọn địa
điểm và xây dựng phòng tuyến Như
Nguyệt là quyết định đúng đắn và sáng
suốt của Lý Thường Kiệt?
Lý Thường Kiệt chọn sông Như Nguyệt
làm phòng tuyến chống quân xâm lược
Tống, vì:
- Đây là con sông chặn ngang tất cả các
công vào phủ Thiên Đức và kinh
đô Thăng Long, quân dân nhà Lý
đã xây dựng hệ thống phòng tuyếnvững chắc dọc theo sông Cầu (tứcsông Như Nguyệt) cách ThăngLong 30 km về phía Bắc
- Diễn biến:
+ Tháng 10- 1075, Lý Thường Kiệt
và Tông Đản chỉ huy 10 vạn quân,chia làm 2 đạo tấn công vào đấtTống: Đường bộ do Thân CảnhPhúc, Tông Đản chỉ huy quân dânmiền núi; Lí Thường Kiệt chỉ huyquân thuỷ đổ bộ vào Châu Liêm,châu Khâm
+ Sau 42 ngày đêm quân ta đã làmchủ thành Ung Châu, tướng giặcphải tự tử
+ Cuối năm 1076, 10 vạn quânTống, 1 vạn ngựa, 20 vạn dân phu
do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huykéo vào nước ta đại bản doanh củatướng Quách Quỳ đóng ở khu vực
xã Quang Châu (Việt Yên), bờbắc khu Thị Cầu; 1 đạo quân doHoà Mâu theo đường biển tiếp ứng.+ Quách Quỳ cho quân vượt sôngđánh phòng tuyến của ta nhưng bịquân ta phản công quyết liệt làmchúng không tiến vào được Các nỗlực vượt sông của tướng QuáchQuỳ đều bị quân đội nhà Lý đánhbại, buộc quân Tống phải co cụm
cố thủ
+ Cuối xuân 1077 Lý Thường Kiệtcho quân vượt sông bắt ngờ đánhvào đồn giặc
Trang 16ngả đường bộ từ Quảng Tây (Trung Quốc)vào Thăng Long.
- Sông Như Nguyệt bấy giờ có lòng sôngsâu, rộng, là một chiến hào tự nhiên khó cóthể vượt qua
- Lực lượng của nhà Tống chủ yếu là bộbinh: 10 vạn bộ binh tinh nhuệ, 1 vạn ngựachiến và 20 vạn dân phu
- GV giới thiệu bài Nam Quốc Sơn Hà Vào một đêm cuối mùa xuân năm
1077, tại đền Xà thờ Trương Hống, Trương Hát (Tam Giang, Yên Phong),
Lý Thường Kiệt cho người đọc bài thơ
“Nam quốc sơn hà”như là hiệu lệnh
mở đầu cho cuộc tấn công:
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.”
*
Hoạt động 2 : Luyện tập
Câu 1: Lý Thường Kiệt đánh vào châu Ung, châu Khâm và châu Liêm vì mục đích gì?
A. Đánh vào Bộ chỉ huy của quân Tống
B. Đánh vào nơi tập trung quân của Tốngtrước khi đánh Đại Việt
C. Đánh vào đồn quân Tống gần biên giớicủa Đại Việt
D. Đánh vào nơi Tống tích trữ lương thực và khí giới để đánh Đại Việt.
Câu 2: Để chuẩn bị chiến tranh lâu dài với quân Tống, sau khi mở cuộc tấn
Trang 17công vào đất Tống Lý Thường Kiệt đã làm gì?
A. Tạm thời hòa hoãn với quân Tống đểcủng cố lực lượng tronhg nước
B. Cho xây dựng phòng tuyến trên sông Như Nguyệt.
C. Tấn công, đập tan cuộc chiến tranh xâmlược của Cham-pa ở phía Nam
D. Đón địch, tiêu diệt lực lượng của địchngay khi chúng vừa đặt chân đến
Câu 3: Để khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sĩ, làm suy yếu ý chí của quân Tống Lý Thường Kiệt đã làm gì?
A. Tập chung tiêu diệt nhanh quân Tống
B. Ban thưởng cho quân lính
C. Sáng tác bài thơ thần “Nam quốc sơn hà”.
B. Thương lượng, đề nghị giảng hòa.
C. Kí hòa ước, kết thúc chiến tranh
D. Đề nghị “giảng hòa”củng cố lực lượng,chờ thời cơ