Nen bao chi hoa ky chua xac dinh

nen bao chi Hoa ky NỀN BÁO CHÍ HOA KỲ Chương trình Thông tin Quốc tế, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, năm 1994 Ngành công nghiệp truyền thông là khu vực tư nhân sửdụng nhiều nhân công nhất tạiHoa Kỳ và lĩnh vực[.]

NỀN BÁO CHÍ HOA KỲ Chương trình Thông tin Quốc tế, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, năm1994

Ngành công nghiệp truyền thông là khu vực tư nhân sửdụng nhiều nhân công nhấttạiHoa Kỳ và lĩnh vực thông tấn là bộ phận lớn nhất của ngành công nghiệp đó Tạo rathông tin chứ không chỉtruyền bá thông tin là một ngành kinh doanh tăng trưởng nhanh tạiHoa Kỳ

Trước đây,các hãng kinh doanh tin tức Hoa Kỳ thường là cáchãng trong nước, nhưnghiện nay thì không còn như vậy Việc truyền tin tức thông qua hệthống vệtinh của hãngCNN 24 giờ một ngày và việc xuấtbản Tạp chí Wall Streettrong cùng ngày tạichâu Ávàchâu Âu thểhiện rõnét tầmvóc toàn cầu của ngành truyền thông Hoa Kỳ

Tuy vậy, đã có những thay đổitrong nhữngkhía cạnh khác củangành nàybêncạnhsựtăng trưởng Báo chí Hoa Kỳđã trảiqua một sựchuyển đổicơbản trong nhữngnămgầnđây, một phần do công nghệmớivà một phần do nhữngthay đổitrong xã hộimà báo chí lựachọn để phản ánh Đây không phải là điều đáng ngạc nhiênbởi vìchính sựthayđổi là mộtđặctrưng của nền văn hóa Hoa Kỳ.Cho dù có tựcoimình là một người quan sát hay khôngthìngành công nghiệp tin tức Hoa Kỳvẫn là một bộ phận đầy đủ trong nền văn hóa đó, cũngnhư trong hệ thống chính trị dân chủvà nền kinh tếthị trường tự do của đất nước này

Được bảo vệbởisựcan thiệp của chính phủbằng một điều luật đã tồn tại200 nămtrongHiến pháp Hoa Kỳ, báochí đã tựmình trởthành một ngườigiámsát đốivớiđờisốngchínhquyền, ngườighilạicác sựkiện công cộng và thậmchí là ngườiphân xửkhông chính thức cáchành động củacông chúng Ngành côngnghiệp tin tức của Hoa Kỳcũnglà một ngành kinhdoanh rất lớn Chỉriêng báo chí đã tạora khoảng 32tỉđô-la doanh thu từquảng cáo trongmỗinăm Các tạp chí, vớihơn 11.000 loại, cũng pháthành với sốlượng nhiều hơn cảsốngườiMỹđọc chúng Mỗi hộ gia đình có ít nhất là ba chiếc đài thu thanh và hơn 95% số hộ có tivi.Không cần phảinói, báo chí không phảiluôn luôn là một phương tiện thông tin đạichúng.Báo chí Hoa Kỳra đờivào thếkỷXVIII, là một công cụnhỏcủa giớitrí thức tinh hoa và là mộtđại biểu vô tư trong đờisống chính trịcủa các đảngphái Đó là các tờbáo in khổnhỏ, đượcđiều hành bởi những người phụ trách bưu điện thuộc địa và những nhà in với chính kiếnriêng Phảiít nhất là một thếkỷsau, báo chíHoa Kỳmới tựchuyển đổihình thức thành mộtphương tiện truyền thông không bịlệthuộc bởiý thức hệ, phù hợpvớinhững nhu cầu,sựnăng động và đa dạng của đất nước

Tuy vậy, dù có sự thay đổi, báo chí Hoa Kỳvẫn duytrì hai yếu tố cơ bản trong hơn haithế kỷ qua là: (1) sự độc lập của nó đốivới chính phủvà (2) tồn tạivềmặt tài chính sự, nếukhông muốn nói ilà của công chúng để có thểủng hộ

Ngày nay, báochí được biết dướicáitên đa phương tiện truyền thông, danhtừsốnhiềucủa phương tiện truyền tải, vàlà một sựphản ánh của nhiều thành tốcủa báo chí trongthờiđại điện tử Điều này là do ký tựviết không còn thống trị nghành công nghiệp thông tinnhư trước nữa mà thay vào đó là hình ảnh và âmthanh

Một số nghiên cứu gần đây cho rằng, 65% người Mỹ phụ thuộc vào truyền hình đểthoảmãn nhu cầu tin tức hàng ngày của họ Tuy vậy, số liệu này có thể gây hiểu lầm bởivìnhư thế có nghĩa là truyền hình hoàn toàn làmthoảmãn nhu cầu tin tức của công chúng.Trong 65% số người đó, có nhiều ngườiđọc báo và tạp chí, nghe đài, nhận được rất nhiềuthư từ và sách quảngcáo (phần lớntrong sốđó là những quảng cáo không theo yêucầuđượcgửi vào hộp thư của họ).Ngày nay, mọingười phải làm quen với thành viên mớinhấtcủa giađình truyềnthông: máy fax Thêm vào đó là thiết bịxem băng hình, thư điện tửvàmột công cụ mới được gọilà hình ảnh tương tác, do vậycó gìngạc nhiên khi người dânMỹthan phiền rằng “không có thờigian trong ngày”để làmtất cả những thứmà họmuốn hoặccần làm

Một trong những hệquảcủa tất cảcác lựa chọn này là việc gia tăng cạnh tranh trongthịtrường thông tin và quảng cáo nhằmgiành được sựchúý của mọingười, và việc tranh

giành này cũng đã góp phần làmmờnhạt ranh giớitừng một thờirõ ràng giữa thông tin,giảitrí và thương mại Báo chí không còn dễdàng được định nghĩa như mộtthập kỷtrướcđây Ngành kinh doanh tin tức Hoa Kỳđang phảiđốimặt với cáimà giớitâmthần học gọilà

“sựkhủng hoảng bản sắc” Điều này đặc biệtđúng trong lĩnh vực báo chí, khivai trò (vàcảdoanh thu) của nó đang bịthu hẹp trong thờiđạiđiện tử Liên quan tớivấn đềnày là sựlongạicũng nhưmột sốbằng chứng nhất định cho thấy thóiquen đọc của ngườiMỹđang suygiảm,chủyếu làdo có truyền hìnhvà thiết bịxem băng ghi hình tại nhà

Tuy nhiên còn quá sớm để kết thúc thời đại của các phương tiện truyền thông dưới hìnhthức ấn phẩm Hầu như tất cảcácthịtrấn của nước Mỹ với mọiquy mô dân số(10.000ngườihay nhiều hơn) đều có tờ báo riêng củamình, cũng như được tiếp cận với một tờ nhậtbáo lớn

Câu chuyện vềnền báo chí HoaKỳlà một câu chuyện phức tạp phản ánhchủnghĩa đanguyên của chính đất nước Một trong nhữngmiêu tảđược ưa thích là: sựđadạng Tuynhiên, vẫn có những sựliên kết mỏng manh ràng buộc các phương tiện truyền thông tạiHoa

Kỳ Dướiđây là một số nét chung quan trọng nhất:

* Ngành công nghiệp tin tức Hoa Kỳlà một ngành kinh doanh * Ngành này tự coilà sựđại diện của công chúng * Ngành công nghiệp tin tức hầu như không bị quản lý của nhànước * Không có một định nghĩa chung nào vềtin tức * Báo chí chủ đạo nhìn chung khôngmang tính ý thức hệ * Truyền thống báo chí Hoa Kỳlà dựavào cộng đồng

Một ngành kinh doanh: Ngành công nghiệp báo chí và phát thanh, truyền hình HoaKỳchủyếu gồm các doanh nghiệp tìm kiếmlợi nhuận và phải có tình hình tài chính khoẻmạnh để có thể tồn tại.Chỉmộtsốlượng nhỏtrong sốnày là đượctrợcấp (dưới20% ngànhtruyền thông vàdưới 1% ngành báo chí) Hầu hết phụthuộc vào quảng cáo thươngmạiđểtạo ra phần lớn thu nhập (khoảng 75%) Năm1991, ngành truyền thông đã thu đượctổng cộng 130 tỉđô-la doanh thu từ quảng cáo

Chủ tòa báo hoặc nhà in thường là một doanh nhân nhiều hơn là một nhà báo, trongkhiđó, biên tập viên lạiluôn là người phụtrách cáccông việcvềtin tức của tờbáo Chủnhà in,ngườicó tiếng nóicuốicùng đốivới sản phẩm, có thểkhông muốn đưa những tin tức cóthểgây hại đến công việc kinh doanh của mình trong khi biên tập viên trong giới báo chíHoa Kỳ lại thường bị chi phốibởicâu nói: “Nếu đó là tin tức,hãy cho xuất bản” Trong điềukiện kinh doanh khảquan nhất, chủ nhà in sẽ trao cho biên tập viên thẩm quyền cuối cùngđối với các tin tức đó

Một trong những cách mà khuvực thông tin của ngành báo chí tựbảo vệmình khôngbịảnh hưởng bởisựxung đột vềđộng cơlợinhuận là việc tách biệt rõ ràng bộphận kinhdoanhvà bộ phận tin tức, cách ly mỗi các bộ phận để tránh ảnh hưởng lẫn nhau Tuy nhiên,gần đây, sự phân cách mang tính truyền thống đóđã bịphá vỡtrong một chừng mực nào đó

do việc các tờbáo, các tạp chí mớivà các chương trình tin tức phát sóng đang đẩy mạnhcuộc chiến giành thêm “thị phần”

Với số lượng các hãng truyền thông nhiều như vậy và thêmvào đó là việc các nhàquảng cáo có thểtiếp cận khách hàng của mình bằng nhiều cách khác, cuộc cạnh tranhgiữacác hãng truyền thông để có được những đồng đô-la từ quảng cáo là rất gay gắt Cácnhà phê bình cho rằng điều này đã góp phần vào chính sách chiều theo mong muốn vànhững thịhiếu không lành mạnh của một sốkhángiảhơn là những gì mà khán giảcần.Nhưng mặt khác, những ngườichủtrương chính sách này lại nói rằng dành sự chú ý cho thịtrường của mình là cách hiệu quả nhất để phục vụcông chúng, vàrằng, vaitrò của báo chíkhông phảilà ra lệnh hay thuyết giảng độc giảcủa mình

Trung tâm của sựtận tâm “phục vụ khách hàng” này là sựra đời của hình thức sởhữunhóm và sựsuy tàn của cuộc cạnh tranh giữa các tờbáo trong cộng đồng Kết quảlà ngànhcông nghiệp này đã trởnên đồng nhất hơn Hầu hết các tờbáo thuộc “sởhữu gia đình” vàcác đàiphát sóng địa phương đã bịcác tập đoàn truyền thông lớn mua lại, vàđiềunày đã ảnh

hưởngtiêu cựcđến tính chất cá nhân Đây cũng làmộtxu hướng không chỉtrong ngànhtruyền thông.

Tiêu chuẩn chủđạo đánh giá thànhcông củacác hãng truyền thông thuộc sởhữu tậpđoàn của Hoa Kỳchính là khảnăng sinh lợinhuận Tiêu chuẩn này, điđôivớisựlo ngạirằngngườiMỹ đang dành ít thờigian hơn cho việc đọc tin tức, đã thay đổicăn bản hình thức củabáo chí Hoa Kỳ Giống như cách trình bày củatờUSA Today thuộc sởhữu của Gannettekhởixướng, hầu hết báo chí ngày nay đều sửdụng nhiều màu sắc hơn, nhiều hìnhhoạhấpdẫn hơn, những câu chuyện ngắn hơn và nhiều tin tức giải trí hơn nhằm thu hút thếhệxemtruyền hình Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rằng sởhữu tập đoàn và sựquantâmngày càng lớn vì lợi nhuận vềbản chấtlà có hạiđốivới nghềlàmbáo.Thật mỉamailà,mộtsốhãng tincó ợinhuận cao nhất lại cũng là những hãng tin tốt nhất bởivì họ đã sửdụng nguồn thu nhập ngày càng tăng của mình để cung cấp tài chính cho các chương trình

có chất lượng tốt hơn Cũng giống như với các hệthống báochí phổbiến rộngrãikhác,những lờibuộc tộithường xuyên rằng các phương tiện thông tin đạichúng có xu hướng đưatin giật gân nhằm“bán báo” là những lập luận khó bác bỏ Nhưng có một điều quan trọngcần ghi nhận là các nhà báo đang làmviệc của Hoa Kỳ không quan tâmtớilợinhuận của tòabáocủa mình; đểđược in bàitrên trang nhất: có, còn việc bán báo: không Và những gì xuấthiện trên những cột tin tức của các tờ báo ngày nay vẫn chủ yếu là quan điểm của các nhàbáo chứ không phải của các nhà kinh doanh

Đại diện cho niềm tin công chúng: Tự coimình vừa là một ngành kinh doanh, vừa là đạidiện cho niềmtin của công chúngcó thểgây nên xung đột, nếu khôngmuốn nóilà một sựlẫnlộn, ngay trong ngành công nghiệp tin tức, không nên đề cập dưới con mắt của côngchúng

Tuy vậy, “quyền được biết của công chúng” vẫn là hạt nhân củatriết lý báo chí tựdo HoaKỳvà nó định hướng con đường đi cho báo chí, đặc biệt là trong mối quan hệvới chính phủ

Có người gọi mốiquan hệnàylà“đối địch” Ngườikhác lạinghĩ về mối quan hệnày mộtcáchôn hòa hơn, chỉ đơn giản là báo chí có vai trò giám sát chứ không có vaitrò đốilập

Đó là mốiquan hệmà trong đó các quan chức cốgắng nóivềcách nhìn của họđốivớicác

sự kiện hoặc là tìm cách lảng tránh sựcông khai, trong khibáo chí cốgắng tìm ra những sailầmvà chiến đấu chống lạinhững cốgắng nhằmche đậy những sailầmđó Nóichung,đểđốiphó với những áp lực từphía các phương tiện truyền thông đạichúng, rất nhiều cáccơquan lập pháp của các bangđã thông quacác đạoluật “Ánh dương”, yêu cầu các cuộchọp củachính quyền bang phảiđượctổchức công khai.Bên cạnh đó còn có Đạo luậtTựdoThông tincủa liênbang (FOIA),trao cho cáccông dân có yêucầu -thường là các nhà báo -quyền đượctiếp cận cáchồ sơvà tàiliệu của chính quyền bang không cần bảo mậtvì lý do anninh

Tóm lại, nền báo chí Hoa Kỳ đảm nhiệmvai trò như là “người giám sát chính phủ”.Quyền lực có được từvaitrò chủyếu là tựnhận này đã mang đến cho báo chí một danh hiệuđáng kính là “quyền lực thứ tư”, sau ba nhánh quyền lực chính thức của nhà nước (lậppháp, tư pháp và hành pháp) Đây cũng chính là vaitrò đã truyền cảmhứng choThomasJefferson, một trong những ngườisáng lập ra nền dân chủHoaKỳ, khituyên bốcáchđây khoảng 200 nămrằng: nếu ông phải chọn giữa một bên là một chính phủ không có báochí và một bên là báo chí không có chính phủ, ông sẽ “không do dự một giây mà chọn cáithứ hai”

Chính tầmnhìn như vậy vềcách thức vận hành của một nền dân chủnhư vậy nên đãthúc đẩy những tác giảcủa Hiến phápHoa Kỳquyết định vấn đềtựdo bày tỏquan điểmlà Điềubổsung sửa đổithứnhấttrong chương “Tuyên ngôn Nhân quyền” (Billof Rights) Trên thựctế,điều luật sửa đổinày chỉđơn giản nóirằng Quốc hộikhông thểban hànhcác đạo luậtviphạmquyền tự do ngôn luận và tựdo báo chí Điều khoản ngắn gọn này đã làkimchỉnamcũng như là tấmlá chắn bảo vệcho báo chí Hoa Kỳ trong hơn haithếkỷ qua, song

nó không phảilà điều bất dibất dịch Điều quy định này hầu như được thửthách hàng ngàytạicác tòa án, trên các con phốvà tạicác cơquan quyền lực.Cho đến nay,sựbảo vệcủa Điềubổsung sửa đổithứnhấtnày đã vượt qua được những thử thách trên.

Chính một phần nhờsựbảovệnày mà các phương tiện truyền tin Hoa Kỳcó được sựmiễntrừ nhất định trước sựtrảđũa từphía chínhquyền Ví dụ:quan chức chínhquyền cựckỳkhókhăn nếu muốn dành thắng lợi trong một vụ kiện giới truyền thông về bôi nhọ danhtiếng bởivì các tòa án đã phán quyết rằng, công chức chính phủ phải công khaitrước sựgiám sát cũng như có trách nhiệmđặc biệttrong một hệthống dân chủ Cácnhà báo HoaKỳcũng đã dành thắng lợi trong nhiều cuộc đấu tranh nhằmbảo vệsựbí mật của nguồn tintrước yêu cầu của chính phủ, tuy nhiên những cuộc chiến tranh như vậyvẫn thường hayxảyra

Một lĩnh vực vẫn chưa được khẳng định ichính là vấn đềan ninh quốc gia và bí mật củachính phủ Trong lịch sử, các nhà báo Hoa Kỳcó nhiều quyền tựchủhơn so vớicác nhà báoAnh chẳng hạn Thường thường, chính phủliên bang vẫn cảnh báo các nhà báo rằng họcóthểbị truy tốtheo quy định của những đạo luật hiện hànhvềtộithu thập tin tức tình báo vềHoa

Kỳ Tuy nhiên, việc này cũng đã không được thực hiện hay theo đuổimột cách nghiêmtúctrong những năm gần đây Các phương tiện truyền thông Hoa Kỳdễbịtổn thương hơnnhiềutrước những vụkiện cá nhân, những người mà quyền riêng tư của họcó thểđốiđầutrực tiếp vớicái mà báo chí gọi là “quyền được biết” của công chúng TạiHoa Kỳ,bôinhọdanh tiếng là sựxâm phạm mang tính dân sự chứkhông phảilà hình sự,tuynhiên,theo lời của nhiều người trong ngành công nghiệp tin tức, sốlượng tiền thưởnghoặc tiền phạt khổng lồmà tòa án đặt ra trong những nămgần đây đã tạo ra hiệu ứng “lạnhgáy” đốivới các hãng kinh doanh tin tức

Sựgia tăng của các vụkiện vềbôinhọdanh tiếng chỉ là một vídụ vềnhững gì mà báogiớiHoa Kỳcho là sựủng hộđang ngày càng giảmđitừphía công chúng Một cuộc khảo sátnăm1991 do Hộicác nhà biên tập tin Hoa Kỳtiến hành đã cho thấy, có¼ sốngườiđược hỏi ýkiến nói rằng sẽkhông ủng hộbất kỳmột sựbảovệnào cho báo giớinếu như Hiến pháp đượcxemlại vào ngày hômnay, và chưa đến một nửa sốngườiđược hỏiđồng ý có một sựbảovệnào đó cho báo giới Đây là sựphản ánh quan niệmtiêu cựccoicácphương tiệntruyềnthông là : kiêu ngạo, định kiến, không chính xác và tọcmạch

Các cuộc khảo sát vềđộtin cậy đã xoay quanh câu hỏi: Ngườidân Mỹtin tưởng vào aihơn – báo giớihay chính phủnước họ Câu trả lời cũng thay đổituỳtheo thờiđiểmvà hoàncảnh Sau vụtai tiếng Watergate đầu những năm1970,báo giới nhận được sựtin tưởng rấtcao của công chúng Tuy nhiên, sau việc đưa tin gây taitiếng dẫn đến việc một thượngnghịsĩrút khỏicuộc đua tranh cửtổngthống năm1988, báo giớilạichịu sựchỉtrích nặng nềvì đãvượt quá chuẩn mực của nội dung vàvi phạm sự riêng tư

Nhìn chung, báo giớiHoa Kỳtin rằng cóquá nhiều ngườidân lẫn lộn giữa lợiích của giớitruyền thông với lợi ích của công chúng Trong khicác nhà báo lo ngại vềnhững quanniệmnày, họlại có xu hướng coi đó là một thách thức trong quan hệ với công chúng nhiềuhơn là một đòihỏiđể có những thay đổi quan trọng

Không bịquản lý : Một ấn bản nghiêmtúc như tờNewYork Timeshay mộttờbáo lácảiđược bày bán ở siêu thị đều tự coilà những tờ báo Không có đạo luật hay cơ quanchính phủ hoặc cá nhân nào phản đốichuyện đó, bởi vìkhông có yêu cầu nào về xin phéphoạt động đối với cáctờ báo và cũng không có một định nghĩa hay quyđịnh nào vềmộtấnbản cung cấp tintứcchính thống

Ngoàira, ngànhcông nghiệp tin tức cũng như nghềlàmbáo tạiHoa Kỳkhông tựđiều tiếtgiống như nghềluật và nghềdược Báo chí không đòihỏimột chuẩn mực tốithiểu nào vềtưcách thành viên, không cấp hay huỷbỏgiấyphép hoạt động vàcũng không quy định cáctiêuchuẩn nghềnghiệp Mỗihãng tin hay hiệp hộinhà báo tựđềra cho mình bộquy tắc ứng xửvàchuẩn mực riêng

Việc quyết định liệu một người có đủtư cách và khảnăng đểtrởthành một nhà báo haykhông tạiHoa Kỳcũng chỉphụthuộc vàongười thuê anh ta Tuy vậy, ngày càng có nhiều nhàbáo Hoa Kỳ tốt nghiệp từ các trường báo chí, một xu hướng giúp chuẩn hóa các tiêu chítốithiểu trên toàn quốc.

Mặc dù mang đặc trưng là chủnghĩacá nhân và đa dạng, vẫncó một sựgiống nhau đáng

kể về các giá trịcũng như cách làmviệctrong ngành công nghiệp tin tức chính thống Nhữnggiá trị này nhấn mạnh tầmquan trọng của việc phục vụcông chúng, việc đưa tin vô tư vàsựcân bằng vềquan điểm Hầu hết các tờbáo Hoa Kỳđều rất cốgắng tách thông tin khỏicác

ý kiến đưara bằng việc phân định rõ ràng các cột tin tức và phần bình luận

Mặc dù không có sựquản lý chính thức nào đốivớibáo chí, song vẫn có cơchế“kiềmchế”

và “đốitrọng” chống lạisựtháiquá của nhà báo ởcảtrong và ngoàingành Sựkiềmchếtừbênngoàibao gồm các đạo luật vềchống bôi nhọdanh tiếng và sựgiámsát của cáctổchức giámsát dobáogiớithành lập Sựcạnh tranh cũng cóxu hướng giúp cho các hãng tin giữđược sự

“trung thực”.Sựkiềmchếtừbên trong là việc mộtsốtờbáo chỉđịnh một “thanh tra viên”cónhiệmvụđiều tranhững ý kiến phànnàn của công chúng, xuất bản các bàitựphê bình và thihành những chuẩn mực nội bộ

Khác vớicác phương tiện thông tin in ấn, các phương tiện phát sóng truyền thông tạiHoa Kỳ cần phải có giấy phép hoạt động của chính phủ (liên bang), bởivì không gian phátsóng có hạn được coi là tài sản công Tuy nhiên, vẫn có những sự bảo vệ chống lạiviệcphân biệt đốixửmang tính chính trịtrong quá trình cấp phép và chỉcó rất ítcáctrường hợpvềđịnh kiến chính trịhay tư tưởng ảnh hưởng đến việc cấp hoặc thu hồigiấy phép Cácquyết định của chính phủvềcấp phép phát sóng chủ yếu hướng tới việc bảo đảm cạnhtranh và sự đa dạng

Tin tức: Không có một định nghĩa hay một tập hợp các định nghĩa nào về“tin tức” đượcchấp nhận một cách phổ biến trong giới truyền thông Hoa Kỳ Sở dĩ như vậy bởivì báo chíkhông phải chỉ được trao một vai trò duy nhất Trong số những vai trò mà báo chí Hoa Kỳđảm nhận gồm có vaitrò thông tin, giáo dục, đổimới, giảitrí, khuyến khích, hoặc tất cảcácvai trò này

Tuy nhiên,trong khuôn khổphạmvi rộng rãi các định nghĩa, có mộtsựnhất trí chung rằngcáigì đáng là tin tức và cáigì không Trong đó những đặc trưng tiêu biểu bao gồm:hoạt độngcủa các quan chức và các nhân vật nổi tiếng; bất kỳ hành động nào của chính phủ; các sựkiện mới hoặc lạ kỳ (như tội phạm hay thảm hoạ); những phát giác mang tính kích độnghoặc gây sốc (liên quan đến tình dục hoặc cácvụtai tiếng); và những xu hướng xã hội mới.Nhấn mạnh đến tính lạkỳchính là đặc điểmchính của báo chíHoa Kỳhiện đại, nhưngườita giải thíchbằng câu châm ngôn: “Nếu chó cắnngười,đó không phảilà tin tức;nếungườicắn chó, đó là tin tức” Công chúng có xu hướng có một quan hệyêu –ghét đốivớiđịnh nghĩa này Một mặt, độc giảđược giảitrí hoặc bịkích động bởitin tức; mặt khác họcũngkhông bằng lòng khi “đời sống thường nhật” có xu hướng làm ngơ

Đã có một thời ởHoa Kỳrất ít người sẽtranh cãivới một biên tập viên khó tínhkhingườinày tuyên bố: “Tintứclà cáimàtôigọilà tintức” Ngày nay, với sựchú ýtới nhu cầucủa độcgiả mua báo, rất khó có thể tìmđược những biên tậpviênnhư vậy

Với nỗ lực nhằm trở nên hữu ích và phù hợp hơn vớingườimua, một trong những cảitiến thành công trong nhữngnămgần đây là báo chí cũngphảicó dịch vụkhách hàng –điềutra vềnhững phàn nàn của ngườimua, phơi bày những sự lừa gạt trong nghề và đưa ra lờikhuyên cho khách hàng vềthị trường

Có lẽ,niềm tựhào lớn nhất của nền báo chí Hoa Kỳlà truyền thống đưa tinđiều tra,chủyếu là nhằmphơibày việc lạmdụng quyền lực GiảithưởngPulitzer, giảithưởng có uy tínnhất trong báo giớiHoa Kỳ, hàng nămđược trao cho các tác phẩmđiều tra hoặc dịch vụcông

có ảnh hưởng lớn.Trong những năm gần đây,cộng đồng doanh nghiệp đã trởthành

đốitượngbịbáo giớigiámsát (bên cạnhđốitượng truyền thốnglà chính phủ) mặc dù việc tiếpcận thông tin của doanh nghiệp thường là khó hơn rất nhiều.

Không mang tính ý thức hệ: Trong thế kỷ này, các phương tiện truyền thông chủ đạocủa Hoa Kỳ phần lớn vẫn không mang tính ý thức hệ Rất ít các tờbáo, tạp chí được pháthành rộng rãi trong công chúng hay các hãng phát sóng có sựliên kết vớicác tổchức chínhtrị, các đảng pháihay phong trào nào đó Dù không phảilúc nào cũng là như vậy, songsựkhông liên kết đó đãtrở thành một đặc điểmnổibật của nền báo chí Hoa Kỳhơn mộtthếkỷqua Chính đặc điểmnày vừa là niềm tựhào nghềnghiệp,vừa là kết quảcủa sựđầyđủvềkinh tế-là một trong những đặc trưng chính phân biệt nền báo chí Hoa Kỳvới rất nhiềunền báo chí khác trên thế giới

Mặc dù hầuhết các tờbáo và một sốđàiphát sóngcó bày tỏmột xu hướng nào đó mangtính chính trịtrong các bài xã luận của mình, song việcđưa tin nhìn chung là không mangtính đảng phái Ý kiến bình luận thường căn cứvào nộidung của một vấn đềvà cũng không

có gì bất thường khi những ý kiến này vượt ra khỏimột khuôn khổ ý thức hệ nào đó

Không phảitấtcảmọingười đều tin rằng báo chíHoa Kỳkhông mang tính ýthức hệ Cácnhà phê bình bảo thủnóirằng các hãng thông tấn -đặc biệt là những hãng cótrụsởtạiNewYork hay Washington -thường phản ánh quan điểm“tựdo” Điều đó có nghĩa làbáo chí thường quá nhanh chóng trong việc chỉtrích chính quyền và không ủng hộ nhữnglợiích của Hoa Kỳ

Mặt khác, những nhà phê bìnhcánh tảlạicáo buộc báo chí thiên vịchính phủvà đưa tintức không mang tính phê bình về các chính sách và việc làm của chính phủ Các nhà báoHoa Kỳ lại có vẻcảm thấy thoảimái nhất khi bịtấn công từcả haiphía vềvấn đề ý thức hệ Họtin rằng điều đó chỉ khẳng định sựvô tư của họmà thôi

Trên thực tế, vẫn có một kiểu ưa thích chính trịtrong nội bộ ngành truyền thông Cácnghiên cứu cho thấy: các nhà báo Hoa Kỳcó xu hướng tựdo hơn các nhà biên tập và cácnhà đạodiễn chương trình, những ngườicó xu hướng tựdo hơn các chủtòa báo hay đàiphátsóng Công chúng dường như khôngnhận rađiều này, songđâylà một phần sựcăng thẳngđang xảy ra trong các phòng tin tại Hoa Kỳ

Theo truyền thống, Chính phủHoa Kỳđứng ngoàingành kinh doanh tin tức Chínhphủchỉsở hữu hoặc kiểmsoát những hãng phát sóng ra nước ngoàinhư Đàitiếng nóiHoaKỳ(Voice of America) Theo luật định, đàinày không được phépphát sóng bên tronglãnhthổHoaKỳ, vì thế hầu hết người dân Mỹ nằm ngoài vùng phát sóng của các chươngtrình này

Các đàiphát thanh và truyền hình tạiHoa Kỳcũng nhận được một phần trợcấp, songngườita cũng có những sựbảo vệnhằmchống lạisựcan thiệp tính chính trị Trên thực tế, cácchương trình tin tức và phát sóng công cộng thường có xu hướng chống đốithiết chếhơncác chương trình phát sóng thương mạivà do đó được coi là mang tính phê phán chính phủnhiều hơn

Dựa vào cộng đồng: Báo chí Hoa Kỳluôn mang tính chất địa phương hơn là khu vựchay quốc gia Mặcdù công nghệmớiđã mởrộng giớihạn này một cách đáng kể, song cácphương tiện truyền thông Hoa Kỳvẫn tập trung vớimột mức độlớn vào nhu cầu và sựquantâmcủa người xem, ngườinghe và ngườiđọc ởngay tạiđịa phương mình Có những lý dokinh tếquan trọng giải thích điều này song nó cũng phản ánh chủ nghĩa địa phương ở HoaKỳ

Lịch sửcủa Hoa Kỳđược đặc trưng bằngchủnghĩa biệt lập và báo chí cũng thường phảnánh sựhướng nộinày Thựctế, các nghiên cứu cũng cho thấy hầu hết các hệthống báo chícủa thế giớicũng có xu hướng mang tính địa phương hơn là quốc tế

Một trong những phànnàn thường thấy của dukháchkhiđến thămnước Mỹlà có quá ít tintức quốc tếliên quan đến sựhiện diện của Hoa Kỳởkhắp nơitrên thếgiới Trên thựctế, có rấtnhiều tin tứcquốc tếđến với HoaKỳsong chỉmộtphần nhỏtrong sốchúng được đăng tải bởi

các phương tiện thông tin đại chúng lấycộng đồng làm trung tâm.hơn nữa một phần nhỏtintức đó được đăng tảiởmột cộng đồng có thểkhông thấy xuất hiện ở một cộng đồng khác vìnhững lợi ích khác nhau của người dân sống trong cộng đồng.

Chẳng hạn như tại Chicago, nơi có đông người Mỹ gốc Ba Lan thì báo chí ở đó dành

ưu tiên cho việc đưa tin vềĐông Âu Hay ởNewYork nơicó đông ngườiDo Tháinên tin tứcởđây chủyếu là vềTrung Đông Tương tựnhư vậy, các tin tức quốc tếđến Mỹbằng nhữngcách khác nhau được đưa vào các ấn phẩm chuyên môn với số lượng phát hành hạn chế.Đúng là các phóng viên thường trú của Hoa Kỳcó mặt ởgần một nửa sốquốcgia trênthếgiới Hầu hết trong sốkhoảng 700 phóng viên thường trú tạinước ngoàiđều tập trungtạinhững nơi được coi là những thủđô lớn Do đó, hầu hết tin tức vềnước ngoàithường làvềnhững nơinày và vào thời gian ở những địa điểm đó y

Các phóng viên Hoa Kỳcũng thường là những mục tiêu của sựphê phán rằng họkhông

có sự chuẩn bị đầy đủvề ngôn ngữvà những hiểu biết cơ bản để đưa tin có chiều sâu ở anước ngoài Song những ngày đó đã qua lâu khicó một phóng viên phảitrốn khỏisựgiámsátcủa cảnh sát để đưa tinvềmột sự kiện ởmột khu vực xa xôi

So với10 nămtrước, các phóng viên Hoa Kỳgiờđây có được sựchuẩn bịtốt hơn đểthựchiện nhiệmvụcủa mình mặc dù những ngườithuê họlàm việc vẫn cóxu hướng vẫn muốnhọcó năng lực nghềnghiệp tổng hợp hơn là chuyên sâu vào mộtkhu vựcđịa lý nào đó Mộttrong những lý do cho việc này là yêu cầu di chuyển của công việc Một phóng viên ở Cairochẳng hạn, cần phảiluôn sẵn sàng đểđưa tin vềmột sựkiện lớnnào đó ởbất cứđâu thuộckhu vực Bắc Phihoặc Trung Đôngbởivì độingũphóngviên thường trú HoaKỳbịdàn quá mỏngtrên toàn cầu

Sốlượng và quy mô của độingũbáo chí ởnước ngoàiphụthuộc chủyếu vào vấn đềkinh

tế Chi phí để có một phóng viên thường trú ở nước ngoài phảitốn khoảng 250.000 đô-lamột năm

Theo lệ thường, báo chí Hoa Kỳ thường làm một công việc khá chu đáo là đưa tin về

“những câu chuyện lớn” ởnước ngoài và điều chỉnh cho phù hợp vớiđộc giảHoa Kỳ Songbáo chí ít chú ý đến nhữngtin tức hàng ngày ởnước ngoàivà vì thếkhông thoảmãn đượccác khán giảngoại quốc Hơn 90% các tờnhật báo của Hoa Kỳphụthuộc vào các hãngthông tấn thuộc Hiệp hộiBáo chí (Associated Press) đểcó được tin tức vềthếgiớibênngoàikhu vực của họ.Đó là bởivìchỉcó một ít các tờ báo lớn có được cả đội ngũ phóng viêntrong nước và nước ngoài Trong số những tờbáo lớn đó có: NewYork Times, WallStreetJournal, Washington Post, Chicago Tribune, Los AngelesTimes, Baltimo Sun, Boston Globe

và Christian Science Monitor Hầu hết trong sốnày đều cung cấp các dịch vụtintức, do đómangđến cho các tờbáo khácnhiều lựa chọn hơn so với trước đây Chính vì sự dồi dàotrong lựa chọn nguồn tin này mà United Press International đã mất đi nhiều khách hàngtrong những năm gần đây

Một sốnhà phê bình về việc đưa tin nước ngoài ởHoa Kỳđã phát hiện thấy việc ưu tiênđưa tin quá mức vềnhững quốc gia đang nằmtrong chương trình nghịsựchính thức củaWashington Nhưng những nhà phê bình này đã trởnên yếu thếkhilập luận rằng những tintức vàbình luận này chủyếu là đểphùhợp vớinhững mục tiêu chính sách đốingoạicủaHoaKỳ Trên thực tế, có quá nhiều những ví dụ ngược lạivới những phê bình của họ từTrung Phi hay quay trởlạivấn đề Việt Nam

Dù sao đinữa, cácphương tiện truyền thông Hoa Kỳvẫnsẽlà một lựclượng mạnhtrongđời sốngxã hội Xã hộihiện đạiđã trởnên quá phụthuộc vào thông tin nhanh và đáng tin cậy

mà không thể khác được Song người ta cũng chưa biết được chắc chắn tương lai củangành truyền thông

Chỉ trong vòng một vài năm, ngành công nghiệp tin tức Hoa Kỳ đã trải qua những thayđổi lớn do những biến đổitrong côngnghệ, cáclực lượng thịtrường và thịhiếu củacôngchúng Cóquá nhiều chủ thể mới tham gia vào lĩnh vực thông tin của báo chí như

trước đây Nhưng dẫu sao thì nghề làm báo cũng không bao giờở trạng tháitĩnh trong mộtthời gian dài.

Các tờ nhật báo, trong khi cố gắng bắt kịp các phương tiện điện tửvà các phương tiệnmớikhác, có vẻnhư phảichịu đựng nhiều nhất do sựbiến đổigần đây Song chừng nào màbáo chí Hoa Kỳ vềcơbản vẫn không chịu sựcan thiệp của chính phủthì vẫn luôn luôn cónhững cơhội mới cho các hãng này cũng như những lựa chọn mớicho công chúng

Cho dù có điều gì xảy ra thì ngườiquyết định tương laicủa ngành công nghiệp tin tứcHoa Kỳ vẫn sẽlà côngchúng Điều đó, theo những ngườichủtrương báo chí tựdo, là vẻđẹpcủa hệ thống này

SỰ BẢO VỆ CỦA HIẾN PHÁP Robert S Peck

Những nămtháng của tuổithiếu niên thường là thờikỳkhó khăn đốivớinhiều thanh niênHoa Kỳ Họ có những ý kiến đầy nhiệt huyết về cả những vấn đề lớn và nhỏ song lạivẫn bịcoi là quá trẻ để các ý kiến của mình có thể được xem xétmột cách nghiêmtúc

Năm1965, Mary Beth Tinker là một học sinh 13 tuổitạiDesMoines, bang Iowa Cô đượcnghe Thượng nghịsĩRobert F Kennedy gợiýrằng người Mỹnên đeobăng tay đen đểphảnđốicuộc chiến tranh Việt Namvà đểủng hộmột đề nghị ngừng bắn vào lễ Nô-en Mary Bethvàmột nhóm bạn thuộc các trường khác nhau trong thành phốđã quyết định đeo băng taytớitrường trong tuần lễ sau đó

Mary Beth biết rằng mình có thểbịđình chỉhọc tập một thờigian Haingày trước đó, bangiám hiệu của trường đã quyết định sẽđình chỉhọctập đốivớinhững emđeo băng taytớitrường nhằmhạn chế“những ảnh hưởng tiêu cực” Giáo viên môn đạisốcủa Mary Bethcũng đã khuyến cáo các học sinh của mình là ông sẽ đuổi bất kỳ học sinh nào đến lớp màđeo băng tay

Ngày 16/12/1965, Mary Beth vàmộtnhóm bạn thuộc các trường khácđã đeo băng tayđến lớp Khi emvào học giờ đại số buổi chiều, em đã bị đưa lênvăn phòng hiệu trưởng vàngay lập tức bị đình chỉ học

Đểchống lại chính sách này, Mary Beth và một sốhọc sinh khác đã tiến hành mộtvụkiệncho rằng việc đình chỉ học tập là vi phạm Điều bổ sung sửa đổi thứ nhất của Hiến phápHoa Kỳ- điều luật bảo đảm“quyền tựdo ngônluận” Các emđã thua kiện ởcấp xét xửsơthẩm.Thẩmphán của tòa đãphánrằngchính sách vềvấn đềđeo băngtay của trường là hợp lýnhằmtránh tình trạng chia rẽ trong lớp học giữa Mary Beth và bạn bè của mình với nhữnghọc sinh không đồng ý với quan điểm của các em

Ba nămsau thờiđiểmnhững học sinh này bịđình chỉhọc tập, vấn đềnày được đưa lênTòa án Tối cao Hoa Kỳ Ở cấp xétxử này, các em học sinh đã thắng kiện

Trong phán quyết vụTinker kiện Trường học quận DesMoines, Tòa án Tốicao đãghinhận rằng: “không có học sinh hay giáo viên nào đượcvi phạm những quyền hiến địnhtại trường học” Đồng thời, Tòa cũng tuyên bốrằng, những quyền này phảiđược áp dụngmộtcách thận trọng, “có tính đến những yếu tố đặc biệt của môitrường trường học”

Nhằm nêu cao những quyền của các em học sinh như được quy định trong Điều bổsung sửa đổi thứnhất, Tòa cho rằng, các giáo viên của trường đã “tìmcách trừng phạt (cácemhọc sinh) để bày tỏ ý kiến dưới hình thức yên lặng và thụ động, không gây ra bất kỳ mộtsựmất trật tự hay sự náo động nào Bất cứmột sựrờixa trật tựnào cũng có thểgây nên rắcrối Bất cứmột sựxa khác nào so vớiý kiến của sốđông có thểgây nên sựsợhãi Bất cứmộttừnào của một aiđó nóira trong lớp học, trong phòng ăn trưa hoặc trong khuôn viên trườnghọc, đitrệch vớiquan điểmchính thống có thểgây ra tranh luận hoặc gây nên sựxáo trộn.Nhưng Hiến pháp của chúng ta nóirằng, chúng ta phảichấp nhận những rủiro này, và lịchsửcủa chúng ta cũng cho thấy rằng, hình thức tựdo mang tínhrủi ro này –hay sựcởimởnày–chínhlàcơsởcủa sức mạnh quốc gia, sựđộc lập và sựmạnh mẽcủa ngườidân Mỹ, nhữngngười sinh ra và lớn lên trong xã hội tương đối cởi mởvà ưa tranh luận này”

Tòa cũng phán rằng: “Trong hệ thống của chúng ta, các em học sinh không thể bị coinhư những ngườitiếp nhận thụđộng những gì mà Nhà nướcchọn đểtruyền đạt Cácemkhông thểbịgiới hạn trong việc bày tỏnhững tình cảmchính thức được chấp nhận… Cácemđược quyền tựdo bày tỏ ý kiến của mình”.

Thật là khó tin, cuộc luận chiến nhỏ, donămemhọc sinh bịđình chỉhọc tập vì đã đeo băngtay tới trường này, lại có tầm quan trọng tớimức mà tòa án cấp cao nhất của đất nước đãcho rằng, cần thiết phảixemxét vấn đềvà đã giải quyết nó thông qua việc viện dẫn Hiếnpháp của Hoa Kỳ, đạo luật cao nhất của quốc gia.Trong vụkiện các giáo viên củatrường,những emhọc sinh nhỏ tuổi này đã được bảo đảm những quyền tự do bày tỏ tương

tự như những quyền mà tờ Thời báo NewYork và tờ Washington Post -haitờbáo hàng đầucủa Hoa Kỳcó được khi Chính phủliên bang tìmcách ngăn chặn việc xuất bản một nghiêncứu, mà Chính phủmuốn giữbí mật, vềsự dính líu của Hoa Kỳvào Việt Nam mà sau nàyđược biết tớidướicáitên “những tài liệu của Lầu năm góc”

Vào năm1971, haitờbáonày đã nhận được những bản sao của nghiên cứu nàytừmộtngười trước đây từng làmviệc cho Chính phủ Ngày 13/6 nămđó, tờThờibáo NewYorkbắt đầucho đăng những bài báo dựa trên nghiên cứu này Khi Chính phủ biết được việcnày, Bộ Tư pháp đã yêu cầu tòa án ra lệnh ngừng việc xuất bản này và đã được tòa đồngý

Chính phủđã không cáo buộc các tờbáo này tiết lộbí mật quân sự Thay vào đó,họchorằng, Chính phủphảilà cơquan duy nhất phán xét vềnhững yêu cầu an ninh quốc gia vàphảiđược tòa án trao cho những lệnh thích hợp để thực thi quan điểm đó

Haitờbáo đã cho rằng, sựtựdo báo chí được Hiến pháp bảo vệcó nghĩa là họsẽkhôngthểbị kiểmduyệt Họcũng lập luận rằng, Chính phủchỉmuốn tìmcách ngăn chặn những nhàhoạt động chốngchiến tranh không được thu lợitừnhững thông tin có trong các tàiliệu vốngây rắc rối cho Chính phủ nhiều hơn là mang tính nhậy cảm vềmặt quân sự này

Ngày 30/6, Tòa án Tốicao đã xửhaitờbáo thắng kiện trong vụThờibáo NewYork kiệnChính phủHoa Kỳ, và những tài liệu này sau đó được xuất bản Tòa phán rằng, không cóđủcơsởđể Tổng thống có thểnóirằng an ninh quốc gia có thểbịảnh hưởng do việc xuấtbảnthông tin đó Tòa cho rằng, Hiến pháp đã cómột “sựdựliệu quan trọng” nhằmchống lạisựcanthiệp quyền tự do báo chí Trong khi có thể thuyết phục Tòa rằng việc báo chí xuất bản cáctài liệu mật có thể gây ra những hậu quảnghiêmtrọng, thì Chính phủđã thất bạitrong việcchứng minh điều đó trong trường hợp cụthể này

Sự bảo vệ của Điều bổ sung sửa đổi thứ nhất đốivớiquyền tự do bày tỏ, khẳng định giátrị trong haivụ Tinker và Thời báo New York, đã cho phép người dân Mỹ tham gia vào cáchình thức thảo luận tự do Các từ ngữ trong Điều bổsungsửa đổi thứ nhất rất đơn giản đếnmức khó tin: “Quốc hộisẽkhông ban hành một đạo luật nào nhằm…ngăn cấmtựdo ngônluận, báo chí hay quyền của dân chúng được hộihọp một cách hòa bình và kiến nghịChínhphủsửa chữa những điều gây bất bình”.Điều bổ sung sửa đổi thứ 14, được đưa vào trongHiến pháp năm 1868, được hiểu là để áp dụng sựbảo vệ quyền tự do bày tỏ đó cho tất cảcác cơ quan nhà nước từ Quốc hội tới các hội đồng chính quyền địa phương

Quyền được nói ý kiến của mình này có lẽlà quyền được ưu tiên nhất so vớitất cảnhững quyền khác Người dân Mỹkhông ngần ngạiphê phán các quan chức nhànướckểcảnhân vật quan trọng như Tổng thống và những ngườibình thường như côngnhân thugomrác Họxemxét và bình luận vềtất cả những vấn đề có thể nhận thức được màkhông sợ bị Chính phủtrả đũa

Cựu Thẩmphán của Tòa án Tốicao William Brennan đã mô tảcác quyền tựdo ngôn luận

và tự do báo chí như được quy định trong Điều bổsung sửa đổithứnhất là “mộtsựcamkếtsâu sắc của nhànước đối vớinguyên tắc: việc thảo luận vềcác vấn đềcônglàkhông bịhạn chế, thẳng thắn, công khaivàcó thểbao gồmnhững cuộc tấn công mạnh mẽ,mang tính sâu cay và đôikhi đặc biệt khó chịu vào Chính phủvà các quan chức chính

quyền” Hiến pháp cho phépviệc phê phán các quan chức cao cấp của Chính phủbởivì,nhưlờicủa cốThẩmphán Hugo Black, “không có quốc gia nàocó thểsống trong tựdokhimàngườidân có thểphảichịu đựng về mặt vật chất hoặc tàichính vì phê phán chính phủ, hànhđộng của chính phủhoặc các quan chức của chính phủ”.

Sựcamkết của Hoa Kỳđốivớiquyền tựdo bày tỏquan điểmxuất phát từthờikỳthuộc địa,trước khiHoa Kỳgiành được độc lập và có Hiến pháp Vào năm1735, một nhà xuất bảnởNew York là John Peter Zenger đã bịđưa ra tòa vì đã “xuất bản những lờiphỉbáng saitrái,gây tai tiếng vànáo loạn,trong đó…đạidiện của nhà Vua tại đây đã phải chịunhiều tai tiếngmộtcách bất công” Những gì mà Zenger đã làmlà xuất bản những tàiliệu công kích viênThống đốc của Hoàng gia (tại thuộc địa), cáo buộc ông này phạm tội hốilộvà bất tài

Zenger đã bịkếttộitheo đạo luật vềchống phỉbáng vào thờiđiểmđó, nhưng luật sư củaông, AndrewHamilton đã thành công trong việc thuyết phục bồithẩmđoàn thừa nhậnsựthựctrong những lời cáo buộc của Zenger vàđã giúpnhững người dámnóihoặc viếtlên sựthật giáng một đòn mạnh mẽ Hamilton nóivớibồithẩmđoàn: “Những ngườilàmtổn thươnghoặc đàn áp những ngườidân sốngdướisựquản lý của chính quyền đã thúc đẩy họlên tiếngchỉtrích, và sau đó làm cho những chỉ trích đó trởthành cơ sở cho những sự đàn áp và truytốmới”

Hamilton đã yêu cầu bồithẩmđoàn đặt sang một bên những lờibuộc tộichống lạiZengernhằm phán xét một vấn đềlớn hơn: “Thưa quý Tòa và các ngàitrong bồithẩmđoàn, vấnđềđặt ra trước Tòa và các ngài không phảilà một sự quan tâm nhỏ nhặt hay mang tính cánhân, nó không phảilà vụkiện của một nhà in nghèo, không phảivụkiện của riêng NewYork,

là điều mà các ngài đang phán xét: Không! Nó là vụ kiện quan trọng nhất Vụ kiện củasựtự do”

Việc Hamilton bào chữa thành công trong vụZenger trởthành nền tảng cho sựcống hiếnkhông ngừng của HoaKỳ vì một nền báo chí tựdo cho đến ngày nay Như Thẩmphán củaTòa án Tối cao Oliver WendellHolmesJr., đã viết năm1918: “Những điều tốt đẹp cao quýnhất được mong đợi sẽ dễ dàng đạt được hơn nhờ sự tự do trao đổivềtư tưởng - rằng, sựthử thách tốt nhất của sự thật chính là sức mạnh của ý nghĩ để được chấp nhận trong cuộccạnh tranh của thị trường… Điều đó, dù sao đi nữa, chính là luận thuyết của Hiến phápchúng ta”

Thông qua việcbày tỏ ý kiến của mình, các cá nhân được tựdo dùng lập luận vàlogiccủa mình đểtìm kiếmngười ủng hộ mình.Đôi khi sựthểhiện là vô lýhoặc phi logic,songtheo Hiến pháp, Chính phủkhôngphảilà ngườicó trách nhiệm xác định điều đó Việc bàytỏphảiđược phép và do đó người dân có thể đưa ra phán xét đối với sự thật

Tất cảnhững chính khách Hoa Kỳ, trong đó có cảnhững nhân vật được coinhưngườisáng lập ra Hoa Kỳ, và các tổng thống sau này của Hoa Kỳ như George Washington

và Thomas Jefferson cũng đã từng có lần khó chịu với báo chí Trong hệ thống được quyđịnh theo Hiến pháp của Hoa Kỳ, báo chí có một vị trí đặc biệt, có quyền kêu gọi các quanchức chính phủ chịu trách nhiệmvề những hành động của mình vàđượcxuất bản nhữngsailầmcủa những ngườinày đểcửtricó thểphán xét họtốt hơn Mặc dù nhận đượcsựđốixửkhông tốt từphía báogiớithờigian cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, Jefferson không

hề có chút nghi ngờ nào đối vớitầm quan trọng của báo chí Ông viết năm1802: “Nếutôiđược quyền quyết định là chúng ta sẽcóchính phủmà không có báo chí hoặcbáo chí màkhông cóchính phủ, tôisẽkhôngdo dựmà lựa chọn cáithứ hai”

Một nền báo chí tựdo, như được bảo đảmtrong Điều bổsung sửađổithứnhất, có chứcnăng như ngườigiámsát trong một xã hộidân chủ: mang đến cho ngườidân những thôngtinhọcần đểphánxét một cách độc lập nhằmbầu ra nhữngquan chức chính quyền có cácchínhsách được ngườidân ủng hộ JamesMadison, ngườiđượccoilà “Ngườicha của Hiếnpháp Hoa Kỳ” và là Tổng thống thứtư của Hoa Kỳ, đã viết: “Một chính phủđược lòng dân

mà không có được thông tin từphía ngườidân hoặc khôngcó các phương tiện đểcó được

những thông tin này thì chỉ là phần mở đầu của một vở hài kịch hay bi kịch, hay có thể là cảhai” Do đó, một nền báo chí tựdo là một phần thiết yếu của một xã hộidân chủ; nócho phépngườidân đưa ra những quyết định dựa trên thông tin đầy đủ.

Sựdựliệu quan trọng chống lạikiểmduyệt, màTòa án Tối cao đã dựa vào đó trongvụTàiliệu mật của Lầu nămgóc,không chỉdành sựbảo vệchocác tờbáo.Khi Tuyên ngônNhân quyền (bao gồm10 Điều bổsung sửa đổiđầu tiên của Hiến pháp) được phê chuẩn,không aicó thể thấy trước được sựđa dạng của các hình thức truyền thông thếkỷ20 Phátthanh, truyền hình, và truyền thông nhờcông nghệmáy tính đã nằmngoàinhững sựtưởngtượng dù là sinh động nhất vào năm1791, khiĐiều bổsungsửađổithứnhất được đưa vàoHiến pháp Quan niệm về một nền báo chí tựdo vẫn được áp dụng đốivớitất cảnhững hìnhthức truyền thông này Các đài phát sóng vẫn có được những quyền mà Điều bổ sung sửađổi thứ nhất quy định, song do sự hạn chếvềcác dải băng tần và vì ngườidân không cóđược sựtiếp cậnnhư nhau đốivới các phương tiện phát sóng mà quyền tựdo bày tỏcủanhững đàinày không tương tựnhưnhững hình thức truyền thông bằng ngôn từ hoặc inấn.Các đài phát sóng được coi là đại diện của công chúng và phải phục vụ công chúng, chẳnghạn việc phát sóng chương trình trong một thờilượng nhất định vềcác tịn tứcvà vấn đềcôngcộng

Quyền tựdo ngôn luận cũng công nhận rằng công dân có thểgây ảnh hưởng tích cựcnhất đối vớiđường lốicủa chính phủkhicùng nhau làm việc đó Hiểu được điều này, các nhàsoạnthảo Điều bổsung sửa đổithứnhất đã bảo đảmcho người dân quyền đượchộihọp mộtcáchhòa bình và được trình những bất bình của mình lên chính phủ để được giải quyết.Quyền được kiến nghịlên chính phủgiải quyết những điều bất bình như quy định trong Điềubổsung sửa đổithứ nhất có nguồn gốc từtruyền thống luật pháp nước Anhvà từcuộc đốiđầugiữa các namtước vùng Runnymede (đông namnước Anh, bên bờsông Thames, phía tâyLuân Đôn –ND), những ngườiđã buộc vua John ký Đạihiến chương các quyền tựdo vềmặtchính trịvà dân sựcủa nước Anh (Magna Carta) vào năm 1215

Nhữngquyền hộihọp và kiến nghịnày đã đóng một vaitrò quan trọng trong lịch sửHoa

Kỳ Người dân Mỹđã sửdụng những quyền này nhằm loạibỏchếđộnô lệ vànhằm mởrộngquyền bầu cửcho cảphụnữ Trong một nền dân chủ, công chức chính quyền sẽtựđặt mìnhtrước nguy cơnếu nhưhọlàm ngơtrướcý chí củangườidân được bàytỏthông qua hộihọpvàkiến nghị Những công chức được bầu không đáp ứng được ýchícủa nhân dân sẽbịthaythếbởi những ngườikhác

Quyền tựdo lập hội cũng có cơsởHiến pháp trong phạmvi quyền tựdo bày tỏquanđiểm.Mặc dù điều này không được thểhiện một cáchrõ ràng, song nó được coilà một phầncần thiếtcủa những mục tiêu được Điều bổsung sửa đổithứnhất bảo vệ Nếu ngườidânkhông thểliên kết vớinhau, nếu họkhông thểthành lập các liên minh hay tổchức, họkhôngthểcó được sựđoàn kết đểthayđổinhững chính sách của chính phủ Quyền tựdo lập hộiđược tòa án công nhận cho phép người dân được gặp gỡnhau và ngăn chính phủkhôngđược cấmviệchọtham gia vào một tổ chức cũng như việc can thiệp vào các vấn đề nội bộcủa tổ chức đó

Quyền tựdo ngôn luận luôn là một kháiniệmdễchấp nhận vềmặt lý thuyết.Hầu như córấtít người chủtrương có một hệ thống kiểmduyệtthường xuyên.Tuy nhiên, khicác lợi íchxung đột vớinhau như điều này vẫn thường xảy ra, khimột thông điệp có tính thù địch, lăngnhục hoặc gây khó chịu, khisựtựdo bày tỏquan điểmcủa một ngườibắt đầu ảnh hưởngđếnquyền của những ngườikhác, nó lạitrở thành một quyền khó phân xử nhất Chínhnhững trường hợp phức tạp này có xu hướng là phảiđược phân xử tại tòa, nơi mà người tamong đợisẽcó những quyết định khôn khéo vềphạmvi cho phép đốivớinhững quyền này.Sựbảo vệcủa Hiến pháp và truyền thống tựdo tạinước Mỹđã cho phép côngchúng bày tỏquan điểmmột cách táo bạo và thách thức Những quyền này đủ mạnh tớimức có thể bảo

vệ cả tờ Thời báo New York hay một em gái 13 tuổicó tên Mary Beth Tinker tạiIowa Robert

S Peck là Giám đốc Nhân sự của Ủy ban phổbiến pháp luật thuộc Hộiluật sư Hoa Kỳvà làtác giả, biên tập viên,và giảng viênvề Luật Hiến pháp.

QUYỀN ĐƯỢC BIẾT Richard A Bumstead

Hiến pháp Mỹbảo vệquyền tựdo ngôn luận, tựdo báo chí Như William Brennan, nguyênthẩm phán Tòa án Tối cao Hoa Kỳđã từng viết, những quyền tựdo đó thểhiện “cam kếtquốcgia hoàn toàn đối vớinguyên tắc rằng mọicuộc thảo luận vềcác vấn đềchung phảiđược tiếnhành một cách không hạn chế, ngay thẳng và cởi mở, và trong nhữngcuộc thảoluận đócóthểcó cả những lờicông kích dữdội, cay độc và đôikhigay gắt đến khóchịu đốivớiChínhphủvà các công chức”

Tuy nhiên, vẫncòn thiếu điều gì đó.Cuộc thảo luận khí thếvà hiểu biết lẫn nhau vềcácvấn đề chung có thểdiễn ra nhưthếnào, đặc biệt là cuộc thảo luận gây khó chịu cho cácquan chức, nếu công chúng không biết những gì đang diễn ra, nếu Chính phủ che đậynhững hoạt động của mình trong vòng bí mật và cốtình lảng tránh? Lịchsửđã cho thấy,tạimột thờiđiểm nào đó, Chính phủởtất cả các cấp -liên bang, bang và địa phương - đềuphạm lỗinày

Chính vai trò tự phong của báo chí Mỹ trong việc thông tin cho công chúngvề các hoạtđộng của Chính phủ đã làm nảy sinh tranh luận Các phóng viên liên tục tìm kiếm những tintức có thểxuất hiện trên trang nhất -những câu chuyện vềcác quan chức chínhphủthamnhũng, hoặc các cơ quan không thực thi pháp luật, hoặc các chính sách sai lầmcủa Chính phủ Báo chí vẫn nói rằng họnhận được rất ítsựhợp tác từChính phủ Các quanchức chỉ thích tiết lộ thông tin có lợi cho hoạt độngcủa họvà đểné tránhnhữngcâu hỏigâyphiền toái Vềbản chất, mốiquan hệgiữa Chính phủvà báo chí là đối kháng và hầu hết cácphóng viên đều thích như vậy

Nhiều nămqua, các phóng viên đã có nhiều cách đểkhámphá ra sựthật Họrà soát cáchồsơ công khai, chẳng hạn như Hồsơcủa Quốc hộihoặc biên bản những cuộc họp do các

ủy ban công quyềntổchức Các phóng viên khaithác nguồntư liệu của Chính phủtừcác quanchức mà họ tin tưởng và tin tưởng họ cũng như từ những người sẽ nói thật về những gìthực sự đang diễnra bên ngoàihồsơ Họkhaithác “sựrò rỉ”, những thông tin đôi khiđượccung cấp bí mật bởicác nhân viên bất mãn vớiChính phủmuốn lôikéo sựchú ý tớinhữnghoạt độngbất hợp pháp Họ xây dựng các câu chuyện bằng cách phỏng vấn một số nhóm

mà không một aitrong số những người này biết mục đích thực sự của các câu hỏi

Năm1966,Quốchội Mỹđã thông qua Đạo luậtTựdo Thông tin(FOIA),trao chocác phóngviên một cách thức mớiđểlấy thông tin vềcác hoạt độngcủa Chínhphủ Theoluật, họcóthểyêu cầu xem các hồ sơ của Chính phủ- không chỉ những hồ sơvẫn được công khai, màtrong một số trường hợp ngoại lệ, cả những hồ sơ phát sinh từ hoạt động của Chính phủ.Những loại hồsơnào có thểtiếp cận được? Ởcấp liên bang, đó là các hồsơnhưbảnnghiên cứu vềtỷlệmắcbệnh ung thư trong số30.000 nhân viên làmviệc tạicơsởsản xuấtvũkhí nguyên tửchoỦy ban Năng lượng Nguyên tử, bảngiámđịnh liên bang chothấy việckiểmtra thiếtbị không chính xác tại Trung tâm Bay VũtrụMarshallđượcđưa ra hai tuầntrướckhi xảy ra thảmhọa tàu Challenge năm1986 của Cơquan Hàng khôngvà VũtrụQuốcgia và biên bản kiểm toán của các nhà thầu quốc phòng cho thấy những đồng đô-la tiềnthuế của liên bang đang được sử dụng vào việc du lịch và giảitrí

Trước khi Đạo luật Tự do Thông được ban hành, những hồ sơ này không bao giờ đượccông bố Luật pháp bảo vệ quyền của Chính phủ cho phép hoặc không cho người nàođược kiểm tra hoặc sao chép các hồsơChính phủ Năm1789, khiChính phủliên bang vừađược thành lập, các bộ trưởng được giao trách nhiệm giữ gìn và bảo vệ hồ sơ, rồi thêm cảtrách nhiệm quy định việc sử dụng những hồsơnày Ngay từđầu, các quanchứcđãcăncứvào thực tiễn thông luật là chỉ công khaihồsơcho những ngườiliên quan, thườngđược gọilà họcthuyết cần-được-biết Chính quyền bang và địa phương cũng tuân thủ thôngluật này

Qua nhiều năm, quyền từchốikhông cho tiếp cận hồsơcủa cácquan chức chính quyềnbang và địa phương đã bị luật pháp và các quyết định của tòa án thu hẹp, tạo ra những quyđịnh pháp luật chắp vá mà chỉmột vàiphóng viên mớihiểu rõ.Phóng viên luôn nhận thấyhọkhông có quyền rõ ràng trong việc tiếp cận những thông tin nhất định.Ởcấp liên bang,năm1946, Quốc hộiđã cốgắngnớilỏng các quy định vềviệc tiếp cận hồsơliên bang Đạo luậtThủtục Hành chính ra đời năm đó quy định phải công khai hồ sơ chính thức Tuy nhiên, đạoluật cũng quy định thêmrằng một cơquan có thểhạn chếviệc tiếp cận đốivớicác tàiliệu củahọ“nếucó lý do chính đáng’ hoặc “vì lợi ích chung” Học thuyết cần- được- biếtvẫn tồn tại.Nguyên tắc cần-được-biết được thực hiện nhưthếnào trên thực tế? Trong trường hợpmột người nào đó, vìlý do vịtrí,công việc hay mụcđíchsửdụng thông tin, yêu cầu được biếtnội dung của một tàiliệu hoặcbáo cáo cụthể, lúc đó quan chức Chính phủsẽquyết định cócho phép họtiếp cận haykhông Vàkhông có chuyện xem xét lạiquyếtđịnh từchốicho tiếpcận hồ sơ của các quan chức.

Thực tiễn này đặt mộtphóng viên -hoặc một công dân - vào sựđịnh đoạt của mộtvàinhân viên quan liêu Kinh nghiệmcủa tôilà một ví dụ Vào đầu những năm1970, khiđótôilà một nhà báo tựdo ởbang Massachusetts, Đông Bắc nước Mỹ Lúc đó, tôiđịnh viếtbàivềchiphí hoạt động của các trường đạihọc công có cơsở trên khắp bang Tôi linhcảmrằng một sốtrường đã nhận được phần phân bổngânsách nhiều hơn các trường khác.Nếu đólà sựthật thì câu chuyện sẽ rất thú vị.Tôi muốn so sánh chi phí của từng trườngđểxác định xemtrường nào được ưu đãi

Tôiđã đến nơilưu giữtập trung các sốliệu này, đó làBộGiáo dục của bang ởBoston.Tôilịch sựnóivớitừng người mà tôiđượcgiớithiệu đến: “Tôi muốn xemngân quỹnămngoáicủa trường” Lúc nào người ta cũng hỏitôi hai câu: “Ông đại diện cho ai?” và “Tại saoông cần những thông tin này?”

Tôithành thật trảlờirằng tôiđạidiện cho chính tôivà rằng việc tôicần những thôngtin này

để làm gì tuỳ thuộc vào điều tôi sẽ khám phá ra Chẳng ai hài lòng với câu trả lời của tôi.Cuối cùng, trợlý thứ trưởng bộ giáo dục bang gợi ý tôiviết đơn yêu cầu gửi lên ngài bộtrưởng và ông ta sẽ xem xétvào lúc thích hợp Rõ ràng làmột kiểu từchốicũ rích

Tôi đã biết trước kiểu từchốinày và học cách giữbìnhtĩnh.Việc tôi đại diệncho ai và tôisẽlàm gì với những thông tin đó chẳng liên quan gì đến yêucầu của tôi.Luật mớicủaMassachusetts đã trao cho tôi- trên thực tế là cho tất cảmọi người- quyền được xemxét vàsao chép bất kỳ tài liệu nào của chính quyền bang khitác nghiệp (trừmộtsốngoạilệcóthểhiểu được, chẳng hạn như hồ sơ thi hành luật)

Tôiđãviết thư cho ngài bộtrưởng, trích dẫn luật và yêu cầu được xem những tàiliệu đótrong vòng 2 tuần Đến ngày hẹn, một nhân viên dẫn tôivào phòng họp của bộvà đưa chotôinhững tàiliệu tôicần mà không hỏicâu nào Tôicho rằng đó là cuộc chạmtrán đầu tiêngiữa một cơ quan cấp bang luôn che đậy vớiluậtcông khai hồsơcủa Massachusetts.ỞMassachusettsgiờ đây không cònaibịyêu cầu phảichứng minh tạisao muốn biết nộidungcủa các hồsơ Họcó quyền được biết

Ngày nay, tất cả các bang đều có đạo luật về quyền-được-biết Những luật này bao gồm

3 yếu tố chính: thừa nhận quyền của dân chúng được tiếp cậnhồsơcủa Chính phủ, buộcnhững quan chức Chính phủnào muốn giấu thông tin phải có trách nhiệmgiải thích.; thựcthiquyền này ở tòa; và miễn công khai một số thông tin nhất định, chẳng hạn như bản thống

kê thuế

Lời nóiđầu của luậtvềquyền-được-biếtởbang California đã thểhiện được tinh thần dânchủ làmnền tảng cho luật này: “Khiban hành chương này,Cơquan lập pháp nhận thấy vàtuyên bố rằng các ủy ban, ban, hộiđồng và các cơquan công quyền khác của bangtồn tạilàđểhỗtrợ công việc của dân chúng Luật nhằmbảo đảmmọihoạt động cũng như các cuộcthảo luận của những cơ quan này phải được tiến hành công khai

“Ngườidân của bang không giao chủquyền của họcho các cơquan phục vụhọ ủy quyềnkhông có nghĩa là ngườidân trao cho các công chứcquyền quyết định điều gìngườidân nênbiết và điều gì không nên biết Ngườidân yêu cầu được thông tin đểhọcóthểtiếp tục duy trìquyền kiểm soát đối với những công cụmà họ đã tạo ra”.

Luật vềquyền-được-biết do các cơquan lập pháp bang ban hành luôn đikèm với mộtluật khác nhằmtạo điều kiện cho việc giámsát các hoạt động của Chính phủdễdàng hơn, đó

là luật hội họp công khai.Theo luậtnày bất kỳcơquan Chính phủnào có ban điều hành đềuphải thông báo công khaithờigian và địa điểm họp,, phiên họp phảiđượctiến hành côngkhai, cho người dân thamgia và không được giảiquyết công việc chung (vớimột sốngoạilệ)bên ngoàiphiên họp này Ví dụ:Bộđại học bang Massachusettslà một nhómdo thống đốcbổnhiệm đểđiều hành công tác giáo dục đại học của bang, bị buộc phảicông khaimọi hoạtđộng theo luật hội họp công khai của Massachusetts

Luật hồsơcông khai và hộihọp công khai đã tạo ra sựkhác biệt đáng kinh ngạc trongcách làm việc của cácphóng viên và quan chức Chính phủ Như một biên tập viên củatờArkansas Gazette nói: “Tháiđộcủa các phóng viên và các quan chức Chính phủđã thayđổi Ban giám hiệu các trường học vốn chưa bao giờcông khaihoạt động của họthì giờđâykhôngchỉthông báo về lịch họp của mình mà còn chuẩn bị cả bàn,ghếcho giới báo chí Cácthành phố nhỏ cũng như thành phốlớn, có khichưa được yêu cầu đã công khaicác cuộchọpchogiớibáo chí tham gia Nhiều phóng viên đã sao chép các vănbản luật và mang theongười Tính chiến đấu của họ mạnh hơn trước đây nhiều Khi Cục kiểm soát Đồ uống Cócồn rời trụ sở chính và trốn trong văn phòng riêng của một thành viên đểtiến hành côngviệc, báo chí đã tiến đến văn phòng này và yêu cầu họphảiđược thamgia Chỉvừa mớituầntrước, ủy ban bất động sản bangvà ban bất động sảntưnhânđãtìmcách tổchức họpkíndướivỏbọc ủybanbất động sảnbangđếnlàm khách của ban bất động sản tưnhân, tuy nhiêncác phóng viên đã gây áp lực và họphảitiếp nhận cho các phóng viên tham dự”

Chính phủliên bang không thểtách rời trào lưu công khaihồsơvà các cuộc hộihọp củachính quyền trên toàn quốc Bịbáo chí và cácnhómnhư Liên đoàn các quyền Tựdo DânsựMỹthúc ép, Quốc hộiđã tiến hành một sốphiên điều trần vềvấn đềnày trong hơn11 năm.Không một quan chức hành chính nào ủng hộđềxuất vềluật quyền-được-biết, vìcho đó làmốiđe doạđối với đặc quyền hành pháp

Tuy nhiên, tháng 7/1966, Quốc hộiđã thông qua Đạo luật Tựdo Thông tin Luật này đã

áp dụng nguyên tắc quyền-được-biết đốivớicác hồsơliên bang Ngườita nóiTổng thốngLyndon Johnson đã miễn cưỡng ký luật này Tám năm sau, đạo luật này được sửa đổi chohiệu quả hơn Cùng năm đó, một luật khác, Luật về Quyền riêng tư đã được ban hành năm

1974 Luật này trao cho các cá nhân quyền tiếp cập các thông tin lưu giữ trong hồsơ liênbang Năm 1976, Quốc hội đã thông qua Đạo luật Sunshine và Tổng thống Gerald Ford đã

ký ban hành Đạo luật này, tương đương với luật hội họp công khai của các bang

FOIA quy định rằng “bất kỳai” cũng có quyền tiếp cận hồsơcủa các cơquan thuộc nhánhhành pháp của Chính phủ liên bang, và quyền này có thể được thi hành tại tòa án Đạo luậtnày không áp dụng đốivới những hồ sơ được Quốc hội Hoa Kỳ, các tòa án liên bang, nhânviên hành chính của tổng thống tại Nhà trắng lưu giữ Có một đạo luật khác với những quyđịnh nghiêm ngặt hơn, điều chỉnh việc tiếp cận loại hồ sơ này

Theo FOIA,đểcó được thông tin từChính phủliên bang, bất kỳngườinào -phóng viên,công dân, hay ngườinước ngoàiđều phảinộp đơn yêu cầu, nêu thông tin cần biết và gửiđơn

đó cho nhân viên FOIA của cơquan lưu giữhồsơđó Người ta có thểyêu cầu xem xét hoặcnhận bản saohồsơ Cơquan lưu giữhồsơcó thểthu một khoản phí hợp lý cho việc sao chép

và tìm kiếm Cơquan này có 10 ngàyđểcung cấp hồsơđược yêu cầu hoặc đểtuyênbốtừchốicung cấp hồ sơ theo các trường hợp miễn trừ quy định trong FOIA

Một sốloạithôngtin nhất định được giữkín; Những loạithông tin này là an ninh quốcgia, bíquyết kinh doanh và những thông tin thương mại bí mật, bản ghi nhớ của cơ quan nộivụ,

các hồ sơxâm phạmquyền riêng tư của mộingười,kếtquảđiều trathihành luật và nhữngthông tin được miễn trừtrong các luật trước (vídụ: thông tintrong các bản thống kê thuế).Nếu yêu cầu thông tin bịtừchối, trước hết người ta có thểkhiếu nại lên cơquan lưu giữthông tin để xem xét lạivà cuốicùng là đưa ra tòa án liên bang Chính phủchịu tráchnhiệmchứng minh rằng thông tin được yêu cầu thực sựlà loạithông tin được miễn trừ.Tuy nhiên, trong lịch sử của FOIA, nhiều quan chức Chính phủ đã giải thích đạo luật hếtsức hạn hẹp khiến những ngườiyêu cầu thông tin phảitìmđến tòa án đểlàm sáng tỏ.Tạitòa

đã diễn ra nhiều vụ kiện xung quanh lý do dẫn đến khoản phí hợp lý để trảcho việc tìm

tờRockyMountainNewsởDenver,Colorado đã bị BộNăng lượng Hoa Kỳnóirằng tờbáo của

bà taphải trả1 triệu đô-la chiphí tìm kiếm vàsao chép hồsơ vềviệc đilạicủa ngàicựuBộtrưởng Năng lượng Các cơquan thường lấy lý do là khốilượng các yêu cầu củaFOIAquánhiều nên không thểđáp ứng trong thời hạn 10 ngày vàtòa án rất miễn cưỡng khiyêu cầucác cơ quan này phảituân thủ luật Ngoài những vấn đề thủ tục, rất nhiều vụ kiện liên quanđến nội dung thực chất cácvấn đề Trên thực tế, điều gì cấu thành một hồ sơ công khai?Đạo luật vềQuyền riêng tư 1974 ảnh hưởng đến Đạo luật Tựdo Thông tinnhư thếnào? Điều

gì chiếm ưu thếhơn -hệthống phân loạian ninh của tổng thống theođó các văn bản nhấtđịnh được đánh dấu “mật” hoặc “tuyệt mật”, hay là FOIA? Những câu hỏinày đã dẫn đếnviệc tập hợp luật án lệvềFOIA Hàng năm, BộTưpháp Hoa Kỳxuất bản một danh mục cácvụkiện phục vụcho độingũcác luật sưFOIA Danh mục gần đây nhất gồm371 trang tríchdẫn, cộng thêm260trang hướng dẫn chú giải vềlịch sửpháp lý của FOIA

Kết quảcuốicùng là nhiều nhà báo đã tránh vậndụng các thủ tục FOIA.Mộtphóngviênđiều tra tạiFresno (California) Bee nóirằng: “Nhìn chung, tôi tránh vận dụng FOIA bằngmọigiá Tôi không thểmất cả đời chờ đợithông tin đến qua FOIA”

Bất kỳphóng viên nào cho rằng yêu cầu FOIA của họkhông được giảiquyếtthích đángđều có thểtìm kiếm sựtrợgiúp từTrung tâm Dịch vụTựdo thông tin ởWashington Đây làmộtdựán của Ủy ban vìTựdo Báo chí của các Phóng viên nhằmgiámsát việc Chínhphủthuân thủFOIA và hướng dẫn các phóng viên những thủtục FOIA Các hiệphội báo chíởmỗibang cũng giám sát việc tuân thủluật hồ sơ công khai và hội họp công khai của chínhquyền bang và địa phương

“Nhiều ngườikhông sửsụng FOIA thường xuyên như họđáng lẽnên làmvìcho rằng đạoluật này quá phức tạp và tốn thờigian”,Giámđốc trung tâmRebecca Daugherty nói “Và đó làđiều xấu hổ Có nhiều chuyện kinh khủng xảy ra từviệc sửdụng FOIA và chúng tôibiết cònnhiều chuyện khác cũng đang chờ để đượcviết ra”

Một chuyện nhưvậy đã đượcđăng trên tờHiến pháp, mộttờbáohàng đầuởAtlanta,Georgia năm 1989 Người ta cho rằng ngân hàng địa phương đã không chonhững người da đen vay tiền đểmua nhà trong khu dađen-một hình thức phânbiệt chủngtộc bịluật liên bang cấm Nhưng làmthếnào đểchứng minh điều đó? Hỏicác nhân viên ngânhàng sẽchỉthu được một câu trả lờilịch sựnhưng vô thưởng vô phạt, đạiloạinhư “Tôiđảmbảochính sách cho vay của ngân hàng chúng tôiphù hợp với luật” Thực vậy,hồsơcủa họkhôngmang đến cho chúng ta câu trả lời ngay cả khi các nhân viên ngân hàng tình nguyện tìmhiểu vấn đề

Tuy nhiên vẫn còn một nguồn thông tin chưa được khai thác Theo luật liên bang, cácngân hàng phảibáo cáo vềnhững khoản vay mua nhà với Hộiđồng Kiểmtra Các cơquan Tàichính Liên bang Đến đây, chúng ta cóthểtiếp cận được hồsơliên bang vềcác khoản vayngân hàng để mua nhà ởAtlanta theo các quy định FOIA

Tờ Hiến pháp đã gửi đơn yêu cầu FOIA để có các số liệu và đã nhận được bảy bản saolưu máy tính, liệt kê 109.000 khoản vay mua bất động sản ở Atlanta trong 6 năm trước đó

Tờ báo sau đó đã sửdụng máy tính ghép các sốliệu này vớithống kê điều tra dân sốvùng cóghithành phần chủng tộc củadâncư Kết quảkhiến Atlanta, một bang vốn tựhào vềcác

mốiquan hệchủng tộc, phải giật mình: Người da trắng được nhận khoản vaymua nhà từcácngân hàng Atlanta nhiều gấp năm lần những người da đen có cùng thu nhập.

“Những con sốmà cácbạn có là vớvẩn”, Giámđốc mộtngân hàng đứng đầu Atlantanói

“Những con sốđó là không thểtin được Các Giám đốc ngân hàng Atlanta phân biệtđốixửvới thành phố trung tâm nhưng không phảilà cốý”

Sau nhiều tháng thảo luận công khaivề “tự do, thẳng thắn và cởimở”, các ngân hàngAtlanta đã xemlại tình hình cho vay và cam kết cho vay hàng triệu đô-la thế chấp mua nhàtrong khu người da đen Và TờHiến Pháp đã giành được Giảithưởng Pulitzer, một trongnhững giảithưởng báo chí cao nhất của Mỹvìđã vận dụng một cách sáng tạo luật quyền-được-biết

Richard A Bumstead là nhà báo thường trú tạiWashington của Chương trình Thông tinQuốc tế,Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ

BIÊN TẬP TỜ WASHINGTON POST Marilynne Rudick

Phòng làmviệc bao bọc bởinhững bức tường bằng kính của Leonard Downie trongphòng tin tức của tờ Washington Post là một nơithuận lợiđểxemxét hoạt động của tờbáonày Downie nói rằng, trong sự nghiệp hơn 30 năm của mình tại tờWashington Post, ông đãchứng kiến công việc của các nhà báo ngày càng khó khăn hơn và mang tính chuyên sâuhơn khi mà tin tức ngày càng trở nên phức tạp hơn

Tuy nhiên, Downie, ngườibịcuốn hút bởinghềlàmbáo kểtừkhiông còn là mộtđứatrẻđigiao báo tạiCleveland,bang Ohio, nơiông sinh ra vào năm 1942, lạinghĩrằng phầnthưởng của nghềnày làvôsong Đốivới ông, thách thức lớn nhấtlà việc “làmchotờWashington Post ngày càng tốt hơn, nămnày qua nămkhác, và tiếp tục làm chonó tốt hơnnữa vào nămsau so với nămtrước”

Những nămtháng của ông tạitờ Washington Post -với vaitrò là phóng viên phụtrách khuvực đô thị, làm các phóng sự điều tra, biên tập các tin tức về đô thịvà trong nước, là trưởngban biên tập giámsát việc phát hành tin tức hàng ngày và là phóng viên thường trú tạiLuânĐôn, đã giúp ông có một cách nhìn vững chắc vềvai trò của nền báo chí Hoa Kỳ Downie,ngườitrởthành Trưởngban biên tập của tờWashington Post vào năm 1991 cũngnóirằng,vềcơbản,báochí Hoa Kỳdựa trên cơsởđịa phương hơn là quốc gia Mỗitờbáo “cóbản sắc riêng nhất định phù hợp nhất với cộng đồng của mình Nếu bạn đi từ thành phốnày đến thành phố khác, bạn sẽ thấy các tờ báo rất khác nhau”

Downie đã mô tả800.000 độc giảhàng ngày và 1,1triệu độc giảvào ngày Chủnhật của tờWashington Post là “những ngườiđược giáo dục tốt nhất và những ngườiquan tâm nhất tớitin tức của đất nước” Trong khitờ Washington Post, là tờbáo hàng đầu tạithủđô được cácnhân viên và công chức chính quyền khắp nơi trên thếgiới đọc, ông nhấn mạnh, vềcơbản,

nó vẫn là một tờ báo địa phương

“Độingũnhân viên lớn nhất của tờ Washington Post vẫn là các phóng viên và biên tậpviên địa phương và nguồn tài chính cơ bản của tờ báo vẫn là quảng cáo địa phương”.Trong khichủnghĩa địa phương có vaitrò quan trọng,Downie nóitớiĐiều bổsung sửađổithứ nhất của Hiến pháp bảo đảmquyền tựdo ngôn luận và sựđộc lập của báo chínhưlànền tảng của nền báo chí Hoa Kỳ

Downie nói: “Điều đó có nghĩa là chính phủ không baogiờ có thể kiểm soát hoặc gâyảnhhưởng lên báo chí” Bắt nguồn từ đó “là truyền thống luật pháp hạn chế sự kiểm soát cáclợi ích cá nhân đốivớiviệc liệu họcó chọn mua quảng cáohay không” Do đó, “tấtcảnhữngcâu chuyện của chúng tôihoàn chỉnh tớimức cao nhất, gần như là chính toànbộcâu chuyện Chúng tôimuốn mình công bằng, chínhxác và đầy đủ”, ông nói

Báo chí Hoa Kỳ cố gắng tớimức cao nhất để tách bạch giữa sự kiện thực tếvà ý kiếnbình luận “Ý kiến của mộtphóng viên không nên xuất hiện trong câu chuyện”, Downie giảithích, “những gì mà một phóng viên có thểđóng góp vào câu chuyện chính là kinhnghiệmchuyên môn và khả năng phân tích Rất nhiều phóng viên của chúng tôitrởthành

chuyên gia trong các lĩnh vực mà độc giảcần sựgiúp đỡ,cho dù đó là chính phủhay chínhtrị, hay kinh tếhoặc năng lượng hạt nhân”.

“Điều đó khác vớiviệc đưa ý kiến cá nhân của phóng viên được đưa vào trong câuchuyện”, Downie nói “Tờbáo của chúng tôicó một phần riêng–trang bình luận và trangphản biện với trang bình luận bao gồmcác ý kiến của các cá nhân có ký tên ởdưới”.Downie không tin rằng sức mạnh của báo chí lạiđược mởrộng sang lĩnh vực tạo ra,chứkhông chỉlà đưa tin -một ý kiến bịmột số nhà phê bình truyền thông phản đối

Ông thừa nhận: “cái mà chúng tôi có thểsáng tạo chính là sự ưu tiên, bởivì chúng tôi chỉ

có các nguồn lực hữu hạn Và việc chúng tôilựa chọn nên đưa vào tờ báo của mình nhữngtin gì, xét về khía cạnh nào đó là việc tạo sự ưu tiên”

Nhưng vượt lên trên cảviệc đưa tin, Downie cho rằng: “báo chí thường theo sauthịhiếucủa công chúng hơn là dựbáo trước” Ông đã dẫn ra mộtví dụrất điển hình vềviệc báo chíđisau công chúng: câu chuyệnvềnhững chiếc chiếc lọmỹphẩmkiểu phun nén vào giữanhững năm 1970

Ông nói: “Một nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng các hóa chất trong các lọ này đã gây hạicho tầng ozone, vàchúng tôi cũng đã viết một sốbàivềviệcnày Tuy nhiên đã không có mộtaitrong ngành truyền thông thamgia tích cực vào sựkiện này và do đó đã không có cácbàibình luận hoặc nhiều bàitrên các trang nhất về câu chuyện này”

Ông tiếp tục: “Tuy nhiên, trong cảnước, ngườidân đã ngừng việc mua các lọphun này.Chỉ với những thông tin đó thôi… người dân Mỹ… đã quyếtđịnh rằng họkhông muốn gặprủiro và đã ngừng mua sản phẩm này”

“Đôikhi, trong khiđitheo công chúng, báo chí cóvẻnhưlà có tác độngmạnh hơn là thựctếnó có thể”, Downie nói: “Có vẻnhư là chúng tôicó ảnh hưởng mạnh mẽbởivìchúng tôiđanglướt trên đỉnh sóngcủa sựquan tâmcủa công chúngvà có vẻnhư là các phương tiện truyềnthông đang đitiên phong vềnhững vấn đềmà chúng tôichỉđang phản ánh Hoặc đôikhi, mộtcâu chuyện tựnó có tác động mạnh tới mức mà nó hoàn toàn lôicuốn công chúng Hoa Kỳ

và tạo ra một ảo tưởng về quyền lực của các phương tiện truyền thông”

Tuy nhiên, Downie cũng cho rằng: “Quyền lực của chúng tôi làở chỗ tìmra sự thật”

Trong sốnhững sựthật mà báo chí tìmkiếmlà vềchính phủ Một sốngười nhìn nhận báochí như là đốithủcủa chínhphủ, songDownie lạicoinghềlàmbáo là việc làmcho chínhphủphải chịu trách nhiệm trước cửtri

“Điều này cónghĩa là chúng ta không nên đồng loã với chính phủ,song cũng không cónghĩa là chúng ta phảichiến đấu chống lạinó”, ông nói “Bạn phảilàmcho chính phủcótráchnhiệm Và nếu tất cảnhững gì chúng ta có là một chính phủtốt, thì việc của chúng ta là viếtnhững câu chuyện vềmột chính phủtốt Nhưng nếu cóvấn đềvà cảnhững thànhcôngnữa, thìnhiệmvụ của chúng ta là đưa tin về cả haithứ đó”

Có ngườicho rằng báo chí đã điquá xa trong việc đào bớithông tin, song Downie bìnhluận: “Nếu bạn tìmhiểu kỹlưỡng tình cảm này, bạn sẽthấy rằng mọingười bực mình vìmộttrong hai lý do: báo chí đã phơi bày những tin tức một cách thô thiển về những ngườihoặc những điều mà họ quan tâm, hoặc những câu chuyện điều tra đã đi quá xavào sựriêng tư của những người dân bình thường và độc giảcảmthấy cá nhân bịxâm phạm.Nhưngnếu bạn lạihỏicũng chính những người đã cảmthấy bịxâm phạm bởi những câu chuyện nàyrằng họ có muốn có thêm các thông tin điều tra không, họ sẽluôn trảlời rằng có”

Downie cũng nhận thức đượctrách nhiệmđicùng vớinhững phóng sựđiều tra Ôngnói:“Bạn phải luôn cân bằng giữa quyền được biếtvà quyền riêng tư của công chúng”.TạitờWashington Post, mỗicâu chuyện nhậy cảmđược đánh giá một cách độclập trướckhi đưa ra quyết định xuất bản Trong sốcác vấn đềcần cân nhắc có việcxemxét liệu câuchuyện có mang tính phỉ báng hay làm mất uy tín một ai đó không

Downie nói: “Bạn phảichắc chắn rằng câu chuyện củabạn là công bằng và chính xácnhất, nếu không, bạn phảitiếp tục làm việc cho đến khi đượcnhư vậy.Có thểđôikhibạn

không bao giờ hàilòng với tiêu chuẩn đó và bạn không bao giờxuất bản nó”.

Một cân nhắc nữalà liệu câu chuyện có thểlàmtổn hạilợiích quốc gia hay không TờWashington Post cũng xemxét liệu một câu chuyện có gây hạiđốivớimột cá nhân khôngnữa Do đó, tờ báo sẽ không bao giờviếtvềmột vụ bắt cócđang diễn ra

Downie thừa nhận rằng đôikhimộtquyết định xuất bản gây ra những hậuquảnghiêmtrọng Ông dẫn ra một câu chuyện in trên tờWashington Post về những cáobuộc vềviệc làm sai tráitại văn phòng quốc hội Khicâu chuyện được đăng trên trang nhất,mộtnhân viên tạiQuốc hội– tâm điểm của câu chuyện, đã tựvẫn

Downie thừa nhận: “Chúngtôicảmthấy thật tồitệ, nhưng chúngtôikhông hềnghĩđến việcngười này có thể tựvẫn và chúng tôi đã không có cách nào để ngăn chặn vụ tự tử này”.Downie tin rằng có một sốngườiđã làngườicủa công chúng tớimức mà họhầunhư không

có quyền riêng tư, chẳng hạn như các thẩmphán của Tòa án Tốicao “trong sốkhoảng hơnmột chục người nắmcác vịtrí quyền lực nhất trong nước”

Một vàinămtrước đây, có một vụviệc gây ồn ào dưluận khimột tờbáo đã cho in danhsách những cuốn băng video mà một nhân vật được đềcửvào Tòa án Tốicao thuê.TờWashington Post đã không cho in danh sách này

“Trong trường hợp cụthểnày, tôikhông thấy có sựliên quan nào đến những thôngtin đó”,Downie nói, song ôngcũng bảo vệquyền của các phóng viên được tìmkiếmloạithông tin này.Nghề làm báo là việc tìm kiếmthông tin và trách nhiệm của người nắm giữ thông tin làquyết định liệu có tiếtlộ các thông tin đó không, ông nhấn mạnh

“Ở đất nước này, nếu bạn đã thềvới tư cách là một nhân viên của chính phủ liên bangtrong việc bảo vệcác bí mậtquốc gia và nếu bạn tiếtlộ một bí mật quốc gia thực sựcho giớitruyền thông, và họcông khainó, ngườibịtrừng phạt sẽlà người tiết lộbímậtchứkhông phảigiớitruyền thông”

Buộc giới truyền thông phảichịu trách nhiệm, Downie nói, sẽ “đe doạ quyền tự do báo chí” Tuy nhiên, báo giớiđã tiến hành công việc của mình như thếnào khicó được vịtrí đặcquyền này? Downie bình luận: “Có rất nhiều tờ báo tốt ở đất nước này, và rất nhiều tờ báotầm thường, và thật không may cũng có rấtnhiều tờbáo tồinữa vìnhững tờbáo này đãkhông cung cấp nhiều thông tin cho độc giảcủa mình Báo giới luôn cóthể làm được tốthơn”

Đểlàm đượctốthơn, Downie nói, bao gồmviệc làmcho thông tin trởnên dễtiếp cậnvàdễhiểu hơn

“Độc giả của chúng tôilà những người rất bận rộnvới rất nhiều việc phải làm nên phảicạnh tranh mớidành được thờigian của họ” Do đó, “thậmchí ngay cảvớinhững câu chuyệnquan trọng nhất, bạn vẫn muốn tìmnhững cách hấp dẫn đểkểchúng và do đó thu hút đượcsựchú ýcủa độc giả”

Một trong sốnhững đốithủcạnh tranh dành sựchú ý của độc giảlà truyền hình Ông nói,báo chí Hoa Kỳcạnh tranh với truyền hình trong các câu chuyện có tầm cỡquốc gia - vềtổngthống, quốc phòng –và về cảnh sát địa phương hay các vụcháy

“Nhưng có rất nhiều thứkhác không được truyền hình đưa tin bởivì chúng khôngthểtruyền được từ xa.Tương tựnhư vậy,truyền hình cũng hiếm khicóthểđềcập sâu sắcnhưbáo chí có thểlàm Vì vậy,mọingườixem được một tin gìđó trên truyền hình và thựcsựquan tâm, họsẽ muốn đọc thêmvề các tin tức đó trong các tờ báo của ngày hôm sau”

“Có ngườinghĩrằng truyền hìnhsẽlàmcho báo chí trởnên lỗithời, song thựcsựthì nó đãlàm thay đổibản chất của báochí Báo chí có thểcung cấp thêmnhững thông tin mà truyềnhình không thể”

Downie nhìn nhận tính chuyên sâu ngày càng tăng là một sự thay đổi nữa đang diễn ratại các tờ báo Trên thực tế, rất nhiều các tờ nhật báo là các tờ báo chuyên sâu – tin tứctrong nước, tin địa phương, thểthao, giải trí, kinh doanh và sức khoẻ, tất cả đều được thểhiện trong một tờ báo

“TờWashington Post là một tờbáo quá lớn đểngườita có thểđọc hàng ngày… thay vào

đó, chúng tôi biết rằng những ngườikhác nhau đọc những phần khác nhau của tờ báo tuỳtheo quan tâm riêng của họ”

Sựchuyên sâu ngày càng tăng này đangthay đổicông việc của ngườiphóng viên TờWashington Post có một bác sỹ phụ trách chuyên mục sức khoẻvà một luật sư phụ tráchchuyên mục tư pháp Downie nhận xét, bây giờkhông còn là thờiđiểm mà một phóng viên

có đủthông minh vàtinh tường đểviết vềmọi vấn đề.Càng ngày, người phóng viên càngphảiđivào một lĩnh vực chuyên sâu

Nhìn tổng thể, nghềlàmbáo đã trởnên khó khăn hơn và ngành kinh doanh tin tức cũngtrởnên phức tạp hơn

Marilynne Rudicklà một cây bút tự do tạiWashington Post BÁO CHÍ TỈNH LẺ DeniseHyland

Năm 1986, ngay sau khiBrenda Tallman đảmtrách công tác xuấtbản cho tờPlattsurghPressRepublican tạimiềnđông bắc tiểu bang NewYork, bàđã lĩnh hội đượcmộtbài học quantrọng về quy trình làm báo “tỉnh lẻ” ở Mỹ

“Bạn phảinhớrằng ngườimà bạn nóitớicó thểcó quan hệvớingườiđang nghe bạn nói”, bàđưa ra ý kiến với một nụ cười nhẹ nhàng

Việc hiểu bản chất conngườilà tốicần thiết cho sựtồn tạivà phát triển của các tờbáotạicác thành phốnhỏởMỹ Qua đôimắt của những ngườilàmbáo tỉnh lẻ, những kiến thiếtvĩđạicủa Hiến pháp Mỹvềbảo vệquyền tựdobáo chí dường như cũng bớtđi tầm quan trọngkhiđược nhìn nhận cùng với cácmối quan hệlâu đờivà gắn bó ởmột vùng như Plattsburgh

Bà Tallman, người đã hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh báo chí trong suốtcảgiaiđoạn trưởng thành của cuộc đờilà một nhàbảo vệquyềntựdo báo chí mạnh mẽ.Kểtừkhiđến Plattsburgh, bà đã vàilần phải chống lại áp lực cộng đồng để bảo đảm cho việcđưa tin được đầy đủ, công bằng và chính xác

Tuy nhiên, tại một thành phốnhỏnhư Plattsburgh với dân số26.000 người, ngườitakhông cần phảilớn tiếng thuật lạinhững bảo đảmcủa Hiến pháp vềtựdo báo chí.BàTallmancho rằng có thểtính đến các vấn đềnhạy cảmvàcác mốiquan hệgắn bó của những thànhphốnhỏmà không tổn hại đến quyền xuất bản tự do của báo chí

“Vaitrò của chúng tôivớitư cách một tờbáo nhỏlà nâng cao nhận thức của mọingườivềnhững sựkiện và diễn biến xung quanh mình”, Tallman giảithích trong một cuộc phỏng vấntại nhà in hiện đạicủa tờbáo nằmởtrung tâmthành phố Cấu trúc nhân khẩutạiPlattsburghtrong hàng thế hệ qua là tương đốiổn định

Một tỷ lệlớn dân số của thành phố làmviệc cho các ngành thuộc chính phủ như hệ thốngnhà tù, hải quan và biên phòng (Plattsburgh nằmcách biên giới Mỹ-Canađa khoảng 45 km)

“Mọingườiởđây đihọccùng nhau; họbiết hết thóihư tật xấu của nhau; họnhớcảđiểmtrượtmôn toán từhồihọc cấp hai”, bà Tallman tiếp tục giải thích.“Tất nhiên chúng tôi quan tâmđếnđộc giảvà cộng đồng dân cư mà chúng tôi phục vụ, cũng như cấu tạo thành phần dân cư ởđây Do vậy, chúng tôilàmnhững việc mà các tờbáo khác không làm Sẽlà quan trọng nếuaiđó giành được một giảithưởng và chúng tôilàmnhiều tin vềcác hoạt động của cộng đồng

Đó là mục tiêu của chúng tôi”

TờPress-Republican có sốlượng phát hành là 23.000trong một khu vực gồmba hạt, xếphạng cùng với hàng trăm tờ nhật báo nhỏ khác ở Mỹ Do có số lượng công chúng nhỏ, cụthể và quen thuộc hơn rất nhiều, các cơquan truyền thông tạinhững thành phốnhỏnhư cácđàiphát thanh, truyền hình và báo địaphương phảisửdụng phương pháp tiếp cận thông tinkhác với các cơ quan đồng nhiệmtạicác thành phốlớn Việc đưa tin là nhằmđáp ứng nhữngnhu cầu và mong muốn của mộtnhómnhỏcông chúng Do vậy, những sựkiện có thểchỉđángđềcập bằng một hay haidòngtrong cáctờbáo lớn thì lạirất được chú ý ởcác phương tiệntruyền thông địa phương

SốChủnhật đặc trưng củatờPress-Republican, chẳng hạn, đãcó một bàiviết và ảnhvềmột người phụnữđịaphương lên đường đểphục vụQuân đoàn Hòa bình vớinhiệmkỳhainămtại TháiLan; một bàibáo cùng ảnh vềmột bác sĩtrẻtrởvềquê nhà đểhành nghềy; và mộttrang trọn vẹn, vớibốn bức ảnh, vềmột bữa tiệc trao giảithưởng của hiệp hộinhữngngườilính cứu hoả.

Cùng trong sốđó còncó một bàibáo vềcuộc họp củahộiđồng thànhphố, một cuộc phỏngvấn với một công nhân xây dựng tốcáo vềvụrò rỉchất hóa học, thông tin vềmột tainạn máybay gây chết người và vàitrang tin trong nướcvà quốc tế

“Tin tức trong nước và quốc tếcũng có một vàiliên hệnào đóđốivớicuộc sống độc giảcủachúng tôi, nhưng mục tiêu chính của chúng tôilà tin tức địa phương và bình luận vềnhữngtin đó”, bà Tallman nói “Điều đó tạo ra sự phong phú và đa dạng cho tờ báo” Điều luật sửađổithứnhất của Hiến pháp Mỹbảo đảm quyền tựdo báo chí bất chấp mọiphản đối liên quanđến việc đưa tin về người thậtviệc thật Điều hành một tờ báo thành công là sự cân bằngtrong việc mang đến cho độc giảnhững tin tức mà một xã hộitựdo cần biết và những tin tứcmàxã hội đó muốn biết,ngay cảkhi những mục tiêu này mâu thuẫn với nhau

Vớivaitrò là ngườiphụtrách xuất bản, hàng ngày Tallman rà soát lại các trang biên tậptrước khicho điin vàbà có quyền phủquyết đối với các bài này Ngườita đã biết đến việc bà

đã từng đưa ra những câu hỏi hóc búa, nhưng nhìn chung bà cho phép các biên tập viêncủa mình quyền quyết định đốivới các trang tin

“Tôi chưa bao giờ loại bỏmột bàixã luận nào, nhưng tôi đã từng nêu rằng một hay hai từ

gì đó tỏ ra thái quá”, bà nói

TờPress-Republican là một trong 22 tờnhật báothuộc quyềnsởhữu củaCôngty OttawayNewspapers, Inc., mộtcông tycon thuộc tổng công ty DowJones& Company, nhà xuất bảncủa tờWall Street Journalvà 23 tờ nhật báo khác Vớitổng sốphát hành là 2,6 triệu bản,Dow Jones là công ty báo chílớn thứ sáu ở Mỹ

Bà Tallmancó hơn hai mươi nămkinh nghiệm với công ty Ottawa Trong vai tròngườiphụtrách xuất bản, bà theo dõi phòng biên tập, quảng cáo, phát hành và sản xuất cho tờ Press-Republican và chịu trách nhiệmchung vềhoạt động củatờbáo Dướisựlãnh đạocủa bà,tờbáo đã cho ra đời số chủ nhật đầu tiên vào tháng 9 năm 1987

Mặc dù khía cạnh chuyên môn báo chí củacông tácxuất bản thưòng gây sựchúý củacông luận, bà Tallman cho biết mỗi một phòng chuyên tráchđều đóng một vaitrò khôngthểthiếu cho sự thành công của tờ báo

“Tất cảnỗlực của chúng tôisẽxôi hỏng bỏng không nếu thiếu bấtkỳmột trong sốcácbộphận cấu thành này”, bà nói: “Điều khiến tôiyêu thích nhất vềcông việccủa mình làlàmcho mọi người cùng hợp lực với nhau”

Bà Tallman bắt đầu bước vào nghề báo ởtuổi 18 như một nhân viên chế bản

“Ông nộicủa tôi, Benjamin Franklin Holdredge, làchủmột nhà in Ông xuất bản mộttờbáo nhỏ ởvùng Norwich, bang NewYork năm1906, một tờtuầnbáo kiểmsoát vềsốlượngphát hành được gửi đến mọi nhà Tôi nghĩ ông tôi đã đitrước thời đại”, bà Tallman nóivớivẻtự hào rõ rệt

“Tôi từng hết sức thích thú khithấy ông tôi sử dụng máy đánh chữ”

Ông Holdredge mất năm1964,chỉ mộttuần trước khi bà Tallman bắt đầu công việcđầutiên của mình với một tờ báo

“Chúng tôi đã không bao giờ có thể trao đổi ý kiến với nhau”, bà nóivới vẻ tiếc nuối

Bà tiến bộrấtnhanh trong việc bán quảng cáo raovặt Sauđó, là một trong ba nhânviêncủa một tờtuần báo, bà bán quảng cáo, chụp ảnh và lên trang bản khắc, đưa bản khắctớinhà in và rồi nhận báo và đưa đến bưu điện

“Khibạn không sợbịbẩn tay, bạn có thểhọc được nhiều điều bằng cách bắt tay vào côngviệc”, bà nói Năm1971, bà tham gia công việc kinh doanh cho tờ Oneonta (NewYork) DailyStar, một tờbáo kháccủa công tyOttaway Từđó bà Tallmanđược đềbạtlàm phụtrách quảng

cáo rao vặt cho tờ Traverse City (Michigan) Record-Eagle vào năm 1975 và tiếp tục đượcthăng chức trợ lý Giámđốc xuấtbản năm1978 Bà Tallman trởthành Tổng Giámđốc chotờRecord-Eagle, người phụ nữ đầu tiên nắmchức điều hành cấp cao nhất trong công tyOttaway.

Nắmgiữvịtrí cao nhất tạitờPress-Republican năm1986 cũng là sựtiến triển tựnhiên đốivới người đã quá thông thạo với công việc hàng ngày của các tờ báo nhỏ

TờPress-Republican, không giống các phương tiện truyền thông khác ởtrong nước,thường không đềcậpđến các vấn đềto tát như thamnhũng chính trịhay đổbểtàichính Tuynhiên, trung thành với đạo đức nghềnghiệp,bà Tallman đãvững vàng chống lại các ảnhhưởng hay can thiệp từ bên ngoài đối với tòa soạn Ví dụ: năm 1986, một tạp chí tin tứctầm quốc gia đã liệt kê Căn cứ Không quân Plattsburgh như một cơsởmà Chính phủMỹcóthểđóng cửa hoặc sắp xếplạitrong một động tháicắt giảmchi phí quân sự TờPress-Republican đã bắt tay vào việc tìm hiểu tácđộng tiềmẩn của việcđóng cửa căn cứ

“Một sốngườikhông muốn chúng tôinóigì vềkhảnăng đóngcửa đểtránhgây xáo trộn”, bàTallman hồitưởng lại “Họnóiviệc đưa tin sẽgây tâmlý lo sợtrong cộng đồng Nhưng nhữngđộc giả của chúng tôi có quyền biết những gìđang diễn ra và chúng tôi phải cố gắng tìmhiểu vấn đề giúp họ”

Bà nhận được một cú điện thoạitừmột nhà lãnh đạo địa phương có thếlực kiên quyếtđềnghị tờbáo bỏqua toàn bộsự việc Tuy nhiên, bà Tallman đã không hềnao núng và chỉđạocho các biên tập viên và phóng viên dưới quyền mình tiếp tục tiến hành điều tra

Trong khoảng thờigian hainăm, tờbáo của bà đã đăng một vàibàibáo vềkhảnăng đóngcửa căn cứquân sự, một sốbàicòn đăng trên trang nhất.Các bàixã luận của tờbáo phảnđốiviệc đóng cửa căn cứquânsự Khichính phủthông báo danh sách các căn cứquânsựphảiđóng cửa, Plattsburgh đã không nằmtrong danh sách, mặc dù theo lịch trình căncứnày phảiđóng của một vài năm sau đó

Bà nói: “Mọingườicũng muốn chúng tôiđưa tin vềnhững vấn đềphức tạp Chúng tôiluônchú tâm đến những lợitích tốt nhất của cộng đồng địa phương Tất nhiên, chúng tôi sẽkhông thể tồn tạilâu nếu không có sự đồng tâm nhất trí Tuy nhiên, không có nghĩa là chúngtôi sẽ không nói ra những điều mà chúng tôicảm nhận là những ý kiến hay nhất vềcác vấn

đề phức tạp đó”

TờPress-Republican cũng đưa tin kịp thời vềvụba quan chức của hạt chi 7000 đô-la tiềncông quỹcho một chuyến đicông táctới California tương đương với toàn bộchiphíđilạicảnăm được cácnhà hoạch định chính sách của hạt kếbên dựtrù ngân sách.Mộtloạtcác bài viếtđiều tra gồm bốn phần đã dẫn tới bàixã luận nhan đề “Thóichitiêu phungphí”

Bà Tallman cho rằng những người ăn lương nhà nước phảichịu trách nhiệmvới nhândân— thông quacon mắt giámsát của báochí vềmọiviệc họlàmtrong thờigian đươngnhiệm Tuy nhiên, bà cảm thấy những vấn đề này không rõ ràng khixem xétđến đờitư củacác công chức

“Tôinghĩchúng ta nên xem xét sự việc theo đúng bảnchất, đánh giá và rà soát nó”, bàTallman nói, “Tôinghĩviệc theo dõicuộc sống riêng tư của một aiđó sẽlà hợp lý nếu điềuhọđang làm có thểảnh hưởng đến việc thi hành công vụ”

Bà tin rằng những thông tin chính đáng cần phải được đưa ra công luận, bất kể nó liênquan đến ai Chẳng hạn, nếu cậu con traiđang ởtuổi vịthành niên của ngài thịtrưởng bịbắtvìtộiláixe trong khiđang sayrượu và ngàithịtrưởng yêu cầu không đưa tin vềvụviệc này,

“chúng tôisẽ không tuân theo lời đề nghị đó”, bà khẳng định

Bà nóithêm: “Tôi chưa thểhình dung nổiđến một lúc nào đó công chúng sẽkhông muốnchúng tôi đưa những tin tức nhưvậyvềmột người cụthể”

Đôilúc những tờbáo tỉnh lẻnhận thấy họđang phảiđấu tranh đểgiữvững những nguyêntắc nêu trong Điều luật sửa đổi thứ nhất của Hiến pháp mà những đồngsự của họ tại các

thănh phố lớn ít khigặp phải Bă Tallman mô tả một vụ việc cụthểđểminh hoạcho sựkhâcnhau về mức độnhạy cảm giữa mộtcộng đồng nhỏvớimột thănh phốlớnvă sựcầnthiếtphảigiải thích việc âp dụng thực tiễn câcbảo đảm của hiến phâp chonhững công dđnítkhi phải đối mặt với những vấn đề năy.

“Một quân bar văquân ăn địa phương lă địa điểm đầu tiín có namvũcông phục vụgiảitrí.Chúng tôicho đăng mộtbức ảnh trín trang nhất vềsựđâp lại của khâch trong quân, khôngphải của những namvũcông—vă một ngườiđăn ông giận dữđê gọiđiện đến cho chúng tôivănói ông ta sẽkhông đặt bâo của chúng tôinữa vìbứcảnh đó Ông ta cho rằng thông tin năykhông thích hợp cho một tờ bâo gia đình

Tôiđê giảithích rằng nghĩa vụcủa chúng tôilă đểcho độc giảbiết những sựkiện đang diễn

ra trong cộng đồng Chúng tôi đang cho câc bạn biếtvề điều gì đó mớimẻvă điều đó diễn ra

ở đđy Tôi hỏingườiđăn ông đó: “Điều gìsẽxảyra nếu chúng tôikhông đưa tin về việcnăy vẵng lại quyết định đưa gia đình đến ăn tạinhă hăng văo tốihômđó? Bạn thấy đấy,anh ta hiểuđiều tôi nóivă anh ta quyết định không huỷviệc đặt bâo Nhưng trước đó anh đê rất tức giận

vă anh ta không biết trút sựtức giận năy cho ai”

Giống như ngăy căng nhiều tờbâo khâc trín khắp nước Mỹ, tờPress-Republicanmởdịch vụ “Lín tiếng” cho độc giả.Câc độc giảcó thểgọiđến một sốđiện thoạiđặc biệt văbăy tỏý kiến của mình mộtcâch thoải mâi vềsốbâo vừa ra hoặc bất kỳ vấn đềgìlăm họphiềnlòng” Sau đó một thư ký tại tòa soạn sẽchĩp lạinhững ý kiến trín, biín tập độdăivă vănphong văcuối cùng cho đăng nặc danh

“Đôi khimọi người chỉmuốn chỉ kích vă chúng tôimuốn cho họ một cơ hội để thực hiệnđiều đó”, bă Tallman nói: “Nếu họ phải cung cấp tín, dịch vụ năy sẽ không có tâc dụngbởivì trong một văi trường hợp người ta sợ bị trả thù”

Nhằmbảo đảmtính trung lập, bă Tallman chủtrương không có quan hệliín kết vớicâctổchức bín ngoăi “Tôicốgắng duy trì tính trung lập thật cao”, bă nói: “Theo quan điểmcủamột văi ngườitrong cộng đồng, những mốiliín hệnhư vậy sẽảnh hưởng đến tính khâchquan của việc đưa tin”

Nhă bâo, giống như những người khâc, có những niềmtin, giâ trịvă ý kiến riíng Đôi khi

họ bịlôi cuốn vă đưa ý kiến câ nhđn của mìnhvăo băi bâo

Nhưng bă Tallman cho rằng cần phảigâc lại câc quan điểmriíng trướckhiđặt bútviết băi

Bă nói: “Chúng tôiphảicốgắng đểđảmbảo rằng không có định kiến trong câc băibâo Chúngtôi phải lựa chọn từ ngữ rất cẩn thận”

Liệu câc nhă bâo có cứng rắn vă lạnh lùng như những bộ phim Hollywood có xu hướng

mô tảvề họ như vậy không? Bă Tallman không nghĩ như vậy

Bă nói:“Nhìn chung, tôikhông thấy câc nhă bâo lạnh lùng vă tính toân Họlă nhữngngườihiểu biết vă chu đâo, nhưng họ phải thực hiện công việc của mình vă cần phải căngkhâch quan căng tốt,vì có như vậy họmớicó thểmô tảlại thực tế đúng như nó diễn ra”

Vă điều đó, theo bă Tallman, lămột công việc không hề đơn giản

Denise Hyland lă một nhă bâo nghiệp dư tại Rochester, New York

HƯỚNGTỚI ĐỘC GIẢ Marilynne Rudick

Nhìn văo câc giâ sâch bâo, tạp chí ởcâc cửahăngsâch của Mỹ, ngườita có thểdễdăngnhận thấy những thay đổito lớn trong lĩnh vực truyền thông trong hơn 15 nămqua Quy môcâc giâ sâch đê bùng nổvă câc tạp chí xuất bản với sốlượng lớn mă ngườiMỹvẫn thườngđọc đang dần bị thay thế bởi hăng ngăn ấn phẩm nhằm văo những mối quan tđm đặc biệtcủa độc giả

Đốivới những ngườiyíu thích kinh doanh hay đam mí mây tính, câc tạp chí PCvăBytelă những lựa chọn tốt Những ngườikinh doanh tạinhă có thểđặt mua Home PC hayHome Computing Câc nhă quảnlý thì có câc tạp chí Fortune, Success, MoneyhayChiefExecutive, Government Executive, Black Entrepreneurs, v.v

Trong hầu hết mọilĩnh vực nghề nghiệp hay giải trí, người ta đều có thểtìm thấy những

ấn phẩm phù hợp cho mình Không chỉcác tạp chí mà tất cảcác phương tiện truyền thôngkhác như truyền hình, báo chí và bản tin đều tập trung vào những nhóm ngườixem nhấtđịnh

Mườilăm nămtrướcđây,ngành truyền thông Mỹbắtđầuchuyển hướng sang phụcvụnhững mốiquan tâm đặc biệt của khách hàng, vàý tưởng đóđược bắtnguồn từcáccửahàng bán lẻ Theo ông Torie Clark, Phó Chủtịch phụtrách các vấn đềchung củaHiệphộitruyền hình cáp quốc gia (NCTA), thay vì đimua sắm ởcáccửa hàng lớn, ngườiMỹngàycàng thíchvào các cửa hiệu nhỏ, sang trọng, nơi có những loại hàng hóa chuyên dụng vànhững người bán hàng có chuyên môn Xu hướng này lan sang cảlĩnh vực truyền thông,thúc đẩy ngành này dần chuyển sang phục vụ những nhu cầu khác nhau vềthông tin và giảitrí của người Mỹ

Theo ông John Griffin, phụ trách bộ phận tạp chí của Nhà xuất bản Rodale, ấn phẩmthích hợp ra đờinhằmđáp ứngnhữngđòihỏicủa độc giả Kết quảlà một sựbùngnổthông tinvớisựxuất hiện của hàng ngànấn phẩmmới Theo Writer’sDigest, chỉriêng trong năm1992

đã có 700 tạp chí mớiđược tung ra Cácấn phẩm mớinày phần lớn tập trung vàocácchủđềnhưphong cách sống, hướng dẫn làmcha mẹ, chăm sóc sắc đẹp, ẩmthực và kiếntrúc

Tuy nhiên, sự ra đời của Rodale,một trong những nhà xuất bản đitiên phong và thànhcông nhất trong lĩnh vực xuất bản quy mô nhỏvới 10 đầu tạp chí vềcácđềtàinhư lối sống,sức khỏe, chămsóc sắc đẹp , lạikhông xuất phát từnhu cầu thông tin của độc giả, mà từýtưởng của ngườisáng lập côngty, ông J.I Rodale Rodale cho rằng có một điều hết sứcnguyhiểmlà nền nông nghiệp Mỹ dựa quá nhiều vào phân bón hóa học và thuốc trừ sâu Do

đó, để phổ biến rộng rãiý tưởng của mình vềtrồng trọt hữu cơ, năm1942, ông đã choxuấtbản tạp chí Organic Farming and Gardening Tiếp đó, vào năm1950, tạp chí Prevention đã

ra đờivớimục đích hướng dẫn ngườiđọc cách sống khoẻ Theo bà Liz Reap, trợlý phụtráchquảng cáo bộphận tạp chí của Rodale, trong thập kỷ60 và 70 của thếkỷtrước, khimàngườiMỹbắt đầu ưa thích một lối sống tựnhiên và khoẻ mạnh theo như ýtưởng của Rodalethìnhà xuấtbản này đã giành vị trí đứng đầu trong lĩnh vực hướng dẫn cách sống khoẻ Tiếp

đó, Rodale bắt đầu mở rộng sang lĩnh vựcthểthao với các tạp chí nhưBicycling, MountainBike, Runner’sWorld,Back Packervà Scubadiving

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ, ngoài Prevention, Rodale còn cho ra đời các tạp chímới như Men’sHealth, và sau đó là Heart and Soul, nhằm vào mốiquan tâm vềsức khoẻcủangườiMỹ gốc Phi Theo bà Reap, vớikiến thức sâu rộng vềsứckhoẻvà chămsóc sắc đẹp,Rodale nhận thấy thịtrường đang thiếu những ấnphẩmvềcác đềtàinày Chẳng hạn, trongkhicó rất nhiều tạp chí dành chođàn ông như Playboy, Esquire và GQ(Gentlemen’sQuarterly),không một tạp chí nào đềcập đến vấn đềsức khoẻcủa đàn ông Do

đó, dù mớichỉra đờitừnăm1986, số lượng phát hành của tuần báo Men’s Health đã tăng lênnhanh chóng và đạt 1 triệu bản vào năm 1994

Các bản tin cũng không đứng ngoàixu hướng này Trong khitạp chíBackpacker (khách

du lịch balô) của Rodale có khoảng 140.000 độc giảthì mộtbản tin nhắmđến khoảng 1000nhà sản xuất balô Theo lờibà Rebecca Evansthuộc Hiệp hộicác nhà xuất bản bản tin, mộthiệp hộicó 700 nhà xuất bản thành viên, trong đó mỗithành viên xuất bản từ1 đến 60loạibản tin khác nhau, thì hiếmngành công nghiệp nào lạikhông cho ra đờimột loạibản tin.Cứmỗixu hướng mới lại kéo theo sựra đời của một loạtcác bản tin mới Những chủđềnónghổi nhất hiện nay là công nghệtrực tuyến,xa lộthông tin vàcải cách y tế Cũng theo bàEvansthì sựra đời của NAFTA (khu vực mậu dịch tự do Bắc Mỹ) đã dẫn đến sựxuất hiệncủa một loạt các bản tin mới

PhilipsPublishing Internationalrất nhanh chóng bắt kịp các xu hướngmớivàhiện nay lànhà xuấtbản bản tin lớnnhất của Mỹ.Trong hơn 20 năm qua, từmột công tygia đình với 2

bản tin, Philipsđã phát triển thành một đếchếxuất bản vớihơn 60 bản tin các loại ĐượcTomPhilips gây dựng vớisốvốn ít ỏi1000 đô-la, hiện nay Philipscó doanh thu hàng nămlêntới140 triệu đô-la.

Philipstập trung vào các loạibản tin vềsức khoẻvà tàichính Vớiphí đăng ký khoảng 40đến 100 đô-la một năm, hàng tháng độc giảsẽnhậnđược các loạibản tin nhưHealthandHealing, tập trungvào cách chữa bệnh bằng phương pháp tựnhiên vàCardiac Alert,xoay quanh những tiến bộtrong việc nghiên cứu chữa chạy bệnh timvà cách phòng bệnh.Các bản tin tài chính gồm có Straight Talk on Your Money, đưa ra những lờikhuyên thựctếđểgiảiquyết những mốiquan tâm thường ngày vềvấn đề tiền bạc của độc giả

Theo ông Thomas Callahan, trợ lý phụ trách quan hệ cộng đồng của nhà xuất bảnPhilips, khách hàng của công ty là những ngườithường xuyên quan tâmđến sức khoẻvàtình hình tàichính của mình, vàmỗi khi gặp vấn đề rắc rối, họ thường tìm kiếm giải pháp từnhững bản tin này

Dành cho các nhà quản lý, Philipscó các bản tin vềkinh doanh, đềcậpđến mọikhía cạnhcủa các ngành viễn thông, ngân hàng, hàng không, quốc phòng và công nghiệp nănglượng Về viễn thông, công ty có các bản tin nhưMobile Phone News, Satellite News, VideoMarketing và Fiber OpticsNews Trong lĩnh vực ngân hàng cóthểkểtên Banking Automation

và Credit Risk Management Report Ngành công nghiệp hàng không và quân sựcó DefenseDaily, Space Exploration Technology và AirSafety Week.Vềcông nghiệp năng lượng,Philipscung cấp các bản tin như Oil and GasWorldvà Petronomy

Những nhàquảnlý bận rộnthường trảtừ200 đến 800 đô-la đểđăng ký cácbảntin đượcxuất bản hàngtháng hoặc thậmchí hàng ngày Philipscó bản tin Cablefaxđược xuất bảnhàng ngày và chuyển tới người đăng ký bằng công nghệfax

Theo ông Callahan thì các nhà quản lý sẵn sàng trả nhiều tiền cho các bản tin vì chúngcung cấp những thông tin hữu ích một cách rất tiện lợi và dễdàng “Một nhà quản lý tronglĩnh vực sản xuấtsợiquang học không tìmkiếm những thông tincần thiếttừcác phương tiệntruyền thông thông thường.Các khách hàng của chúng tôinhận thông tin một cáchnhanhchóng vàtiếp thu chúng một cách dễdàng Các bản tin của chúng tôidành cho nhữngngườikhông có thờigian tìmkiếm thông tin từnhững bàibáo dàitrong các tạp chí Chúngcung cấp những sựkiện ngắn gọn trong vòng một hoặc nửa trang giấy Chúngchongườiđọcbiết tình hình hiện naycó tác động như thế nào đến công việc kinh doanh của họ”

Ông Callahan cũng cho biết thêmrằng các bảntin hấp dẫn ngườiđọc vì chúng không cóquảng cáo: “Các bản tin không bị những người đăng quảng cáo chi phối”

Bên cạnh tạp chívà bản tin còn các cácloại báo nhằm vào những mối quan tâm đặc biệtcủa độc giả, và là sự kết hợp của hai loại trên Những tờ báo loại này dài khoảng 4 đến 10trang, dài hơn một bản tin và có lịch xuất bản dày hơn một tờtạp chí thông thường Chúngtồn tạiđược nhờ vào cả các nhà quảng cáo lẫn người đăng ký Một số ít các tờ báo loại này

là báo ngành (ví dụtờ Variety là của ngành công nghiệp giảitrí) còn lạihầu hết là theo vùnghay địa phương Hiện nay các loạibáo vềđờisống hàng ngày ở một thành phốhay một vùngnhất định đang dần dần thay thếcác nhật báođịa phương Những tờbáokhác hầu hết thuộclĩnh vực thểthao, thường tập trung vào một môn thểthao cụ thểnhư đua xekhông chuyênhay đểủng hộđội thểthao của địa phương

Ngoàira, sốđầu báo dành cho những ngườikinh doanh địa phương cũng đang dần tănglên, chẳng hạn như tuần báoThe 27 Businesscủa Nhà xuất bản American CityBusinessJournals Sự khác nhau giữa những tờ báo loại này với các tờ báo lớn về kinhdoanh hay chuyên mục kinh doanh trong các tờbáo địa phương là ởđốitượngđộc giả ÔngBob Menaker, chủbút tờ Washington BusinessJournalthuộc Nhà xuất bảnAmerican City nói:

“Chúng tôihướng tới những công ty vừa và nhỏ, đặc biệt là các công ty tư nhân Chúngtôicốgắng đưa những thông tin tương tự như tờWashington Post (nhật báo có số lượngphát hành lớn ởWashington) nhưng theo một cách khác Chúng tôitập trung vào những

thông tin mà Post không thể đăng tải hết như aiký hợp đồng nào, ai vừa được thăng chức,thuyên chuyển công tác hay chuyển chỗlàm Chúng tôitự coi mình là một nguồn thông tinvềcông việc kinh doanh Trong mọibàibáo, chúng tôi đều tự hỏi: “Làm thế nào để giúp đượcđộc giả?”.

Ông Whitney Shaw, Phó Giámđốc Nhà xuất bản American City BusinessJournalschorằng: “Hiện nay, hầu hết các thịtrường chính đều có các tờbáo kinh doanh địa phương.Ngành công nghiệp này ra đời cách đây 15 năm và vẫn đang phát triển không ngừng”.Trong khicung cấp cho độc giảnhững thông tin phù hợp vớinhu cầu của họ, các tờbáonày cũng mang lại cho các nhà quảng cáo một lượng khách hàng lớn và đầy tiềmnăng

“Các nhà quảng cáo thích các tờbáo này” –Shawnói Chẳng hạn, một công ty máytínhchuyên cung cấp các phần mềm quản lý có thể chắc chắn rằng các quảng cáo về sảnphẩm của họsẽ đến tận tay các nhà kinh doanh nhỏ-đốitượng mà họmuốn hướng tới “Cácnhà quảng cáo sẽdễdàng chấp nhận kháiniệmthịtrường trọng tâmhơn là tiếp cận hàng loạt(khiquảng cáo trên một tờ báo với số lượng phát hành lớn) Họ sẽ không còn phải bănkhoăn: “Liệu những khách hàng tiềm năng của tôi có đọc được mẩu quảng cáo này không?Hay tôi đang phải trả tiền để giới thiệu sản phẩm cho hàng ngàn người mà tôi biếtlà họ sẽchẳng mua hàng của tôi?”

Khuynh hướng nhằm vào các nhómkhách hàng riêng biệt không chỉgiớihạn trong lĩnhvực báo viết Các phương tiện truyền thông điện tửkhác, đặcbiệt là truyền hình cáp, đãsửdụng khái niệmchương trình truyền hình có trọng tâm–hay phát sóng hạn chế, đểphânbiệt vớitruyền hình dành cho đạichúng Đốivới truyền hình cáp, sựphát triển của phát sónghạn chếgắn liền với những phát minh công nghệ, ví dụ như công nghệvệ tinh giúp cho việcphát sóng trở nên dễ dàng hơn và tăng số kênh truyền hình trên một hệ thống cáp Cácnhà sản xuất chương trình hối hảlàmviệc đểlấp vào chỗtrống trên những kênh truyền hìnhmớiđược tạo lập Một hệthống cáp hiện đại ngày nay cósức chứa khoảng 40 đến 50 kênhtruyền hình, và trong tương lai,công nghệ mới có thể cho phép 500 kênh thông tin và giảitrítrên một hệthống cáp

Theo ông Torie Clark,trong khicuộc cách mạng công nghệđang diễn ra thì các nhàcungcấp dịch vụtruyền hình cáp cũng nhận thấy rằng “không phải ai cũng thích 10 loại chươngtrình giống nhau nhưng nhiều người thích xem mộtloạichương trình đặc biệt”, chẳng hạnnhưthể thao,ẩm thực, chăm sóc sắc đẹp, hay các vấn đề chung

Vào cuốithập kỷ70 của thếkỷtrước, nhà cung cấp dịch vụtruyền hình cáp đầu tiên đãđưa ra nhómchương trình phimtruyện và thểthao Từđó đến nay, các nhà cung cấp dịchvụđã đáp ứng hầu như mọi yêu cầu của người xem vềcác góichương trình truyềnhình theosởthích Với

30 đô-la một tháng, ngườixem có thểlựa chọn 40 trong số100 chương trình mà nhà cungcấp đưa ra (Số tiền thu được từ các thuê bao đăng ký chiếm 35% tổng doanh thu của nhàcung cấp,

65% còn lại là từ phí dịch vụ quảng cáo) Một gói chương trình truyền hình cáp điển hìnhthường bao gồm các kênh: * ESPN: kênh thểthao tổng hợp, phát sóng các sựkiện thểthaotrực tiếp,tin tức thểthao và các chương trình rèn luyện sức khoẻvà phong cách sống Kênhthể thao thứ hai ESPN-2 hướng tớilớp khán giảtrẻ(từ18 đến 34tuổi), thu hút họvớicác mônthểthao như bóng chày, lướt sóng và nhảy dù

* BET –BlackEntertainment Television:kênh phim truyện, thểthao, cácchương trình vềgiađình, đốithoạitrên truyền hình, thờisựvà thông tin, nhằmvào đốitượng khán giảlà ngườiMỹgốc Phi

* CNN: kênh tin tức 24/24 giờ, bao gồmcảcác chuyên mục phân tích và đốithoạitrêntruyền hình, ngoài ra còn có kênh thứ hai tập trung chủ yếuvào các tin vắn

* C-SPAN 1 và 2: Haikênh truyền hình vềcác vấnđềchung, truyền trực tiếp các phiênhọp của Quốc hội Mỹ cũng như các buổi điều trần và các chương trình liên quan *

LIFETIME: kênh dành riêng cho phụ nữ * MTV: kênh âm nhạc dành cho giới trẻ * SCI FI:kênh phim truyệnvà phim truyền hình giả tưởng * COURT ROOM TV: truyền trực tiếp cácbuổi xửán công khai và các chương trình liên quan

đến pháp luật * A&E –Artsand Entertainment network: giới thiệu vềnghệthuật,nhữngđiều bí ẩn và các sê ri chương trình tiểu sử những người nổi tiếng

Bên cạnh đó còn có hàng loạt các chương trình phimtruyện hấp dẫn, các chương trìnhmua sắm tại nhà qua truyền hình và điện thoại,và các chương trình thể thao của địaphương

Cácdịch vụnày đang phảiđốimặt với sựcạnh tranhgay gắt từphía các nhà sản xuất,những người kêu gọi dành nhiều chỗhơncho các chương trình như golf, chăm sóc sứckhoẻvàsắc đẹp, trò chơi truyền hình, lịch sử, thời trang và làm vườn

Khán giảđã và đang tiếp nhận kháiniệm phát sóng hạn chếmột cách rấthào hứng Tronghai năm1983 và 1984 khimà phát sóng hạn chếđang còn trong thờikỳthainghén, truyền hìnhđại chúng chiếmtới 69% lượng khán giả, trong khitruyền hình cáp chỉ có 3% Đến năm

1993, truyền hình cáp đã thu hút được 30% lượng khán giả, do đó, làm cho lượngngườixem của truyền hình đại chúng giảm còn 53%

Ông Torie Clarkcho rằng, nói chung, những ngườisử dụng dịch vụ truyền hìnhcáp cảmthấy họ đã tiêu tiền đúng chỗ: “Mọingườinghĩrằng nếu chương trình truyền hình đó chính làđiều họ quan tâm, thì số tiền họ bỏ ra là hoàn toàn xứng đáng”

Dù là xuất bản quy mô nhỏhay phát sóng hạn chếthì kháiniệmhướng tớinhững mốiquantâm đặc biệt của ngườixemđã làmthay đổitoàn cảnh ngành truyền thông Mỹ Theo bàWhitney Shaw: “Mọingườicó rất ít thờigian đểtiếp nhận thông tin, vì vậy nếu bạn cungcấpcho khách hàng những thông tin mà họ thực sự quan tâmthì họ sẽ sẵn lòng trả tiền chobạn”

Marilynne Rudicklà nhà báo nghiệp dư làm việctại Washington KHÍA CẠNH KINHDOANH CỦA MỘTTỜ BÁO Peter Hadekel Trong bàibáo trước, chủbút Brenda Tallman đãthảo luận vềnhững chức năng biên tập liên quan đến tờbáo của bà, tờPlattsburgh Press-Republican ởtiểu bang NewYork Khitrảlời phỏng vấn với Peter Hadekel, ngườiphụtráchchuyên mục của tờ Motreal Gazette, bà tập trung xem xét tới khía cạnh kinh doanh của một

tờ báo

Điều hành một tờbáo ởmộtthành phốnhỏởMỹkhông giống như bất kỳmộthoạt động kinhdoanh nào khác Sự cạnh tranh vì đồng tiền của khách hàng là quyết liệtvà những ngườiquản lý phải tìm kiếm những phương thức mới nhằm hạn chếchi phívà tăng doanh thu

Bà Brenda Tallman đã vượt qua những thách thức đó mộtcách thành công Bà đã thựchiện được việc cắt giảmchiphí mà không gây ảnh hưởng đến chất lượng của tờbáo Bêncạnh đó, bà tập trung mạnh mẽvào các lĩnh vực có tiềm năng phát triển như in quảng cáo

và cácấn phẩm đặc biệt, đồng thời cho ra tờ Press-Republican Chủ nhật

Bà Tallman tựhào là việc cắt giảmchiphí đã không làmgiảm“diện tích” mặt báo dành choviệc đưa tin Bà Tallman cho biết “Chúng tôiđều cảmthấy phảitiếp tục đưa ra sản phẩmđãquen thuộc đốivớikhách hàng”

Tất nhiên làcác tờbáo đều thamgia công việc kinh doanh nhằmđemlại lợinhuận cho các

cổ đông Và xét vềmặt lịch sửthì các tờbáo ởcác thành phốnhỏởMỹđều là nhữngcơsởkinhdoanh có lợi nhuận

TờPress-Republican là nhật báo duy nhất tạithành phốPlattsburgh Mặc dù tờbáo nàyphải chịu sựcạnh tranh của haitờbáo kháctrong vòngchu vi của mộtkhu vựcphát hành rộng7.800 km, tờ Press-Republican vẫn chiếm lĩnh thị trường báo địa phương

Vì vậy tờbáo này đã đứng vàohàng ngũcác cơsởkinh doanh tư nhân đạigia của thànhphố với 200 nhân viên biên chếvà hợp đồng và doanh thu hàng năm khoảng 10 triệu đô-la.Một sốtờbáo tạicác thành phốnhỏđã sửdụng ưuthếthượng phong của họtrên thịtrường

để kiếmlờitừcác nhà quảng cáo trong khixemnhẹchấtlượng tin tức Công thức kinh doanh

này mang lại lợinhuận cho một sốtừbáo, ít nhất là vào một thờiđiểmnào đó, nhưng đókhông phải là nguyên tắc của tờ Press-Republican, là phát hành một tờ báo in nhiều màuvàsống động nhấn mạnh nội dung tin địa phương và thể thao.

Bà Tallmannói: “Mụcđích của chúng tôilà phát hành một tờbáohay” Mụctiêu này cũngđược công ty mẹcủa tờPress-Republican là công ty Ottaway Newspapers, Inc chia sẻ.Công ty mẹ này đã hoạt động theo công thức “chất lượng là sản phẩmduy nhất của chúngtôi”, như lờiông Phó chủ tịch điều hành công ty Richard Baker

Việc là một công ty con của một tập đoàn báo chí lớn đã giúp tờPress-Republican phụcvụthị trường hiệu quả hơn Cách đây hơn 20 năm, tờ báo này đã chuyển tớimột nhà máyhiện đạivới các máy in cho phép tạo ra các ấn phẩmmàu chất lượng cao Tờbáo nàyđệtrình ngân sách vốn đầu tưhàng nămlên công ty Ottaway Chẳng hạn, gần đây tờPress-Republican đã được phép chi90.000 đô-la vào việc mua sắmcác thiết bịmớicho phép cắtgọn và gấp trang tờbáo xuống bằng khổ của tạp chí nhằm phục vụ cho các ấn phẩm đặcbiệt

Là chinhánh của Công ty Ottaway không có nghĩa là tờPress-Republican sẽđược cáctờbáo khác trong tập đoàn bao cấp.Tờbáo này phảitựhoạch toán, nghĩa là bàTallman phảitheo dõi sát sao các chiphí Không thểthực hiện điều này mộtcách dễdàngtrong một nềnkinh tếtrì trệ màlạikhông sa thảinhân viên hay giảm quy môcủa tờbáo cảhaiđiều màbàTallman chưa từng làm Hầu hết chi chí của tờ báo là để trảlương, phúc lợi và mua giấybáo

“Chúng tôi đã cố gắng đa dạng hóa các nguồn lực và rất chắt chiu trong chitiêu”, bàTallman nói, “Chúng tôiđã có mộtsốý tưởng sáng tạo, kểcả việc xem xétlại một cách triệtđểviệc muasắm các yếu tốđầu vào và liệu chúng tôiđã chitiêu một cách hợp lý nhất haychưa” Điều này có nghĩa là chúngtôiphảitheo dõichặtchẽmọi thứ, kểcảnhững thứnhưloạisổtay mà công ty mua cho phóng viên

36 phóngviên và biên tập viên của tờPress-Republican nhận lương trung bình 500 đô-lamỗi

tuần vàhưởng mộtkhoản phúc lợi trọn góigồmbảo hiểm y tế và nha khoa và dựtrù lươnghưu Công ty cũng cung cấp các dịch vụ phúc lợi khác như một kế hoạch tầm nhìn baogồm chăm sóc thịlực và một chương trình hỗtrợtư vấn nhân viên vềcác vấn đềcá nhân.Các nhà báo không thuộc vềmộttổchức công đoàn nào cảnhưng11 nhân viên của phòngviết bài, năm nhân viên nhà in và ba nhân viên thuộc trung tâmphát hành chịu sựđiều chỉnhcủa cáchiệpđịnh công đoàn Nỗlực tổchức toàn bộnhân viên của tờbáo vào một tổchứccông đoàn đã không nhận đủ số phiếu cần thiết

Bà Tallman cho rằngquanhệlao độngtạitờbáo là tích cực, mặc dù bà thừa nhận rằng một

số thay đổi do bà đề xuất đã gặp phải sự phản đối “Có rất nhiều thay đổi diễn ra tại nhiềungành và điều đó có thể gây ra lo ngại cho tất cả công nhân viên Ở đây chúng tôi khônglàmviệc gì vộivã Mọingườiđều ý thức được rằng chúng tôiđã cốgắng hết sứcđềgiảiquyếtvấn đềtừng bước một Một trong những việc đó là phải giảithích nhu cầu thay đổi”

Một trong những điểmmạnh của bà Tallman vớivaitrò một ngườiquản lý là khảnăng kiếntạo quan hệvớicông nhân viên của bà “Bà liên kếtvớimọingườirất, rất tốt”, ông RichardBarker thuộc công ty Ottaway nói Dưới sự lãnh đạo của bà Tallman, tờ Press-Republicanthực hiện một phong cách quản lý nhấn mạnh tính tựchủ, theo đócác trưởng phòngđượckhuyến khích chấp nhận rủi ro và tựmình đưa ra quyết định

Bà Tallman nói: “Chúng tôi cho phép tồn tại các ý kiến khác nhau vì chúng tôi cảm thấychúng tôi cần điều đó Mỗimột người đều gắn với quan điểmvà ý kiến của họvà cần đượccảm thấy thoải máikhiđưa ra một ý kiến tráichiều mà không phảilosợbịtrừng phạt” Tuynhiên, bà cũng nói thêm rằng “Có một ranh giới rõ ràng giữa một người luôn có ý kiến tiêucựcvà một người luôn hồ nghivềmột điều gì đó”

Sựcamkết của bà Tallman đốivớimọingườilà tờbáo dành một lượng thờigian và tàichínhđáng kểđểđào tạo công nhân viên và cán bộquản lý vềtất cảmọivấn đềtừcách thức bánquảng cáo đến phương pháp đưa tin hấp dẫn hơn.

Mỗi mộtphòng nộp một đềán ngân sáchđào tạo hàng năm và công nhân viên thườngđược cử đithamdựtoạđàm và hộithảo bên ngoàithành phố Một ăngten chảo vệtinh trên nóctrụsởtờ Press-Republican cho phép tờbáo có thểthamgia các khóa đào tạo trên truyền hìnhcủa Hiệp hội báo chí Mỹ,một tập đoàn thương mại công nghiệp

Khoảng 75%doanh thu của tờbáo xuất phát từdịch vụquảng cáo, vớicán cân thanhtoánbắt nguồn từ dịchvụ phát báo tại nhà và bán báo lẻ

Những quảng cáo sinh lời nhấtmà một tờ báo bán được là cái gọi là quảng cáo niêm yếtcủa các cửa hàng bách hoá, đại lý xehơivànhững nhà bán lẻlớn khác.Trong mộtsốbáovớiquymô của tờPress-Republican (thường gồm24 trang đốivớicác sốbáotrong tuần), mộtquảng cáo niêm yết có thể chiếmtớimột phần hai trang

Những mụcquảng cáo thường xuyên khác của tờbáo gồm rao vặtvà quảng cáo yêu cầugiúp đỡ 60% sốtrang báo củatờPress-Republican dành cho quảng cáo, 40% dành chotintức, một tỷlệ chuẩn trong ngành công nghiệp báo chí

Bên cạnh các mục quảng cáo là công việc in ấn thường xuyên, tờbáo còn lồng các ấnphẩm quảng cáo nhỏin màu hay còn được biết đến như“các ấn phẩmcó trước khiin báo”.Được sản xuất bởicác nhà bán lẻlớn của liên bang và phân phốimiễn phí bởitờbáo, các “ấnphẩmcó trước khiin báo” này cung cấp nguồn thu ngày càng cao cho các tờ báo tại cácthành phố nhỏ

Bất chấp vị thếđộc quyền địa phương trên thịtrường báo chí, tờPress-Republican vẫnphảiđối mặt với sự cạnh tranh thực sự trong lĩnh vực quảng cáo từ truyền hình và phátthanh Hơn mười đàiphát thanh đã phục vụnhững ngườicó thu nhập thấp trong khu vựcpháthành báo Ba đài truyền hình trong vùng đã nốicáp sang tậnthành phốMontrealcủaCanađa, cáchkhoảng100 km, tới một thịtrường tiềm năng gồmba triệu người mà nhiềutrong sốhọthích đi mua sắmqua biên giới

Một trong những thách thức lớn nhất đốivới bất kỳmột tờ báo nhỏ nào tại Mỹlà làm chocác nhà quảng cáo hàilòng Tồn tại một ranh giớitinh tếgiữa việc đưa tinnhiều vềcác vấnđềđịa phương vàlàm động chạmđến các lợiíchthương mạiliên quan đến tính sống còn củasốbáo Trong nhiều năm qua, hầu hết các tờ báo hay đều cốgắng xây dựng một hàng ràochắn giữa bộ phận đưa tin và bộ phận quảng cáo và việc những người quản lý công việcquảng cáo gợi ý đưa tin về khách hàng của họthường bịtừ chốithẳng

Đốivớibà Tallman, vấn đềlà phảichính trực “Các mục tin của chúng tôikhôngphảidànhcho mụcđích thương mại”bà nói thẳng “TờPress-Republican sẽkhông đánh mất các tiêuchuẩn xã luận hay cho phép bị coithường chỉvì cố bámlấy lợi nhuận từ công việc quảngcáo”

Biên tậpviên của tờPress-Republican JimDynkonhớlại mộtvài bản tin gây ra phản ứnggiận dữtừnhững doanh nghiệp quảng cáo trong thành phố Một lần, một nhà buôn xe ô tô

đã đe doạ cắt quảng cáo vìmột bài báo đã đưa tin vềxe hơi thểthao do một công ty khácsản xuất

Một lần khác, một phóng viên đưa tin vềnhững rắc rốiliên quan đến các đạilý buôn bánbất động sản khi mua một căn nhà Dynko cho biết “những nhà buôn địa phương đãhóađiên; họ rút lại quảng cáo một cách đột ngột, khiến chúng tôi đôi chút lo lắng Nhưngcuối cùng họ cũng quay lại”

“Đôi khi có người gọi đến tòa soạn và gợi ý một câu chuyện và nhắc nhở chúng tôi họ

đã chi tiêu bao nhiêu tiền cho việc quảng cáo trên tờPress-Republican”, Dynkonóithêm“nhưng chúng tôi không muốn biết aimua đang mua sản phẩmcòn ai thì không”.Điều này không cản trởnỗlực thực sựcủa bộphận kinh doanh của tờbáo đểthu hútcáccông ty muốn quảng cáo Một trong những kếhoạch của tờPress-Republican là

pháttriển một phần mềm máy tính cho phép điều chỉnh ngân sách quảng cáo của một công

ty xuống tớimức nhưchi phí quảng cáo của một cửa hàng giầy trong thành phố

Việc mởrộng cơsởquảng cáo cho mộttờbáo đi đôivới việc tăng sốlượng phát hành TờPress-Republican có khoảng 16000 khách hàng đặt báo đưa đến tận nhà và bán khoảng

7000 số tại các cửa hàng và máy bán báo tự động

Những con sốnày cho tớitận thờigian gần đây vẫn chưa tăng lên Điều này giảithích vìsao bà Tallman lên kếhoạch cho mộtchiếndịch phát hành ồạt Chiến dịch này sẽbao gồmviệc quảng cáo tờ báo trên truyền hình và radio tại cácvùng mà lượng phát hành thấp nhất.Đồng thời, đểphát triển một thếhệđộc giảtrẻ, những ngườisẽtiếp tục mua báokhihọnhiều tuổihơn, tờPress-Republican ủng hộmột chương trình “Báo chí trong giáo dục”,một chương trình đưa tờbáo đến các trường như một giáo cụtrong lớp học Một đặcđiểmcủa chương trình này là một hộiđoàn sinh viên vềviết báo và nhiếp ảnh Những sinhviên này tựsảnxuất lấy tờ báo của họvới sự giúp đỡ của tờPress-Republican

Đểphát triển thịtrường học sinh và sinh viên, Tallmanđã đưa ramột ấnphẩmnhắmtớigiớitrẻ với têngọi “What’sup?” Ấn phẩmnày đượcphát hành miễn phíhai tuầnmột lần Bà gọi nó là “một thành công nghệthuật” song sốbáo này chưa thu hút được nhiềuquảng cáo như bà mong đợi

Khiđược hỏivềtương laicủa tờbáo, bà Tallmanthểhiện rõ sựlạc quan Bà háo hứcđượckhámphá những dựán đưa thông tin tớitay ngườiđặt mua báo Và bà rấtcởimởvớinhững ýtưởng mới“Đó là chìa khóa cho sức mạnh tương lai của chúng tôi”, bà chủ bút nói

QUYỀN VÀTRÁCH NHIỆM Robert H Estabrook

Điều bổ sung sửa đổi thứ nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ thường được trích dẫn như sau:

“Quốc hội sẽ không ban hành một đạo luật nào nhằm… hạn chế tự do ngôn luận hay báochí” Xuất phát từ nguyên lý cơbản đótrong Tuyên ngônNhân quyền, theo tôicó lẽnguyêntắcđạo đức quan trọng nhất của nghềlàm báo tại Hoa Kỳlà: Báo chí độc lập với Chính phủ.Những người sáng lập ra nước Mỹđã nghi ngờxuhướng chính phủ,dù là mộtchínhphủvới những ý định tốt nhất, đôi khi cũng trở nên chuyên chế Chính phủ bao gồm nhữngcon người,và con người có thể sẽphạm sai lầm Vì lý do đó, các tác giả của Điều bổsungsửa đổi thứ nhất đã thấy trước được báo chí, dù với tất cảnhững khiếmkhuyết của nó, nhưmột ngườiphê bình, có vaitrò khác biệt so với chính phủ

Rõ ràng là, trong Tuyên ngôn Nhân quyền, không cóđiều nào nóirằng báo chí và chínhphủ không thểhợp tác với nhau Song ý định của những nhà lập quốc là báo chí và chínhphủkhông nên là những đốitác vềmặt thểchếcủa nhau Đây là nhữngđốithủtựnhiênvớinhững chức năng khác nhau và mỗibên phảitôn trọng vaitrò của bên kia Đôikhimột nềnbáo chí tựdo có thể gây tức giậnvà làmmất mặt một chính phủ nào đó, song đó là cái giácủa tự do Một nền báo chí tự do chịu trách nhiệm trước độc giả của mình và chỉ chịu tráchnhiệm trước họmà thôi

Sựđộc lập luôn là trọng tâmcủa bất cứ tuyên bố vềcác nguyên tắc đạo đức khihànhnghềbáo chí Những ngườichủsởhữu của một tờbáo có thểlựa chọn là đồng minh của mộtđảng chính trị hay nhómlợi ích nào đó, song ngày càng có nhiều tờ báo và tạp chí tại Hoa

Kỳ độc lập vềmặt chính trị cũng như độc lập với chínhphủ Điều này không có nghĩa làhọkhông ủng hộ một đảng chính trịhay một ứng cửviên cho một chức vụtrong chính quyềnsong họkhông có bổn phận phảitrung thành và sựủng hộđó là tựnguyện như là một phầncủa việc thực hiện sựđộc lập của họ

Xuất phát từđiều này, một nền báo chí độc lập phải luôn gìn giữ vai tròđó thông qua việcchống chọivớiđủloạiáp lực –áp lực từchính quyền địa phương hoặc chính phủ, từnhữngnhómlợi ích nào đó trong cộng đồng, từnhững cá nhân có quyền lựchay ngườiquảng cáo.Đâylà một chuẩn mực cao cả mà đôi khi khó thực hiện hơn trong một cộng đồng nhỏso vớitrong một cộng đồng lớn Một tờbáo lớn, có đủkhảnăngtàichính có thểtương đốidễdàngchấp nhận sự không hàilòng của một nhómlợiích hoặc của một nhà quảng cáo nàođó

Song đốivớimột tờ báo nhỏ, nơimà sựủng hộcủa một nhómlợiích hoặc một nhà quảng cáonhư vậy có một ảnh hưởng trực tiếp tớikhảnăng trảlương của tờbáo thìphảican đảm mới cóthểchống chọivới các áp lực.

Một điểmnữa cũng xuất phát từđiều này là tờbáo vàđộingũnhân viên của nó nênlàmgương trong việc thực hiện sựđộc lập của mình trong hoạt động Họkhông chỉnên độclập trên thực tế màcũng nên đượcmọi ngườinhìn nhận là mang tínhđộc lập.Mộttờbáo cungcấp cho bạn bè mình những câu chuyện không chính xácmang tính tâng bốc hoặc nhữngbàibình luận mang tính bợđỡsẽkhông còn được tôn trọng nữa Mộttờbáo có phóng viêncủamình nằm trong danh sách trả lương củamột nhóm lợiích nào đó hoặc là người nhậnnhững chuyến du lịch miễn phí hoặc những món quà hậu hĩnh thìcác bàiphê bình của anh

ta vềthamnhũng hoặc những việc làm phi đạo đức khác trong chính phủ sẽ không có tínhthuyết phục nữa

Đôikhi, có những tờbáo tìmcách thanh minh cho việc nhận quà hoặc dịch vụcủa mình.Một phóng viên có lương tâmsẽrất khó bịmua chuộc bởi một bữa ăn miễnphí, vémời đếnmộtsự kiện thểthao hoặc tớinhà hát.Có lẽlà không Tuy nhiên, hình thức thểhiện bênngoàilạiquan trọng Tôicóbiết mộttờbáo chấp nhận tấtcảcác chuyến du lịch và các món quàđược mời, với lý lẽlà bằng việc nhận mọithứ, tờbáo sẽđược coilà không thamnhũng Tôithì

có quan điểm khác, và tôinghingờviệc một sốđộc giảcủatờbáo cũng sẽnghĩ: các tờbáo nêntựtìmcách trang trải cho riêng mình

Phải thừa nhận rằng, trong các cộng đồng nhỏ, đôi khicác nhà báo cũng gặp khó khăntrong việc duy trìmộtvai tròđộc lập Đó là những áp lựccủa việc phảithamgia cáchoạt độngtựnguyện, vào các câu lạc bộhoặc hiệp hộikinh doanh và thậm chí là cả vào chính quyềnđịa phương Và xung đột lợiích có thểxảy ra thường xuyên

Các nhà báo không thểchờđợiđược tách biệt với cộng đồng nơimình sống, song họcũngkhông thể cùng lúc phục vụ hai ông chủvới những lợiích đối lập nhau Một nhà biên tập haymột phóng viên cólương tâm, tối thiểu phảinhận thức được những xung đột nàyvàphảigiữđược trách nhiệm nghề nghiệp của mình

Vậy đâu là những trách nhiệmđặc biệt mà báo chí phảigánh vác đểđổi lấy địa vịđượcbảo vệ mà sựtựdo mang lại? Không có trách nhiệmnào được nêu một cách rõ ràng Mộttờbáo có quyền được soimói, mang tính đảng phái, không đáng tin cậy, bảo thủhay bấtcứquyền nào khác mà nó muốn Và mặc dù báo chí phảichịu sựđiều chỉnh của các đạoluậtvềchống phỉ báng, song trongmột phạmvirộng, báo chí tiếp tục tựđềra cho mình các tráchnhiệm Lý do sâu xa của điều này là, xuấtphát từsựxung đột giữa những ý kiến và các ýtưởng khác nhau được trình bày trong một nền báo chí tựdo, cuốicùng thì mộtđiều gìđógần nhưsựthật phải hiện ra Tuy nhiên, trong thực tế, sựthật không phảilúc nào cũng hiện

ra trừkhicó aiđó làmcho nó lộ ra Và khôngphảichỉcó một cách hiểu được chấp nhậnvềthếnào là sựthật Trong một cộng đồng chỉcó một tờbáo tồn tại- một mô hình đang diễn

ra ngày càng nhiều tạiHoa Kỳ- một độc giảsẽkhông đọc được những ý kiến khác nhautrừkhitờbáo quyết định đăng chúng Đàiphát thanh và truyền hình không phảilúc nào cũng

là những phương tiện thay thế hiệu quả

Song đây không phảilà một thảmhoạnhư đãtừng một lần xảy ra bởivì các nhà báoHoaKỳ ngày càng có tính chuyên nghiệp cao hơn Điều này có nghĩa là sự thừa nhận vềtầm quan trọng của việc đưa tin công bằng trong đó có những ý kiến khác vớicủangườiviết, hoặc việc tờbáo hoặc một quan chức chính phủ được mô tảmột cách chính xác.Rất khó đểcó thểtìmđược một tờbáo của Hoa Kỳngày nay không tách biệt một cáchcóchủ định những quan điểmriêng của họ vớiphần đưa tin khách quan vềsựthật.Các câuchuyện và phần phân tích được đăng trong cáctrang tintứcvới nguồn thông tin đượcxácđịnh(bất cứkhi nào có thể) Những ýkiến của riêng tờbáo được trình bày tạitrang xãluận,trong đó có thểcó những bàiviết có chữ ký của các tác giả hoặc các nhân viên của tờbáo

Các tờbáo của Hoa Kỳhiện nay thừa nhận trách nhiệmphảimởcác mục thư bạn đọc vàcác trang đưa quan điểmđối lập với với trang xã luận đểmọingười cùng đọc Cónhiều tờbáonhận được nhiều thưcủa bạn đọc mà họkhông thểđăng tảihết được, do đó họphảilựa chọnnhững lá thưthích hợp, mang tính đạidiện và có quan điểm đúng đắn Có nhiều tờbáo thuêcác thanh tra viên, những người hoạt động như luật sư của côngchúng trong việc lắngnghe các phàn nàn, đềxuất các giảipháp và đánh giá hoạt động của tờbáo Hầu hết cáctờbáo cũng thừa nhận trách nhiệm của họtrong việc sửa chữa tứcthìcác saisót, thườngđược in trong khung xuất hiện trong cùng trang với vấn đề được sửa chữa.

Tất nhiên, một tờbáo có thểủng hộnhữngchuẩn mực đạo đức nghềnghiêp cao nhấtsonguy tín của nó vẫn có thểbịvấy bẩn bởihành động của một aiđó trong độingũnhân viên.Sựkiêu ngạo và coi thường các quyền của người khác thường là một trong những cách rõràng nhất gây ra điều này Các tờ báo luôn phải cảnh giác trước sựxâm phạm quyền riêng

tư của những người mà họ đưa tin Một bức ảnh của một ai đó nhảy ra khỏimột tòa nhàhay nhảy vào lửa có thể gây ấn tượng mạnh, song các biên tập viên sẽphảithảo luận căngthẳng đểquyết định xem liệu đó có phảilà việc xâm phạm quyền hay nhân phẩmcủa một ai

đó khicho xuấtbản bức ảnh hay không Việc xuất bản có phục vụmục đích tựbảo vệmàrồikhán giảsẽhiểu? Hay đó lạilà một cách làm phi nhân phẩm đánh vào sự tò mò của độcgiả?

Các phóng viên cũng không có quyền gì đặc biệt so với quyền của những công dânkhác Họ luôn phải xông xáo trong việc theo đuổi sự thật Thực tế, một trong những chứcnăng quan trọng của một nền báo chí tự do là phục vụ như một người giám sát Song cácnhân viên của nó không có sựmiễn trừnào đểđược trởnên bất lịch sự Truyền hình có rấtnhiều saisót của nó, song một trong những điều nó có thể rất nhanh chóng chuyển tải tớingười xemlà liệu một phóng viên tạimột cuộc họp báo cócư xửmột cách kiêu ngạo hay cụccằn một cách không cần thiết hay không Thật tồitệlà một sốngườicòn có vẻnhư là trởthànhnhững ngườicoichức năng của mình là làm ra tin tức chứ không chỉ là đưa tin

Không kểcác hành động mang tính cá nhân, các tờbáo còn có thểbịảnh hưởng bởimộthiện tượng mà tôigọilà “vìgiảithưởng” –đó là cách trìnhbày các câu chuyện của một phóngviên hay rộng hơn là quyết định của ban trị sự báo, theo cách được tính toán để nhận đượcmột trong các giảithưởng được dành cho các tờbáo và cá nhân các nhà báo Vàinămtrướcđây, tờ Washington Post, nơitrước đây tôilàmviệc, dành được giảithưởng Pulitzer nhờmộtcâu chuyện vềmột emnhỏtámtuổinghiện ma tuý Các cuộc điều tra sau đóđã buộcngườiphóng viên phảithừa nhận là cô ta đã dựng lên câu chuyện nhằmminh hoạ cho mộtthực tế Cô đã phải nghỉviệc và tờ báo đã phải hoàn lại giải thưởng một cách bẽ bàng Tôikhông nghi ngờ gì việc có những câu chuyện bịa tương tựmà không được xác minh.Thậmchí,cho dù là bạn không phát minh ra “sựviệc” thì cũng tương đốidễđểtrình bày chúngtheocách gây ấntượng đốivới những người quyết định giảithưởng

Giải thưởngkhông phải là điều xấu Nhưng giảithưởng quý giá nhấtlànhững giảiđượctrao bởi những ngườingoàicuộc không hềbiếthoặc có quan hệvớinhà báo hoặc tờbáo.Cácnhà báo hoặc tờbáo có lương tâmphảicưỡng lạiviệc thểhiện hoặc thay đổicâu chuyệnnhằmnhững mục đích không liên quan trực tiếp đến tin tức Còn có một nguyên tắc khácnữa trong bộquy tắc ứng xử trong nghềlàmbáo của riêng tôi, bên cạnh sựđộc lập, khôngdính líu, khách quan, công bằng và sẵn sàng sửa chữa sailầm, đó là thừa nhận khảnăngcóthểmắc sailầmcủa mình Chúa không có đòihỏigì đặc biệt đối với các nhà báo và chỉmột

sự khiêmtốn nho nhỏ của chúng tôi cũng có thể giúp đưa mọithứvào trật tự

Sựthật đôikhicó nhiều mặt Không aicó được sựđộc quyềnđốivớisựthật Cho dù là tâmhuyết trong cuộc tìm kiếmsựthật, sailầmvẫn xảy rathường xuyên, và những ngườivô tộicóthểphảichịu hậu quả Theo tôi, mộtsai lầmdễ mắc phải và nên tránh trong nghềbáo chílàviệc các nhà báo chúng tôitựcoimình là quá quan trọng.Vì vậy tôimuốn được nhìn thấy trênbàn của mọithành viên của báo giớilờikhuyên mà OliverCromwelldành cho Đạihộiđồng

nhàthờ Scotland năm1650: “Tôicầu xin quý vị, vớilòng vịtha của Chúa, hãy nghĩrằng quývịcũng có thểmắc sailầm”.

Robert H Estabrook, cựu phóng viên thường trú ởnước ngoàicủa tờWashington Post,

là biên tập viênvà chủ bút danh dự của tờ Lakeville Journal, một tuần báo cộng đồng tạiConnecticut

LUẬTVỀTỘI PHỈ BÁNG Ở HOA KỲ Steven Prerssman

Năm1637,mộtnhà văn người Anh tên là William Prynn đã phạmmột lỗiđáng tiếckhi viếtmột quyển sách chỉtrích nữhoàng Prynn bất hạnh đã bịđưa ra xét xửtrước mộthộiđồngthẩm phán, bịkết tộiphỉbáng và bịkết án chung thân Ông ta còn phảichịu một hình phạtbổsunglà cắt taitrước khi bị đẩyvào tù

Nếu Prynn sống ở nước Mỹ hiện đại hôm nay chứ không phảiở nước Anh vào thế kỷXVII, chắc chắn ông ta sẽđược tựdo viết cuốn sách của mình -dù là vềnữhoàng hay vềmộttổng thống Mỹ-mà không phải lo sợ bịmất tai hoặc phảivào tù

Phỉ báng là một thuật ngữ pháp lý mô tả hình thức phỉbáng bằng văn bản mà từ điểnđịnh nghĩa là “sựxúc phạmphilý hoặc sailệch làmtổn hạitớiuy tín của một ngườinào đó”.Đôikhithuật ngữvu khống cũng được sử dụng với nghĩa như phỉ báng Hai thuật ngữ nàyđều có nghĩa giống nhau mặc dù vu khống thường chỉnhững lờiphỉbángvềmột aiđó nhưng

là nóivớimột người khác chứkhông phảiđược viết trên một tờbáo, một bàitạp chí hay trongsách Ngày nay, sự khác biệt mang tính pháp lý giữa phỉbáng và vu khống hầu như khôngcòn nữa, phần lớn là do sựxuất hiện của thờiđạiđiện tử Ví dụ: mạng lướitruyền hìnhMỹthỉnh thoảng đã bịkiện vì tội phỉbáng mặc dù các phóng viêntin tức và phóngviênthườngtrú “đưara những lờilẽphỉbáng trước các khán thính giả chứ không phảivớicácđộc giả

Đốivới Hoa Kỳ, luậtđiều chỉnh tộiphỉbáng và vukhống đã bắt đầu hình thành thậmchítrước khicác thuộc địa giành lạinền độc lập từngườiAnh Một trong những vụán nổitiếngnhất của Mỹlà vụliên quan đến chủbáo John Peter Zenger ởNewYork, ngườiđã phải vào tùnăm1734 vì đăng những bài công kích mang tính chính trị đốivớiviên thống đốc thuộc địabang New York Luật sưcủa Zenger đãtạo ramột tiền lệpháp lý khilập luận thànhcông rằngsựthật là lờibiện hộchắc chắn trong các vụkiện vềtộiphỉbáng Cho tới thờiđiểmđó, nhữnglờiphát biểu bịcho là phỉbáng đốivới một aiđó là đúng hay saikhông quan trọng lắm.Tuynhiên, sau vụZenger, người ta chỉcó thểthắng kiện nếu những lời phỉ báng đó đượcchứngminh là sai

Vụ Zenger cũng tạo ra một tiền lệ khác nữa mà đến ngày nay vẫn còn nguyên giá trị.Các vụ kiện vềtộiphỉbáng, một phần trong quy trình tốtụng dân sự(chứkhông phảilà hìnhsự), có thểdo bồi thẩm đoàn xét xửvà bồi thẩm đoàn có quyền quyết định liệu một ấn phẩm

có đăng tải những lờiphỉbáng vềmột người nào đó hay không Nếu đúng thì bồi thẩmđoàn

có quyền quyếtđịnh mức độtổn hạimà cá nhân ngườibịphỉbáng phảichịu đựng và khoản tiềnbồithường thiệt hại mà họđược nhận như sựđền bù ỞHoa Kỳngày nay, khoảng 90% cácphiên tòa vềtội phỉ báng do các bồithẩm đoàn xétxử

Các nhà lập hiến Hoa Kỳ thế kỷ XVII đã bảo đảm quyền tự do báo chí bằng Điều luậtsửa đổi thứ nhất của Tuyên ngôn Nhân quyền Mặc dù vậy, trong nhiều năm, Tòa ánTốicao Hoa Kỳ- tòa án cao nhất củaMỹ-đã không dựavào Điều luật sửa đổiđầu tiên nàyđểbảo vệgiớitruyền thông trước các vụkiện vềtộiphỉbáng Thay vào đó, mỗibang lạicó luậtđiều chỉnh tộiphỉbáng lại khác nhau và trên cảnước không có một bộluật thống nhất và chặtchẽnào điều chỉnh vấn đề này Tất cảđã thay đổi vào năm1964 khiTòa án Tốicao đưa raquyết định cách mạng hóa luật điều chỉnh tộiphỉbáng ởHoa Kỳ Phán quyết nổitiếng trongvụSullivan kiện Thờibáo NewYork đã tạo ra một quy định ngang bằng vớinhững bảo đảmvềquyền tựdobáochí trong Điều bổsung sửa đổithứnhất của Hiến pháp Trong phán quyếtcủa mình, Tòa án đã quyết định rằng các côngchức không thểthắng kiện trừphi các phóng

viên hoặc biên tập viên bịkếttội“thực sựcó ác ý” khi đăng tải những thông tin sai sự thậtvềhọ.

Nhưthếnào là ác ý đểchứng minh tộiphỉbáng? Vịthẩmphán vềhưu WilliamJ.Brenman,Jr., ngườira phán quyết Sullivan, đã định nghĩa đó là “nhận thức rằng [thông tinđược đăng] là sai” hoặc thôngtin được đăng tải“một cách bừa bãibất chấp đúng haysai”.Nóicách khác, công chức không thể khiếu kiện tội phỉ báng nếu chỉ đơn giản chứng minhthông tin về họ được truyền đihoặc được đăng tảilà sai Giờđây, họphảichứng minh được lànhà báokhôngnhữngđã cố tình đăng tin saimà còn không phân biệt thế nào là giảvà thế nào

là thật

Tòa án Tối cao sau đó đã mở rộng việc áp dụng cái gọi là quy định Sullivan đốivới “cácnhân vật của công chúng”, nghĩa là những ngườikhông làmviệc trong các cơquan côngquyền nhưng vẫn thu hút báo giớivìsựnổitrộicủa họtrong mắt công chúng Nhiều nămqua,các tòa án Mỹ đã quyết định nhómngườinày gồmcó các nhân vật danh tiếng trong lĩnh vựcgiảitrí, các nhà văn nổitiếng, vận động viên và những ngườithường xuyên thu hút sựchú ýcủa giớitruyền thông

Đốivớicá nhân dân thường, việc kiểmtra đểchứng minh tộiphỉbáng không khó Mặc dùcác phán quyết của Tòa án Tối cao, chẳng hạn như quyết định Sullivan, được áp dụngởmọi nơitrên nước Mỹ, nhưng hầu hết các bang vẫn sử dụng luật riêng của mình trongtrường hợp vụviệc liên quan đến dân thường Thông thường, những luật này yêu cầu cácnhân vật của công chúng, những người cho rằng họ bị phỉ báng, phải chứng minh đượcnhà báo đã cẩu thả khi đăng thông tin saivềhọ Sựcẩu thả, giống nhưác ý, là một thuậtngữpháp lý chỉsựthiếu thận trọng của phóng viên hoặcbiên tập viên Vì dân thường ít bịgiớitruyền thông động chạm đến bằng các công chức, nên luật vềphỉbáng của Hoa Kỳthừanhận họcóquyềnđược pháp luật bảo vệ nhiều hơn trước những tuyên bố sai sự thật

Mỗinămtrên nước Mỹcó hàng trăm vụkiện các tờbáo, tạp chí, các đàiphát thanh và vôtuyến truyền hình vềtộiphỉbáng Nét đặc trưng của các vụkiện này là đều do các công chứcđương nhiệmhoặc đã vềhưu, những ngườilàmcông việc giảitrí hoặc các nhà điều hành kinhdoanh khởi kiện Những người này cho rằng họ bị tổn hạivì sự công khai chỉ trích của giớitruyền thông

-thường là buộc tộihoặc cho rằng họthamgia các hoạt động tráipháp luật, không đúng đắn hoặc có vấn đề

Ví dụ: tháng 12/1990, một thẩmphán của Tòa án Tối cao Pennsylvania đã thắng kiện vàđược bồithường 6 triệu đô-la trong vụkiện tờbáo Người điều tra Philadenlphia vì năm1983báo này đã đăngmột loạt bàicho rằng ông taphạmtộirao bán ảnhhưởng của mình Tháng4/1991, trong một trong những cáotrạng lớn nhất vềtộiphỉbáng được đưa rađốivớigiớitruyềnthông, cựu công tốviên quận ởbang Texaslà Victor Feazellđã nhận được 58 triệu đô-la tiềnbồi thường sau khiđàitruyền hình Dallascáo buộc ông nhận hốilộđểdàn xếp cácvụláixetrongkhisay rượu Feazell nóisau khibồithẩm đoàn tuyên bốcáo trạng: “Bản cáo trạng này đã gửimột thông điệp tới phần còn lại của giới truyền thông là phải đưa tin chính xác”

Haitháng sau, một thẩmphán tòa án quận tạibang đó không chỉtán thành phán quyếttrên mà còn bổsung một điều khoản cộng thêm 10% phí lợi tức hàng nămvào khoản bồithường nếu đài truyền hình kháng cáo và thua kiện Một dàn xếp đã đạt được ngay sau đó.Tháng 5/1991, bồithẩmđoàn ởChicago, Illinoisđã quyết định cho nhà kinh doanh RobertCrinkley được nhận khoản bồithường 2,25 triệu đô-lavì một bài báo trong Tạp chí Phố Wall

đã đưa tin sai rằng ông ta có liên quan tới các khoản hối lộ cho các quan chức nước ngoài.Crinkley nóirằng vì bàibáo đó mà không aithuê ông ta sau khiông không còn làmchochủcũnữa Bồi thẩm đoàn nhất trí rằng ông ta là nạn nhân của tội phỉ báng mặc dù tờ báo

đã đăng bài cải chính cho bàibáo trên Tháng 9/1991, quyết định cho hưởng mứcbồithường đó đã bịthẩmphán Howard Miller của tòa án lưu động bãi bỏ Miller đã ra lệnhmởmột phiên tòa mớivềvấn đề thiệt hạisau khikết luận rằng bằng chứngtrong vụkiện không

đủđểlàmcăn cứcho một khoản bồi thường lớn nhưvậy Luật sư của Crinkley đã bắt đầu lên

kế hoạch kháng cáo Trong những vụkiện này và các vụkiện khác, ngườikhởikiệntộiphỉbáng phảichứng minh được rằng họđã bịphỉbáng Nóicách khác, một nhân vật củacông chúng phảichứng minh được rằng phóng viên không chỉđăng tảinhữngthôngtin sailệch

mà còn làm việc đó một cách ác ý và thiếu thận trọng, không hềtìmcách xác định sựthật.Cácvụkiện vềtộiphỉbáng không chỉ giớihạn ở những tranh chấp giữa giới truyền thông vàđối tượng được họ đề cập đến Tháng 7/1989, Công ty American Expressthừa nhận đãphát tán thông tin saivềmộtGiám đốc ngân hàng quốc tế, ngườikiểmsoát Ngân hàng Nhànước Cộng hòa của NewYork Khi luậtsư của Giám đốc ngân hàng đe dọa sẽkhởi kiện vềtội phỉbáng, American Expressđã nhận lỗivàđồng ý dành 8 triệu đô-la cho hoạt động từthiệnnhưlà một cách dàn xếp vụ kiện

Bên cạnh việc phân biệt giữa nhân vật của công chúng và dân thường, các tòa ánMỹcũng quyết định rằng nhiều loạithông tin đăng tải nhìn chung được miễn tộiphỉbáng Ví dụ:hầu nhưkhông thể kết tội nhà văn phạm tội phỉ báng nếu tác phẩm của họ chỉ đề cập đến ýkiến chứ không phải thực tế Trong phán quyết vềtộiphỉbáng năm1974, Tòa án Tốicao đãkhẳngđịnh:“Theo Điều bổ sung sửa đổi thứ nhất của Hiến pháp, không tồn tại những thứnhư ý kiến sai”

Không lâu trước đây, một chủ nhà hàng ở New Orleans đã kiện một nhà phê bình ẩmthực vì ông này đã viết những điều không khen ngợi về cơsởăn uống của anh ta Tòa ánTốicaoLouisiana đã nóivới chủ nhà hàng là việc làm đó chẳng ích gì nếu anh ta muốn trắngtay

Gần đây hơn, Jerry Falwell, một chức sắc tôn giáo Mỹ, đã kiện một tạp chísaukhihọđăng một bàichâmbiếmchua cay vềFalwell, chếgiễu lòng mộđạo của ông ta Thực

sự, bồithẩmđoàn bang Virgina đã phán quyết cho Falwell được hưởng khoản bồi thường200.000 đô-la sau khi kết luận rằng tạp chí đã gây ra “nỗi đau khổvềtinh thần” cho vịmục sưnổitiếng này Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Mỹ sau đó đã bác bỏ phán quyết trên khi giải thíchrằng bài châm biếm, dù có làm tổn thương và gây đau khổ cho đối tượng của nó nhưthếnào, cũng vẫn được Điều bổsung sửa đổi thứ nhất của Hiến pháp bảo vệ

Floyd Adam, một luật sư ởNew York, ngườichuyên đạidiện cho các tổchức truyền thông,ước tính trong các vụkiện do bồithẩmđoàn giảiquyết những ngườikhiếu kiện tộiphỉbánggiành phần thắngtrong khoảng 75% sốvụ Tuy nhiên, giới truyền thông luônđảongược đượccáo trạng của bồithẩm đoàn nếu họkháng cáo lên tòa án cấp cao hơn Abramsnói rằngnguyên nhân là do các bồithẩmviên thường không hiểu đầyđủhoặc không ápdụngcácchuẩn mực pháp lý thích hợp liên quan đến vụkiện Dovậy,nếu thua kiện ởgiai đoạn đầucác tổchức truyền thông thường kháng cáo lên tòa phúc thẩm

Trong những năm gần đây, nhiều phòng xử án Mỹ đã biến thành những chiến trườngpháp lý dữ dội bởi rất nhiều vụ kiện về tội phỉ báng được công bốrộng rãiđã trở thành tiêuđiểm chú ý khắp thếgiới Một ví dụtrong sốđó là vào năm1976 khitờbáokhổnhỏNationalEnquirer đăng một mẩu tin về Carol Burnett, diễn viên truyền hình nổitiếng

Tờ báo đưa tin sai rằng Burnett đã tham gia cuộc tranh luận bẩn thỉu với cựu NgoạitrưởngMỹHenry Kissinger tạimột nhà hàng ở Washington

Bồithẩmđoàn ởLosAngelescuốicùng đã cho Burnett hưởng 1,6 triệu đô-la bồithườngkhikết luận rằng tờNational Enquirerđã không hềbận tâmtới việc tìm hiểu xem việc đó làcóthậthay không Tòa phúc thẩm sau đó đã giảmmức bồi thường vìbịphỉbáng cho Burnettxuống còn 200.000 đô-la, đồng ý là cô đã bịphỉbáng nhưng quyết định Enquirer không nênbịtrừng phạt quá nặng vì hành vi saisót của họ Dù vậy,cô diễn viên truyền hình vẫn hàilòng với kết quảđó Burnett nóisau khivụkiện kếtthúc:“Nếu họchỉđưa cho tôi 1 đô-langoàitiềnvé, tôi cũng vẫn hàilòng vìđó là nguyên tắc”

Trong các vụkiện khác, những nguyên tắc cơbản hầu như biến mấttrong hàng loạtcácchiến thuật pháp lý mà đôikhinhững chiến thuậtđó đã biến những phiên tòa xét xử tội