1. Trang chủ
  2. » Tất cả

So luoc bau cu o my chua xac dinh

22 0 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề So Lược Bầu Cử Ở Mỹ
Trường học Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
Thể loại Ấn phẩm
Năm xuất bản 2008
Định dạng
Số trang 22
Dung lượng 201 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

So luoc bau cu o My TÓM LƯỢC BẦU CỬ Ở MỸ Ấn phẩm của Chương trình Thông tin Quốc tế, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 1/2008 Giới thiệu Bầu cử tự do và công bằng là yếu tố quyết định của bất cứ nền dân chủ[.]

Trang 1

TÓM LƯỢC BẦU CỬ Ở MỸ

Ấn phẩm của Chương trình Thông tin Quốc tế, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 1/2008

Giới thiệu

Bầu cử tự do và công bằng là yếu tố quyết định của bất cứ nền dân chủ nào, đồng thời

là yếu tố cơ bản để thực hiện việc chuyển giao quyền lực một cách hòa bình

Việc cử tri bầu chọn các đại diện tức là bầu lên các nhà lãnh đạo, những người sẽ địnhhình tương lai xã hội của họ Đó là lý do tại sao bầu cử lại trao quyền năng cho người dânthường: bầu cử cho phép họ tác động tới các chính sách của chính phủ trong tương lai, và

từ đó tác động tới tương lai của chính họ

Mỹ là một nền dân chủ đại diện kể từ khi Hiến pháp được thông qua năm 1787, mặc

dù truyền thống bầu cử đã có từ thời kỳ thuộc địa và bắt nguồn từ lịch sử nước Anh Cuốnsách này bàn về bản chất của tiến trình bầu cử Mỹ đương đại và cách thức vận hành củacác cuộc bầu cử ở cấp liên bang, bang và địa phương Mặc dù rất phức tạp và đôi khi cònkhó hiểu, song tiến trình bầu cử đã phát triển để đảm bảo mọi nam giới và phụ nữ là côngdân Mỹ, từ 18 tuổi trở lên đều có quyền bầu cử

Các cuộc bầu cử ở Mỹ

Ở Mỹ, các cuộc bầu cử chọn người nắm giữ một số vị trí trong chính quyền liên bang

và hầu hết các vị trí trong chính quyền bang và địa phương diễn ra vào các năm chẵn Một

số bang và địa phương tổ chức bầu cử vào các năm lẻ

Do vậy, cứ bốn năm một lần, người Mỹ lại đi bầu tổng thống và phó tổng thống Cứ hainăm một lần, người Mỹ đi bầu lại tất cả 435 thành viên Hạ viện và khoảng 1/3 trong số 100thành viên của Thượng viện Nhiệm kỳ của các thượng nghị sĩ kéo dài 6 năm

Hệ thống chính quyền liên bang Mỹ rất phức tạp Chính quyền trung ương là trungtâm, nhưng các chính quyền bang và địa phương cũng có thẩm quyền đối với những vấn

đề không thuộc về trách nhiệm của chính phủ liên bang Trong phạm vi thẩm quyền củamình, các chính quyền bang và địa phương khá độc lập về cách thức tổ chức bầu cử Tuynhiên, các cuộc bầu cử do họ tổ chức rất thường xuyên, có tính chất quyết định và đượcđiều hành hiệu quả

Các hình thức bầu cử ở Mỹ

Có hai hình thức bầu cử cơ bản: bầu cử sơ bộ và tổng tuyển cử Các cuộc bầu cử sơ

bộ được tổ chức trước khi diễn ra tổng tuyển cử để quyết định ứng cử viên của đảng thamgia tổng tuyển cử Các ứng cử viên giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ tiếp tục đạidiện cho đảng đó trong cuộc tổng tuyển cử (mặc dù còn phải tiến hành một số bước nữatrước khi các đảng cho phép họ tham gia)

Từ đầu thế kỷ XX, bầu cử sơ bộ là hình thức bầu cử chủ yếu để chọn ra các ứng cửviên của đảng Mặc dù vẫn có ngoại lệ, nhưng thông thường người giành chiến thắng trongbầu cử sơ bộ sẽ là ứng cử viên được đảng đó chỉ định tham gia tổng tuyển cử Ở một số

Trang 2

bang, các ứng cử viên được lựa chọn tại các đại hội chỉ định ứng cử viên của bang hoặcđịa phương, chứ không thông qua bầu cử sơ bộ Việc chọn ứng cử viên theo hình thức này

có thể do truyền thống của các bang đó hoặc do lựa chọn của các đảng

Khi các cuộc bầu cử sơ bộ hoặc đại hội chỉ định ứng cử viên kết thúc, tổng tuyển cử sẽđược tiến hành để quyết định ai là người được bầu chọn nắm giữ chức vụ Trong cuộc tổngtuyển cử, dựa trên danh sách các ứng cử viên trên lá phiếu cử tri sẽ đưa ra quyết định cuốicùng Trên phiếu bầu phổ thông có thể có cả tên của các ứng cử viên độc lập (nhữngngười không thuộc chính đảng nào) Để có tên trong danh sách này, ứng cử viên độc lậptrình lên một kiến nghị có đủ số lượng chữ ký ủng hộ theo yêu cầu, chứ không theophương thức bầu cử sơ bộ truyền thống Hơn thế nữa, ở một số bang, trên phiếu bầu cóthể còn chỗ để điền vào đó tên của các ứng cử viên không được các đảng chỉ định và cũngkhông đủ điều kiện theo hình thức trình đơn kiến nghị Những ứng cử viên đó được coi làứng cử viên tự chỉ định và đôi khi họ được bầu lên để nắm giữ các chức vụ công

ở Mỹ, bầu cử không chỉ liên quan đến việc chọn người nắm giữ các chức vụ công.Thực vậy, ở một số bang và địa phương, trên phiếu bầu có khi còn có các vấn đề liên quanđến chính sách công để lấy ý kiến cử tri chấp thuận hoặc không chấp thuận Những vấn đề

mà cơ quan lập pháp bang hoặc hội đồng địa phương đưa ra lấy ý kiến cử tri - trưng cầudân ý - và những vấn đề do người dân kiến nghị trên phiếu bầu - đề xuất - thường liênquan đến các vấn đề trái phiếu (chấp thuận việc vay tiền để đầu tư cho các dự án côngcộng) và những yêu cầu khác hoặc chỉ trích chính phủ Trong những thập kỷ gần đây, kiếnnghị trên phiếu bầu có tác động lớn, đặc biệt đối với ngân sách và chính sách của cácbang, đáng chú ý nhất là tác động đối với hệ thống giáo dục bang California

Bên cạnh các cuộc bầu cử cấp liên bang, bang và địa phương được tổ chức vào cácnăm chẵn, một số chính quyền bang và địa phương còn tổ chức các cuộc bầu cử khôngtheo thông lệ vào các năm lẻ Nhiều địa phương còn quy định tổ chức các cuộc bầu cử đặcbiệt, có thể được tổ chức bất cứ lúc nào vì một mục đích cụ thể, chẳng hạn như bổ nhiệmvào một vị trí bất ngờ bị trống trong cơ quan

Bầu cử tổng thống

Cứ bốn năm một lần, cuộc bầu cử tổng thống Mỹ diễn ra vào ngày thứ ba đầu tiên saungày thứ hai đầu tiên của tháng 11 Trước đó, các bang tổ chức các cuộc bầu cử sơ bộhoặc tiến hành họp kín để chọn ra các đại biểu đi dự đại hội chỉ định ứng cử viên toànquốc Các cuộc bầu cử sơ bộ và họp kín tại từng bang diễn ra từ tháng 1 đến tháng 6, sau

đó là các đại hội toàn quốc diễn ra vào các tháng 7, 8 và 9

Từ những năm 1970, ngay trước khi diễn ra đại hội đảng người ta đã biết ai là ứng cửviên tổng thống - những người cuối cùng được các chính đảng chỉ định - vì họ đã giànhđược sự ủng hộ của đa số đại biểu trước khi mùa bầu cử sơ bộ và họp kín kết thúc Dovậy, các đại hội đảng nhìn chung chỉ là các sự kiện mang tính hình thức mà thôi Điểm

Trang 3

nhấn của các đại hội đảng gồm một bài phát biểu dẫn đề của lãnh đạo đảng, công bố ứng

cử viên phó tổng thống của người được chỉ định, đoàn đại biểu các bang điểm phiếu cử tri,

và thông qua cương lĩnh chính trị của đảng (văn kiện khẳng định quan điểm của đảng đó vềcác vấn đề)

Là một sự kiện chính trị được phát trên truyền hình và là điểm khởi đầu của chiến dịchtổng tuyển cử, nên đại hội đảng là cơ hội để quảng bá cho ứng cử viên của đảng và xácđịnh những điểm khác biệt với đối thủ

Tỉ lệ cử tri đủ điều kiện bỏ phiếu trong mỗi cuộc bầu cử là khác nhau, nhưng tổng số

cử tri đi bầu nhìn chung - kể cả trong các cuộc bầu cử tổng thống - đều thấp hơn so với ởhầu hết các nền dân chủ khác Từ năm 1960, số cử tri đi bầu nhìn chung giảm từ 64%(năm 1960) xuống trên 50% (năm 1996), mặc dù con số này lại tăng lên hơn 60% trong haicuộc bầu cử gần đây nhất Có một số lý do khiến số cử tri đi bầu ở Mỹ tương đối thấp Tráivới một số nền dân chủ khác, ở Mỹ một cử tri phải tự đăng ký để đủ điều kiện bỏ phiếu.Quá trình đăng ký cử tri ở các bang tương đối khác nhau Một lý do khác là việc bỏ phiếu là

tự nguyện, chứ không bắt buộc, điều này giống một số nước Do có rất nhiều cuộc bầu cử

để chọn ra số người nắm giữ khoảng hơn một triệu vị trí trên cả nước, nên có thể việc cửtri cảm thấy mệt mỏi cũng dẫn đến số lượng đi bầu thấp

Thống kê cho thấy số cử tri đi bầu giảm khi công chúng thấy tình hình chính trị ổn định,hoặc khi các cuộc thăm dò cho thấy một ứng cử viên chắc chắn sẽ thắng cử Ngược lại số

cử tri đi bầu có thể tăng khi cuộc chạy đua giữa các ứng cử viên rất sít sao hoặc trên phiếubầu có những vấn đề gây tranh cãi

Yêu cầu đối với ứng cử viên

Quy định đối với từng vị trí được bầu lên ở cấp liên bang khác nhau, được nêu rõ trongđiều I và II của Hiến pháp Mỹ Ví dụ, ứng cử viên tổng thống phải là một công dân Mỹ, ítnhất 35 tuổi, và cư trú tại Mỹ ít nhất là 14 năm Phó tổng thống cũng phải đáp ứng nhữngyêu cầu tương tự Theo Điều bổ sung sửa đổi thứ 12 của Hiến pháp Mỹ, phó tổng thốngkhông được là công dân của cùng một bang với tổng thống

Các ứng cử viên chạy đua vào Hạ viện ít nhất phải đủ 25 tuổi, là công dân Mỹ được ítnhất 7 năm và là người cư trú hợp pháp tại bang mà họ muốn đại diện tại Quốc hội Cácứng cử viên vào Thượng viện ít nhất phải 30 tuổi, là công dân Mỹ được ít nhất 9 năm và làngười cư trú hợp pháp tại bang mà họ muốn đại diện Các ứng cử viên vào các chức vụ ởbang và địa phương phải đáp ứng các yêu cầu theo quy định của các bang và địa phươngđó

Điều bổ sung sửa đổi thứ 22 của Hiến pháp Mỹ được phê chuẩn năm 1951 cấm tổngthống Mỹ không được nắm quyền quá hai nhiệm kỳ Tuy nhiên, Hiến pháp không áp đặtthời hạn đối với hạ nghị sĩ và thượng nghị sĩ mặc dù nhiều nhóm chính trị trong nhiều năm

đã vận động để thông qua những quy định về thời hạn đó Thời hạn nhiệm kỳ đối với các

Trang 4

quan chức bang và địa phương, nếu có, được quy định trong các hiến pháp bang và nghịđịnh của địa phương.

Vai trò của các đảng phái chính trị

Khi những người sáng lập nền cộng hòa Mỹ soạn thảo và phê chuẩn Hiến pháp Mỹnăm 1787, họ không trao cho các chính đảng một vai trò nào cả Thực vậy, bằng cách xâydựng nhiều quy định hiến pháp như phân chia quyền lực hành pháp, lập pháp và tư pháp;xây dựng chế độ liên bang; và bầu tổng thống gián tiếp thông qua cử tri đoàn (xem dướiđây) - họ muốn nền cộng hòa mới không chịu tác động của các đảng phái chính trị

Bất chấp ý định của những người sáng lập nền cộng hòa, nước Mỹ năm 1800 trởthành quốc gia đầu tiên phát triển các chính đảng non trẻ trên toàn quốc nhằm thực hiệnviệc chuyển giao quyền hành pháp từ đảng này sang đảng khác thông qua bầu cử Sự pháttriển và mở rộng các đảng phái chính trị sau đó gắn kết chặt chẽ với việc mở rộng quyềnbầu cử Trong thời kỳ đầu của nền cộng hòa, chỉ những người đàn ông có sở hữu tài sảnmới được đi bầu cử Tuy nhiên, quy định đó bắt đầu được nới lỏng vào đầu thế kỷ XIX dolàn sóng nhập cư, sự phát triển của các đô thị và các lực lượng dân chủ hóa khác, chẳnghạn như quá trình mở rộng đất nước về phía tây Trải qua nhiều thập kỷ, quyền bầu cử đãđược mở rộng cho nhiều người hơn nữa vì những quy định về quyền sở hữu tài sản, chủngtộc và giới tính đã bị bãi bỏ Khi thành phần cử tri được mở rộng thì các đảng chính trị mở

ra để vận động số lượng lớn cử tri như một phương tiện kiểm soát chính trị Các đảngchính trị đã được thể chế hóa để thực hiện nhiệm vụ cơ bản này Do vậy, các đảng ở Mỹxuất hiện như một phần của quá trình mở rộng dân chủ và vào đầu những năm 1830, cácđảng phái chính trị đã được củng cố vững chắc và đầy quyền lực

Ngày nay, Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa - cả hai đều kế thừa các đảng tiền nhiệm

từ thế kỷ XVIII và XIX - chi phối tiến trình chính trị Trừ những trường hợp ngoại lệ hiếm hoi,hai chính đảng này thay nhau nắm giữ chức tổng thống, các chức vụ trong Quốc hội, thốngđốc và cơ quan lập pháp bang Ví dụ, từ năm 1852 các tổng thống đều là người của ĐảngCộng hòa hoặc Đảng Dân chủ, và trong thời kỳ sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai, tỉ lệphiếu phổ thông bầu tổng thống của hai chính đảng trung bình là gần 95% Trong số 50bang, hiếm khi có bang nào mà thống đốc không phải là người của Đảng Dân chủ hoặcĐảng Cộng hòa Rất ít thành viên Quốc hội hoặc thành viên các cơ quan lập pháp bang làngười của đảng thứ ba hoặc thành viên độc lập

Trong những thập kỷ gần đây, ngày càng có nhiều cử tri tự nhận mình là các cử tri độclập và họ được phép đăng ký bỏ phiếu ở nhiều bang Tuy nhiên, theo các cuộc thăm dò dưluận, ngay cả những người nói rằng họ là những cử tri độc lập nhìn chung vẫn có xu hướngủng hộ đảng này hoặc đảng kia

Tuy nhiên, ở cấp địa phương vẫn có trường hợp ngoại lệ, cụ thể là ở các thành phố vàthị trấn nhỏ, vì ở đó các ứng cử viên có thể không phải tuyên bố họ thuộc đảng nào hoặc

Trang 5

họ có thể tham gia chạy đua tranh cử với những người cùng chung chí hướng theo mộtsáng kiến cụ thể của địa phương như xây dựng lại khu trung tâm thành phố hoặc xây dựngtrường học.

Mặc dù hai chính đảng này tổ chức và chi phối chính quyền ở cấp trung ương, bang vàđịa phương, nhưng về ý thức hệ họ lại không gắn kết và có hệ thống bằng các đảng phái ởcác nền dân chủ khác Khả năng các chính đảng thích nghi với những diễn biến chính trịcủa đất nước dẫn đến sự chi phối mang tính thực dụng của họ đối với tiến trình chính trị

Tại sao lại hình thành hệ thống hai đảng?

Như đã đề cập ở trên, Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa đã chi phối nền chính trị bầu

cử từ những năm 1860 Thành tích không gì sánh được này của cả hai đảng - liên tục chiphối nền chính trị bầu cử của một quốc gia - phản ánh những khía cạnh mang tính cấu trúccủa hệ thống chính trị Mỹ cũng như những nét đặc thù của các đảng

Quy định đối với việc bầu thành viên các cơ quan lập pháp bang và liên bang ở Mỹ là

hệ thống khu vực bầu cử một thành viên, theo đó ứng cử viên nhận được đa số phiếu bầu(tức là, số lượng phiếu bầu lớn nhất ở khu vực bầu cử cụ thể) sẽ thắng cử Mặc dù ít bangyêu cầu ứng cử viên phải giành được đa số phiếu bầu trong cuộc bầu cử, nhưng hầu hếtnhững người nắm giữ chức vụ đều được bầu lên với đa số tương đối

Không giống với hệ thống tính theo tỉ lệ phổ biến ở nhiều nền dân chủ, quy định khuvực bầu cử một thành viên cho phép chỉ một đảng giành thắng lợi ở một khu vực bầu cử cụthể Vì vậy, hệ thống khu vực bầu cử một thành viên tạo ra động lực hình thành các đảng

có cơ sở rộng rãi trên toàn quốc, với kỹ năng quản lý hiệu quả, có các nguồn lực tài chính

và sức cuốn hút để giành được đa số tại các khu vực bầu cử Quốc hội trên cả nước Theo

hệ thống này, ứng cử viên của các đảng nhỏ và đảng thứ ba bị bất lợi Những đảng cónguồn lực tài chính ít ỏi và không có được sự ủng hộ của công chúng hầu như không cóđược đại diện nào Do vậy, các đảng mới khó mà có được mức độ đại diện theo tỉ lệ vàgiành được sức mạnh trên toàn quốc, vì quy định người thắng được tất trong hệ thống bầu

cử Mỹ Tại sao lại là hai chứ không phải ba đảng trên toàn quốc có nguồn tài chính dồidào? Một phần là vì người ta cho rằng hai đảng đã mang lại cho cử tri đủ sự lựa chọn, mộtphần là vì về phương diện lịch sử người Mỹ không thích những thái cực chính trị và mộtphần là vì cả hai đảng đều tiếp thu những ý tưởng mới (xem dưới đây)

Cử tri đoàn

Còn một động lực nữa thúc đẩy sự hình thành hệ thống hai đảng, đó là hệ thống Cử triđoàn bầu chọn tổng thống Theo hệ thống Cử tri đoàn, về kỹ thuật, người Mỹ không bỏphiếu bầu trực tiếp tổng thống và phó tổng thống Thay vào đó, họ bỏ phiếu trong phạm vitừng bang để bầu lên một nhóm đại cử tri - những người cam kết sẽ bầu cho ứng cử viêntổng thống này hoặc ứng cử viên tổng thống kia Số đại cử tri tương ứng với số thành viênQuốc hội ở bang đó, tức là bằng số hạ nghị sĩ và thượng nghị sĩ của bang đó Để giành

Trang 6

được chức tổng thống đòi hỏi ứng cử viên phải giành được đa số tuyệt đối trong tổng số

538 phiếu đại cử tri của 50 bang (Con số đó bao gồm ba phiếu đại cử tri của Thủ đôWashington, D.C., đây không phải là một bang và không có đại diện bỏ phiếu tại Quốc hội).Quy định đa số tuyệt đối khiến ứng cử viên của đảng thứ ba khó có thể giành đượcngôi vị tổng thống vì phiếu đại cử tri của từng bang được phân bổ theo hình thức ngườithắng được tất (với hai ngoại lệ) Điều đó có nghĩa là, nếu một ứng cử viên giành được đa

số phiếu phổ thông tại một bang - dù là đa số sít sao - thì sẽ giành được tất cả phiếu đại cửtri của bang đó Tại Maine và Nebraska, người giành đa số phiếu phổ thông trên toàn banggiành được hai phiếu đại cử tri và người giành chiến thắng ở khu vực bầu cử Quốc hộiđược một phiếu đại cử tri Giống với hệ thống khu vực bầu cử một đại diện, Cử tri đoànkhiến các đảng thứ ba bị bất lợi, ít có cơ hội giành được phiếu đại cử tri ở các bang, chứnói gì đến việc giành thắng lợi ở đủ số bang để trở thành tổng thống

Các nhà lập quốc đã xây dựng hệ thống Cử tri đoàn như một phần trong kế hoạchnhằm chia sẻ quyền lực giữa các bang và chính phủ trung ương Theo hệ thống Cử triđoàn, phiếu phổ thông bầu tổng thống không có ý nghĩa quyết định Do vậy, lá phiếu đại cửtri giành được thông qua bầu cử tại các bang có thể cho một kết quả khác so với bầu cửphổ thông trên toàn quốc Trên thực tế đã có 17 cuộc bầu cử tổng thống trong đó ngườithắng cử không giành được đa số phiếu phổ thông Người đầu tiên trong số này là JohnQuincy Adams trong cuộc bầu cử năm 1824, và gần đây nhất là George W Bush năm

2000 Một số người cho rằng hệ thống Cử tri đoàn đã lỗi thời, trong khi những người khácvẫn thích nó bởi vì nó đòi hỏi các ứng cử viên tổng thống phải tranh cử ở nhiều bang, chứkhông chỉ ở những bang đông dân nhất

Những rào cản khác đối với các đảng thứ ba

Theo thời gian, với xu hướng tiến tới xây dựng hệ thống hai đảng trên toàn quốc, vàthực tế là Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa hiện đang kiểm soát bộ máy chính quyền, nênkhông có gì đáng ngạc nhiên khi họ tạo ra những quy định bầu cử khác có lợi cho họ Ví

dụ, để một đảng mới có tên trên lá phiếu của một bang là một công việc khó khăn và rất tốnkém, vì nó đòi hỏi đơn kiến nghị với hàng vạn chữ ký và phải có khả năng giành được một

tỉ lệ phiếu bầu tối thiểu trong các cuộc bầu cử sau đó để giữ được tên trên lá phiếu

Quá trình chỉ định ứng cử viên đặc thù của Mỹ là một rào cản mang tính cấu trúc nữađối với các đảng thứ ba Trong số các nền dân chủ trên thế giới, Mỹ là trường hợp đặc biệt

vì dựa chủ yếu vào các cuộc bầu cử sơ bộ để chỉ định ứng cử viên tổng thống, chạy đuavào các vị trí tại quốc hội và bang Như đã đề cập, theo hệ thống chỉ định ứng cử viên này,các cử tri kiên định (luôn ủng hộ một đảng) trong cuộc bầu cử sơ bộ sẽ bầu chọn ngườicủa đảng mình tham gia tổng tuyển cử ở hầu hết các nước, việc chỉ định ứng cử viên docác tổ chức đảng và lãnh đạo đảng thực hiện Nhưng ở Mỹ hiện nay, cử tri là những người

Trang 7

đưa ra quyết định cuối cùng ai sẽ là người đại diện cho Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủtham gia tranh cử.

Mặc dù hệ thống này khiến nội bộ các tổ chức đảng lỏng lẻo hơn so với ở hầu hết cácnền dân chủ khác, nhưng quá trình chỉ định ứng cử viên giúp Đảng Dân chủ và Đảng Cộnghòa chi phối nền chính trị bầu cử Việc giành được đề cử của đảng thông qua bầu cử sơ bộgiúp các thành viên chống đối hoặc các ứng cử viên chủ trương cải cách có thể hợp táctrong nội bộ các đảng để tiến gần hơn tới tổng tuyển cử và tăng cơ hội chiến thắng trongcuộc tổng tuyển cử mà không phải tổ chức các đảng thứ ba Do vậy, quá trình chỉ định ứng

cử viên thông qua bầu cử sơ bộ có xu hướng làm cho hai chính đảng bất đồng và nhìnchung là ứng cử viên chống đối không phải vất vả để thành lập một đảng thứ ba Hơn thếnữa, các đảng và các ứng cử viên của họ có xu hướng áp dụng các chiến lược bầu cử đểtận dụng thông điệp của các ứng cử viên độc lập và của đảng thứ ba, những người có vẻthu hút được sự ủng hộ rộng rãi

Cơ sở ủng hộ rộng rãi

Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ đều tìm kiếm sự ủng hộ rộng rãi và muốn thu hút sựủng hộ của cử tri thuộc mọi thành phần kinh tế và các nhóm nhân khẩu học Ngoại trừ cử tringười Mỹ gốc Phi và người Do Thái - đa số những cử tri này thường bỏ phiếu cho ứng cửviên tổng thổng của Đảng Dân chủ - cả hai đảng đều thu hút được sự ủng hộ đáng kể củahầu hết các nhóm kinh tế -xã hội lớn Các đảng cũng biểu lộ sự linh hoạt về lập trườngchính sách và nhìn chung không trung thành tuyệt đối với một ý thức hệ hay một tập hợpcác mục tiêu chính sách nào cả Thay vào đó, theo truyền thống, trước hết họ tập trung vàoviệc giành thắng lợi trong các cuộc bầu cử và kiểm soát các nhánh chính quyền có bầu cử.Với cơ sở kinh tế - xã hội ủng hộ lớn và nhu cầu hoạt động trong một xã hội nhìnchung là ôn hòa về ý thức hệ, nên các đảng ở Mỹ về cơ bản đều có lập trường chính sách

ôn hòa Như đã đề cập, về mặt chính sách, các đảng đều tỏ ra rất linh hoạt Vì cách tiếpcận không cứng nhắc này nên Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ chấp nhận sự đa dạnglớn trong hàng ngũ của họ, và giúp họ có khả năng lôi kéo các đảng thứ ba và các phongtrào phản đối khi các đảng và các phong trào này xuất hiện Nhìn chung, Đảng Cộng hòađược xem là đảng bảo thủ vì nhấn mạnh các quyền sở hữu và tích lũy của cải cá nhân, cònĐảng Dân chủ được coi là thiên tả, ủng hộ các chính sách kinh tế và xã hội tự do Nhưngtrên thực tế, khi hai đảng nắm quyền, cả hai đều tỏ ra thực dụng

Cấu trúc đảng phái phi tập trung hóa

Bên cạnh sự linh hoạt về ý thức hệ, đặc trưng của hai chính đảng ở Mỹ là cấu trúc phitập trung hóa Khi đã nắm quyền, tổng thống không thể trông đợi các thành viên của đảngmình tại Quốc hội sẽ là những người ủng hộ trung thành đối với các sáng kiến của tổngthống Ngay cả các nhà lãnh đạo đảng tại Quốc hội cũng không thể mong chờ thành viêncủa đảng mình đồng loạt bỏ phiếu ủng hộ Những cuộc họp kín của Đảng Cộng hòa và

Trang 8

Đảng Dân chủ (gồm các nghị sĩ đương nhiệm) rất độc lập và họ có thể theo đuổi các chínhsách trái với chính sách của tổng thống, dù tổng thống là người cùng đảng Tương tự, việcgây quỹ bầu cử của đảng cũng được tách riêng Các ủy ban vận động tranh cử thượngnghị sĩ và Quốc hội của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa hoạt động độc lập với các ủyban đảng toàn quốc, các ủy ban này chỉ tập trung vào cuộc bầu cử tổng thống Bên cạnh

đó, ngoại trừ việc thực hiện thẩm quyền đối với thủ tục bầu chọn đại biểu đi dự các đại hộitoàn quốc đề cử ứng cử viên, các tổ chức đảng toàn quốc hiếm khi can thiệp vào công việccủa đảng ở các bang

Việc phi tập trung hóa về mặt tổ chức phản ánh hệ quả của hệ thống chia sẻ quyền lựctheo quy định của Hiến pháp - phân quyền giữa các ngành lập pháp, hành pháp và tư pháp

cả ở cấp bang và liên bang Hệ thống quyền lực được phân tầng này có thể chỉ tạo ra độnglực hạn chế giúp các nghị sĩ và chủ tịch đảng đoàn kết với nhau Điều này là hoàn toànđúng khi chúng ta bàn về mối quan hệ giữa các thành viên Quốc hội và chủ tịch đảng của

họ hay mối quan hệ tương tự giữa các nghị sĩ bang và thống đốc của họ

Hệ thống phân cấp chính quyền liên bang, bang và địa phương là một động cơ nữathúc đẩy sự phi tập trung hóa của các đảng vì nó tạo ra hàng nghìn khu vực bầu cử chocác công chức ở cấp liên bang, bang và địa phương Như đã đề cập ở trên, việc tổ chứccác cuộc bầu cử sơ bộ để chỉ định ứng cử viên cũng làm suy yếu các tổ chức đảng vìkhông cho các đảng có khả năng kiểm soát việc bầu chọn ứng cử viên của đảng Do vậy,

cá nhân các ứng cử viên được khuyến khích xây dựng các tổ chức vận động tranh cử vàlực lượng ủng hộ của riêng họ, trước hết là giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử sơ bộ

và sau đó là chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử

Lo ngại của công chúng

Mặc dù trong hệ thống chính trị Mỹ có biểu hiện rất rõ và lâu dài về tinh thần đảng phái

có tổ chức, nhưng trong nền văn hóa công dân Mỹ vẫn còn một thành tố thâm căn cố đế đó

là sự bất tín ngày càng tăng đối với các đảng phái chính trị Việc xây dựng và phát triển hệthống bầu cử sơ bộ chỉ định ứng cử viên của bang và Quốc hội là bằng chứng về tâm lýtheo chủ nghĩa dân túy, thậm chí là tâm lý chống đảng phái trong công chúng Người Mỹhiện đại hoài nghi việc lãnh đạo các tổ chức đảng của họ thực thi quyền lực lớn đối vớichính phủ của họ Các cuộc thăm dò dư luận liên tục cho thấy phần lớn dân chúng chorằng đôi khi chính các đảng làm phức tạp thêm vấn đề và cho rằng sẽ tốt hơn nếu không códấu hiệu của đảng nào trên lá phiếu cả

Vì vậy, các đảng phải đối phó với vấn đề là một số lượng lớn cử tri không còn mặn màlắm với việc xác định mình thuộc đảng nào Một biểu hiện của thực tế này là tỉ lệ tuồnphiếu Ví dụ, một cử tri có thể bỏ phiếu cho ứng cử viên tổng thống của đảng mình và bỏphiếu cho ứng cử viên của đảng kia tại khu vực bầu cử Quốc hội của mình Vì vậy, trong kỷnguyên chính quyền phân cấp, các tổng thống thường phải cố gắng điều hành mà không

Trang 9

được đa số ủng hộ trong một hoặc cả hai viện tại Quốc hội Việc hai đảng thay nhau kiểmsoát nhánh hành pháp và lập pháp là điều bình thường của cả chính quyền trung ương lẫnchính quyền ở 50 bang Một vài nhà quan sát cho rằng thậm chí cử tri thích quy định này vì

nó cản trở những đề xuất lớn của chính quyền có thể khiến cử tri thấy phiền phức

Bằng chứng cho thấy các đảng thứ ba có thể tác động mạnh đến kết quả bầu cử Ví

dụ, việc Theodore Roosevelt - ứng cử viên của đảng thứ ba - ra tranh cử năm 1912 đãkhiến phân hóa phiếu bầu cho Đảng Cộng hòa và cho phép Woodrow Wilson là người củaĐảng Dân chủ thắng cử khi chưa giành đủ đa số phiếu phổ thông Năm 1992, ứng cử viênđộc lập H.Ross Perot đã thu hút được sự ủng hộ của các cử tri mà từ những năm 1980 chủyếu bầu cho Đảng Cộng hòa, khiến cho tổng thống đương nhiệm của Đảng Cộng hòaGeogre H.W Bush thất bại Trong cuộc chạy đua cực kỳ sít sao năm 2000 giữa Geogre W.Bush của Đảng Cộng hòa và Al Gore của Đảng Dân chủ, nếu ứng cử viên của Đảng XanhRalph Nader không giành được phiếu tại bang Florida thì Al Gore có thể đã giành đượcphiếu đại cử tri của bang này và trở thành tổng thống

Các cuộc điều tra dư luận kể từ năm 1990 liên tục cho thấy tỉ lệ ủng hộ đảng thứ ba rấtcao Trong thời gian trước khi diễn ra cuộc bầu cử năm 2000, một cuộc thăm dò dư luậncủa Viện Gallup cho thấy 67% người Mỹ ủng hộ một đảng thứ ba mạnh có các ứng cử viênchạy đua tranh cử tổng thống, chạy đua vào Quốc hội và bang cùng với các ứng cử viêncủa Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ Nhờ sự ủng hộ đó, cộng với các khoản chi tiêu hàophóng cho vận động tranh cử, đã giúp tỷ phú bang Texas Ross Perot giành được 19%phiếu phổ thông trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1992, tỷ lệ cao nhất dành cho một ứng

cử viên không thuộc các chính đảng kể từ thời Theodore Roosevelt (Đảng Tiến bộ) giànhđược 27% năm 1912

Chỉ định ứng cử viên tổng thống

Hiến pháp Mỹ không quy định các nguyên tắc chỉ định ứng cử viên tổng thống của cácđảng Vì như đã đề cập ở trên, không có đảng phái chính trị nào tồn tại ở thời điểm Hiến

Trang 10

pháp được soạn thảo và phê chuẩn vào cuối những năm 1700, và những người sáng lậpnền Cộng hòa không quan tâm đến việc quy định thủ tục đối với các đảng phái chính trị.Đầu năm 1796, các nghị sĩ Mỹ - những người xác nhận thuộc về một trong các đảngphái chính trị thời điểm đó - đã nhóm họp không chính thức để nhất trí đề cử ứng viên tổngthống và phó tổng thống của đảng họ Hệ thống bầu chọn ứng cử viên này, còn được gọi làcuộc họp kín của nhà Vua, được áp dụng trong suốt 30 năm Hệ thống này bị phá vỡ năm

1824, hệ quả của việc phi tập trung hóa quyền lực chính trị sau khi nước Mỹ mở rộng vềphía Tây

Cuối cùng, đại hội chỉ định ứng cử viên toàn quốc đã thay thế các cuộc họp kín củanhà Vua để bầu ra ứng cử viên của các đảng Năm 1831, Đảng Anti-Mason, một đảng nhỏ

đã họp tại một quán rượu ở thành phố Baltimore, bang Maryland để chọn ra các ứng cửviên và soạn thảo cương lĩnh chính trị để vận động tranh cử Năm sau, những người củaĐảng Dân chủ cũng họp tại quán rượu đó để bầu chọn ứng cử viên của họ Kể từ đó, cácchính đảng và hầu hết các đảng đều tổ chức các đại hội toàn quốc chỉ định ứng cử viên với

sự tham dự của các đại biểu của bang, để chọn ra các ứng cử viên tổng thống và phó tổngthống và để nhất trí về các quan điểm chính sách

Các sự kiện trên truyền hình

Trong suốt thế kỷ XIX và thế kỷ XX, các đại hội chỉ định ứng cử viên tổng thống, mặc

dù có sự tham dự của rất nhiều đảng viên trung thành, nhưng thường do lãnh đạo củađảng tại các bang kiểm soát Các ông lớn chính trị này dùng ảnh hưởng để chọn đại biểu đi

dự đại hội của bang và để đảm bảo rằng các đại biểu này bỏ phiếu chính xác tại đại hộiđảng toàn quốc Đối thủ của các lãnh đạo đảng yêu cầu cải cách để cử tri bầu chọn đạibiểu dự đại hội đảng Chính vì vậy các cuộc bầu cử sơ bộ ra đời để thực hiện nhiệm vụnày Năm 1916, hơn một nửa số bang đã tổ chức các cuộc bầu cử sơ bộ

Tuy nhiên phong trào này đã chết yểu Sau khi Chiến tranh Thế giới Thứ nhất kết thúc,các lãnh đạo đảng ý thức được rằng các cuộc bầu cử sơ bộ đe dọa quyền lực của họ, nên

đã thuyết phục các cơ quan lập pháp bang bãi bỏ các cuộc bầu cử này vì lý do chúng quátốn kém và ít người tham gia Đến năm 1936, chỉ còn khoảng chục bang tiếp tục tổ chứccác cuộc bầu cử sơ bộ

Tuy nhiên, áp lực dân chủ hóa lại gia tăng sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai Lần đầutiên truyền hình mang đến một phương tiện giúp người dân có thể xem, nghe về các chiếndịch vận động tranh cử chính trị ngay trong phòng khách của họ Các ứng cử viên tổngthống nhiều triển vọng có thể xuất hiện trên truyền hình để thể hiện sức lôi cuốn của họ.Những thập kỷ sau đó đã đem lại những cải cách dân chủ hóa nhằm mở rộng thành phầntham gia các đại hội chỉ định ứng cử viên của đảng

Kết quả là, hiện nay hầu hết các bang đều tổ chức bầu cử sơ bộ Tùy vào luật phápcủa từng bang, cử tri trong cuộc bầu cử sơ bộ có thể bỏ phiếu bầu ứng cử viên tổng thống

Trang 11

của một đảng và bỏ phiếu bầu một danh sách các đại biểu cam kết, có thể bỏ phiếu choứng cử viên tổng thống, hoặc có thể gián tiếp bỏ phiếu cho một ứng cử viên trong một cuộchọp kín thông qua bầu chọn đại biểu dự đại hội đảng, những người cam kết ủng hộ ứng cửviên này hoặc ứng cử viên kia Theo hệ thống họp kín, những người ủng hộ cho một đảngsống tại một khu vực địa lý nhỏ - một khu vực bầu cử địa phương - sẽ nhóm lại với nhau để

bỏ phiếu bầu các đại biểu, những người này cam kết sẽ ủng hộ các ứng cử viên tổng thống

cụ thể Đến lượt họ, các đại biểu này sẽ đại diện cho khu vực của mình tại đại hội đề cửcủa hạt để tiếp tục chọn ra các đại biểu tham gia đại hội đề cử của bang và khu vực bầu cửQuốc hội Những đại biểu dự các đại hội cuối cùng sẽ bầu ra các đại biểu đại diện chobang tại các đại hội đề cử toàn quốc Mặc dù quá trình này diễn ra trong vài tháng, nhưngcác ứng cử viên được ưa thích về cơ bản thường được quyết định ngay tại vòng bỏ phiếuđầu tiên

Số lượng đại biểu thực sự của từng bang tại các đại hội chỉ định ứng cử viên toànquốc được tính toán trên cơ sở quy định của từng đảng, chẳng hạn như quy mô dân sốbang, sự ủng hộ trước đây của bang đối với ứng cử viên của đảng, số quan chức đượcbầu lên và các lãnh đạo đảng hiện đang tại vị ở bang đó Công thức phân bổ đại biểu màĐảng Dân chủ sử dụng dẫn đến số lượng đại biểu tham gia đại hội toàn quốc của đảng nàynhiều gấp đôi so với số lượng đại biểu của Đảng Cộng hòa

Nhờ vào các xu hướng cải cách trên từ Chiến tranh Thế giới Thứ hai nên đã xuất hiệnhai trào lưu chính Trào lưu thứ nhất là ngày càng có nhiều bang tổ chức bầu cử sơ bộ vàhọp kín sớm hơn, hướng tới giai đoạn quyết định của mùa chỉ định ứng cử viên Trào lưunày gọi là bầu cử sớm Việc trở thành bang tổ chức bầu cử sơ bộ hoặc tiến hành họp kínsớm có thể giúp cử tri của bang này có nhiều ảnh hưởng hơn đối với vòng bầu chọn ứng

cử viên cuối cùng Thêm vào đó, tổ chức bầu cử sớm có thể khuyến khích các ứng cử viênsớm giải quyết nhu cầu và lợi ích của bang đó, và có thể buộc các ứng cử viên phải tổchức vận động trong phạm vi bang, chi tiền cho nhân viên, truyền thông và khách sạn để cốgắng giành được chiến thắng quyết định về mặt tâm lý ngay từ đầu trong tiến trình đề cửcủa đảng

Ngoài ra, ở một số khu vực, các bang còn phối hợp với nhau để tổ chức các cuộc bầu

cử sơ bộ khu vực bằng cách tổ chức các cuộc bầu cử sơ bộ và họp kín vào cùng một ngày

để tối đa hóa ảnh hưởng của khu vực đó

Cả hai trào lưu trên đều buộc các ứng cử viên phải bắt đầu chiến dịch vận động tranh

cử sớm hơn để giành được phần thắng tại các bang tổ chức bầu cử sớm Các ứng cử viêncũng phải phụ thuộc rất nhiều vào các phương tiện truyền thông đại chúng - phát thanh,truyền hình, Internet và giành được sự ủng hộ của lãnh đạo đảng tại bang để giúp họ tiếpxúc cử tri ở những bang có thể tổ chức bầu cử sơ bộ cùng ngày

Ngày đăng: 19/03/2023, 15:45

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w