Tve tb do nhien thao chua xac dinh

Từ đó tác giả có những lời khuyên bảo con người đừng quá ham mê danhlợi, cái chết nó sẽ đến bất cứ lúc nào, bất cứ mọi hoàn cảnh không chờ đợimột ai, vì kiếp người quá mỏng manh nó đến v

Đồ Nhiên Thảo (Tsurezure-Gusa)

Urabe Kenkô (Khiêm Hiếu)

Nguồn: http://huongngu.freehostia.com/donhienthao/

Đối chiếu và chỉnh sửa chánh tả tại bản dịch khác:

http://chimviet.free.fr/vannhat/namtran/

Lời mở đầuĐôi Lời Giới Thiệu

Mục lục

Quyển ThượngQuyển Hạ

Lời mở đầu

Mọi vật trên thế gian do vô số cái nhân và vô số cái duyên hợp thành,việc ra đời tác phẩm Đồ Nhiên Thảo (tsurezuregusa) bằng tiếng Việt khởiđầu do nhân duyên lưu học tại Nhật bản và từ đó biết đến danh tác này ĐồNhiên Thảo được xếp vào một trong những tác phẩm văn học cổ nổi tiếngNhật Bản Dù rằng biết đến tác phẩm này đã lâu, ý định chuyển ngữ bắt tayvào làm công việc phiên dịch biến thành hiện thực và hoàn tất nó cũngtrong khoảng thời gian vài năm trở lại Tác phẩm đã được chuyển sangnhiều thứ tiếng và hiện nay được dùng như tài liệu giáo khoa nghiên cứu vềvăn học Đông Phương ở đại học Hoa Kỳ Đây có thể xem như ấn bản tiếngViệt đầu tiên

Tác giả tác phẩm này nhà sư Kenko (Khiêm Hiếu), cũng là thi nhân nổitiếng đương thời, xuất thân trong gia đình dòng họ đời đời làm tăng quan(Jingi kan) Thần Đạo trong triều đình, là người con trai thứ ba trong giađình, lớn lên và sinh sống tại vùng Yoshida phía đông thành phố Kyoto Vìthế mọi người còn gọi ông là Yoshida Kenko và ngoài ra ông còn có tênkhác là Urabe no Kaneyoshi (Hoài Nhân) Ngày sinh và ngày mất không có

ký lục và tư liệu rõ ràng, nhưng dựa vào dữ kiện có được các học giả tinchắc rằng Kenko sinh năm 1283 tức Hoàng An năm thứ sáu và mất năm

1352 tức Quang Ứng năm thứ ba, tác phẩm được viết vào năm ông khoảng

48 - 49 tuổi

Toàn thể tác phẩm gồm 243 đoạn văn, nếu tính thêm đoạn mở đầu có tất

cả 244 đoạn, viết dưới dạng thể văn tùy bút, không theo chủ đề nhất định,

có những đoạn chỉ đôi ba dòng, có đoạn dài vài trang giấy

Xuyên qua tác phẩm độc giả sẽ tìm thấy một nhân sinh quan, cách sống,cách xử thế, mỹ thuật, nghệ thuật, âm nhạc, thi văn, tình yêu thiên nhiên,tình yêu trai gái bằng lối văn châm biếm trào phúng tế nhị Bối cảnh xã hộiNhật Bản thời trung cổ cùng với nguồn tư tưởng chủ đạo lúc bấy giờ Kenkokhông thể không nhận ảnh hưởng sâu sắc triết lý Đông Phương Phật giáo,Nho giáo, Lão giáo, hơn nữa tác giả lại là một nhà sư cho nên độc giả sẽthấy tư tưởng vô thường, luân hồi, sinh lão bệnh tử nổi bật lên trên tất cả

Từ đó tác giả có những lời khuyên bảo con người đừng quá ham mê danhlợi, cái chết nó sẽ đến bất cứ lúc nào, bất cứ mọi hoàn cảnh không chờ đợimột ai, vì kiếp người quá mỏng manh nó đến và đi như giọt sương trong

buổi ban mai Qua tác phẩm tác giả cho thấy để hiểu rõ Phật Đạo cần phải

có Đạo Tâm, trước hết phải tự truy cầu tìm hiểu thấu đáo về bản ngã, chínhmình, và chỉ khi nào đã hiểu rốt ráo về mình rồi khi ấy có tự do tự tại

Hơn nữa có điểm đặc biệt cho dù tác giả là người xuất gia tu hành tấtphải tránh xa thế gian, nhưng ngược lại qua những bài viết cho thấy ngườiviết sống thực, sống hòa đồng với mọi giai tầng trong xã hội

Quyển sách ra đời nói nên tấm lòng tri ơn song thân đã dạy dỗ, tích cựckhuyến khích trong mọi hoàn cảnh, và thân phụ đã bỏ thời gian đọc toàn bộtác phẩm để viết cho lời giới thiệu Cám ơn các em Cảnh Châu, Quang Đán,Kim Hoàn đã đóng góp không nhỏ để cuốn sách hoàn thành tốt đẹp Ngoài

ra thành thật cám ơn anh Nguyễn Thanh Quang bậc đàn anh, sang Nhật vàođầu thập niên 60, tốt nghiệp đại học Waseda, mặc dù chỉ biết anh trongkhoảng vài năm gần đây, cùng làm việc với anh qua tờ báo xuân Nhưnganh hết sức nhiệt tình, sốt sắng đóng góp nhiều ý tưởng phụ giúp kỹ thuậttrang trí để hoàn thành quyển sách

Đồ Nhiên Thảo ra đời trong niềm hy vọng qua tác phẩm này độc giả cóthể có cái nhìn, hiểu rõ hơn về văn hóa Nhật Bản, tìm thấy trong đó hương

vị đặc biệt về người Nhật, và cũng đồng thời phảng phất cái gì gần gũi,không xa lạ cho lắm với truyền thống văn hóa Việt

Thu 2002 Nguyễn Quang Dục

Đôi Lời Giới Thiệu

Một buổi chiều êm ả về tháng tư năm Nhâm Ngọ (2002), nhận đượcđiện thoại của người thân từ Nữu Ước gọi về cho hay tin mừng đã hoàn tấtviệc đánh máy với sự phụ lực cũng của người thân, bản phiên dịch tác phẩmvăn học Đồ Nhiên Thảo của Nhật Bản do Tu Sĩ Kenko viết vào thế kỷ 13.Dịch giả ngỏ ý được vài lời giới thiệu Mặc dầu bộn bề công việc nhưngmuốn khích lệ giới trẻ trong công việc sáng tác, dịch thuật, kẻ viết bèn gácmọi chuyện, bắt đầu đọc ngay dịch phẩm 145 trang, ghi lại đôi dòng cảmnghĩ

Tác phẩm gồm 243 đoạn tu sĩ Kenko chân thực kể lại những điều suynghĩ trong lúc ngồi trước nghiên mực, không có việc gì làm Từ đoạn đầunói về vấn đề sinh ra trên cõi đời tới đoạn chót trở về lúc lên tám tuổi, tácgiả đều thiết tha nhắc nhở ta về thực tướng của cuộc đời khổ, không, vôthường, vô ngã, thống thiết khuyên nhủ ta nên làm ngay công việc quantrọng nhất, cấp thiết nhất là tu tập học, học đạo lý, chớ nên uổng phí thờigian hết sức quý báu chạy theo nhu cầu vật chất giả tạo để mà hối tiếc, sầuđau Bằng lời lẽ thẳng thắn, mạnh mẻ, tác giả quả quyết khẳng định:

" Thật là trân quý được sinh ra làm người từ bỏ thế gian ô trọc, chuyên

tu để thoát cảnh sinh tử luân hồi " " Những người ngu muội chạy theo danhlợi thế gian, quên lãng việc tu học Phật đạo để giác ngộ thì không khác gìloài súc sinh "

Qua những nhân vật, địa điểm, thời gian có thực trong lịch sử, tác giảthấm nhuần tư tưởng Nho, Lão, Phật đã dẫn chứng cụ thể bằng những luận

cứ đanh thép thuyết phục ta muốn sống an lạc, phải tin ở lý nhân quả, phảitin ở những điều vô cùng tốt đẹp mà những đức khiêm tốn, thành thực, kiêntrì, bất tranh, cần kiệm, từ bi, khoan dung đem lại Có nhiều điều nhà trịnước cần lưu tâm nhất là đối với người nghèo phạm pháp Chống mọi hìnhthức mê tín, dị đoan nhưng không châm biếm, tác giả xác định tốt xấu, thiện

ác tất cả đều do con người chứ không phải ngày tốt hay ngày xấu Những bíquyết để tránh lỗi lầm dưới đây vừa đầy đủ vừa thực dụng:

" Để tránh phạm lỗi lầm, không có gì tốt hơn để ý lời nói, thành thựctrong việc làm, kính trọng mọi người không phân biệt thành phần tuổi táctrong xã hội Bất cứ mọi người, già hay trẻ, nam hay nữ, nên có lời nóiđúng đắn, cẩn trọng Đặc biệt đối với người trẻ dung mạo thanh tú lại thốt

ra những lời đẹp đẽ có sức kêu gọi, tạo ấn tượng khó quên đến mọi người ".

" Thường thường lỗi lầm xẩy ra là do tính tự kiêu, coi thường người khác,làm ra vẻ ta đây, và kèm theo hành động tự cho mình đã giỏi, lão luyện rồi

Tác giả đồng cảm với nữ sĩ Suo xúc động thấy chiếc lá vàng rơi, nhớđến người xưa, cảm tác:

Vài chiếc lá rải rác đó đây

Không biết ngỏ cùng ai

Những chiếc lá vàng đơn côi

Cây thục quỳ bên mành cửa

Người xưa đâu còn nữa

Con người ở không gian, thời gian nào tâm trạng cũng như nhau Tuytrên bảy trăm năm đã qua, tư tưởng của tu sĩ Kenko vẫn có sức mạnh tâmlinh thuyết phục và cảm hóa, trang bị cho người đời nay một vũ khí đươngđầu lại sự khống chế của tiện nghi vật chất, để sống cuộc đời thật sự tự do,

Lời ước nguyện của lớp người đi trước, mong sao dịch giả NguyễnQuang Dục cùng tất cả lớp người trẻ ưu tú du học thành tài khắp năm châubốn biển hãy cùng nhau tận lực góp sức phiên dịch những danh tác, tinh hoacủa văn hóa nhân loại trên mọi địa hạt tự nhiên cũng như xã hội, chuẩn bịxây dựng một nước Việt Nam hoàn toàn đổi mới, không còn đấu tranh giaicấp hận thù, biết đặt tình nghĩa lên trên của cải thế gian, thành tâm hợp sứcvới các dân tộc cùng xây dựng cõi Nhân gian Tịnh Độ

Viết tại Houston ngày 1 tháng 6 năm 2002

Hiếu Nguyên Nguyễn Cao Thanh

QUYỂN THƯỢNG

Đoạn thứ 1 : Sinh ra trên cõi đời

Thôi cũng đủ rồi, sinh ra làm người trên cõi đời này với quá nhiều ướcmuốn Điều chắc chắn để được làm Thiên Hoàng thì quá xa tầm tay Nói xaxôi gì ngay con cháu họ hàng xa gần với Hoàng tộc cũng không phải ngườithường Rồi các quan đại thần, thành phần quý tộc, người nhận bổng lộctriều đình, con cháu họ cho dù của cải không nhiều đi nữa vẫn cho thấy vẻphong nhã Sau đến thành phần thấp kém hơn trong xã hội có được chút tàisản cũng cố phô trương cho thấy họ đã đạt được cái gì đó, có vẻ tự mãn, tựxem mình rất ư quan trọng nhưng thực chất chẳng có gì đáng kể

Người ít bị ghen ghét nhất có lẽ là giới tu sĩ Sei Shonagon

[1]

có viết vềgiới thầy tu cho rằng họ là những người bên lề cuộc đời " giống như khúccủi " Giới tăng lữ không gây tác động đến bất cứ ai, ngay cả khi họ có vẻ

có một tí uy quyền và được ca tụng về vai trò quan trọng Dễ hiểu tại saothánh Soga

[2]

đã nói rằng danh lợi thế gian dường như không phù hợp vớingười tu hành, và người đi tìm kiếm nó là đi nghịch lại giáo lý nhà Phật Do

đó người thực sự rời xa cuộc sống thế gian đáng được quý trọng

Ước mong sao có con người trời sinh với khuôn mặt hình dáng tuyệtđẹp, có thể ngồi mãi mãi bên cạnh không biết chán Người đó có nét duyêndáng, không nói nhiều, khi nói ra không làm chướng tai

Thật là đáng tiếc khi người nào đó đáng lẽ tỏa ra nhân cách cao thượng,thì lại cho thấy sự yếu kém, không nhân cách do thiếu giáo dục Nếu bảorằng địa vị người đó trong xã hội là do tiền định tại sao trí tuệ người đókhông ngày một trưởng thành thêm? Cũng cảm xấu hổ thay cho người hìnhdạng không đẹp đẽ gì, tài năng cũng không có, thiếu giáo dưỡng lộ ra cách

cư xử vụng về trong khi giao tế trong xã hội Theo truyền thống giáo dụctriều đình, con người trí thức phải biết làm thơ bằng Hán văn, thơ Waka,biết về âm nhạc, làm gương mẫu cho mọi người Khi viết ra lời và chữ thậttuyệt, khi ngâm thơ đều có âm điệu và tỏ vẻ bối rối ngượng ngập khi đượchầu rượu

Đoạn thứ 2 : Lời dạy người xưa

Người ta đã quên đi lời dạy vàng ngọc của bậc tiên đế Họ không quantâm đến khổ đau của dân chúng, hay những tổn hại đến đất nước Họ chạytheo cuộc sống xa hoa, dục vọng không bờ bến, cho nó là huy hoàng và tỏ

vẻ có uy quyền Hãy nghe lời gia huấn của ngài Kujo (Cửu Điều): " Đừngnên tìm sự xa xỉ nơi quần áo, ngựa xe, hãy dùng những gì đang có " vàThiên Hoàng Juntoku (Thuận Đức) có nói: " Quần áo nhà vua nên lấy sựđơn sơ và giản dị "

Đoạn thứ 3 : Thành công về mọi thứ

Người đàn ông thành công về mọi thứ, nhưng nếu không có sức quyến

rũ giới phụ nữ, anh ta sẽ cảm thấy thiếu thốn một cái gì rất lớn giống như lyrượu quý không đáy

Nơi anh ta là hình ảnh con người quần áo đẫm ướt hơi sương, langthang không định hướng, sợ lời khuyên bảo cha mẹ, tránh né điều đàm tiếucủa thiên hạ, không bao giờ có sự bình an trong tâm hồn, nghĩ vẩn nghĩ vơ,thường ngủ một mình không an giấc

Cuộc sống anh ta càng trở nên bê tha và người phụ nữ cũng không xemanh ta như đối tượng đáng để chinh phục

Đoạn thứ 4 : Đừng quên chuyện đời sau

Thán phục thay cho những con người luôn luôn giữ tâm hồn bình thản,không quên kiếp sau, tiếp tục tu con đường Phật đạo

lưu đày lên trên cung trăng " Cũng dễ tưởng tuợng tại sao ông ta nói nhưthế.

Đoạn thứ 6 : Thân phận

Dù thân phận cao sang đi nữa, người thích sống cô độc đừng nên cócon Tiền Trung Thư Vương Kane Akira, Cửu Điền Thái Chính Đại ThầnFujiwara, Hoa Viên Tả Đại Thần Minamoto tất cả đều mong muốn tuyệt tửkhông người nối dõi tông đường Ngay chính Nhiễm Điện Đại ThầnFujiwara Yoshifusa trình bày ý nghĩ trong " Okagami " như sau : " Đừngnên có con cháu, bất hạnh biết bao khi chúng nó không ra gì " Shotoku(Thánh Đức) Thái Tử khi chuẩn bị xây mộ mình trước khi mất có nói : "Mong gì ta không có con cháu "

[5]

thì đối với họ cuộc đời này sẽkhông bao giờ thay đổi Vô thường là điều trân quý nhất trên cuộc dời này.Hãy nhìn những sinh vật, không có động vật nào sống lâu như con người.Con phù du sinh ra ban sớm và chết lúc về chiều, chờ cho màn đêm buôngxuống Con dế sống về mùa hè, không biết gì về mùa xuân, mùa thu Thật

là một cảm giác tuyệt diệu khi sống trọn nguyên năm trong sự vô tư lự Nếucon người cảm thấy tiếc nuối về cuộc đời vì chưa tận hưởng đầy đủ, và cho

dù sống đến ngàn năm mà vẫn tưởng như giấc mơ qua một đêm đi nữa, conngười không thể sống mãi mãi trên coi đời này vì thân thể trở nên già nua,xấu xí Càng sống lâu con người càng chịu nhiều sỉ nhục Có lẽ cách sốnghay nhất, tốt đẹp nhất là sống đến khoảng bốn mươi tuổi Vì khi sống quátuổi này rồi con người không còn cảm thấy xấu hổ về hình dạng già nua xấu

xí của mình nữa và dục vọng nẩy sinh thường do giao thiệp đụng chạm vớingười xung quanh

Vào những ngày tháng xế chiều cuộc đời là lúc vui đùa với con cháucầu mong sống lâu để thấy chúng thành đạt, lòng ham muốn danh dự thế tụctheo đó càng mạnh hơn, dần dần mất đi cảm nhận về Chân, Thiện, Mỹ.Sống như thế quả là điều đáng buồn thay.

[6]

mất hết thần lựcsau khi nhìn bàn chân nõn nà của người con gái đang giặt dũ quần áo Điềunày có thể hiểu được vì do kích thích nhục dục xác thân

Đoạn thứ 9 : Mái tóc người phụ nữ

Trong tất cả những biểu lộ ra bên ngoài, mái tóc người phụ nữ có tácdụng rất lớn đến thị giác người đàn ông Người ta có thể đoán được phẩmcách, tính tình qua lời nói đầu tiên cho dù người đàn bà ẩn mặt đằng saubức mành tre Với trạng huống nào đó do nhân duyên hoặc do tình cờ gặp

gỡ người đàn bà động lòng yêu thương người đàn ông, cô ta thường thườngkhông ngủ ngon giấc, không hề tiếc thân mình cho dù phải chịu khổ đau,

mà lúc bình thường người đàn bà không thể làm được Vì tất cả cho tìnhyêu

Tình yêu thương giữa người đàn ông và người đàn bà có căn nguyên sâu

xa trong con người Đó là thú vui nhục dục phát sinh từ sáu bộ phận mắt,tai, mũi, lưỡi, thể xác và ý tưởng được kích thích từ màu sắc, âm thanh,hương, vị, cảm xúc và lời huyễn hoặc Theo đạo Phật nên tránh xa Những

mê hoặc này đến tất cả mọi người không phân biệt già, trẻ, khôn, ngu cảmọi người không phân biệt già, trẻ, khôn, ngu Vì vậy ngày xưa cổ nhânthường nói : Sợi tóc người đàn bà có thể cột chặt cả con voi, tiếng gót chân

người đàn bà có thể kêu gọi cả đàn dê chạy lại Vì vậy con người nên tựcảnh giác và thận trọng về những đam mê này.

Đoạn thứ 10 : Nơi cư ngụ

Người ta ai ai cũng hiểu rằng căn nhà là nơi tạm trú trong coi vô thườngnày Thật thú vị biết bao biết tìm trong nó nguồn cảm xúc, nơi hài hòa vớithiên nhiên Như nhìn ánh trăng ngà xuyên qua qua khung cửa sổ gây niềmcảm hứng sâu xa hơn bất cứ nơi chốn nào Căn nhà cho dù không trang tríkiểu cách thời trang đi nữa những hình ảnh tự nhiên như hàng rào tre, bụicây, ngọn cỏ gợi những kỷ niệm trìu mến, nhẹ nhàng xa xưa

Có những ngôi nhà chủ nhân phải tốn công tu sửa, bồi bổ chăm sóc cẩnthận, trưng bày đồ vật cổ quý giá đời nhà Đường bên Trung Quốc, hay thờiYamato (Đại Hòa), ngay đến bụi cây ngọn cỏ cũng được cắt tỉa cẩn thận.Nhưng sao thấy nó tù túng, không được tự nhiên Tự hỏi làm sao người ta

có thể sống lâu dài trong căn nhà đó được Thoạt nhìn thoáng qua căn nhà

có thể đoán được căn nhà đó sẽ như thế nào khi có chuyện xảy ra Như mộtquy luật tâm tính con người được biểu lộ qua nơi cư ngụ Có câu chuyện kểlại, quan Đại Thần Gotokudaiji chăng dây thừng lên trên mái nhà để tránhchim quạ không đậu lại Saigyo nhìn thấy mới hỏi : Không hiểu những conchim quạ nó đậu lại làm phiền hà gì ông chăng? Điều này cho thấy tính tìnhông quan này Nghe nói từ đó Saigyo không bao giờ thăm viếng nhà ôngquan này nữa Làm nhớ lại câu chuyện tương tự xảy ra cách đây không lâu,người ta kết dây thừng trên mái điện Kosaka nơi Thái Tử Ayanoki cư ngụ.Bởi vì Thái Tử thấy bất nhẫn khi những con chim quạ ở trên mái bay xàxuống bắt giết mấy con ếch ở trong hồ nước Câu chuyện gây thấm thíatrong lòng, không biết quan Gotokudaiji có cùng chung lý do trên haykhông ?

Đoạn thứ 11 : Tháng Kaminazuki

Vào khoảng tháng mười có dịp ghé qua thôn làng Kurusuno, sau khi đixuyên qua con đường làng phủ rêu xanh, thấy trước mặt một cái am hiuquạnh không có bóng người, không nghe tiếng động, ngoại trừ tiếng giọtnước kêu tí tách rơi lên trên những chiếc lá vàng, thật tĩnh mịch Xa xa trênđài cúng Phật những bó hoa cúc, chiếc lá Phong đỏ, vàng bày biện một cách

không ngăn nắp cho thấy dấu hiệu có người ở trong am này Tự hỏi " Ai cóthể ở chốn này ?" Nhìn vào trong vườn những nhánh cây cam nặng trĩu vớiquả đã được bao bọc cẩn thận để tránh sự phá hoại của chim chóc.

Chợt nảy ra ý nghĩ, nếu không có cây cam thì hay biết là bao !

Đoạn thứ 14 : Waka

Tuyệt diệu thay với vần thơ waka Không có âm thanh nào hoàn mỹ hơndòng thơ waka diễn tả công việc lao động cực nhọc người tiều phu nghèokhổ, ngay cả những con heo rừng hung bạo cũng trở thành hiền hòa dướicon mắt thi nhân " Heo rừng lim dim trên đám cỏ khô "

Gần đây những bài thơ dường như chỉ có vài hàng thôi nhưng nó khôngtoát ra nét trữ tình như những bài thơ cổ Câu mở đầu bài thơ của Tsurayuki

" Dù sợi chỉ không đan lại với nhau " mặc dù không có giá trị ngang hàngvới thơ văn Kokinshu đi nữa, hiện nay ai có thể có cách mô tả hay hơnđược Thơ văn biểu lộ cách kết cấu dụng từ theo từng thời đại Không hiểutại sao riêng bài thơ này thiếu chất thơ trong đó Thực ra câu này trích dẫn

từ Genji Monogatari dòng thứ hai Nguyên văn là " Mono to wa nashi ni ".Ngay câu thứ hai bài thơ trong Shinkokinshu " Chỉ còn tùng kia trên đỉnhnon cao " cũng cho thấy tính chất bất thành cú không hợp lệ rồi Thế mà khi

ra tranh tuyển hai câu đầu được chấm tối ưu Về sau còn được ngay chínhThiên Hoàng khen tặng Việc này được ghi lại trong nhật ký của Ienaga.Vài người cho rằng cách làm thơ vẫn y nguyên như thời cổ xưa khôngthay đổi, tôi không nghĩ như thế Có thể đối tượng, điển tích và từ vẫn được

sử dụng như ngày xưa nhưng ý nghĩa hoàn toàn khác hẳn với thi nhân thờiđó

Thi văn người xưa gây niềm cảm xúc trữ tình sâu xa, âm điệu nhẹnhàng, lời thơ bình dị tự nhiên Lời bài thơ trong Ryojin Hisho, biểu lộnhững tâm tình nóng bỏng Đó là lý do giải thích tại sao ngay chỉ những câunói chuyện tầm phào của người xưa cũng chứa đầy sức truyền cảm

Đoạn thứ 15 : Dù bất cứ ở đâu

Thức dậy sau cuộc hành trình du lịch xa nhà, dù bất cứ ở đâu đều có ý

đi một vòng, ngắm phong cảnh nông thôn, núi rừng Mọi vật đều có vẻ mới

lạ Buồn cười thay! lợi dụng cơ hội này người ta hay gửi thơ về thủ đô vànhắn nhủ " Đừng quên làm cái này, hay đừng quên làm cái kia " Tại nơinày người ta sẽ nhận ra một điều, mọi vật mang theo trong cuộc hành trìnhđều hữu ích Người gặp gỡ đều gây ấn tượng tốt đẹp, đầy tài năng nghệthuật hơn người hay gặp thường nhật

Thật khoan khoái biết bao, để vào ẩn náu trong ngôi đền hay chùa màkhông ai biết đến

Đoạn thứ 16 : Thần nhạc

Kagura

[7]

thần nhạc là một loại âm nhạc thoát tục, thanh nhã, đầy thú

vị để thưởng thức Ngoài ra tôi thích tiếng sáo, tiếng địch đi kèm theo với

Kagura Thường thường tôi hay nghe điệu nhạc đàn Biwa (tì bà) và đànWagon (Hòa cầm)

Chú thích :

Đoạn thứ 17 : Vào chùa trên núi

Bất cứ ai vào chùa trên núi tu tập, đều cảm nhận lấy một việc là tâm hồntrở nên thanh thoát, thời gian trôi đi rất nhanh và không thấy nhàm chán

Đoạn thứ 18 : Đời sống giản dị

Thật tuyệt đẹp con người sống nếp sống giản dị, tránh xa hoa, khôngham muốn ảo danh, vật chất thế gian, không giữ tiền bạc Quả là một thái

độ cao thượng Từ ngày xưa bậc hiền nhân ít người giàu có Vào đời nhàĐường có người tên Hứa Do nổi tiếng có cuộc sống thanh liêm, ông takhông có ngay một vật gì gọi là của riêng Một lần có người thấy ông dùnghai tay múc nước để uống, mới tặng ông trái bầu để uống nước Có mộthôm ông ta treo trái bầu trên cành cây, gió thổi kêu loảng xoảng Ông taghét quá vì nó làm ồn ào nên vứt nó đi Hứa Do tiếp tục trở lại nếp sốngxưa dùng tay để múc nước mà uống Đẹp thay một tâm hồn thoát tục

Có câu chuyện khác, Tôn Thìn khi ngủ không có ngay tấm chăn để chethân vào mùa đông Tất cả ông ta có là bó rơm dùng làm chiếu ngủ về đêm

và cuộn lại vào buổi sáng

Người Trung Hoa xem những hành động của các vị này là cao qúy, họghi lại sách vở để lại đời sau Người nước ta (Nhật Bản) không bao giờ viết

và nói về những chuyện đó Nếu ngay như có người nào đó đã làm việc nhưthế chắc chẳng có ai ghi chép lại thì phải

Đoạn thứ 19 : Đổi mùa

Lúc chuyển mùa là cái gây tác động sâu sắc đến tâm tư con người Mùathu được xem là mùa gợi lên cảnh đẹp thiên nhiên, đất trời Có lẽ đúng nhưthế, tuy nhiên phong cảnh sơ xuân mang đến cho chúng ta sự tươi mát Đây

đó tiếng chim líu lo ca hát, những bụp xanh bắt đầu nẩy mầm bên hàng giậuthưa, rồi theo dòng thời gian cái xuân càng đậm nét, những hạt sương sớmbao chùm khắp nơi, hoa đào cũng bắt đầu rực nở, và với những trận gió,

cơn mưa làm cánh hoa tan tác bay khắp bốn phương Tâm hồn dường nhưcũng cảm thấy rung động theo cảnh vật hòa nhịp với những chiếc lá xanhtươi đâm chồi Bông hoa Tachibana

[8]

khơi dậy nỗi niềm xa xưa, hươngthơm hoa Mai khi nở rộ làm sống lại những kỷ niệm hình ảnh yêu thương,không thể bỏ qua bông hoa Yamabuki [9] duyên dáng thanh khiết hay vẻđẹp khêu gợi lả lơi của hoa Fuji

[10]

.Rồi tiếp theo đó lễ Phật Đản, lễ hội Kamo đến cùng khoảng thời gian,cũng là lúc những chiếc lá non xanh tươi trở nên đậm màu, khơi dậy niềmthương, nỗi buồn nhớ bạn phương xa Quả đúng như thế Sang tháng thứnăm âm lịch vào tiết đoan ngọ, những bông hoa Ayame

Đến mùa lễ hội Tanabata (Ngưu Lang Chức Nữ) thật tưng bừng rực rỡkhắp đó đây Vào tháng này cái lạnh từ từ len lỏi về đêm, kèm theo tiếngkêu những con ngỗng lạc đàn, và những chiếc lá Hagi

[13]

cũng từ từchuyển sang màu vàng Nhà nông cũng bắt đầu gặt đợt lúa đầu mùa Đặcbiệt tất cả cùng xảy ra vào mùa thu

Làm sao quên được hình ảnh buổi sáng sau cơn bão giữa năm! Cảnhnày đã được mô tả đầy đủ trong Genji Monogatari (Nguyên Thị Vật Ngữ),

và Makura Soji (Chẩm Thảo Tự) Đây không phải lần đầu được viết ra, tuyvậy trong đầu có ý nghĩ, không viết ra trong lòng thấy không yên Đặt bútviết những dòng chữ này tự thấy nó không đáng để cho người khác đọc,muốn vứt bỏ nó đi

Thôi hay trở lại đề tài chính, phong cảnh tiêu điều mùa đông không thểđẹp bằng cảnh mùa thu Thích thú biết bao khi nhìn những chiếc lá vàng đỏnằm rải rác đó đây trên bãi cỏ bên cạnh hồ nước, những giọt sương ban maiđọng trên lá tụ lại tạo thành dòng nước chảy trong vườn

Năm hết tết đến, mọi người chạy đôn chạy đáo lo công việc cho xongtrước khi sang năm mới, có cái gì trống vắng, cô đơn nơi vầng trăng khuyếtnằm dưới bầu trời trong vắt lành lạnh mùa đông Vì hình như không aimàng để ý đến nó.

Hằng năm trong hoàng cung lễ hội Phật Danh được tổ chức bắt đầu từngày 19 tháng chạp liên tục trong ba ngày có ý nghĩa sám hối diệt tội và đọctụng danh hiệu chư Phật Đồng thời vào trung tuần tháng 12, các đại biểucùng lễ vật từ những địa phương trên toàn quốc về cúng giỗ tiên hoàng rầmrập đến Không khí chuẩn bị đón mừng năm mới thật là bận rộn, nhộn nhịp

ở hoàng cung vào những ngày cuối năm

Đáng ghi nhớ nhất là lễ Tsuina

[14]

trừ ma quỷ vào đêm trừ tịch ởhoàng cung, sáng sớm hôm sau ngày mùng một tết, Thiên Hoàng lập đàncúng lễ bốn phương, viếng mộ tiên đế cầu nguyện cho quốc thái dân an.Vào đêm giao thừa trời tối đen, mọi người ùa ra đường cầm đuốc vội vãchạy đến gõ cửa nhà người lạ cho đến qúa nửa đêm không hiểu để làm gì?

Họ vừa chạy vừa la cho đến khi mệt lã người đến độ không biết chân cònchạm mặt đất hay không, và những tiếng la hét dần dần nhỏ dần rồi mất đi,thì cũng là lúc bình minh ló dạng ở chân trời, dư âm vang dội lại cho biếtnăm cũ đã qua năm mới bước đến

Bầu trời ngày đầu năm vẫn y nguyên như thế, không có gì thay đổi khácvới ngày cuối năm Nhưng mọi người có cảm giác cái gì mới, thay đổi.Những căn nhà nằm dọc theo đại lộ chính trang hoàng bày biện bó cây tùng,thanh nhã hoa lệ, gây ấn tượng năm mới tràn ngập

Đoạn thứ 20 : Tu tiên

Có vị đạo sĩ nói rằng : " Trên coi đời này từ bỏ hết tất cả mọi vật trầntục và ngay chính thân xác này không đáng luyến tiếc bằng từ bỏ cái đẹpcủa bầu trời " Quả đúng là điều đáng suy ngẫm

Đoạn thứ 21 : Ngắm trăng

Cho dù ở khoảng không gian, trạng huống nào, ngắm trăng luôn luôn lànguồn thưởng thức sảng khoái nhất Có người nào đó nói : " không có gìbằng ngắm trăng " Nhưng lại có người khác nói rằng : " Hạt sương làm tôi

rung cảm mạnh hơn " Cả hai cái nhìn trên đều gợi cho chúng ta cảm xúctuyệt diệu trong khoẳng khắc nào đó.

Trăng soi, hoa nở, gió thổi, tất cả là những nguồn tác động gây cảmhứng trong lòng người Quả vậy bất luận thời gian, không gian, ngày lẫnđêm, xuân hạ thu đông, dòng nước trong vắt liên tục tuôn chảy len quanhững khe đá là hình ảnh tuyệt đẹp vô ngần Nó gợi lên phong cảnh được

mô tả trong bài thơ bên Trung Quốc đời Đường:

Nguyên Tương nhật dạ đông lưu khứ

Sầu nhân vi bất chỉ thiếu thời

[15]

Phỏng dịch :

Nước sông Nguyên Tương tuôn mai về đâu

Không ngừng chia xẻ nỗi sầu nơi đây

Hay bài thơ của Kê Khang

Sơn trạch du như điểu

Quán tâm kỳ chi lạc

[16]

Phỏng dịch :

Cá chim vùng vẫy với nước non

Lòng vui vô tận với sông hồ

Tâm hồn thật sảng khoái khi lang thang tiêu dao nơi chốn cỏ xanh, nướctrong không bóng người

Đoạn thứ 22 : Hoài cổ

Trong tất cả mọi vật, lòng luyến tiếc ngày xa xưa đó lúc nào cũng có.Hiện nay càng ngày càng xuất hiện những vật dụng tân thời Ngay chínhnhững đồ vật thật đẹp làm ra bởi ông thợ mộc nổi danh cũng không thể sosánh với đồ vật cổ ngày xưa Văn phong trong những bức thư ngày xưa tiết

ra phẩm chất khác với bây giờ Ngôn ngữ sử dụng hằng ngày cũng trở nênthô kệch, thiếu văn vẻ Người xưa thường nói : " Hãy nâng càng xe lên rồimới móc vào con bò " hoặc " Hãy nhúm lửa cho sáng hơn "

Người thời nay chỉ nói : " Nâng lên " hay " Nhúm lửa đi "

Ngày nay họ ra lệnh cho người phục dịch trong hoàng cung " Đốt đènlên " thay vì nói " Quý vị hay đứng dậy đi đốt đèn lên " Tương tự thay vìgọi Cung Thanh Lương

[17]

nơi chuyên để giảng dạy Kinh Kim Cương

Minh Tối Thắng Vương cho Thiên Hoàng là " Tòa Ngự Giảng ", họ gọingắn lại là " Tòa Giảng " khiến cho các bô lão phải than trời.

Đoạn thứ 23 : Lúc Suy Vi

Người ta thường nói về sự suy vi, ngày cuối cùng của thế gian Đángmừng thay đằng sau bức tường thành Hoàng Cung còn giữ được không khí

uy nghi trang trọng không bị ô nhiễm bởi thế tục

Hành lang chạy dọc theo giữa Cung Shishin (Tử Thần) và Cung JiJu(Nhân Thọ), rồi Cung Seiryo (Thanh Lượng) nơi Thiên Hoàng dùng cơm vàtất cả cung điện khác nữa đều toát ra vẻ uy nghiêm Cho ngay cả đến nhữngvật tầm thường ở chỗ rất khiêm tốn như tấm màn che khung cửa sổ, nhữngbậc thềm từ ngoài vườn đi vào trong cung, cánh cửa cao lớn mở rộng sanghai bên đều được dùng với danh từ rất trân trọng

Có một ấn tượng thật mạnh khi nghe tiếng lệnh từ phòng lo về nghi lễtrong Hoàng Cung vang ra : " Tất cả chuẩn bị cho buổi tối " Trong CungThanh Lượng có phòng ngủ Thiên Hoàng bốn góc đều đặt bốn ngọn đèndầu Họ đều lấy làm vui mừng " Thắp sáng đèn " trong phòng Thiên Hoàng

Cả một niềm thích thú khi thấy khuôn mặt tràn đầy tự mãn của những ngườichấp hành công việc cao quý giao phó từ Công Tước có toàn quyến tráchnhiệm

Thật là vui thú vào một đêm trời rất lạnh được chứng kiến tận mắt sinhhoạt mọi người trong Hoàng Cung Có lần Quan tể tướng Tokudaiji ca ngợi: " Tiếng chuông reo của nữ quan trong Cung Naishidokoro

[18]

tạo âmthanh thật dịu dàng, quý phái "

[21]

và " giấy màu "

Thần Cung luôn luôn là nơi đầy quyến rũ không thể nào không ngừnglại khi đi qua, không thể nào quên được phong cảnh khu rừng cổ kính, ngôiđiện được bao xung quanh bằng hàng rào sơn đỏ, với hàng cây Sasaki

[22]

hiếm quý lúc nào cũng xanh tươi

Những Thần Cung nổi tiếng phải kể là Kamo, Kasuga, Hirano,Sumiyoshi, Miwa, Kibune, Yoshida, Oharano, Matsuno và Umenomiya

Đoạn thứ 25 : Dòng sông Asuka

Vô thường của thế gian giống như những đổi thay nơi dòng sông Asuka(Phi Điểu Xuyên) Dòng thời gian liên tục trôi, vạn vật luôn luôn biếnchuyển, cái vui cái buồn đến rồi lại đi, nơi thành đô hoa lệ năm xưa nay trởthành chỗ hoang dã không người tới lui Căn nhà vẫn còn đó người xưa nay

đã đâu rồi Cây đào, cây lê trong vườn mãi mãi lầm lũi im lặng với thờigian, không biết cùng ai kể lại câu chuyện ngày xa xưa Lòng cảm xúc về

sự vô thường càng thêm thấm thía khi nhìn dấu vết cung điện thủa nào còn

[25]

dù cảnh vật đã hoàn toàn thay đổi Khi Fujiwara No Michinaga xây cấtĐiện A-Di-Đà trong chùa Hojo, cũng còn được gọi là Cung Kyogoku đãnhận được sự đóng góp của rất nhiều người, với niềm cầu mong con cháuông hết lòng phụng sự Thiên Hoàng mãi mãi về sau Ông ta không tưởngtượng ra rằng chẳng bao lâu ngôi chùa, cung điện đã trở thành hoang phế.Đại môn và chánh điện còn đứng vững cho đến gần đây, chẳng bao lâu Đạimôn bị đốt cháy vào triều đại Showa, và tiếp đến Chánh Điện cũng bị pháhủy sau đó Dấu vết còn đó không thấy có dự án trùng tu lại Riêng điện VôLượng Thọ với tượng Phật A Di Đà có 9 dạng khác nhau, cao gần 6 thướcvẫn còn đó gợi cho mọi người hình ảnh oai nghiêm một thời huy hoàng củangôi chùa

Phải lấy làm cảm phục nét chữ viết trên bức hoành của ngài Koze, nétkhắc trên tấm bảng treo ở cửa ra vào của ngài Kaneyuki Điện Pháp Hoa

và một vài ngôi điện khác còn đó nhưng không biết nó còn có thểtrường tồn được bao lâu?

Một vài ngôi điện khác chỉ còn lại cái nền với những viên gạch, không

ai đoán được nó trước kia được dùng làm gì Qủa thật mọi việc đều khókhăn để dự định những chương trình trong tương lai mà không biết nó sẽnhư thế nào

Đoạn thứ 26 : Gió không ngừng thổi

Hồi tưởng lại năm tháng với bè bạn thân thương nay mỗi người mỗi ngảgiống như bông hoa đào tan tác trước những cơn gió không ngừng thổi.Không thể nào quên được giọng nói thân yêu nay ở tận phương trời xa thẳmnào đó, buồn da diếc, buồn hơn cảnh chia tay với người ra đi vĩnh viễn Nótựa tựa như cảnh tả nỗi buồn của người nay thấy con đường nay đã chia đôi,hay tâm trạng người nhìn sợi chỉ màu mà luyến tiếc cho màu trắng trinhnguyên không còn nữa

Hàng rào căn nhà xưa

của người yêu cũ

nay hoang vắng điêu tàn

còn lại cỏ hoang với màu tím

Một bức tranh đẹp cô đơn, bài thơ đã mô tả tâm trạng nhớ thương ngày

hình bát giác và tấm gương.

Trong ngày lễ truyền ngôi vào năm 1318, Hanazono Thiên Hoàng thoái

vị đã cảm khái ngâm bài thơ sau:

như căn vườn bỏ hoang

như hoa đào tan tác

Bài thơ bộc lộ tâm tình cô đơn, trở về nếp sống cô tịch không ngườivãng lai, để lại cuộc sống kinh thành với những bận rộn đa đoan

Đoạn thứ 28 : Để tang

Không có cảnh gì buồn hơn cảnh vào năm hoàng gia để tang Hình ảnh

mọi sinh hoạt trong "cung chịu tang"[28] tạm thời đình chỉ Nền bằng gỗkhông cao hơn mặt đất là bao được dựng lên, bao quanh bởi tấm vải màuđen xám, người tùy tùng mặc quần áo, đeo gươm với bao đựng gương bằngmàu chịu tang Cả một bầu không khí thê lương ảm đạm

Đoạn thứ 29: Tĩnh tâm suy nghiệm

Mỗi khi ngồi thiền định thì muôn điều nhớ thương luyến tiếc trong quákhứ lại hiện về Vào một buổi tối mùa thu khi mọi người an giấc, đemnhững kỷ vật ngày xưa ra thu xếp, định xé bỏ đi những bức thư cũ ngày nào

vì thấy không cần giữ lại, thì những hình ảnh vui nhộn thời xa xưa, nét chữngười bạn đã qua đời nay lại sừng sững hiện ra Rồi những bức thư vớigiòng chữ từ những người bạn năm xưa còn sống đã lâu không gặp lại khơidậy muôn vàn kỷ niệm

Buồn thay! khi ai đó nói rằng kỷ vật thân thương không liên hệ đến sự

ra đi của con người Thật ra nó vẫn tiếp tục mãi mãi còn đó cho dù người đómất đi rồi

Đoạn thứ 30 : Sau khi người thân mất

Không có gì buồn hơn nói về chuyện xảy ra sau khi người thân mất.Theo Phật giáo trong khoảng 49 ngày

[29]

để tang, thân nhân họ hàng ngườimất đi vào chùa trong núi, không thư từ, tụ tập nơi chật hẹp đọc kinh, niệmphật, sao kinh, tạo tượng Phật, cầu nguyện cho người mất tái sinh vào kiếpsau tốt lành hơn Thời gian trôi qua rất nhanh, ngày thứ 49 tức là ngày cuốicùng không khí trịnh trọng, trang nghiêm biến đi đâu mất, không ai nói vớinhau một lời, tự lo thu xếp hành lý và công việc phải làm, lặng lẽ mỗi ngườimỗi ngã Riêng thân nhân gia đình người mất trở về nhà, những kỷ niệmnhớ thương lại sống lại trong lòng

Có người mê tín dị đoan nói rằng : " Có kiêng có lành đừng nên nóiđiều này điều kia, không nên làm cái này cái kia, nó không tốt không maymắn " Họ quả thật vô tình thiếu thông cảm với người đang sống trong tâmtrạng đau buồn, không tỉnh táo làm sao có thể phân biệt, để ý những chuyệnkhông đâu

Năm tháng trôi qua mau, không phải họ đã quên đi người đã mất.Nhưng cổ nhân có nói : " người đã ra đi càng ngày càng cách xa " Niềmnhớ thương không còn mạnh mẽ như lúc người thân mới mất, nụ cười vànhững câu chuyện vui đùa lại trở về trong cuộc sống

Hài cốt người mất được mai táng ở vùng đất xa xôi ít người lui tới Vìthế thân nhân chỉ viếng mộ một năm đôi ba lần trong dịp lễ Vu-Lan hayngày giỗ Tấm bia mộ nay phủ ngập lá cây và rêu xanh Nay đêm trăng vànhững cơn bao tố trở thành bạn đồng hành tâm sự với người mất

Người còn sống nhớ thương người đã khuất là một chuyện Con cháucủa họ sau này chỉ được nghe kể lại và chỉ được biết có thế thôi, khó cóđược sự thâm cảm, niềm nhớ thương sâu sắc Vì thế những thế hệ saukhông còn nhớ, biết đến ngay cả tên người đã mất trong những buổi cầusiêu Chỉ những người còn có tình có lý trạnh lòng bùi ngùi khi nhìn đám cỏdại um tùm mọc quanh nấm mộ người xưa vào mùa xuân

Nói cho cùng ngay cả cây Tùng, cây Bách trơ gan cùng tuế nguyệt cảngàn năm rồi cũng có khi bị trận cuồng phong làm đổ ngã, bị cắt cưa rathành từng khúc củi, và những nấm mộ nay thành ruộng đồng Buồn thayngay cả hài cốt người xưa nay cũng không còn nữa

Đoạn thứ 31 : Ngày tuyết rơi

Sau khi khoan khoái thưởng thức tuyết rơi vào buổi sáng, viết lá thư gửicho một người quen trong công việc Nhưng quên không đề cập đến cảnhtuyết rơi Khi nhận được thư hồi âm với dòng chữ : " Anh nghĩ rằng tôiquan tâm đến người quá vô tình không có một dòng hay vài câu hỏi thămcảm xúc về cảnh tuyết rơi hay sao " Thật là tuyệt

Người viết thư nay đã qua đời, mẫu chuyện nhỏ nhưng khó quên

Đoạn thứ 32 : Vào khoảng ngày 20 tháng 9

Vào khoảng ngày 20 tháng 9, nhận lời người bạn quý mời đến để cùngnhau thưởng thức ngắm trăng Anh bạn đã gợi lên kỷ niệm về căn nhà màchúng tôi đã có giây phút cùng nhau ghé qua Mảnh vườn đầy cỏ hoang,phủ ngập màn sương dường như không người chăm sóc, rồi bất chợt ngửithấy mùi hương trầm tỏa ra, thoang thoảng đâu đây, nghe văng vẳng tiếngngười cho cảm giác rất mạnh là có hình ảnh người phụ nữ duyên dáng ởtrong căn nhà này

Vừa lúc ấy người bạn xuất hiện, còn đang đứng ngẩn ngơ trước thềm,chợt thấy có bóng người đang đẩy hé cửa rõ ràng là để ngắm trăng Thật làthất vọng vô cùng nếu cô ta đóng và khóa cửa lại ngay sau khi người bạn đimất Làm sao cô ta có thể biết được rằng người không còn ở chỗ đó có thểnhìn theo đằng sau? Thật khó hiểu, đây thuộc cảm tính bẩm sinh

Không bao lâu sau đó được biết người phụ nữ đã qua đời

Đoạn thứ 33 : Xây cất Hoàng Cung mới

Khi công việc xây cất Hoàng Cung

[30]

hoàn thành, được tay thợ lànhnghề kiểm tra, cho hay tất cả theo đúng kích thước không có gì sai lầm Gầnđến ngày Thiên Hoàng dọn vào Hoàng Cung mới cất xong, mẹ ThiênHoàng Genki Monin (Huyền Quang Môn Viện) đến xem xét và phán rằng: "Cửa sổ hình quả chuông ở cung Kanin là hình tròn, không có khung " Phảicảm phục sức nhớ của bà Những cửa sổ đều có viền gỗ bao quanh Về saunhàãm lẫn này được điều chỉnh lại

Đoạn thứ 34 : Kaiko

Kaiko (Giáp hương) là một loại sò (horagai) có miệng hẹp, dài Loại sònày thường ở vùng eo biển Kanezawa huyện Musashi, nay thuộc thành phốYokohama Người ta thường gọi chỗ này là Henatari

Đoạn thứ 35 : Viết chữ xấu

Người viết chữ xấu không nên e ngại về chữ viết của mình Thật không

ổn cho những người vì thấy chữ viết không đẹp nên nhờ người khác viếtthay

Đoạn thứ 36 : Đã lâu không đến thăm

Có câu chuyện sau được kể lại : " Đã lâu không có dịp thăm hỏi ngườibạn gái, do sự sao lãng của mình Hay tưởng tượng sự nóng giận của cô ta.Tôi nghĩ chỉ có cách ngỏ lời xin lỗi " Bất ngờ nhận được lời cô ta nhắn là :

" Anh có cần người phụ việc, để sai bảo không ?" Cách bộc lộ làm tôi thánphục tâm tính cô ấy

Quả là lời nói đầy tình và ý

Đoạn thứ 37 : Người quá quen thuộc

Với những người quá quen thuộc gặp gỡ thường ngày, bất chợt có lúcnào đó họ thay đổi thái độ và để ý cách cư xử với người xung quanh Khiến

có người phải nói : " Tại sao phải làm như vậy? Từ bao lâu nay không làmnhư thế ?" Nhưng chính thực ra điều này biểu lộ tính chất cư xử con ngườithành thật và có văn hóa

Mặt khác, với người xa lạ bày tỏ thái độ bộc trực, thẳng thắn, khôngkiểu cách càng làm cho tôi cảm thấy quý mến hơn

Đoạn thứ 38 : Chạy theo danh lợi

Thật là điên dại cho những người khổ cực cả đời không có giây phútnhàn hạ chỉ vì chạy theo danh lợi Không chắc gì sự giàu có của cải, vậtchất có thể đảm bảo an toàn sinh mạng Thực ra nó lại là nguồn gốc mangđến nhiều tai họa và bất hạnh Cho dù sau khi qua đời để lại di sản núi vàng,

núi bạc cao cho đến sao Bắc Đẩu

[31]

đi nữa, nó chỉ gây tai họa cho ngườicòn sống mà thôi Do ngu dốt, niềm vui sướng trống rỗng của họ là vàngbạc, châu báu, ngựa xe Nhưng nó hoàn toàn không có ý nghĩa gì với ngườihiểu biết đạo lý Cách tốt hơn hết là nên quẳng vàng bạc vào trong núi,liệng kim cương, châu ngọc xuống suối Vì chúng là nguồn lợi tràn đầyquyến rũ cho những con người cực kỳ ngu xuẩn

Ai ai cũng mong muốn rằng sau khi chết cho dù xác thịt không còn nữa,nhưng tiếng tăm mãi mãi để lại cho muôn đời sau Nhưng những người códanh, địa vị cao trong xã hội chắc hẳn là con người trác tuyệt chăng? Cónhững kẻ ngu dốt bất tài được sinh ra trong gia đình tiếng tăm giàu có, gặpvận may có chức tước bổng lộc và sống cực kỳ xa hoa phung phí Có nhiềubậc thánh nhân, hiền nhân tự chọn cuộc sống an bần lạc đạo, khiêm tốn, hòađồng với cỏ cây sông núi, không có tài sản để lại cho đến ngày ra đi Loạingười ngu tối thứ hai là kẻ điên cuồng cầu mong có chức tước để được giàusang vật chất Cũng có người mong muốn để lại danh tiếng cho đời sau quatài nghệ tuyệt vời, đức độ cao vọng Dù thế nào đi nữa, suy nghĩ thật sâusắc dục vọng yêu thích danh vọng phát khởi, nằm sâu trong đáy lòng do bởiniềm thích thú khi nghe thiên hạ ca ngợi về chính họ Cuối cùng cả ngườikhen lẫn người chê đều phải từ giã cõi đời này, và ngay cả người nghe lờiphẩm bình về người khác cũng phải ra đi Vì thế người muốn để lại danhtiếng lừng lẫy sẽ phải chịu lời xỉ vả, chê bai từ ai, và ai là người nhận nhữnglời ca tụng Ca ngợi cũng lại là căn nguyên cho tính nói xấu sau lưng ngườikhác Người xưa có nói: " Cái danh để lại không bằng chén rượu ngay bâygiờ " Đây cũng là một loại người ngu ham danh

Do đó nhân đây nói với chính mình và cho những người đi tìm, mongđạt được kiến văn và trí tuệ Vì trí thức là cái đưa đến sự dối trá

[32]

, và tàinăng là cái mang đến phiền não Trí thức chân chính không đến từ ngườikhác, hay cái học từ sách vở Vậy trí thức là gì? Tất cả đều phát khởi từchung một nguồn gốc Do đó cái đúng và cái không đúng chỉ là hai mặt mộtđồng tiền Cái gọi là điều tốt là gì? Người thực sự đã giác ngộ là ngườikhông chấp vào danh, không ham mê quyền chức, không còn lệ thuộc vàocái đức, không còn phân biệt trí

[33]

Có nghĩa người đó đã vượt lên trêncảnh giới tương đối sự vật Cho dù ai biết, ai nói hay kể về người đó, vềthành quả của họ Người đó không cần phải làm ra vẻ ngu dốt, che dấu trí

tuệ, tài đức của mình Vì người đó đã vượt lên trên cái sự phân biệt khôndại, lời lỗ, hơn thiệt.

Nếu có ai còn u mê truy tìm, chạy theo danh lợi thì kết quả mang đếnnhư đã trình bày ở trên Bởi về mọi vật trên thế gian này đều không thật,không đáng để tìm kiếm, hay bàn luận đến

Honen Thượng Nhân mới trả lời rằng: " Chỉ nên niệm Phật khi nào tỉnhngủ mà thôi "

Quả là câu trả lời đầy khích lệ cao quý Lần khác ngài lại giảng dạyrằng: " Khi nào tin rằng vãng sinh vào cõi cực lạc tịnh độ thì khi ấy chắcchắn sẽ vãng sinh vào cực lạc Còn khi nào chưa tin thì chưa chắc chắn".Lại một lần khác ngài lại giảng: " Trong khi còn đang nghi ngờ khôngtin sẽ vãng sinh tịnh độ, nếu niệm Phật chắc chắn sẽ vãng sinh tịnh độ ".Thật là lời dạy cao quý

Đoạn thứ 40 : Ở vùng Inaba

Người ta đồn rằng tại vùng Inaba có một cô con gái là người con mộtnhà sư thệ phát đi tu sau khi đã lập gia đình Cô này có dung mạo rất đẹpnên có nhiều người đến xin trạm hỏi làm vợ

Nhưng cô này có tật chỉ ăn hạt dẻ và không ăn gì khác Vì thế người chakhông dám nhận lời cầu hôn và nói rằng : " Người đặc biệt như thế khôngthể làm dâu nhà nào được cả "

ngựa làm che khuất không thể thấy được cuộc đua Chúng tôi đành phảibước xuống xe để đi về phía trước, nhưng khổ nỗi người quá đông cũngkhông có cách nào xen vào để bước lên trên để xem Vừa khi ấy chợt thấymột vị Pháp Sư đang ngồi ngất ngưởng trên xà ngang bắt tréo giữa các cộttrụ của tòa nhà về phía đối diện đằng trước mặt Ông ta vừa xem vừa ngủ gàngủ ngật, mỗi lần ông ta mở mắt ra là lúc cho cảm tưởng ông ta sắp sửa ngãxuống đất.

Mọi người nhìn cảnh tượng này ai nấy đều châm biếm trêu trọc ông ta: "Qủa là đồ ngu! Thử tưởng tượng có ai leo lên chỗ nguy hiểm như thế màngồi ngủ "

Chợt trong đầu nảy ra ý tưởng và bật miệng nói: " Thật là mình quá ngu,quên đi chân lý cuộc đời, cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, cứ mãi mãichìm đắm trong cuộc sống u mê, đi tìm thú vui vô bổ ích "

Người đứng trước mặt nghe được và nói: " Qủa đúng như thế, thật làhành động điên rồ " Họ quay lại nhường chỗ cho chúng tôi và nói: " Xinmời qúy vị bước vào đây "

Con người đâu phải gỗ đá, đến lúc nào đó những gì hợp đạo lý, tìnhngười sẽ gây tác dụng mạnh đến sự tư duy, hành động

ta không thể nhìn thấy vật xung quanh Mới nhìn vào ai cũng tưởng ông tađang đeo mặt nạ Ninomai

Vào ngày cuối xuân, bầu trời vẩn đục, khí hậu nhẹ nhàng đi dạo bộ quacăn nhà trông rất đồ sộ oai nghiêm với những hàng cây cổ thụ cao lớn,trong vườn trồng đầy cây Anh-Đào bao trùm với bông hoa đào đang nở rộkhiến cho người bộ hành không thể không dừng bước chân thưởng lãm.Bước nhẹ ghé nhìn vào trong vườn, tấm mành trước cửa quay về phía namđều hạ xuống trông có vẻ hoang vu không có người ở, nhưng xuyên qua kẽ

hở tấm mành cửa bằng trúc quay về hướng đông thì thấy bóng người thanhniên dung mạo thanh tú tuổi trạc hai mươi, trầm tĩnh đang đọc sách mở ratrước mặt đặt trên bàn Tự nhủ anh ta là ai muốn đến hỏi thăm

Đoạn thứ 44 : Từ đằng sau cánh cửa

Từ đằng sau cánh cửa được đan kết bằng tấm phên trúc đơn sơ, bước ramột chàng thanh niên quần áo bảnh bao, màu sắc trông không được rõ dướiánh sáng trăng, mặc quần màu tím đậm, theo sau là một chú thiếu niên, đidọc theo con đường làng dẫn xuyên qua ruộng lúa Cho dù đẫm ướt bởinhững hạt sương kết tụ bên nhánh lúa, anh chàng vẫn lấy làm thích thúbằng cách vừa đi vừa thổi sáo rất hay Vì tò mò muốn biết anh ta đi về đâunên lật đật theo sau, chứ không phải vì muốn thưởng thức tiếng sáo, thật ra

có ai hiểu gì đâu Khi vừa đến chân đồi, anh ta ngừng thổi sáo và bước quacổng chính trước khi vào bên trong dinh thự Tại đây có thể thấy càng kiệu

xe đã tháo gỡ ra khỏi con bò nằm trước sân, kiệu xe ở đây trông đẹp hơn ởKinh đô

Tôi mới hỏi anh kéo xe, tại sao để kiệu xe ở chỗ này? Anh ta trả lời: "Hoàng thái tử đang ở đây, và hiện đang có buổi lễ Phật trong tòa nhà này ".Chư tăng đang hành lễ trước bàn thờ Phật, mùi hương trầm theo làn giólạnh tỏa vào không gian mang đến chỗ tôi đang đứng Những phụ nữ đứngchờ dọc theo hai bên hành lang dẫn vào chỗ để bàn thờ, họ mang theo mùihương quyện vào quần áo khi rời chỗ hành lễ Thật là hiếm lạ, có con ngườithanh nhã ở chốn núi non, đèo heo, hút gió ít người lai vãng

Khuôn viên khu vườn giống như cánh đồng về mùa thu với bụi cỏ maymọc hoang dại, phủ ngập hơi sương nặng trĩu đến nỗi như muốn gẫy gậpxuống, văng vẳng đâu đây tiếng suối kêu róc rách, tiếng côn trùng nỉ non aioán

Đám mây ở nơi đây dường như lững lờ di động nhanh hơn ở kinh đô,mặt trăng cũng vậy lúc mờ lúc tỏ lúc ẩn lúc hiện đằng sau ngọn núi

Đoạn thứ 45 : Người đứng hàng thứ hai

Kinyo Fujiwara là người đứng hàng thứ hai trong triều đình Có ngườianh ruột là Tăng Thống Ryogaku (Lương Giác) cũng là một thi nhân, tínhtình rất dễ nổi nóng Ở bên cạnh chùa vị Tăng Thống đang trụ trì có cây gailớn (cây này có lá gai) Vì thế dân chúng đặt tên cho ông ta là " Tăng Thống

có gai " Ông ta nổi nóng do vì không chịu nhận tên gọi này và ra lệnh chặt

bỏ cây có gai đi Dù chặt cây đi rồi vẫn còn phần thân cây còn sót lại nhô

ra Người ta gọi ông ta là " Tăng Thống nhô ra " Ông ta càng thêm nổi giận

ra lệnh đào phần thân cây còn dính lại và vứt nó đi Nhưng khốn nỗi nó còn

để lại một lỗ hổng thật lớn Dân gian lại cho ông ta cái tên là " Tăng thốngđào giếng "

Đoạn thứ 46 : Khu phố Yanagihara

Ở thành phố Kyoto có khu phố tên là Yanagihara, gần đấy có nhà sư dân

dã người đời đặt cho ông ta cái tên là Hoin (Pháp Ấn)

[39]

đạo tặc (ăn trộm)

Do vì ông ta hay thường hay gặp những tên đạo tặc ở ngoài đường

Đoạn thứ 47 : Có người đi tham bái chùa Kyomizu (Thanh Thủy)

Ở vùng Kyoto có ngôi chùa Kyomizu

[40]

thuộc tông Pháp Tướng nổitiếng với tượng Phật Quan Âm có mười một mặt và một ngàn cách tay Vàomột hôm có người trên đường đi đến chùa tình cờ gặp vị ni sư già mồm lúcnào cũng lẩm bẩm nói " kusame, kusame "

[42]

trên núi Hieisan là con trai

ông quan lớn trong triều đình Tôi tin chắc rằng vị ấu nhi đã nhảy mũi rồi

Đó là lý do tôi tụng kusame "

Quả là đức tin hiếm có

Đoạn thứ 48 : Công Tước Mitsuchika

Công tước Mitsuchika, cũng là một nhà chính khách lỗi lạc, có trách vụ

lo việc giảng dạy kinh Kim Cương Minh Tối Thắng Vương cho hoàng tộctrong triều đình và cho cả Thiên Hoàng Có một lần Mitsuchika được mờidùng cơm với Thiên Hoàng và hoàng tộc Sau khi ăn xong, ông ta đẩy cáikhay ra đằng sau tấm màn che, đứng dậy đi ra về Người phụ nữ phục dịch

la lên : " Đồ ở bẩn, ai mà dọn đồ thừa của ông ta "

Nhưng Thiên hoàng thì lại tỏ ý ca ngợi: " Đó là cung cách mấy ôngquan, không có chi là phải ngạc nhiên "

Đoạn thứ 49 : Cái già nó đến

Không phải đợi đến khi lớn tuổi mới tu học Phật Pháp Hầu hết nhữngbia mộ trong qúa khứ thuộc về người qua đời khi còn trẻ Có người phải đợiđến lúc bị bệnh nặng, sắp sửa xa rời thế gian khi ấy mới hay biết nhữngnhầm lẫn trong cuộc sống Sai lầm lớn nhất trong cuộc đời chẳng quanhững công việc cần phải làm ngay như tu tập căn tính thì không chịu lođến hoặc làm rất từ từ, còn những cái không nên làm hoặc không cần thiếtnhư chạy theo nhu cầu vật chất thì vội vã hùng hục làm Đến khi hối hận vềnhững sai lầm thì không còn thời gian nữa

Con người phải luôn luôn ghi nhớ trong lòng một điều, cuộc đời là vôthường có nghĩa cái chết có thể đến bất cứ lúc nào Nếu hiểu được như thếtại sao con người ta không tinh tiến nỗ lực tu trì Phật đạo, từ bỏ tà niệm, u

Có một thánh nhân khác tên là Shinkai (Tâm Giới) tu trên núi Takano(Cao Dã Sơn), nhìn thấy tam giới lục đạo và sự vô thường thế gian, không

bao giờ ngồi yên, thanh thản, mà luôn luôn di động trong tư thế chuẩn bịvào cõi Phật.

Đoạn thứ 50 : Vào triều đại Ocho

Câu chuyện xảy ra vào triều đại Ocho

[44]

Dân chúng đồn đãi có ngườiđàn ông từ vùng Ise đi về Kinh Đô dẫn theo nữ quỷ Chỉ trong vòng haimươi ngày tin đồn lan ra khắp nơi từ thành phố Kyoto tuốt đến Shirakawa

Ai ai cũng muốn đi xem mặt con quỷ nữ Người ta truyền miệng nhau rằng:

" ngày hôm qua quỷ nữ viếng thăm Saionji[45] Hôm nay quỷ nữ chắc đithăm nơi Thượng Hoàng đang cư ngụ, hay là hiện nay đang ở chỗ này, hoặcchỗ kia " Thực ra không một ai quả quyết rằng họ đã gặp quỷ nữ rồi, nhưngđồng thời không một ai phủ nhận tin đồn và bảo nó là sai Từ quan cho đếnchí dân ai ai cũng chỉ nói về một chủ đề " quỷ nữ " không gì ngoài khác.Một hôm trên đường đi từ Higashiyama(Đông sơn) về phía Agui (An cưviện) thì thấy đám người chạy đổ xô từ Shijo (Tứ điều) về hướng bắc.Người ta la lên có quỷ nữ ở ngã tư đường giữa Ichijo và Muromachi Khi điđến gần khu Imadegawa nhìn về phía mọi người đồn, thì thấy một đámđông đứng tụ bao quanh khán đài chỗ Thượng Hoàng ngồi để dự khán lễhội Kamo không có cách chi len vào bên trong Thầm nhủ trong bụng nhưvậy câu chuyện đồn đãi không phải không có căn cứ Mới bảo người nhà đixem thật hư như thế nào, anh ta trở về cho hay không gặp được ai xác nhận

rõ ràng đã nhìn thấy quỷ nữ Thiên hạ cứ tiếp tục bàn tán sôn sao cho đếntối khuya Cuối cùng đưa đến kết quả tranh cãi lẫn nhau, và một vài hìnhảnh không đẹp xảy ra Từ đó bất cứ ai ngã bệnh hay trúng gió vài ngày,người ta đều đổ lỗi bệnh hoạn gây ra từ việc đồn đãi về quỷ nữ

Đoạn thứ 51 : Hồ nước ở cung Kameyama

Thiên Hoàng Gosaga có ý định dẫn nước từ sông Oi (Đại Vi) vào hồnước trong thần cung Kameyama

[46]

, ra chỉ thị dân làng Oi làm máy quaybánh xe dẫn nước, trả lương cho họ rất hậu hỹ Vì thế dân làng Oi nỗ lựcnhiều ngày hoàn tất nó Nhưng khi đem máy ra sử dụng thì bánh xe khôngchạy, dân làng tìm đủ mọi phương cách điều chỉnh, nó vẫn khăng khăng

không chịu quay Cuối cùng Thái Thượng Hoàng đành phải thỉnh cầu dânlàng Uji (Vũ Trị) đến để làm máy dẫn nước Người dân làng này sống dọctheo ven sông, rất thành thạo trong việc dẫn nước vào đất liền Họ ráp, phốihợp mọi bộ phận vào với nhau một cách uyển chuyển, nhẹ nhàng, và máydẫn nước hoàn tất mỹ mãn, đưa nước vào hồ hoàn hảo.

Tất cả mọi việc, mọi nghề kiến thức chuyên môn là điều trân quý

Đoạn thứ 52 : Vị Pháp sư chùa Ninaji

Có vị pháp sư tu ở chùa Ninaji[47] đã lớn tuổi, hay than thở thật là thiếutình nghĩa nếu không đi tham bái Thần cung Iwashimizu

[48]

Một hôm vịnày quyết tâm dùng đường bộ đi thăm Thần cung Theo thông lệ người tadùng thuyền đi đến bờ sông và từ đó dùng đường bộ leo lên núi tham bái.Nhưng vị pháp sư sau khi viếng chùa Gokuraku (Cực Lạc Tự) và Thần xãKora (Cao Lương), tự cho rằng đó là Thần cung Iwashimizu Hachiman, và

đi trở về chùa Ninna Ông ta không hay biết rằng phần chính Thần cungHachiman nằm ở trên đỉnh núi và hai nơi mà ông ta đã đi xem chỉ là phầnphụ thuộc của Thần cung chỗ tham bái Khi về đến chùa vị này mới kể chochúng tăng rằng : " Sau bao nhiêu năm ước nguyện tôi đã đạt được sởnguyện, điều mong muốn đến tham bái Thần cung Nó thật uy nghiêm hơnđiều tôi thường tưởng Có điều lạ không hiểu tại sao người đi hành hươngđều leo lên núi Nó có cái gì ở trên đó? Vì bản nguyện của tôi là muốn thambái Thần cung, không có ý định tìm hiểu núi non, thắng cảnh " Ngay việcnhỏ nhặt cũng nên có người hướng dẫn

Đoạn thứ 53 : Lại câu chuyện về Pháp sư chùa Ninnaji

Lại trở về câu chuyện vị Pháp sư ở chùa Ninnaji Trong buổi tiệc đãikhách và chúc mừng chú tiểu nay chính thức lên thành tăng lữ trong chùa,khách khứa ai nấy đều lấy làm thích thú khi thấy nhà sư say rượu cao hứnglấy ấm nước ba chân chụp lên đầu, nhưng nó bị mắc cản bởi lỗ mũi, ông ta

cố ấn ấm nước đi xuống che kín cả mặt, và cứ như thế mà nhảy múa khiến

ai ai cũng đều phá lên cười

Nhà sư ngừng nhảy múa trong giây lát và cố thử tháo gỡ ấm nước rakhỏi đầu nhưng không được Buổi tiệc cũng vừa chấm dứt, mọi người tụ lạibàn tán băn khoăn không biết phải xử trí ra làm sao? Tìm hết cách này rồisang cách khác để kéo nó ra cũng không xong, chỉ tổ làm cho rách da, chảymáu, rồi cái cổ nó sưng to ra khiến vị tăng càng thêm khó thở Có ngườinẩy ra ý kiến thử đập vỡ ấm nước Nhưng ấm nước không những không vỡ

mà nghịch lại âm hưởng dội vào trong đầu khiến người đội nó không thểchịu nổi

Sau khi tất cả mọi phương án đưa ra đều thất bại, mọi người đành lấytấm khăn một đầu cột vào chân ấm nước lồi ra ngoài như cái sừng, và đưacho nhà sư cái gậy, còn đầu kia kéo dẫn ông ta đi đến gặp vị y sĩ ở trongvùng Kyoto Nhìn cảnh tượng này trên đường phố ai nấy đều lấy làm kinhngạc Khi vị pháp sư đến gặp y-sĩ ngồi đối diện với ông ta đưa ra một hìnhảnh hết sức kỳ quái Trong khi ông y-sĩ nói thì nghe như thì thào tiếng đượctiếng không vào tai vị pháp sư như là :

" Tôi chưa hề thấy trường hợp nào kỳ lạ như thế này trong sách y khoa

Cuối cùng có người đưa đề nghị: " Cho dù mất mũi và tai nhưng cứuđược mạng người vẫn hơn, bằng cách tất cả hết sức kéo thật mạnh ấm nước

ra " Họ quấn rơm rạ xung quanh cổ rồi hè nhau lôi ấm nước ra khỏi đầu vịpháp sư Kết cục ấm nước được lấy ra khỏi đầu để trơ ra hai lỗ tai và lỗmũi Mạng sống pháp sư đã được cứu nhưng hình hài, khuôn mặt khôngcòn được như xưa, và ông ta ngã bệnh nặng vài năm sau đó

[50]

trình diễn Đồng thời họ cũng đã chuẩn bị cẩn thận với cáibình bằng gỗ nhét vừa khít trong cái hộp rất đẹp được chôn dấu không xavùng Narabigaoka

[51]

bao nhiêu Chúng tăng sau khi phủ lấp lên trên chỗdấu bằng những chiếc lá vàng để không ai biết nó nằm ở đâu, trở về lạiOmuro và dẫn chú tiểu đi dạo cảnh

Chúng tăng trong bụng lấy làm vui thích về kế hoạch của mình cùngchú tiểu đi dạo khi vừa đến gần nơi mọc rêu xanh chỗ chôn dấu cái hộp họđều ngồi xuống, có người nói:

" Mệt quá! không biết có ai đốt lá vàng để hâm rượu không nhỉ ! "

[52]

Có người khác lại nói:

" Sao không dùng đức tin để cầu nguyện xem thế nào ?"

Chúng tăng tay xoa chuỗi hạt, bắt ấn, miệng đọc chân ngôn, mắt hướng

về gốc cây nơi chôn dấu bảo vật, sau đó chậm rãi đẩy hết lá vàng sang mộtbên, nhưng không thấy cái hộp đâu cả Nghĩ rằng tìm không đúng chỗ,chúng tăng quay sang lục lạo khắp mọi nơi, không thấy cái hộp đâu cả Nhưvậy có người nào đó đã thừa lúc họ đi về lại Omuro ăn cắp mất rồi

Chúng tăng trách cứ lẫn nhau, trở về chùa trong sự hậm hực bực tức.Bất cứ âm mưu nào không tốt, đều nhận hậu quả không hay

Mọi người đều đồng ý là căn nhà có nhiều phòng tất có nhiều quyến rũ,chắc chắn nó được tạo cho mục đích nào đó

Đoạn thứ 56 : Gặp lại người bạn sau bao nhiêu năm tháng xa cách

Thật là nhàm chán biết bao khi gặp lại người bạn sau bao nhiêu năm xacách, anh ta nói liên miên về chuyện của anh ta từ lúc đó đến nay khôngngừng Cho dù người đó là người bạn cực kỳ thân thiết đi chăng nữa, khônggặp lại sau thời gian quá lâu người đó không cảm thấy một cái gì cần phảilưu tâm đến sao? Cho dù người đó thuộc thành phần hạ cấp, thiếu giáo dục,câu chuyện có thể đôi khi đi ra ngoài lề, không lẽ không có lúc để ngừngnói chuyện chỉ liên quan về chính mình

Người có giáo dục, nhân cách cho dù có nói về chính họ đi nữa mọingười ai nấy tự nhiên điều muốn lắng nghe Còn người thiếu giáo dục khi

mở mồm ra cho dù không đề cập đến ai cả cũng làm cho mọi người phá lêncười Bạn có thể xem là đủ để bình giá phẩm cách trình độ học vấn ngườinào đó qua thái độ tỉnh bơ khi kể câu chuyện vui hay vấn đề vu vơ khôngđâu vào đâu khiến mọi người cười chăng

Cảm thấy khó chịu khi nghe người ta bình phẩm người nào đó về dungmạo đẹp xấu, học vấn cao thấp bằng cách so sánh với chính họ

Đoạn thứ 57 : Người nói về thi ca

Cảm thấy thất vọng, ngỡ ngàng khi người bàn luận về thi văn mà khôngbiết gì về thơ ca Làm sao có người với một ít kiến thức về thi ca có thểbình luận như một thi bá

Vì thế người ngoài cuộc cảm thấy lúng túng khó chịu khi nghe ngườinào đó thảo luận về vấn đề không thuộc phạm vi chuyên môn của mình

Đoạn thứ 58 : Nếu có đạo tâm

Có người nói : " Người có lòng thành tầm đạo thì sống bất cứ chỗ nào,tại gia, ngoài đời, hay trong chùa đều có thể vượt qua trở ngại để tái sinhvào cõi niết bàn tịnh độ " Người nói câu này chắc hẳn hoàn toàn không biết

gì về kiếp sau Quả đúng như vậy khi con người nhận thấy kiếp người ngắnngủi và muốn thoát cảnh sinh tử luân hồi, thì họ đâu còn thì giờ để lochuyện gia đình, lo chuyện phục vụ các tướng quân sáng tối, thời gian đâu

để hưởng lạc về cuộc sống Nhận thức của họ luôn luôn bị chi phối bởingoại cảnh xung quanh Trừ khi họ có được nếp sống thanh tịnh nếu không

có nhiều khó khăn thực hành con đường Phật đạo

Lại càng không thể so sánh người hôm nay với khả năng người xưa.Ngày xưa các cụ có thể vào trong núi sống trong cái am đơn sơ, cực kỳthiếu thốn, chống cự với bão tố, sẵn sàng chịu Lại càng không thể so sánhngười hôm nay với khả năng người xưa Ngày xưa các cụ có thể vào trongnúi sống trong cái am đơn sơ, cực kỳ thiếu thốn, chống cự với bão tố, sẵnsàng chịu cực chịu khổ Sống trong hoàn cảnh như thế làm sao có thể nẩysinh lòng ham danh lợi?

Vì vậy cũng không đúng để kết luận rằng:Người có khả năng chịu đựngđược như thế tại sao lại từ bỏ thế gian để đi tu Khi người đó xuất gia thụgiới, tu hành phật đạo, từ bỏ thế gian ô trọc, phải mang trong lòng một niềmmong muốn, và những điều ước mong này không thể có cùng như sức mạnhlòng tham con người thế tục Hành trang người tu sĩ gồm có: quần áo ngủbện bằng giấy, bình bát để đi khất thực, pháp y làm bằng vải sô, áo cà sa.Những thứ vật dụng này tốn phí bao nhiêu cho xã hội? Nhu cầu hằng ngàythì đơn sơ, và lúc nào cũng thấy đầy đủ Hơn nữa quần áo tăng phục nhà sư

có tác dụng để tránh khơi dậy dục vọng thế gian, rời xa tam ác đạo, vàchuyên tâm tu tập phật đạo

Thật là trân quý được sinh làm người từ bỏ thế gian ô trọc, chuyên tu đểthoát cảnh sinh tử luân hồi

Những người ngu muội chạy theo danh lợi thế gian, quên lãng việc tuhọc phật đạo để giác ngộ thì không khác gì loài súc sinh

Đoạn thứ 59 : Người với đại nguyện

Người với đại nguyện tu học Phật đạo để chuyển mê muội sang khai mởgiác ngộ cần phải vứt bỏ những vấn đề chưa giải quyết xong hãy còn vướngmắc trong lòng

Có người nói rằng:

" Xin đợi cho một thời gian để tôi hoàn tất công việc này " hoặc :

" Tôi cần phải làm xong công việc này trước đã nếu không họ chê tráchnói ra nói vào không được ổn " hay là " Tôi cần phải đợi cho việc này nóhoàn tất, vì đã lo cho nó một thời gian khá dài rồi, không có chi phải vộivàng cả "

Nếu bạn có cùng ý nghĩ như những câu vừa nói thì ngày quyết tâm tutập Phật đạo sẽ không bao giờ đến Vì những vấn đề cần phải giải quyết sẽtiếp tục đến và sẽ không bao giờ có đủ thời gian để thu xếp mọi việc, vìcông việc không bao giờ chấm dứt để bạn có thời giờ tu học

Nói chung, quan sát những người dẫn viện lý do trên thường thường hầuhết đều dư dả thời giờ, và họ tiếp tục cuộc sống như thế cho dù trong lòng

có ý muốn tu học Phật đạo Chẳng hạn ngọn lửa đang đốt cháy nhà hàngxóm để chạy thoát thân, bạn có thể nào nói : " Lửa ơi! xin chờ tôi một chútđược không " Tất nhiên khi đó để cứu thoát mạng sống là phải vứt bỏ tất cảtài sản, không còn nề hà gì đến thể diện danh dự nữa

Dòng sống nó không chờ đợi chúng ta cũng như cái chết nó đến nhanhhơn lửa và nước Điều này chắc chắn không ai có thể tránh thoát được Khicái chết nó đến bạn có thể nào nói không thể bỏ được vì cha mẹ già, connhỏ, ân nghĩa với mọi người chăng

Đoạn thứ 60 : Tăng chánh Joshin

Tăng chánh Joshin trụ trì chùa Shinjoin (Chân Thừa Viện) nơi dànhriêng cho giới trong hoàng tộc xuất gia tu học, nổi tiếng về học vấn uyênthâm cũng như cách lý giải giáo lý nhà Phật, rất thích ăn khoai Ông ta ănnhiều đến độ có biệt danh là Imogashira (Đầu củ khoai) Thích khoai đến độngay trong lúc giảng dạy kinh điển Phật giáo ông ta để bên cạnh một bìnhbát đầy khoai vừa ăn vừa giảng đọc giáo lý Khi ông ta ngã bệnh thì đóngcửa ở trong phòng liên tục một hay hai tuần và tuyên bố để chữa bệnh cầnphải đặc biệt ăn nhiều khoai hơn bao giờ hết Đây là cách trị bệnh tật củaông ta Khi ăn thì ăn một mình không bao giờ cho ai ăn khoai chung cả.Tăng chánh Joshin rất nghèo, sư phụ của ông mất đi để lại cho Joshin

200 quan tiền và một căn phòng Joshin bán căn phòng được 100 quan tiền,tổng cộng có tất cả 300 quan tương đương vào khoảng 30,000 hiki(xu) Vàothời đó mỗi một quan tiền có giá trị 100 hiki Ông ta dùng tất cả tiền sư phụcho để mua khoai Ông ta gửi tiền một người ở kinh đô và người này cónhiệm vụ chuyển giao khoai đến cho Joshin mỗi lần trị giá 10 quan tiền.Như thế ông ta được dịp ăn khoai theo như ý muốn, và không mua sắm gìkhác Chẳng bao lâu hết sạch bách tiền

Dân gian mới nói : " Cách tiêu dùng 300 quan tiền của người nghèo quảthật là người có đạo tâm hiếm có "

Có một lần Tăng chánh Joshin gặp một Pháp sư gọi ông ta là Shiroururi

Có người hỏi nghĩa Shiroururi là gì?

Tăng chánh trả lời :

" Tôi cũng không biết nó là cái giống gì Nếu có vật nào đó thì mặt ông

ta giống như vật đó "

Vị Tăng chánh này tướng mạo phương phi, hộ pháp, ăn rất khỏe và giỏihơn tất cả chúng tăng trong chùa về Thư Đạo, tài biện bác cũng như về giáohọc Ông ta được xem như nhân tài, nhân vật cột trụ trong tông môn, nhưng

có tật khác người là bất cần thiên hạ, làm theo ý mình không theo ý ngườikhác Vào dịp trai đàn khi làm lễ đọc kinh xong, tăng chánh không bao giờđợi các chúng tăng ra để cùng ăn, tự động ăn lấy một mình khi thức ăn đượcmang ra Rồi khi ông ta muốn về là tự động đứng dậy rời bàn ra về Tăngchánh cũng không tuân theo giới luật nhà chùa quy định giờ ăn và giờkhông ăn Ông ta ăn khi nào muốn ăn, có khi nửa đêm hoặc có khi trời rạngđông, khi muốn ngủ là đóng cửa phòng lại ngủ mặc dù đang giữa ban ngày,

dù có chuyện gì quan trọng đi nữa cũng không muốn nghe và không muốndậy, khi thức dậy có thể không ngủ liên tục trong nhiều đêm, và để tránh tạpniệm chi phối giữ cho tâm thanh tịnh có thói quen vừa đi vừa ngâm thơ.Cho dù cách cư xử thật bất thường không giống một ai trên thế gian,không ai ghét ông ta cả, và để Tăng chánh muốn làm gì thì làm Có lẽ nhânđức của Tăng chánh ít ai có thể sánh bằng

Đoạn thứ 62 : Công chúa Ensei

Khi công chúa Ensei[53] còn bé bảo người hầu cận mang bài thơ củamình làm ra đưa đến Phụ Hoàng tức người cha của Thiên hoàng hiện thời.Bài thơ như sau:

Futatsu moji

Ushi no tsuno moji