Tiểu Luận Bồi Dưỡng Học Sinh Giỏi Một Số Biện Pháp Tổ Chức Bồi Dưỡng Học Sinh Giỏi Ở Trường Trung Học Cơ Sở Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình.pdf

Mục lục 1 Phần mở đầu 2 1 Lý do chọn đề tài 2 2 Mục đích nghiên cứu 3 3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3 4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3 5 Phương pháp nghiên cứu 3 6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4 Phần n[.]

Mục lục 1

1 Chương I: Những cơ sở lí luận của việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi

1.2 Cơ sở lý luận của việc tổ chức quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường

1.4 Các giai đoạn phát triển của một tài năng 8

1.6 Chính sách phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu

2 Chương II: Thực trạng việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường

2.1 Tình hình bồi dưỡng học sinh giỏi của huyện Lệ Thủy - Quảng Bình 13 2.2 Thực trạng việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi Trường THCS Sơn

3.5 Biện pháp tổ chức xây dựng, bảo quản và sử dụng cơ sở vật chất - thiết

bị dạy học phục vụ việc bồi dưỡng học sinh giỏi 28 3.6 Tổ chức hoạt động dạy học trong đội tuyển học sinh giỏi 28

3.8 Biện pháp tổ chức thi đua khen thưởng về việc bồi dưỡng học sinh giỏi 30

Việc bồi dưỡng học sinh giỏi - học sinh năng khiếu, ươm trồng những hạt giống nhân tài cho đất nước là một nhiệm vụ rất quan trọng và cần thiết vì những người tài bao giờ cũng là nhân tố quan trọng để thúc đẩy xã hội phát triển

Thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương II khóa VIII, trong đó vấn đề bồi dưỡng, đào tạo học sinh giỏi là vấn đề hết sức cấp bách bởi vì chỉ có những nhân tài mới nhanh chóng tiếp thu thành tựu khoa học mới của nhân loại, phát minh ra sáng kiến

để phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa

Tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng người tài là nhiệm vụ cao cả của toàn xã hội, song trách nhiệm trực tiếp là của những người làm công tác giáo dục Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một việc làm thường xuyên và cấp thiết đối với mỗi cấp học nói chung và đối với cấp trung học cơ sở (THCS) nói riêng Nó tạo điều kiện cho người thầy giáo qua đó bồi dưỡng cho mình vốn kiến thức sâu sắc hơn, phong phú hơn Đối với học sinh thông qua việc học nhằm tạo cho mình niềm say mê ham hiểu biết, giúp cho các em rèn luyện óc tư duy sáng tạo, trí thông minh, đức tính kiên trì chịu khó tìm tòi, tạo tiền đề cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp học tiếp theo Việc bồi dưỡng học sinh giỏi phải mang lại hiệu quả thiết thực cho bản thân học sinh, cho giáo viên cũng như các bậc cha mẹ học sinh ở trường THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng bình, việc bồi dưỡng học sinh giỏi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, yêu cầu về chất lượng và hiệu quả bồi dưỡng ngày càng cao và cấp bách hơn Trong những năm gần đây trường THCS Sơn Thủy đã đạt được một số thành tích đáng tự hào, nhất là chất lượng dạy và học, trong đó chất lượng học sinh giỏi tăng cao Để đạt được điều đó, Ban giám hiệu nhà trường đã có nhiều biện pháp chỉ đạo

có hiệu quả công tác tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi

Xuất phát từ những nhận thức trên bản thân tôi không khỏi trăn trở, suy nghĩ tìm các biện pháp để tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi đạt hiệu quả Trong phạm

vi đề tài này, tôi mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình" mà

tôi đã và đang áp dụng

2 Mục đích nghiên cứu:

Mục đích của đề tài là nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn để tăng thêm sự hiểu biết về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, đồng thời đánh giá được thực trạng và làm rõ yếu kém, qua đó đề ra một số biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả của việc

tổ chức bồi dưỡng học sinh ở trường THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

3.1 Khách thể nghiên cứu :

Việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình

3.2 Đối tượng nghiên cứu :Một số giải pháp tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở

trường THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

4.1 Xác định cơ sở lý luận của việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS

4.2 Thực trạng việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở huyện Lệ Thủy hiện nay

4.3 Thực trạng việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy

- Quảng Bình

4.4 Hệ thống hóa và đề xuất một số giải pháp tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình

5 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện nhiệm vụ và mục đích nghiên cứu của đề tài, tôi đã sữ dụng các phương pháp ngiên cứu sau:

5.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu các chỉ thị hướng dấn của Bộ Giáo dục - Đào tạo về thực hiện nhiệm vụ năm học 2010 - 2011, các văn bản hướng dẩn về chỉ đạo việc bồi dưỡng học sinh giỏi

5.2 Nhóm phương pháp điều tra thực tiễn

5.3 Nhóm phương pháp quan sát

5.4 Nhóm phương pháp chuyên gia

5.5 Nhóm phương pháp toán học để thống kê và xử lý các số liệu đã thu thập được

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu:

Do điều kiện về thời gian cũng như khả năng của bản thân nên việc nghiên cứu của tôi chỉ tiến hành ở trường THCS Sơn Thủy và chỉ nghiên cứu chức năng tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi Bên cạnh đó đề tài có tham khảo đối chiếu ở một vài trường khác

Phần nội dung

1 Chương I Những cơ sở lí luận của việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi trong trường

trung học cơ sở

1.1 Đặt vấn đề:

Xuất phát từ yêu cầu của xã hội đối với giáo dục là "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài" nhằm đào tạo được một lớp người lao động tự chủ, năng động, sáng tạo, có năng lực giải quyết các vấn đề do thực tiễn đặt ra, tự lo liệu được việc làm, lập nghiệp và thăng tiến trong cuộc sống qua đó góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Theo quan điểm của Đảng và Nhà nước ta, ngành giáo dục mang tính chính trị cao và nó luôn gắn liền với đường lối, chính sách của Đảng Đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta đã xác định giáo dục là mục tiêu quan trọng vừa cấp bách vừa chiến lược lâu dài đảm bảo sự phát triển bền vững của một nền tri thức công nghiệp hoá, hiện đại hoá (CNH - HĐH) Muốn thế phải đào tạo ra một đội ngũ các nhà khoa học đủ mạnh, đảm bảo cả về lượng và chất, hoặc đội ngũ những người trực tiếp lao động cũng phải được đảm bảo về chất Điều này phải đầu tư cho giáo dục nhân tài quốc gia Từ xưa ông cha ta đã nói: "Hiền tài là nguyên khí quốc gia" Muốn hoàn thành mục tiêu CNH - HĐH đất nước cần phải ưu tiên phát triển nguồn nhân lực bởi chính họ là người thực hiện, người quyết định thành công của sự nghiệp CNH - HĐH Trước mắt cần phải có nguồn nhân lực có đức có tài, có tri thức khoa học kỹ thuật, ham học hỏi, thông minh, sáng tạo , được đào tạo về chuyên môn một cách bài bản, có kỹ năng nghề nghiệp tốt, biết ứng dụng khoa học vào lao động sản xuất một cách sáng tạo Muốn có nguồn nhân lực phải đầu tư cho giáo dục, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, mở rộng quy mô trường lớp và các loại hình đào tạo, phải đầu tư cho giáo dục một cách đồng bộ, coi khoa học tự nhiên và khoa học xã hội như nhau Đào tạo phải đi đôi với sử dụng nguồn nhân lực hợp lý

Quan tâm đầu tư đến phát triển nền tri thức trẻ, nhiều chính sách ưu tiên cho

sự nghiệp giáo dục, các loại hình đào tạo được mở rộng Những năm gần đây, Đảng

và Nhà nước ta đã có chính sách hỗ trợ bằng cách cho sinh viên nghèo vay vốn để học tập, đó là chính sách khuyến học khuyến tài đầu tư cho lực lượng sản xuất nền kinh tế tri thức Bên cạnh đó Đảng và Nhà nước đã đón đầu trong sự nghiệp phát triển nền tri thức trẻ như những năm gần đây ngành giáo dục đào tạo luôn cải cách sách giáo khoa cho phù hợp với thời kỳ hội nhập quốc tế

1.2 Cơ sở lý luận của việc tổ chức quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS

1.2.1 Mục đích của việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi:

Việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi và thi chọn học sinh giỏi nhằm động viên khích lệ những học sinh giỏi và các giáo viên dạy giỏi; góp phần thúc đẩy việc cải tiến, nâng cao chất lượng dạy và học, chất lượng của việc quản lý, chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục; đồng thời phát hiện học sinh có năng khiếu để tiếp tục bồi dưỡng ở cấp học cao hơn, nhằm đào tạo nhân tài cho đất nước

1.2.2 Tầm quan trọng của việc tổ chức học sinh giỏi trong trường trung học cơ

sở và vai trò của hiệu trưởng trong việc này:

Quản lý trường THCS thực chất là quản lý quá trình dạy học, trong quá trình dạy học thì việc chú ý tới sự phát triển của từng học sinh luôn là yêu cầu cơ bản Bởi vậy việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi là nhiệm vụ của từng nhà trường mà

cụ thể là từng nhà quản lý, từng giáo viên giảng dạy Năng khiếu của học sinh nếu được phát hiện và bồi dưỡng sớm sẽ định hướng phát triển và dần định hình trở thành những học sinh giỏi Ngược lại, mầm móng năng khiếu của các em bị thui chột và ít

có khả năng trở thành học sinh giỏi Tiến sĩ Đào Duy Huân đã viết: “Chất xám là một tài nguyên quan trong bậc nhất của đất nước nhưng thứ tài nguyên quan trọng này chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định của một đời người Không sử dụng nó, không phát huy nó rồi tự nó cũng biến mất"

Tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS là phát huy hết “khả năng phát triển tiềm tàng” của trẻ, là tạo nguồn học sinh giỏi cho cấp học tiếp theo, thực hiện chiến lược “bồi dưỡng nhân tài” cho đất nước Mặt khác chất lượng giáo dục đại trà hiện nay đã được nâng lên một bước đáng kể thì kết quả tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi là một tiêu chí không thể thiếu để đánh giá sự phát triển của trường

Thành tích giáo dục “mũi nhọn” khẳng định uy tín của nhà trường, mỗi học sinh giỏi không những là niềm tự hào của cha mẹ, thầy cô mà còn là niềm tự hào của cả cộng đồng

Hiệu trưởng là người “đầu tàu” chịu trách nhiệm chỉ đạo việc bồi dưỡng học sinh giỏi Vì vậy cần phải nhận thức đầy đủ cơ sở khoa học của việc này Hiệu trưởng phải biết tác động tới các yếu tố của quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi như: Giáo viên giỏi, học sinh giỏi, cha mẹ học sinh, chương trình bồi dưỡng, tài liệu,… sao cho phát huy được các điều kiện thuận lợi để việc bồi dưỡng học sinh giỏi của trường đạt kết quả cao nhất

1.2.3 Đặc điểm của tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS:

Trong quản lý giáo dục theo tài liệu quản lý trường phổ thông cơ sở thì hoạt động tổ chức gồm 5 loại hoạt động sau đây:

- Xác định cơ cấu tổ chức hợp lý của đối tượng quản lý trong nhà trường thì đó

là tập thể giáo viên và học sinh

- Xác định cấu trúc tổ chức hợp lý của chủ thể quản lý trong nhà trường thì đó

là xác định bộ máy quản lý và lãnh đạo trường học

- Tạo một mạng lưới các quan hệ tổ chức giữa những người trong hệ quản lý và

1.3 Một số khái niệm cơ bản:

1.3.1 Năng lực:

Năng lực là những đặc điểm tâm lí cá biệt ở mỗi con người, tạo quy định tốc

độ, chiều sâu, cường độ của việc lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo để đáp ứng yêu cầu hoàn thành xuất sắc một hoạt động nhất định Năng lực chỉ tồn tại trong quá trình

phát triển vận động của hoạt động cụ thể

1.3.2 Tài năng: Theo Từ điển Giáo dục học, NXB Từ điển bách khoa, Hà Nội

năm 2001, tài năng được hiểu như sau :

Tài năng là sự kết hợp hoàn thiện nhất các năng lực nổi trội bẩm sinh và được

bồi dưỡng tạo thành tiền đề thuận lợi cho hoạt động đạt được những kết quả đặc biệt cao trong một hoặc vài lĩnh vực nhất định Tài năng có yếu tố mang tính bẩm sinh, nhưng chỉ được hình thành trong quá trình hoạt động thực tiễn với một ý chí, quyết

tâm rất cao thực hiện các mục tiêu đã định

1.3.3 Năng khiếu: Năng khiếu là tập hợp những tư chất bẩm sinh - di truyền

trong một cấu trúc tâm sinh lý của cá nhân làm tiền đề nảy sinh và phát triển những tiềm năng đặc biệt nổi trội, làm cơ sở hình thành những năng lực vượt lên trên khuôn khổ bình thường cho phép sáng tạo những giải pháp độc đáo, đem lại những kết quả lớn lao khác thường

1.4 Các giai đoạn phát triển của một tài năng

Con người nói chung và người tài năng nói riêng, hình thành, phát triển, trưởng thành, cống hiến cho xã hội thường trải qua ba giai đoạn chính:

1.4.1 Giai đoạn 1: Giai đoạn sinh học

Bắt đầu từ lúc mẹ mang thai đến lúc đứa trẻ ra đời Đây là giai đoạn hình thành các tổ chức cấu trúc tế bào, gắn bó chặt chẽ với việc hình thành và phát triển thai nhi, cũng như việc nãy sinh (hoặc thui chột) các mầm móng ban đầu của tài năng ở mỗi con người Trong giai đoạn này vai trò di truyền, sức khỏe, vật chất, tinh thần, những hiểu biết về điều kiện sống, làm việc của người bố và nhất là của mẹ…có ảnh hưởng quyết định tới việc phát triển thai nhi đặc biệt là sự phát triển trí tuệ và tình cảm sau này của đứa trẻ

1.4.2 Giai đoạn 2: Giai đoạn sinh - xã hội học

Bắt đầu từ lúc đứa trẻ ra đời cho đến lúc đứa trẻ trưởng thành Đây là giai đoạn nảy sinh bộc lộ phát triễn và xác lập năng lực Trong giai đoạn này vai trò của môi trường vĩ mô: "Gia đình, nhà trường, xã hội’’ nơi đứa trẻ sống, học tập và giao tiếp hàng ngày là cực kì quan trọng, trong đó vai trò của bố mẹ, của bạn bè và nhất là của thầy cô giáo có vai trò quyết định

1.4.3 Giai đoạn 3: Giai đoạn xã hội học

Đây là giai đoạn tài năng được thể hiện, được sử dụng trong thực tiễn, mang lại các kết quả, các cống hiến cụ thể Trong giai đoạn này vai trò của môi trường vĩ mô

(Đường lối, chủ trương, cơ chế, chế độ, chính sách, cách tổ chức, quản lý, chỉ đạo…của nhà nước, xu thế của dân tộc và của thời đại), đặc biệt có tác động và ảnh hưởng lớn tới sự phát triển sức sáng tạo và cống hiến tài năng của mỗi người

Ba giai đoạn trên đây kế tiếp, đan xen tạo điều kiện cho nhau phát triển Vì vậy trong mỗi giai đoạn cần có chủ trương, phương hướng, biện pháp tốt và tác động đúng, kịp thời, để năng lực của từng người phát triển nảy nở

Giai đoạn thứ hai phù hợp với học sinh trung học cơ sở, nếu như gia đình, nhà trường và xã hội biết quan tâm, chăm lo cho học sinh ngay ở giai đoạn này thì sẽ có tác dụng kích thích sự phát triển của các tài năng, tạo tiền đề cho các tài năng phát triễn làm cơ sở cho các bậc học cao hơn

Tài năng hình thành trong quá trình phát triển của cá nhân, liên quan đến những điều kiện xã hội cần thiết và những khả năng phát triển trong hoạt động tương ứng được tổ chức phù hợp về mặt sư phạm Việc đào tạo, bồi dưỡng tài năng được hiểu là sự thực hiện phương pháp tác động sư phạm nhằm phát triển tài năng bao gồm các khâu phát hiện, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng tài năng

1.5 Quan niệm về học sinh giỏi

1.5.1 Quan niệm về học sinh năng khiếu:

Giáo dục phổ thông là nền tảng văn hóa của dân tộc, tạo nguồn nhân lực cho đào tạo nghề Đảng và Nhà nước ta có chủ trương tổ chức hệ thống trường chuyên ở bậc trung học phổ thông để bồi dưỡng học sinh năng khiếu, tạo điều kiện cho những học sinh có mầm móng năng khiếu được bộc lộ và có cơ hội phát triển Nhà trường phải làm sao để những học sinh có năng khiếu đều được phát hiện và chăm sóc, bồi dưỡng để trở thành học sinh giỏi, trở thành tài năng của đất nước

Học sinh năng khiếu là học sinh cùng bỏ một thời gian tương đương với số đông các bạn cùng lứa tuổi để học tập hoặc làm việc nhưng thường đạt kết quả cao hơn Học sinh có năng khiếu có cơ sở trở thành học sinh giỏi nếu được phát hiện, bồi dưỡng có kế hoạch và bản thân có sự học tập chăm chỉ và luôn đạt kết quả tốt về các môn học sở trường

Qua nghiên cứu, phân tích nhiều học sinh năng khiếu khác nhau trên nhiều lĩnh vực, người ta thấy ngoài năng lực đặc thù trên từng lĩnh vực, những học sinh năng khiếu đều có những nét chung giống nhau Chúng được quy tụ vào ba tiêu chuẩn

sau:

a Thông tuệ:

Những học sinh năng khiếu thường thông minh, trí tuệ phát triển, có năng lực

tư duy tốt Họ tiếp thu vấn đề nhanh, nhớ lâu, có khả năng suy diễn, quy nạp, khái quát hóa, trừu tượng hóa Họ thường hiểu sâu, rộng nhiều vấn đề, nhất là những vấn

đề có liên quan đến chuyên môn của mình Thường trước các vấn đề họ phản xạ và giải quyết nhanh, linh hoạt, đạt kết quả cao

b Sáng tạo:

Học sinh năng khiếu có óc tư duy độc lập, có óc phê phán, không tư duy theo đường mòn, luôn luôn muốn đi vào bản chất, tìm ra quy luật của các hiện tượng, sự kiện; có khả năng dự báo, sáng tạo ra những giải pháp mới, đạt hiệu quả tối ư

Sơ đồ biểu diễn cấu trúc của năng khiếu tài năng

Người ta biễu diễn cấu trúc năng khiếu, tài năng chung với ba yếu tố : Thông tuệ - sáng tạo - một số phẩm chất nổi bật bằng ba vòng tròn giao thoa nhau mà tâm chúng là đỉnh của tam giác đều Thể giao thoa của ba vòng tròn nói lên rằng học sinh năng khiếu phải có đồng thời ba yếu tố với chất lượng từng yếu tố phải không dưới

Th«ng tuÖ

Sáng t¹o

PhÈm chÊt

75% yêu cầu về từng tiêu chuẩn

Từ đó có thể định nghĩa : Học sinh năng khiếu là người thông tuệ, có một số phẩm chất nổi bật, giàu tính sáng tạo và có một số năng lực chuyên biệt nổi trội hẳn lên Thực ra quan niệm trên đây đã vừa kế thừa, vừa phát triển quan niệm truyền thống: ‘Đức - Tài’’ của lịch sử

1.5.2 Quan niệm về học sinh giỏi ở THCS:

Có nhiều cách hiểu và quan niệm về học sinh giỏi nói chung và học sinh giỏi THCS nói riêng Một cách chung nhất thì quan niệm về học sinh giỏi THCS là:

Học sinh giỏi về môn nào đó là sự đánh giá, ghi nhận kết quả học tập mà các

em đạt ở mức độ cao so với mục tiêu môn học ở từng lớp và ở cả cấp THCS Kết quả mỗi môn học của học sinh được thể hiện qua kiến thức và kĩ năng mà các em có được, đồng thời còn thể hiện ở trình độ tư duy, thể hiện qua thái độ và cách ứng xử, qua cách vận dụng kiến thức và kĩ năng vào cuộc sống hàng ngày

Nhà nước ta yêu cầu các trường THCS dạy đủ các môn, tạo điều kiện để học sinh học đủ và học đều các môn, tạo điều kiện để các em học tập đạt kết quả cao ở tất cả các môn theo quy định trong mục tiêu và kế hoach giáo dục Những học sinh đạt loại giỏi theo yêu cầu mới như vậy gọi là học sinh giỏi THCS

Trong bối cảnh hiện nay, đổi mới việc tổ chức thi học sinh giỏi ở cấp THCS việc bồi dưỡng học sinh giỏi cũng được chuyển hóa theo hướng toàn diện Đương nhiên mỗi học sinh khó có thể giỏi tất cả các môn như nhau mà ở mỗi em có thiên hướng riêng, nhưng đã là học sinh giỏi THCS thì không thể có môn học nào chỉ đạt kết quả trung bình

1.5.3 Đánh giá học sinh giỏi THCS:

Yêu cầu cơ bản về kiến thức, kĩ năng:

Ở trường THCS, trong quá trình học tập, tất cả học sinh đều được đánh giá xếp loại theo văn bản của Bộ GD&ĐT và theo yêu cầu cơ bản về kiến thức và kĩ năng của từng môn học Yêu cầu cơ bản về kiến thức, kĩ năng có tính chất chuẩn của các môn học hiện nay là mặt bằng tối thiểu về chất lượng giáo dục của từng lớp và

cả cấp THCS, và ở cuối cấp THCS là trình độ phổ cập giáo dục THCS Đó là yêu cầu chung cho học sinh THCS cả nước, không phân biệt học sinh ở thành thị hay

nông thôn, đồng bằng hay miền núi… và để mọi em đều đạt được yêu cầu trình độ giáo dục THCS

Học sinh giỏi phải đạt trình độ THCS (đạt chuẩn)):

Đối chiếu theo quy định Học sinh giỏi đạt trình độ THCS (đạt chuẩn) là

những học sinh từ trung bình trở lên, trong đó có những em đạt vượt yêu cầu (tiêu chuẩn), được phân định thành hai mức độ: khá và giỏi Những em trong độ tuổi chưa được đi học và học sinh học tập chưa đạt chuẩn qui định thì gia đình, nhà trường và

xã hội phải có biện pháp giúp đỡ, tạo điều kiện cho các em được đi học và học đạt kết quả, đạt trình độ THCS

Học sinh giỏi THCS (học lực đạt loại giỏi)):

Đó là những học sinh đạt điểm trung bình các môn học từ 8,0 trở lên, trong đó có ít nhất 1 trong 2 môn Toán, Ngữ văn từ 8,0 điểm trở lên Không có môn học nào điểm trung bình dười 6,5 Học sinh học các môn học nào, thuộc chương trình nào, kể cả môn tự chọn, đều được đánh giá theo môn học đó, thuộc chương trình đó Những học sinh được công nhận đạt danh hiệu học sinh giỏi học kỳ hoặc cả năm học nếu đạt hạnh kiểm loại tốt và học lực loại giỏi

Chất lượng học tập của học sinh, học sinh giỏi cấp THCS không chỉ thể hiện

và được đánh giá bằng điểm số qua các bài kiểm tra, qua các bài thi, mà cơ bản và quan trọng hơn cả là các em trưởng thành và phát triển như thế nào, các em có được phẩm chất gì thuộc nhân cách đang hình thành, các em có được năng lực gì để tiếp tục phát triển Vì thế không nên so sánh giữa học sinh này với học sinh khác, học sinh trường này với học sinh trường khác theo một vài tiêu chí, một vài biểu hiện,

mà chỉ nên đối chiếu với mục tiêu giáo dục để tạo điều kiện và động viên các em học tập theo hướng làm cho học sinh nào cũng chăm, ngoan tiến bộ

1.6 Chính sách phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu ở việt Nam

Hiện nay cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đã đạt được những thành tựu rực rỡ, xu thế quốc tế hóa mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người diễn ra hết sức nhanh chống Giáo dục và đào tạo sao cho phát hiện được hết năng khiếu và bản sắc cá nhân của từng con người đang được coi trọng Vấn đề “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” đang trở thành quốc sách của nhiều

nước trên thế giới ở Việt Nam việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở cấp THCS rất được quan tâm Ngành giáo dục và đào tạo đã chú ý tới khâu phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh giỏi với một hệ thống các chế độ chính sách phù hợp nhằm tăng số lượng và nâng cao chất lượng học sinh giỏi ở trường THCS Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đã nêu:

“Nhân tài không là sản phẩm tự phát mà phải được phát hiện và bồi dưỡng công phu Nhiều tài năng có thể bị mai một nếu không thể phát hiện và sử dụng đúng lúc và đúng chỗ”

Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII cũng đã chỉ rõ: “Mục tiêu chủ yếu là giáo dục toàn diện đức dục, trí dục, thể dục, mĩ dục ở tất cả các bậc học” (Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII - Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Hà Nội 1997 - Trang 3)

Trong chỉ thị số 32/1999/CT-BGD&ĐT ngày 07/8/1999 của Bộ trưởng Bộ giáo dục

và Đào tạo chỉ rõ: “Tổ chức tốt kì thi chọn học sinh giỏi”

Các Nghị quyết và Chỉ thị nêu trên chứng tỏ Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm đến việc phát hiện, bồi dưỡng nhân tài và bồi dưỡng học sinh giỏi

Tổng dõn số: 140.170 người và có 28 xó phường Dân số sống bằng nhiều nghề, chủ yếu làm nghề nông

Trên mảnh đất giàu truyền thống anh hùng và hiếu học này, các cấp lãnh đạo, giáo viên và cha mẹ học sinh luôn có nhận thức sâu sắc, đúng đắn về việc bồi dưỡng học sinh giỏi Họ luôn phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ: Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho huyện nhà và cho đất nước

2.1.2 Một số thành tựu:

Trong những năm qua, cùng với sự lớn mạnh không ngừng của huyện nhà, ngành Giáo dục và Đào tạo Lệ Thủy đã từng bước phát triển, đáp ứng được yêu cầu của các giai đoạn của từng thời kì đổi mới nói riêng và của đất nước nói chung Những thành tích nhiều mặt của ngành Giáo dục và Đào tạo Lệ Thủy trải qua các giai đoạn khác nhau, từ những kết quả nhỏ bé sơ khai ban đầu đến nay đã có một tầm vóc xứng đáng, đặc biệt vài năm trở lại đây

Cụ thể năm học 2010 - 2011 tỉ lệ giáo viên của ba bậc học đạt chuẩn và trên chuẩn cao: 98% (trong đó trên chuẩn 45%)

Năm học 2010 - 2011 tiếp tục là năm ngành giáo dục huyện nhà được nhiều thành tích trong công tác bồi dưỡng giáo viên giỏi ở tất cả các cấp học, ngành học,

sự chuyển biến tích cực trong công tác giáo dục và đào tạo trong năm học 2010 -

2011 đã diễn ra khá toàn diện trên các mặt, tất cả các cấp học, ngành học đã góp phần đảm bảo các điều kiện để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trên nền chất

lượng đại trà, chất lượng mũi nhọn được quan tâm tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển đội ngũ học sinh giỏi, giáo viên giỏi

Năm thứ năm liên tục ngành giáo dục huyện nhà thực hiện đạt 15 tiêu chí trong đó có 13 tiêu chí xuất sắc, giữ vững vị thế là một trong những đơn vị dẫn đầu khối các Phòng GD&ĐT huyện, thành phố trong tỉnh

Duy trì, ổn định tốt kết quả phổ cập giáo dục THĐĐT và phổ cập giáo dục THCS giai đoạn 2001 – 2010 ở 28/28 xã thị trấn, có 2 xã đạt chuẩn PCGDTH ĐĐT đạt mức 2; chất lượng phổ cập giáo dục tiểu học ĐĐT cao nhất tỉnh Tỷ lệ học sinh

Trang thông tin điện tử (Website) của Phòng GD&ĐT được đổi mới, nâng cấp, có 16 trường THCS và 8 trường Tiểu học mở Website của trường, các website

đi vào hoạt động đạt hiệu quả tốt Có 20 trường TH, 4 trường THCS xây dựng được phòng học Tin- Anh

Nhiều hội thi cấp tỉnh đạt giải cao như: Hội thi HSG bậc THCS kết quả xếp thứ nhì trong toàn tỉnh Đội tuyển Violympic Tiếng Anh bậc Tiểu học xếp thứ nhì toàn tỉnh (trong đó có 01 học sinh đạt điểm cao nhất tỉnh), có học sinh tham gia cấp Quốc gia đạt huy chương bạc Đội tuyển giải toán qua mạng THCS đạt kết quả cao nhất tỉnh, có học sinh tham gia cấp Quốc gia và đạt 2 huy chương Bạc Hội thi giáo viên giỏi cấp tỉnh bậc Tiểu học xếp thứ nhất Hội khỏe Phù Đổng đạt nhì toàn đoàn Hội thi Quản lý Mầm non đạt nhì tỉnh; Hội thi “Điểm đến an toàn” đạt giải nhất toàn tỉnh

Triển khai có hiệu quả các cuộc vận động và phong trào thi đua của ngành; trong đó, chủ đề năm học và các cuộc vận động đã được thực hiện có hiệu quả rõ rệt,

có những bước đột phá mới trong công tác ứng dụng CNTT Công tác chăm lo cho giáo dục dân tộc, vùng cao được đẩy mạnh và đạt hiệu quả thiết thực Chi bộ Phòng

GD&ĐT là chi bộ tiêu biểu trong thực hiện cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" và được tỉnh ủy tặng Bằng khen

Có được những thành tích như trên phải kể đến nghị lực, quyết tâm và sự nổ lực phấn đấu của thầy và trò toàn ngành, sự hổ trợ, giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, các ban ngành và toàn xã hội

2.1.3 Một số tồn tại và khó khăn

Lệ Thủy là nơi có số lượng dân cư đông, diện tích trường lớp ít có khả năng tăng thêm Vì vậy rất khó khăn cho việc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia Mặt khác việc khai thác sử dụng thiết bị dạy học ở một số trường còn hạn chế, các thiết

bị thực hành bắt buộc còn bị cắt xén, hư hỏng Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hành của học sinh, đến phương pháp dạy học mới Bên cạnh đó hiện tượng tiêu cực trong dạy thêm học thêm vẫn còn Tất cả những tồn tại và khó khăn trên đã làm kìm hãm một phần sự phát triển giáo dục ở Lệ Thủy

2.2 Thực trạng việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi Trường THCS Sơn Thủy

- Lệ thủy - Quảng Bình

2.2.1 Đặc điểm tình hình Trường THCS Sơn Thủy - Lệ thủy - Quảng Bình

Trường THCS Sơn Thủy là đơn vị nằm trong vùng trung du trên địa bàn Miền Tây huyện Lệ thủy Năm học 1992 - 1993 trường THCS Sơn Thủy được tách ra từ trường PTCS Sơn Thủy Nhờ có sự quan tâm đặc biệt của chính quyền địa phương, nhà trường đã có một cơ sở vật chất khá đầy đủ, bao gồm 2 dãy nhà tầng với 8 phòng học 2 ca và một số phòng chức năng như : phòng thư viện, phòng thiết bị dùng chung, các phòng thực hành, phòng vi tính, phòng đội, đặc biệt nhà trường còn có 4 phòng học cấp 4 dành riêng cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi Tổng diện tích toàn trường là 8.567 m2, trong đó có sân chơi và sân tập thể dục cho học sinh

Trong những năm học gần đây trường luôn giữ vững danh hiệu Tập thể lao động tiên tiến

2.2.2 Đội ngũ giáo viên

Trường THCS Sơn Thủy gồm có 35 cán bộ giáo viên, nhân viên Trong đú có 100% giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn, có 6 giáo viên đang theo học Đại học Trường có 2 cán bộ quản lý, 1 tổng phụ trách đội, 2 tổ chuyên môn, ngoài ra còn có

2 giáo viên hợp đồng

Trường THCS Sơn Thủy có đội ngũ giáo viên đoàn kết, nhất trí, nhiệt tình có tinh thần trách nhiệm cao, có ý thức cầu tiến, bám trường, bám lớp, hết lòng vì học sinh thân yêu

Đặc biệt, trường THCS Sơn Thủy năm học vừa qua có 02 đồng chí đạt giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, 02 đồng chí thi đồ dùng dạy học cấp huyện đạt kết quả cao (1giải nhất, 1 giải nhì), có 03 đồng chí đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cấp sở

2.2.3 Học sinh

Trường THCS Sơn thủy có 519 học sinh với 16 lớp, bình quân khoảng 32 học sinh/lớp Trong đó có 267 học sinh nữ và 252 học sinh nam Đại đa số là con em dân tộc Kinh

Nhà trường đã có bước cải tiến việc tổ chức, quản lý hoạt động dạy và học, chú trọng việc giáo dục toàn diện cho học sinh Nhà trường đã huy động học sinh và cha mẹ học sinh mua sách, dụng cụ học tập đầy đủ, tích cực xây dựng thư viện, tăng cường thêm thiết bị dạy học, sách tham khảo cho giáo viên, học sinh, chỉ đạo tốt việc đánh giá, xếp loại học sinh theo theo Quyết định số 40/2006/QĐ-BDG&ĐT ngày 5/10/2006 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Khuyến khích và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh

Nhà trường phối hợp với Hội đồng đội xã, Hội chữ thập đỏ và các lực lượng khác giáo dục học sinh tham gia tích cực các hoạt động từ thiện, đền ơn đáp nghĩa, bảo vệ môi trường… Qua đó tăng cường, rèn luyện cho học sinh ý thức tổ chức kĩ luật, trung thực trong học tập, có lòng nhân ái, tình yêu đối với quê hương, đất nước….từ đó giúp các em học tập đạt kết quả cao

Kết quả học lực và hạnh kiểm trong những năm gần đây như sau:

học 2009 - 2010 xếp thứ 9/28 trường THCS trong huyện, thứ 16/164 trường THCS trong tỉnh)

Có được thành tích như vậy một phần là nhờ sự cố gắng của giáo viên và học sinh trong trường, đặc biệt phải kể đến sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường

Mặc dù vậy, chất lượng đại trà so với yêu cầu vẫn còn chưa cao, số lượng học sinh, cơ cấu giáo viên chưa hợp lí, cơ sở vật chất cho dạy và học còn nhiều khó khăn

Vì vậy, vấn đề bồi dưỡng học sinh giỏi vẫn còn nhiều bất cập

2.2.4 Một số thành tựu trong việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Sơn Thủy:

Mỗi chúng ta đều có sở trường gì đó có thể đang “ngủ yên” Người ta chưa biết hết trong mỗi người có những sở trường gì, tiềm năng gì Thậm chí có những mầm móng xuất chúng, thiên tài mà nếu không có những cơ hội thì không xuất hiện được Chính việc bồi dưỡng học sinh giỏi đã giúp cho người ta phát hiện ra những

sở trường, những khả năng đó mà đối với mỗi cá nhân là cả cuộc đời, có khi là nghề nghiệp, là sự cống hiến Đội ngũ giáo viên trường THCS Sơn Thủy đã nhận thức đúng về điều đó Qua điều tra, 100% giáo viên đều cho rằng việc bồi dưỡng học sinh giỏi là “rất quan trọng, rất cần thiết” và nó trở thành một nhu cầu của mỗi giáo viên trong trường

Lãnh đạo nhà trường luôn quan tâm sát sao đến mọi hoạt động của nhà trường, trong đó có việc bồi dưỡng học sinh giỏi Với nhận thức rằng: Muốn trường có “tên tuổi”, nhiều người biết đến thì phải đưa chất lượng học tập của học sinh lên cao vì:

“Sản phẩm của quá trình giáo dục là học sinh” với thái độ “cầu học, khiêm tốn, tìm tòi, sáng tạo” với kỹ năng tự học, tự nâng cao trình độ cá nhân trong mọi tình huống

Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi và thống nhất trong hội đồng sư phạm ngay từ đầu năm học Trong kế hoạch, hiệu trưởng đã chú trọng một số khâu then chốt như làm rõ nội dung biện pháp tuyển chọn, nội dung dạy học, trên cơ sở bám sát chỉ đạo chuyên môn của Phòng giáo dục và cấp trên phù hợp với từng năm học Đặc biệt chú ý từ khâu tổ chức tuyển chọn học sinh trong đội tuyển đến khâu tổ chức học sinh đi thi đều xác định rõ yêu cầu, nhiệm vụ đối với từng giáo

viên Vì thế mỗi giáo viên đều hiểu rõ trách nhiệm của mình trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi

Việc bồi dưỡng học sinh giỏi được thực hiện bằng hai hình thức: Bồi dưỡng trên lớp học đại trà và bồi dưỡng trong đội tuyển Để bồi dưỡng học sinh giỏi ngay tại lớp một cách có hiệu quả, nhà trường rất quan tâm đến việc đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên sao cho phát huy tối đa tính tích cực học tập của học sinh

Nhà trường chọn giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, cấp huyện nhiệt tình, có kinh nghiệm để phụ trách bồi dưỡng học sinh giỏi trong đội tuyển

Cùng với các biện pháp tác động bồi dưỡng giáo viên của nhà trường một cách thường xuyên, liên tục thì mọi giáo viên đều nhận thức được chỉ có rèn luyện chuyên môn nghiệp vụ thật vững vàng mới có thể đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của học sinh, gia đình, xã hội Mọi người luôn tự giác học hỏi và có tinh thần giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

Học sinh trong đội tuyển được tập trung bồi dưỡng đều đặn ngay từ đầu năm học 2 buổi/tuần, luôn duy trì tốt nề nếp bồi dưỡng Các tiết học diễn ra sôi nổi, thoải mái, nhẹ nhàng tạo nên sự hứng thú học tập của học sinh Học sinh học tập một cách nghiêm túc, tích cực, chủ động, sáng tạo luôn tìm ra những cách làm mới, cách giải độc đáo Vì vậy kết quả học tập của đội tuyển bồi dưỡng học sinh giỏi rất đáng được khích lệ

Nhà trường làm tốt việc huy động cộng đồng tham gia vào việc bồi dưỡng học sinh giỏi, phối hợp với các lực lượng tạo nên sức mạnh tổng hợp góp phần nâng cao kết quả công tác bồi dưỡng học sinh giỏi

Bằng cách chỉ đạo tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi đã nêu ở trên, trường THCS Sơn Thủy có đội ngũ giáo viên giỏi các cấp như sau:

* Năm học 2009 -2010 có 25 giáo viên giỏi các cấp:

- Giáo viên giỏi cấp tỉnh: 01 đồng chí

- Giáo viên giỏi cấp huyện: 9 đồng chí

- Giáo viên giỏi cấp trường: 15 đồng chí

Với đội ngũ giáo viên vững vàng nên số học sinh giỏi ở trường trong những năm học qua đã đạt được kết quả đáng khích lệ: