C y trong b t ch p tuy t v ng ( lm bernard pro op ba9a45e5

Xin quý độc giả, quý thính giả hãy nghỉ tay vài phút vào sáng mai, tạm rời công việc, các sổ sách kế toán, bỏ đấy tất cả những gì đang làm, ra ngoài sân một lát, lật lên vài hòn đá, nhìn

CẬY TRÔNG BẤT CHẤP TUYỆT VỌNG ( CONTRE TOUTE ESPÉRANCE ) – lm Bernard Pro, op

Xin giới thiệu bộ bài giảng của cha Bernard Bro, Dòng Đaminh, tại Nhà Thờ Chính Toà Paris Mùa Chay 1975 Đã 35 năm nhưng cảm nghiệm chia sẻ của ngài ở đây, lại hết sức nóng hổi và thấm thía đối với Hội Thánh chúng ta trong hoàn cảnh đang có những nỗi buồn, nỗi lo đến tưởng như tuyệt vọng Xin đăng thành nhiều kỳ từ bây giờ và dài suốt Mùa Chay 2010 TẬP 1: NIỀM HY VỌNG ĐỘC CHIẾM ( UN ESPOIR TOTALITAIRE ) PHẦN DẪN NHẬP

PHẦN DẪN NHẬP:

NGƯỜI NÀO ĐEM TRẢ HY VỌNG CHO TÔI ?

Vào đề, tôi xin mượn lời tâm sự của một nhà văntrong một tác phẩm mới xuất bản, chương “Lời raogửi đăng trên tất cả các nhật báo hoàn cầu”, đoạntường thuật về mình bộc lộ một lời thú nhận Ôngviết:

“Xin loan báo với công chúng, tôi đã làm thất lạc niềm hy vọng, vật báu quý nhất của tôi, mất trên đường đời, giữa những năm 34 – 40 tuổi bất

cứ ai nhặt được, xin làm ơn hoàn cho sở hữu chủ chân chính của nó là tôi.

Tôi đang sống tại thành phố Bonn, nước Đức, nhưng nay mai tôi lại sẽ tiếp tục cuộc hành trình Muốn báo tin cho tôi, tiện nhất là gửi thư đến địa chỉ trên Tôi còn ở đây cho tới mùa xuân.

Niềm hy vọng của tôi rất dễ nhận ra Nó bằng tôi, cao 1m74 Không thể lầm lẫn nó với một niềm

hy vọng nào khác Nó có hình dáng rất giống trái tim một người đã trưởng thành Trước đây, nó không bao giờ trầm lặng, nó linh hoạt, nó phập phồng, y như một quả tim đang sống.

Giữa những năm 34 và 40 tuổi, niềm hy vọng của tôi là như thế Rồi đột nhiên, tôi mất hết, không biết mình mất cách nào.

Bất cứ ai gặp thấy niềm hy vọng của tôi, người

ấy là nam hay nữ, đã lập gia đình hay còn độc thân, là trẻ em hay người ốm yếu, tôi khẩn khoản xin hãy đem trả cho tôi.

Xin lưu ý, nó không phải là một chiếc đồng hồ đeo tay, không phải là một túi xách, cũng không phải là một cặp tài liệu Nó quý hơn nhiều, nó là niềm hy vọng của một con người Nó lại không thể dùng cho bất cứ ai Tôi khẩn khoản xin người nào đem trả thì đừng trả lầm, xin trả đúng niềm

hy vọng của tôi Tôi sẽ ôm hôn người ấy như đã từng ôm hôn mẹ tôi lúc đệ nhị thế chiến vừa kết liễu Xin làm ơn tìm kiếm giùm Trước kia, tôi quen sống với niềm hy vọng, nó luôn luôn là bạn đồng hành của tôi.

Xin quý độc giả, quý thính giả hãy nghỉ tay vài phút vào sáng mai, tạm rời công việc, các sổ sách kế toán, bỏ đấy tất cả những gì đang làm, ra ngoài sân một lát, lật lên vài hòn đá, nhìn vào từng bụi cây bãi cỏ, xem có thấy niềm hy vọng của tôi không.”

“Tôi khẩn khoản xin người nào đem trả thì đừngtrả lầm, xin trả đúng niềm hy vọng của tôi.”

Thật vậy, thưa anh chị em, thời của những thanhtoán loại trừ, thời của những chủ trương trừu tượnghóa để ngụy trang sự thật, thời của những cách thếgây mê tinh thần hoặc những trò gây hấn vô ích,phải chăng tất cả đã qua đi ? Thời mà người ta dễtrách móc chỉ trích hoặc thủ thế vô hiệu quả, phảichăng tất cả đã lùi vào dĩ vãng ?

Thật vậy, từ 3 năm nay, trong Mùa Chay, cùng vớianh chị em, tôi muốn nêu lên cho tôi một câu hỏi duynhất:

Thời của niềm cậy trông bất chấp mọi hoàn cảnh tuyệt vọng đã tới rồi chưa ? Đó không phải

là thời của vô ý thức hoặc thoát ly thực tế, không phải thời của lạc quan, cũng chẳng phải thời của khí phách anh hùng Không ! Đây là thời của căng thẳng đau thương mà không ai có thể tránh được trong đời mình dù chưa cần phải đi tới chặng đường 34 – 40 tuổi.

Phải chăng đã đến thời mỗi người chúng ta phải

tự đặt câu hỏi để quyết định về mình, về Thiên Chúa,câu hỏi mà mỗi thế hệ sẽ nêu lên cho thế hệ đitrước: “Hỡi con người, ngươi nói gì về tương lai củangươi ?” Thật vậy, ngày nay Giáo Hội và Tin Mừngcòn có gì để nói với tôi rằng lời cuối cùng không phải

là của cái chết và của sự tuyệt vọng ?

Trong phần nhập đề này, chúng ta sẽ tìm hiểu thếnào cho đúng ý nghĩa câu hỏi nêu trên Chúng ta sẽdành ra hai bài giảng đều tiên để làm công việc này.Chắc hẳn ngày nay chúng ta tìm đủ thứ lý do đểtuyệt vọng Vì thế, trước hết, cần phải đi từ địnhnghĩa chính xác thế nào là lo âu và tuyệt vọng Thiếtnghĩ chúng ta phải khởi đi từ đây mới có thể nắmđược ý niệm xác thực về hy vọng Người ta đã cóthể định nghĩa đời sống là toàn thể sinh lực để phấn

đấu chống lại sự chết Đối chiếu tâm linh với thểchất, chúng ta có thể đặt giả thuyết rằng hy vọngchính là tích cực phấn đấu chống lại sự tuyệt vọng.

MỘT THÁCH THỨC

Tôi biết rõ, những điều tôi phát biểu ở đây hàmchứa một thách thức, và tôi giữ vững lập trường LờiThiên Chúa có thể còn biến đổi được gì trên thế giớinày ? Tôi xin nhấn mạnh: không phải đó là “lời củatôi” đâu, mà là chính Lời của Thiên Chúa, trongchính những điều kiện sinh hoạt của chúng ta hômnay, kể từ ngôi thánh đường này

Lời Chúa hiện nay còn được những ai chú ý ?Cựu Ước chép: “Sự khôn ngoan đã kêu lên nơi đầuđường góc phố” Hơn bao giờ hết, bây giờ người tacũng muốn ra nơi đầu đường góc phố, nhưng thửhỏi, người ta có còn muốn đến Nhà Thờ Đức BàParis này nữa hay không ?

Trước khi lên tiếng ở đây, tôi đã không quên đượcmột số bộ mặt nào đó, đôi khi mang vẻ châm biếm,hoặc tệ hơn, làm ra vẻ lịch sự chiếu lệ, chủ tâmmuốn cho tôi biết rằng thật ra, giờ suy niệm hômnay chẳng qua chỉ là một buổi tập làm văn, chẳngdính dự gì đến sinh hoạt của họ Có lẽ giờ buổi tậplàm văn này cũng gây được phần nào chú ý, nhưng,không hề sửa đổi được chút gì cho đời họ Với họ,không thể có giả thuyết rằng: lời của tôi mà lại có thểảnh hưởng gì nhiều đến đời sống !

“Tình thế bây giờ tồi tệ quá !”, dĩ nhiên, ai cũng tinchắc vậy Ai cũng rõ rằng có một hệ thống phức tạptruyền lan từ một lời tuyên bố, nó “chính thức” đếnnỗi sự lo âu đang dâng lên trong tâm trí những nhàtương lai học, bác học, hiền triết, chính trị, hoặc cảnơi những người nghèo Đâu đâu cũng thấy nhữngánh mắt đầy lo âu sợ hãi Vậy, trước hết, chúng tanghe một vài nhân vật phát biểu về thời thế hiện nay.Nhà xã hội học Edgar Morin kêu lên: “Thời đạihiện kim giống thế kỷ thứ hai của đế quốc La Mã Cónhiều tôn giáo mới xuất hiện, hứa hẹn một sự cứu

độ Nhưng lần này chính thần Pan vĩ đại đã tái sinh.”( Chú thích của người dịch: Pan là một mục thầntrong thần thoại cổ Hy Lạp – La Mã, mỗi lần xuấthiện là gây nên một sự kinh hãi đột ngột khủng khiếp)

Một giới chức hữu trách ngành vô tuyến truyềnhình thú thật: “Đã một thời những ý thức hệ có ýnghĩa Nhưng bây giờ Không, tôi không thích thếthế kỷ 20 của chúng ta Người ta đã bỏ lỡ những cơhội mà nó mang lại Tôi quan tâm đến sự thất bạihơn là những thành tựu của thế kỷ này Ở thế kỷ 19,người ta ít bị vỡ mộng hơn chúng ta Người ta tintưởng ở Tiến Bộ, ở Công Lý, ở Xã Hội Mới Người tavạch ra những đại lộ và tuyên bố: “Chúng ta tiến rabiển” Còn bây giờ thì người ta lùi lại về phía một sân

sau Tại sao vậy ? Điều gì đã xảy ra ? Khi một ý thức

hệ trở nên duy vật thì nó thất bại

Quả thật, tất cả đã bế tắc, bị đóng nút ! Không mộtchế độ nào nào thành công Quan sát giới nông dân,chúng ta thấy bất cứ ở đâu những khó khăn họ gặpđều không được giải quyết Ở Hoa Kỳ cũng chẳnghơn gì ở các nông trường tập thể Trung Quốc Giớisinh viên xứ nào cũng vậy Khắp nơi trên hoàn cầu,hiện đang là thế kỷ của những con hẻm cụt vànhững con đường tắc nghẽn Như thế đấy, tôi không

ưa thế kỷ 20 này, tôi không còn thích nó nữa” (Pierre Desgraupes )

Eric Weil, một trong những triết gia trứ danh nhấtngành chính trị học, kết luận: “Xã hội lao động đãthuần hóa con người hung dữ từng cuồng loạn trongđấu tranh giữa cá nhân và tập thể Nó vắt kiệt conngười Nó làm tiêu tan sức ép từ ngoài đến và từphía những kẻ thống trị độc tài Xã hội lao độngkhông giải phóng con người, nếu hiểu theo nghĩa bất

cứ cuộc giải phóng nào cũng là để tiến tới một đờisống hợp lý Áp dụng tính hợp lý, nó đã phổ quáthóa con người Nó không cho con người quyền phêbình công cuộc của nó Nó chừa lại cho cá nhân thìgiờ giải trí Nó chẳng làm gì và cũng chẳng có thểlàm được gì giúp cá nhân suy tư, để cá nhân có thểnói lên cảm nghĩ về thế giới, về bối cảnh sinh hoạt,

về bản thân trong bối cảnh đó Hệ quả là người ta

chán ngán sự tiến bộ vô tận và dại dột, chỉ còn cáchtìm lối thoát trong bạo lực bất vụ lợi.”

BÌNH MINH HAY HOÀNG HÔN ?

Ta có thể dùng một dụ ngôn tóm tắt mọi chứng cớ

đã thu thập như sau:

Anh chị em biết rằng: muốn từ những thành phốcủa miền California trở về châu Âu, có thể lựa chọngiữa hai đường hàng không Một đường thôngthường ngang qua Chicago và New York, một đườngkhác, ngắn hơn, ở quá về phía bắc, vượt qua xứGroenland và vùng Bắc Cực băng giá Dùng đườngbay thứ hai, người ta có nhiều dịp trong năm, vềtháng 6 chẳng hạn, từ trên phi cơ có thể chứng kiếnmột hiện tượng lạ lùng: cùng một lúc, nhìn về sau làhoàng hôn đỏ rực, mà phía trước lại là bình minhxanh mát Không có đêm ! Không biết phải lấy giờcho đúng theo mặt trời nào đây ? Bình minh hayhoàng hôn ? Không thể nói quyết được

Bình minh hay hoàng hôn ? Câu hỏi của chúng talà: Ngày nay người Kitô hữu có thể theo mặt trời nào

để định giờ đúng cho tương lai ? Chúng ta đã bướcvào một chu kỳ bóng tối hy một chu kỳ ánh sáng ?Những sử gia, như Arnold Toynbee, đã đếm được 21nền văn minh kể từ thuở con người bắt đầu sốngthành xã hội, nghĩa là đã có 21 lần rạng đông vàchiều tà

Chúng ta có thể tóm lược ở đây kết luận của giới

sử học bằng lời tâm sự của một sử gia, ông AndréMalraux, một trong những nhân vật lỗi lạc nhất thế kỷnày, một người theo trường phái bất khả tri

Người ta đặt câu hỏi: “Những biến cố đánh dấuthời gian 60 năm qua đã làm đảo lộn một số dữ kiện.Vậy, ông cảm nghĩ thế nào về thế giới ngày nay ?”Malraux trả lời: “Trước hết, như là một thế giớitạm bợ ! Hồi tôi 20 tuổi, mặc dù có chiến tranh 1914 -

1918, chúng tôi nghiêng nhiều về niềm tin vào mộtthế giới tiếp tục sống như một thứ cây hiếm, có mộtkhông hai Bây giờ thì trái lại, câu đáp tức thì của tôilà: cảm nghĩ về một cái gì tạm bợ !”

Câu hỏi tiếp theo: “Ông có tin vào một hiện tượngnào đó có thể can thiệp, đem lại cho nền văn minhchúng ta một đà tiến nhẩy vọt mới hay không ?”

Ông đáp: “Khoảng 10 năm nay, thế giới linh cảm

và lẩm bẩm rằng: sắp xẩy ra một sự gì đó trong trật

tự tinh thần Tôi nghĩ đã sắp tới lúc lương tri conngười ý thức rằng: tình thế này không thế kéo dàithêm nữa !” ( Trích cuộc đàm thoại giữa AndréMalraux và Guy Suarès )

Anh chị em thú thật đi Trong bất cứ khu vực nào,giới đại học, Giáo Hội, các ngành như thiết kế đô thị,bảo vệ môi trường, tổ chức chính trị, tương lai sinhhọc chẳng hạn, nếu cho rằng hiện nay là tình trạng

về chiều thì phải chăng đó là một kết luận sai ?

Ai dám nói rằng mình không có lý do để hoangmang bất định ? Nếu vậy, phải giải thích thế nào là

“không thỏa mãn”, thế nào là “không chắc tâm” Làmthế nào để xác định chỗ đứng của mình trước nhữngbiến chuyển dồn dập ?

Chúng ta đang trong thời kỳ suy tàn hay thời kỳhưng khởi ? Và chước cám dỗ nguy hại nhất làmlệch lạc phán đoán chúng ta, phải chăng đó là thái

độ tự cho mình là sáng suốt và luyến tiếc dĩ vãng ?Thế thì người Kitô hữu biết dồn nghị lực của mìnhvào hướng nào ? Biết phải phấn đấu theo hướngnào bây giờ ?

Phấn đấu cho một sự giải thích lại về mặt chính trịrằng: Kitô giáo là quyền lực lịch sử làm biến đổi thếgiới này chăng ? Hay là phải phấn đấu cho chủtrương vị tha xả kỷ vốn là đặc tính của Tin Mừng ? VìTin Mừng chính là con đường hiệp thông, đứngngoài mọi đấu tranh và đối kháng, đó là chưa kể đếnnhững phúc lộc có tính xã hội mà Đạo chúng tamang lại cho loài người

Xin anh chị em trả lời đi

Các thế hệ trước từng có những người kết luận rằng thời đại của họ là mạt thế, họ từ chối không muốn bị ru ngủ, mê hoặc bởi một huyền thoại tiện lợi và ngây thơ khi đặt trọn tin tưởng vào một sự tiến bộ theo đường thẳng đi tới vô tận Họ có lầm hay không ?

1919 – 1929 – 1939 là những niên đại định mệnhnhắc cho chúng ta nhớ lại điều này: thế hệ cha anhchúng ta nhận được bài học khắc nghiệt dạy cho họbiết thế giới thời đó là một thế giới đổ vỡ.

Không một quyền lực nào, dù là giáo quyền đinữa, có thể ngăn cản chúng ta tự hỏi:

Hiện nay là bình minh hay hoàng hôn ? Hỡi con người, ngươi nói gì về tương lai của ngươi ? Ngươi dùng nỗi lo âu của ngươi vào việc gì ?

TẬP 1: NIỀM HY VỌNG ĐỘC CHIẾM ( UN ESPOIR TOTALITAIRE ) PHẦN I: MỘT NỖI LO ÂU ĐỘC CHIẾM

PHẦN I:

MỘT NỖI LO ÂU ĐỘC CHIẾM

“Tình thế này không thể kéo dài thêm nữa !” – “Tôikhẩn khoản xin hãy trả lại cho tôi niềm hy vọng”

Đứng trước hai tiếng kêu đó, trước hết, chúng tanhận xét rằng chỉ thật sự có hy vọng nếu hy vọng cũng độc chiếm như nỗi lo âu độc chiếm đang xiết chặt chúng ta.

Chúng ta sẽ lắng nghe những người mà chúng tangờ là đã đào thoát thực tại hoặc chểnh mảng trướcthời cuộc, họ phản đối thế nào khi chúng ta bàn về

hy vọng

Sau hết, chúng ta sẽ đưa ra nhận định rằng hyvọng chỉ khả hữu nếu như từ hy vọng có thể nảysinh một điều gì, nếu như nơi chốn của hy vọng tồntại những căng thẳng giằng xé

Người ta có thể kể ra đủ mọi lý do để lo âu Nhưmột nhà điện ảnh, người ta có thể đảo một ngọn đènchiếu ( đèn follow ) theo tất cả các phương hướng

để làm nổi bật chiều cao, chiều rộng và chiều sâu nỗi

lo âu của nhân loại ngày nay, để làm hiện rõ kíchthước của nó trên tất cả các chiều kích chính trị, cánhân, thể chất, tâm linh Người ta đang đều đặn làmcông việc trắc định nỗi lo âu, và như vậy là phải !

Nếu cần định nghĩa lo âu là gì, chúng ta có thểđưa ra một nhận xét Khắp nơi hiện đang có một sự

so le giữa một bên là thế giới quan và nhân sinhquan, tối cần thiết cho sinh hoạt và suy tư, còn bênkia là thực tại Người ta đã mất những gì trước kiatừng có, đồng thời lại chưa nắm được những gì cònđang mong đợi

Về mặt xã hội học, người ta tìm cách thỏa mãnnhững điều kiện sơ đẳng nhất để giải quyết tìnhtrạng sống lạc lõng ngay ở thành phố.

Trong nhiều khu vực hoạt động, người ta cố gắngkhắc phục những khó khăn để tạo lập một nền luân

lý chức nghiệp tối thiểu

Người ta cũng dò dẫm tìm kiếm cho các tư tưởng

và đường lối chính trị ( loại tư tưởng tác động đếncảm quan chúng ta ) có được đôi chút thực tiễnlương thiện

Người ta băn khoăn khi phải tìm hiểu về khởi thủy

và tận cùng của đời sống

Người ta cũng thấy cần phải hoạch định mộtđường lối hành động và suy tư sao cho thích ứng vớinhững học thuyết xác định tầm ảnh hưởng địnhmệnh trong lãnh vực tôn giáo

Vậy, xin anh chị em trả lời giúp tôi: Hiện nay ai lạikhông cảm thấy lo sợ về sự so le chênh lệch giữanhững ý nghĩ của mình và thực tại chung quanh ?Hơn nữa, tuy cùng trong tình trạng gián đoạn củabuổi giao thời, chúng ta lại cảm xúc và sinh hoạt mỗingười một cách không đồng đều Cả những nỗi lo âucũng vậy, về mặt tâm lý, nói đúng ra, chúng ta lànhững người không cùng thời với nhau Những mốibất định hoang mang và những vấn đề của chúng tamang những thời gian tính khác nhau Trong khi đi

tìm lời giải đáp cho bản thân, tính chất bất đồng thờicủa chúng ta là một trong những khía cạnh đáng sợ.

Từ Karl Jaspers đến Ivan Illich, từ các triết giaphái “đoạn trường khổ ải” đến những nhà thần họcchủ trương Thiên Chúa đã chết và con người đã lại

sa ngã, tất cả các môn đệ của Nietzsche trong 100năm qua đã mô tả nỗi lo âu đó Ngày nay, dù hiểnnhiên hay mặc nhiên, ai lại không là môn đệ củaNietzsche ? ai lại không ít nhiều là “con người nổiloạn” ? Không, người ta không lầm khi tìm cách mô

tả những lý do hoang mang của chúng ta, chỉ vì, tắtmột lời, đời sống là bất trắc !

Chúng ta không cần bàn thêm gì về sự mô tả đó.Mỗi người hãy tự vấn lương tâm, dù không muốnnhìn thẳng vào vấn đề Phải, đứng trước lo âu, tôi chọn phương cách nhờ chính nó để tìm ra lời giải đáp.

Tôi chỉ xin nêu ra một nhận xét, thiết nghĩ đây lànhận xét tiên nghiệm nhưng chủ yếu Không có vấn

đề coi nhẹ nỗi lo âu của mỗi người, cũng không cần

tự trấn an bất cứ cách nào Phải hiểu rõ lo âu là gì,nếu không sẽ chẳng biết gì mà lập luận Nỗi lo âuquen thuộc của chúng ta, trước sau không thay đổi,lại mang sắc thái riêng biệt đối với mỗi người, nó làkhởi điểm duy nhất để tiến tới hy vọng

Nhận xét đầu tiên của tôi là:

Bản chất của lo âu chính là sự độc chiếm tâm hồn, cho nên hy vọng cũng phải độc chiếm Nếu

hy vọng không độc chiếm thì không phải là hy vọng.

Cũng như nỗi lo âu, hy vọng không thể phân chiađược Toàn khối hy vọng hướng về mục tiêu sẽ tới,

về mục tiêu mà chúng ta mong đợi, về nhữngphương thế để hy vọng phải xây dựng ngay từ bâygiờ

Tôi xin nói rõ thêm: nỗi lo âu căn bản đang xiếtchặt đời sống mỗi người có hai khía cạnh Sở dĩchúng ta lo âu chính là vì hai khía cạnh này khôngthể tách rời: lo âu về cái sắp xẩy đến hôm nay; và lo

âu về cái sẽ xẩy đến ngày mai ! Đối với mọi người,

kể cả người vô tín ngưỡng, vấn đề đặt ra như thếnày: Sự gì sẽ xẩy đến cho nhân loại sau khi chúng tachết ? Sự gì sẽ xẩy đến cho thế hệ con cháu chúng

ta một khi chúng ta không còn nữa ? Chính nhữngnhân chứng vô tín ngưỡng đã lên án tử hình bọn tộiphạm chiến tranh ở phiên tòa Nuremberg cũng đãbầy tỏ ước muốn rằng việc kết án này “phải là bàihọc cho những thế hệ tương lai” Không, lo âu khôngthể tách nhỏ ra được, hơn nữa, sức mạnh của cái gìđương đầu với nó cũng phải là một sức mạnh bấtkhả phân

Không một suy tư nào về đời sau có thể giúp conngười thời nay tránh được những nỗi lo âu trần thế

của mình Sự hứa hẹn một thiên đường chẳng thểnào giải quyết được những vấn đề của chúng tangày nay, cũng cũng không tài nào làm dịu bớt đượcnỗi lo âu của chúng ta Chúng ta chờ mong Giáo Hộicung cấp một lời giải đáp cho chính những vấn đề

đó Chúng ta không chờ mong nơi Giáo Hội một diễn

từ về đời sau hay lời hứa hẹn về một cõi thiênđường được khử sạch hết mọi nỗi âu lo

Ngược lại, cũng không một chủ trương hay kếhoạch trần thế nào, không một lời hứa hẹn cứu độnào có thể thật sự giải thoát chúng ta khỏi nỗi lo âu

về đời sau đang tác động trong tâm hồn chúng ta.Phải chăng, có những ngày chúng ta không muốnsống nữa để khỏi nhìn thấy những gì sẽ xẩy đến cholớp người thừa kế chúng ta ?

Đã có bao kiến thức nghiên cứu về phân tâm họctrước chúng ta một thế kỷ Vì thế, nếu chúng ta lạikhông nhờ cậy vào khối kiến thức đó để tìm ra lốithoát vì viện cớ rằng phân tâm học nhiều khi thuộcphạm vi vô thức, thì thật uổng !

Nỗi lo âu của con người nó toàn diện đến mứcbao quát cả đời này và đời sau, thậm chí, một lời giảiđáp riêng về vĩnh cửu không thể nào xoa dịu đượcnỗi lo âu trần thế và ngược lại, một lời giải đáp riêng

về trần thế cũng chẳng thể làm giảm đi cường độ âu

lo về vĩnh cửu

Đối với một căn bệnh trầm trọng, việc chữa trịphải làm tuyệt tận căn, không tuyệt căn thì khôngphải là thật sự lành bệnh Tương tự, hứa hẹn cứu độ

mà lại không dám khẳng định thì chỉ là một lời hứakhông nghiêm chỉnh Nếu Tin Mừng, nếu Đức Kitô, nếu Thiên Chúa, nếu Giáo Hội có điều gì nghiêm chỉnh, đáng tin tưởng để ban cho chúng ta, thì điều ấy ắt phải là một niềm hy vọng bao quát, khả

dĩ đáp ứng được nỗi lo âu cũng bao quát như vậy.

Anh chị em từng nhiều phen nhận định như trên.Không phải vì người ta đề nghị những chương trình

có khả năng cung cấp lời giải đáp dứt khoát cho mọivấn đề trần thế và vĩnh cửu mà nỗi lo âu của chúng

ta sẽ tan biến Giả sử có đủ giải đáp cho từng vấn đềriêng biệt thì cũng chưa phải là đã đem lại hy vọngcho con người

Lo âu toàn diện không phải vì nó thu góp tất cả những nỗi âu lo lẻ tẻ Không, Lo âu thuần nhất và bất khả phân khi nó bao quát và chất vấn cả hiện tại lẫn tương lai Chỉ có một nỗi lo âu đơn độc đang xiết chặt chúng ta Có đưa ra nhiều giải đáp

thì cũng không phải là đã giải quyết được vấn đề, dùnhững giải đáp đó có bao quát nhiều phương hướng

đi nữa

Đối với một sự kiện quá hiển nhiên là nỗi hoangmang bất định của chúng ta, chỉ có thể đáp ứng

bằng một sự kiện khác mạnh hơn nó Giải đáp duynhất mà Tin Mừng đề nghị với chúng ta ( từ trước khiTin Mừng ra đời, kiếp nhân sinh đã đề nghị với nhân

loại lời giải đáp này ), đó là: có một sự kiện vững mạnh, một sự kiện cũng toàn diện như nỗi lo âu, chính là lòng say mê khao khát hy vọng vốn có

đó trong tâm khảm con người chúng ta.

Như vậy, không có vấn đề tạo ra hy vọng mà chỉ

là hiểu cho rõ điều gì làm cho hy vọng trở nên baoquát, vì quả thật, hy vọng bao quát mọi sự

Trước khi nghe những lời phản đối, tôi xin nói tiếpngay rằng: niềm hy vọng tôi nhận thấy có ở khắp mọinơi, không phải là một lời giải đáp, cũng chẳng phải

là một cái gì dập tắt được nỗi lo âu Chỉ có một giải đáp đúng khi nói rằng: hy vọng không thể dập tắt được nỗi lo âu Cho nên phải trả lời: chung cục, ngược lại, không một lo âu nào có thể thổi tắt ngọn lửa hy vọng Chỉ có thể trả lời như thế, và cần

phải làm nổi bật lời giải đáp này Đối với các tín hữucủa Đức Kitô, không nhất thiết hy vọng phải đánh bạiđược lo âu thì mới hy vọng, chỉ cốt sao lo âu khônglấn át được hy vọng là đủ

Bao giờ người Kitô hữu nhận định và chấp nhậnđiều đó thì họ mới có thể khám phá ra bằng cáchnào Tin Mừng củng cố và khơi sâu thêm niềm hyvọng, đồng thời, nhậm lời và nâng cao niềm hy vọngbộc phát

Đem dùng lại ý niệm chủ lực trong nhân sinh quancủa thánh Thomas d’Aquin, Emmanuel Mounier đưa

ra một lời tuyên bố tuyệt diệu: “Thiên Chúa hợp tácvới chúng ta để tạo thành chúng ta”

Thật vậy, trong phạm vi hy vọng, Thiên Chúa vượtchúng ta rất xa ! Cùng với chúng ta, Ngài muốnchúng ta mong ước có được một niềm hy vọng chochính chúng ta Thánh Ý Chúa mạnh hơn lòng mongước của chúng ta, nhưng không bao giờ Ngài muốn,nếu như chính chúng ta không muốn có hy vọng

Vì vậy, tôi xin nói với tất cả anh chị em rằng: xin đừng giết chết niềm hy vọng bộc phát và toàn diện sẵn có nơi bất cứ tâm hồn nào Hy vọng đó

có thật, nó nắm giữ lời giải đáp của Thiên Chúa

và sự đồng tình trợ giúp sâu rộng nhất của Ngài trong tâm hồn mỗi người chúng ta.

TẬP 1: NIỀM HY VỌNG ĐỘC CHIẾM ( UN ESPOIR TOTALITAIRE ) PHẦN II: TÔI CHẤP NHẬN

BỊ NGHI NGỜ

PHẦN II:

TÔI CHẤP NHẬN BỊ NGHI NGỜ

Ngày nay, một số người, trong đó có cả người Kitôhữu cho rằng: dám luận bàn về hy vọng là tiếp taycho một sự lừa gạt, có thể là một sự dối trá tột bậc

Sự phản đối của họ biểu lộ dưới nhiều hình thức

Loan báo một sự cứu độ bằng hy vọng, phảichăng là tạo cơ hội cho sự trốn tránh thực tại, đồngthời xúi bẩy người khác lảng tránh, bỏ cuộc ? Phảichăng sự mới lạ về tín ngưỡng của Kitô giáo là ởchỗ đã quyết định về ý nghĩa lịch sử không phảibằng một ý thức hệ mà bằng một sự nhập thể đãkhởi sự rồi ? Một số khác, trước Bonhoeffer, cùngthời hoặc sau ông, nghi ngờ các giáo sĩ đã đặt tôngiáo trong vòng vây kín của lo âu và bi quan, với chủ

ý làm cho người đời thấy phải cần đến vị Thiên Chúacủa giới giáo sĩ ấy Thượng Đế đã trở thành một thứ

để làm vì, để lấp vào những thiếu sót của con người,

và như vậy thì hy vọng chỉ còn là một thứ an thần rungủ thêm vào mớ thuốc sẵn có !

Anh chị em hãy nhớ lại sự nghi ngờ đó đã biểu lộthế nào nơi người cùng thời với chúng ta Sau đây làlời thú nhận của Albert Camus, một trong nhữngngười Pháp được giải Nobel mới đây:

“Bạn có biết truyền thuyết về Thánh Dimitri không ? Ông được chính Thiên Chúa hẹn cho gặp Ngài trong vùng thảo nguyên Trong khi vội

vã đến nơi hẹn, ông gặp một người nông dân có chiếc xe ngựa bị sa lầy Thế là thánh Dimitri liền giúp người ấy một tay Bùn đặc quánh, chỗ lội lại sâu, phải vật lộn một giờ đồng hồ mới kéo được chiếc xe lên Xong xuôi, Thánh Dimitri chạy vội đến nơi hẹn Nhưng Thiên Chúa không còn ở đó nữa” ( Trích kịch bản “Những người công chính” hồi

IV )

Người đời tưởng tượng thái độ người Kitô hữunhư thế này: mong ước thiên đường, mong ướcđược gặp Thiên Chúa, rảo bước băng qua đồng cỏhoang và gặp những khó khăn thường ngày, nhưngđến nơi hẹn thì chẳng còn ai Nếu đúng thế, chúng ta

sẽ bị nghi ngờ là tìm cách làm cho kẻ khác tin có mộtĐấng ở đàng kia, cứ hy vọng gặp được Đấng ấy, màthật ra, chỉ có hư không !

Thưa anh chị em, hy vọng có phải chỉ là chạy tới

hư không chăng ?

Tôi xin đưa ra câu đáp:

Phải, tất cả những ai e ngại rằng hy vọng làm chocon người thành ra nhu nhược hoặc thoát tục xuấtthế, thì những người ấy hoàn toàn có lý ! Thế nhưng,

họ đã lầm về loại hy vọng ! Niềm hy vọng nào mà lạitách rời trần thế khỏi vĩnh cửu, hoặc chỉ mua lấy mộttrong hai cõi, thứ hy vọng ấy chẳng có chút tính chấtnào của Kitô giáo cả !

Trước khi trả lời những người phản đối, tôi xin nói:

Được, tôi hoàn toàn chấp nhận bị nghi ngờ,nhưng với điều kiện tôi chịu mang tiếng là bị nghingờ chỉ vì nhân danh niềm hy vọng đích thật mà thôi,chỉ vì tôi không chịu tách rời thế gian khỏi thiênđường, chỉ vì tôi không chịu hy sinh đời nọ cho đờikia Đối với tôi, chối bỏ đời này hoặc chối bỏ đời sau,đều là có tội !

Người ta không có quyền nhân danh niềm cậytrông Kitô giáo để dứt bỏ niềm hy vọng trần thế khỏitâm hồn con người Dù không thể nói rõ sự giải thoátcủa chúng ta sẽ được thực hiện bao giờ và cáchnào, chúng ta cũng vẫn có một nhu cầu – một nhucầu cấp bách như điên – chúng ta cần biết rằng ngay

từ bây giờ, khía cạnh quá gớm ghiếc của sự độc dữ

có thể tiêu tan Người ta không có quyền bắt buộcchúng ta lìa bỏ cuộc chiến này

Niềm cậy trông đích thật Kitô giáo không những không được quyền phủ nhận hy vọng trần thế, mà còn phải yểm trợ cho nó nữa ! Chính vì Thiên Chúa không bỏ mặc chúng ta nên Ngài đòi chúng ta phải ước mong sao cho không còn tai ương thảm họa trên trái đất này, và phải ước mong như vậy cho đến cùng Người ta không có quyền giết chết niềm hy vọng đó.

Tất cả lịch sử dân Do Thái thời Cựu Ước cho thấynhư vậy, chính nhân dịp nhậm lời niềm hy vọng củatrần thế mà Thiên Chúa đã dạy cho Dân Ngài biết

cậy trông Bỏ rơi đời này cho bóng đêm tăm tối đểchỉ hy vọng ở đời sau có lẽ không phải là chước cám

Thật vậy, trái với những nhà thần học chủ trươngThiên Chúa đã chết và những nhà lý thuyết ru ngủdân chúng chính là những kẻ cố tình trục xuất ý niệm

về một đời sống vĩnh cửu, vì ý niệm đó là một niềm

an ủi cho những ai đã mất hết hy vọng vào cõi trầngian – tôi xin tuyên bố rằng: ngược lại mới đúng

Tâm hồn chúng ta đồng thời cần có một niềm

hy vọng cho đời này và một niềm cậy trông vào đời sống mai hậu, bởi không thể có được, tuyệt đối không thể có được hạnh phúc dưới thế này nếu vắng bóng một niềm cậy trông sắt đá vào sự sống đời đời Chúng ta hãy nhắc lại với nhau một lần nữa rằng niềm cậy trông mang tính chất Kitô giáo chính là nó độc chiếm !

Như vậy, tôi chấp nhận bị nghi ngờ, nhưng phải lànhân danh niềm cậy trông nói trên Tôi biết rõ, tín đồcủa Đức Kitô luôn luôn bị nghi ngờ, y như các vị

ngôn sứ của dân Do Thái ngày xưa bị nghi ngờ vì đã

từ chối không muốn kết giao với người Assyrie vàngười Ai Cập, lý do vì niềm cậy trông và Thiên Chúacủa các ngài thì cao trọng hơn là niềm cậy trông vàcác thần linh của bất cứ một dân tộc nào khác !

Phải, chúng ta sẽ bị nghi ngờ như các Tông đồ bịnghi ngờ ở Giêrusalem, ở Êphêsô, ở Aten, hay ởRôma khi các ngài “không thể không nói” về ĐứcKitô, và bởi thế, rất dễ bị tống ngục Phải, chúng ta bịnghi ngờ như thế hệ Kitô hữu tiên khởi vì họ đã từchối không nhìn nhận rằng đời sống và định mệnhnhân loại nằm trong tay một kẻ nào đó, một conngười không hơn không kém, cho dù đó là một vịhoàng đế đi nữa Họ bị nghi ngờ là chống báng cácthần linh, là vô thần, là đã làm “vỡ mộng” nhiềungười Đối với họ, một người nào đó không thể làchúa tể tuyệt đối của định mệnh

Nhiều thế kỷ sau, thời Cách Mạng Pháp, người ta

đã không lầm khi tìm cách rút gọn Giáo Hội thànhmột bộ máy phục vụ chính trị; người ta cũng khônglầm khi biểu quyết năm 1793 “đạo luật chống những

kẻ bị tình nghi”, tức là những kẻ nhân danh đức tincủa mình không chấp nhận một thứ Giáo Hội củaNhà Nước !

Và bước vào thế kỷ 20 này, giới Giáo Sĩ bị tìnhnghi đến độ bị ‘trục xuất” khỏi một số lãnh vực hoạtđộng Thời tình nghi và bách hại chưa xa lắm đâu,

thế mà người ta đã quên rồi Chúng ta biết rằng ngàynay vẫn còn có những Kitô hữu bị tình nghi tại nhiềunơi, nhưng bao giờ cũng là vì lý do nói trên mà thôi !

Phải, quy luật của niềm cậy trông Kitô giáo là

“làm vỡ mộng”, là không chấp nhận rằng cuộc sống và lịch sử chỉ nằm gọn trong giới hạn trần thế Mà theo lập luận cho lôgích, hễ cứ cậy trông là

tất nhiên bị tình nghi, lý do vì chúng ta đã từ chốikhông chịu rút gọn mục tiêu và chung điểm đời sốngvào một đảng, một thần tượng, một hệ thống, cho dùđấy là những điều được người đời coi trọng nhất.Phải, chúng ta mãi mãi bị tình nghi là đã lấy danhnghĩa cậy trông để phản kháng mọi thứ ý thức hệ,mọi thứ mong đợi vị cứu tinh hạ giới, mọi phươngcách thoát ly thực tại – chỉ vì niềm cậy trông luônluôn bắt buộc chúng ta phóng tầm mắt quá cả chântrời của con người để tìm hiểu về chính cái chân trờiấy

Sự nghi ngờ nói ở đây quả là một cơ may đem lạiphúc lợi cho chúng ta Lẽ ra nó phải làm cho chúng

ta vui mừng Chẳng phải nó đang nắm giữ bằngchứng rằng niềm cậy trông của chúng ta trước hết làmột niềm hy vọng tràn đầy nhân tính, lại cũng đíchthật là một niềm hy vọng tràn đầy tính tôn giáo đósao ? Và một khi bị tình nghi – theo nghĩa bị tình nghi

vì không muốn bỏ đi một trong hai chiều kích hyvọng của mình – người Kitô hữu có thể tự nhủ rằng

mình được tác động bởi tính năng động từng manglại chiến thắng vinh quang cho những người anh emđồng đạo của chúng ta trong dĩ vãng

HAI PHƯƠNG PHÁP TIÊU DIỆT NIỀM HY VỌNG MỘT CÁCH KHÔNG ĐAU ĐỚN

Trước khi tiếp tục, tôi muốn bàn thêm về sự phảnđối của những người không đồng quan điểm, vàcùng với anh chị em hướng nhìn ra xa hơn nhữngcuộc tranh luận trí thức Đối với một số người, trìnhbày với Thiên Chúa những nỗi khổ của mình là mộtđiều “không vinh dự gì cho Ngài”, hoặc giả người ta

có thể chỉ có một ý niệm hữu ích khả dụng về ThiênChúa, tôi xin nói thêm: một ý niệm có thể tận dụngđược – nhưng điều này không quan trọng, vì TinMừng, cũng như tâm hồn người nghèo, chẳng màngquan tâm đến điều đó

Dân Chúa tiến bước, họ không dừng lại ờ ý niệmthiển cận và vụ lợi đó, vì họ biết rõ Đức Kitô đã chết

để đảm bảo với chúng ta điều này: Thiên Chúa đáplời và chỉ đáp lời những ai cùng khổ, nhưng phải là

sự cùng khổ ở đời này Chúng ta hãy dừng lại ở điềusau đây quan trọng hơn

Đáp lại những ai phản đối, chúng ta đưa ra lờiphản đối ngược lại như thế này Chúng ta không tựhỏi: Phải chăng cậy trông là một điều bất kính ?Nhưng chúng ta tự hỏi: phải chăng thái độ bất kính

chính là ở chỗ đã ngại ngùng không dám cậy trông vìcậy trông là một điều khó làm, cho nên mới dừng lạinửa đường, chọn lấy những cách giải quyết nửa vời

? Chính những cách giải quyết nửa vời đó mới thật

là khả nghi, đúng thế

Người ta biết những căn bệnh của hy vọng chính

là chủ quan ảo tưởng và tuyệt vọng Tôi muốn dùngnhững tên gọi khác Trước hết, đây là những thứtrầm trọng hơn cả bệnh tật, chúng là những phươngcách giết chết hy vọng, tiêu diệt hy vọng một cáchkhông đau đớn ( euthanasie )

Để tóm lược hai mối nguy cơ ấy đang uy hiếpchúng ta bất kể chúng ta là ai, tôi muốn gọi thẳngchúng là sự nổi loạn và sự từ nhiệm

ra lúc sinh tiền Tác giả thoáng nhìn thấy Napoléonđang nghiền ngẫm sự thất bại của mình trong mộttòa nhà rất lớn kiến trúc theo kiểu thời Đế chính vớihàng loạt cửa sổ Lewis mô tả cảnh đó như sau:

“Ông ta đi đi lại lại, lúc nào cũng phải, phải, không dừng lại phút nào Chúng tôi quan sátông, nghe thấy ông lảm nhảm luôn miệng: “Chỉ tạiSoult, chỉ tại Ney, chỉ tại Joséphine, chỉ tại quân Nga,chỉ tại quân Anh ” Cứ thế không ngừng Có lẽ ông

trái-ta không thể ở yên một chỗ.” ( Chú thích của ngườidịch: Soult và Ney là hai viên thống chế, cònJoséphine là vợ trước đã bị ly dị của Napoléon Ông

ta bị liên quân Anh-Nga-Phổ đánh bại ở trận chiếnWaterloo, do đó mất ngôi, rồi bị giam tại một hòn đảonhỏ cô quạnh giữa Đại Tây Dương và chết ở đây )Anh chị em thừa hiểu, chẳng cần phải là Napoléonmới đi đổ tội lên đầu người khác Ai lại không từng bịchước cám dỗ xui giục chỉ nên hy vọng bằng cáchđấu tranh chống lại kẻ khác, lúc nào cũng luôn trong

tư thế “chống” ?

Đó là chước cám dỗ dễ đưa đến thảm họa diệtvong mà Kitô giáo đã mắc phải trong nhiều thế kỷ.Ngày nay, hơn bao giờ hết, ai lại không rơi vào cám

dỗ ấy ? Nó trở lại tấn công chúng ta nhân danhnhững lý lẽ phân tích chính trị và kinh tế Nó biến đổilòng dạ con người thành ra chai đá và chia cắt nhânloại làm hai phe: người tốt – kẻ xấu

Chước cám dỗ này có tên là tà thuyết thiện – ácnhị nguyên, theo đó, sự lành và sự dữ chỉ có thểkình chống đối lập nhau Vậy, phải loại trừ phe tà vìđương nhiên là chúng ta ở phe chính nghĩa ! Chỉ có

thể đấu tranh chống sự dữ từ phía kẻ khác đến làmhại chúng ta, và có như thế mới giải thích được thếnào là hy vọng, đồng thời làm cho niềm hy vọng khôiphục được tính năng động của nó.

Phải, đó là chước cám dỗ ghê gớm tột bực Viện

lẽ việc đi tìm sự thiện quá khó khăn nên người ta rút

về cố thủ chiến đấu chống lại sự ác Tôi không hyvọng vào hạnh phúc nữa, nhưng tôi lại đã tìm ra đâu

là sự dữ tối độc ( le mal souverain ) ! Tôi dùng đời tôi

để chiến đấu chống sự dữ ấy Cuộc chiến đấu chống

sự dữ ắt sẽ đem lại ý nghĩa cho đời tôi Như vậy, sẵn

có một bọn xấu xa trước mặt, nhờ chúng mà tôi cóthể ngỡ mình đang hiện sinh

Thật là tội nghiệp cho niềm hy vọng !

2 TỪ NHIỆM VÀ PHI LÝ:

Phương pháp thứ hai để tiêu diệt hy vọng cáchkhông đau đớn là chối bỏ trách nhiệm Chúng ta tríchdẫn một cuốn tiểu thuyết của một nhà văn hiện đại.Nhân vật chính trong truyện là một con người hàohiệp, thậm chí đi thăm các trại giam để giải phóngnhững kẻ đau khổ Nhưng một ngày kia, người ấygặp một thiếu nữ và bị nàng chất vấn: “Ông nói chotôi hay, nền trật tự tư bản của ông là gì mà ông muốntôi quay về với nó ?” Nhà nghĩa hiệp chủ trương cứuvớt đồng loại chỉ biết trả lời: “Này chị, chị tự chomình là ai mà dám hỏi về ý nghĩa đời sống ? Tôi đây,

tôi có dám thế không ? Tôi không nghĩ xa như thế,tôi làm công việc của tôi, tôi không đòi hỏi gì hơn.”Thưa anh chị em, không cần phải là một chiến sĩđấu tranh cho thuyết phi lý thì mới để cho niềm cậytrông của mình chết đi như vậy Mỗi người chúng ta,trong lúc hành động, phải chăng đã nhiều phen bịđẩy đến chỗ mặc cho hy vọng của mình tiêu tan.

Mỗi khi chúng ta thắc mắc “ta tự cho ta là ai ?” thìđúng là tự tiêu diệt niềm hy vọng của mình mà khôngcảm thấy đau xót vì còn mải chú ý đến khía cạnhchúng ta ngỡ là một “hành động chân chính”

Lúc đó, chước cám dỗ sẽ thì thầm: “Này bạn, bạnliều thật đấy ! Dám đặt một câu hỏi như thế phảichăng vì tự phụ vốn là thái độ không thể nào chấpnhận được – hay là vì tinh thần còn quá ấu trĩ ?Người ta đã chịu không dám tự chất vấn như thế,vậy thì bạn cũng nên dẹp bỏ ý nghĩ ấy đi Đàng nàothì cũng là việc quá khó, có thể là phi lý nữa đấy !Bạn đừng có mà tìm kiếm, đừng có mà mong đợimột điều vượt quá sức của bạn ”

Đấy chính là giọng lưỡi của chước cám dỗ thứhai

Phẫn uất nổi loạn hay là chịu thua định mệnh –nghiệt ngã cố chấp hay dửng dưng lãnh đạm – côngkích gây hấn hay chạy trốn trách nhiệm – bao giờngười ta cũng có những lý do rất vững để giết chếtniềm hy vọng Nếu tất cả tương lai của lớp người

ngoài lục tuần chỉ còn là chuẩn bị ra đi vĩnh viễn, thìquả là một trò đùa tàn nhẫn và phi lý Một trò hề !

Nếu vậy, phải nổi loạn ! Hoặc là từ khước tất cả,hoặc là hoạch định tất cả, và rồi vạch ra nhữngchương trình phương án hầu mưu tìm phúc lợi chomình

TẬP 1: NIỀM HY VỌNG ĐỘC CHIẾM ( UN ESPOIR TOTALITAIRE ) PHẦN III: KHÔNG ĐẶT ĐIỀU KIỆN

PHẦN III:

KHÔNG ĐẶT ĐIỀU KIỆN

“Tình thế này không thể kéo dài hơn nữa được” –

“Tôi khẩn khoản xin trả lại niềm hy vọng cho tôi”

Để kết thúc giờ suy niệm chiều nay, chúng takhông đưa ra lời giải đáp nào cả Chúng ta chỉ làmcho câu hỏi mạnh thêm bằng cách nhận định rằng:Giải đáp không thuộc trật tự tư tưởng, lý do là vì giảiđáp không phải là một tư tưởng ! Mặc sức hy vọng

và phấn đấu, dù là riêng rẽ hay tập thể, người ta vẫn

cứ bị quá nhiều phen thất vọng Trước những cảnhhỏa ngục trần gian, rõ ràng hy vọng không xóa bỏđược nỗi lo âu, vì ít ra là bề ngoài thì sự dữ vẫnthắng ! Đúng thế !

Nếu vậy, có phải chúng ta bị lâm vào bước đườngcùng ư ? Lời giải đáp phải chăng là một trò chơi mayrủi thảm khốc: tôi hy vọng ? hay tôi tuyệt vọng ?

Lúc đó phải đi tới cùng ! Hãy tạm cho rằng cả haithái độ đều đúng Như vậy, chúng ta cậy trông haychúng ta ngã lòng ? chúng ta lo âu hay chúng ta hyvọng ? Cả trong trường hợp này, tôi thấy vẫn phảinói rằng chúng ta hy vọng là đúng, vì hy vọng chungquy chỉ là xác nhận không bằng lời nói cửa miệng

mà phải bằng hành động, rằng chung cục thì lo âuvẫn không tài nào thắng thế được !

Muốn tuyên bố điều đó, chỉ có cách là hy vọngthật sự Đời con người ta, cuộc sống của anh chị

em, tâm hồn anh chị em đã chứng tỏ như thế Không

có gì phân chia ranh giới giữa người tín hữu vàngười vô tín ngưỡng Không phải cứ đứng ngoàicuộc, không ở phía hy vọng cũng không thiên về lo

âu, để nói rằng chính hy vọng là có lý ! Không, từ chính giữa vị trí của sự kiện hy vọng, tôi xin tuyên bố: Lo âu chung cục không thể nào thắng thế được Tôi không có cách nào khác để nói lên điều đó !

Phương thức biểu lộ hy vọng như trên là có thật,bởi đã có những con người vẫn vững lòng cậy trông.Phải, chúng ta sẽ nhắc đi nhắc lại điều này mà bất

cứ ai cũng có thể phát hiện được dễ dàng nơi nhữngngười thân cận nhất, rằng: Chẳng có tình thế nào màngười trong cuộc lại hoàn toàn vô vọng Dĩ nhiên,không phải bất cứ ai cũng đạt tới độ cao đó Ngườicùng khổ nhất không phải là người ít hy vọng nhất,

và người sung sướng nhất không phải là người íttuyệt vọng nhất Đó là một sự kiện !

Sự kiện thứ hai là người ta không bao giờ ngăncản được một kẻ ngã lòng Không một lý do nào, mộtlời hứa nào, một ánh sáng nào, một ty nào có thểngăn cản được kẻ ngã lòng nếu như anh ta tuyệtvọng Thế nhưng, cũng không một thảm họa nào,một sự vỡ mộng nào, một cơn khủng hoảng nào,một nỗi thống khổ nào, một vùng đêm tối mịt mù nào

có thể ngăn cản ngta hy vọng !

Đời sống đặt chúng ta trước hai sự kiện nói trên.Không có vấn đề tìm hiểu xem ai có lý Làm thế làlãng phí thì giờ Vì hy vọng chỉ hữu lý khi người hyvọng có được một thái độ thích đáng chứ không thểchỉ tuyên bố suông, cũng không thể dùng những lời

lẽ để xác nhận hoặc đưa ra những quan điểm tríthức Người nào đã hy vọng thì biết rằng, thì tin chắcrằng mọi sự rồi ra sẽ ổn định, và trong thân phận làmngười thì chung cục lo âu vẫn không thể thắng thế

được Chỉ người nào hy vọng mới có quyền tuyên bố

Một giải đáp khả dĩ tiếp nhận được chỉ có thể ban cho ai không hề mong đợi được nhậm lời rồi mới cậy trông.

Bản chất của lo âu chính là sự toan tính về tươnglai Còn người hy vọng thì lại không cần phải suytính, chỉ cần sao đến với anh em mình vì nghĩ rằng

họ còn gặp nhiều thử thách hơn mình, có nhiều lý do

để lo âu hơn mình Vì vậy, người hy vọng sẵn sànglàm chứng rằng dù không thể giải quyết được mọikhó khăn, họ vẫn cứ một niềm cậy trông

Thật vậy, lời đáp vượt xa khỏi tầm lý giải củanhững ai muốn trấn an chúng ta bằng đường lối vĩnhviễn thoát ly thực tế, hoặc chỉ muốn chúng ta thủ thế,cùng họ dấn mình vào cuộc đấu tranh duy nhất chocuộc đời này mà thôi

Chúng ta chỉ có thể tìm được lời đáp nơi nhữngchứng cớ sống động của những ai biết cậy trông bất

chấp hoàn cảnh đang tuyệt vọng, cậy trông cả trướckhi được nhậm lời, cho dẫu đã nhiều phen giáp mặtvới thứ hỏa ngục ngay từ đời này rồi !

Đối với những ai có đủ sự điên rồ để cậy trôngnhư vậy, Đức Kitô sẽ ban cho ơn khôn ngoan đểhiểu biết mọi sự, ơn khôn ngoan của sự “điên khùngthập giá”, bởi vốn dĩ những ai đã biết cậy trông nhưthế thì không hề phủ nhận cái bí nhiệm của sự dữ

Họ thẳng thắn đối đầu và sự dữ, đơn giản thế thôi !Chúng ta luôn luôn phải cậy trông một cách toàndiện, đó là bí quyết lớn nhất và cũng đơn giản nhất.Mặc dù có hoang mang khổ sở vì không biết phảicậy trông cho tới bao giờ, chúng ta vẫn phải kiên tâmbền chí, để chung cục, lo âu không thể nào thắng thếđược !

TỪ ĐAU KHỔ, DŨNG CẢM MÀ VƯƠN LÊN

Chúng ta có thể tìm hiểu sâu sắc hơn nữa về hyvọng Lời Chúa sắp làm công việc đó ở phần sauđây Nhưng dù thế nào đi nữa thì chẳng bao giờniềm hy vọng có thể giải thoát chúng ta khỏi thânphận làm người, số kiếp của kẻ lữ thứ đi tìm hyvọng Chúng ta sẽ không bước ra khỏi hàng ngũnhững con người hy vọng để tuyên bố rằng hy vọng

là phải lẽ, vì chúng ta không được miễn trừ, khỏiphải sống những giây phút hồi hộp kinh hoàng trongquá trình hy vọng

Thưa anh chị em, nếu Đức Cậy của chúng ta yếuđuối như thế, có phải bởi chúng ta chỉ mong ướccách hời hợt gần như thể muốn tránh những hoàncảnh bắt buộc phải trông cậy ? Và nếu chúng takhông mong ước thật sự phải đương đầu với nhữngnghịch cảnh đó, phải chăng vì cậy trông thì đau khổhơn là ngã lòng ?

Phải, tuyệt vọng chung quy làm cho tinh thầnchúng ta như thể bị gây mê tê liệt, đó là tâm trạng từkhước không muốn bị khổ đau giằng xé Khi mà thựctại dường như nghiền nát hy vọng, nếu tôi vững lòngtrông cậy thì tôi không tránh được những nỗi đoạntrường tân khổ

Vì thế, cùng với tất cả Tin Mừng, tôi tuyên cáo sựđau khổ dũng cảm của những con người biết cậytrông Ở đây không phải là hào khí Con người trôngcậy chẳng có gì là oai hùng Thật ra, người ấy nẫuruột nát gan Cậy trông là chọn lấy sự sống mà bỏ

lại sự chết, chọn lấy sự căng thẳng nó cấm không cho chúng ta ngã xuống vực sâu tuyệt vọng Vì thế, một cách nào đó, cậy trông là chọn lấy thống khổ mà bỏ lại liều thuốc an thần.

Ý niệm trọng đại sau đây đã chỉ đạo suốt cuộc đờiThánh Phaolô: Ngài không đặt câu hỏi về tương laibản thân, nhưng dũng cảm tiến tới tương lai củaNhiệm Thể Đức Kitô đang rên xiết quằn quại Càng

hướng tới tương lai thì Ngài càng tiến bước, màcàng tiến bước thì Ngài lại càng hướng tới.

Đây là một sự giằng xé tan nát cả tâm can củamột sự sinh ra ở phía đối cực của sự gây mê tiêudiệt mà chúng ta đã nêu trên đây Đây không phải làchương trình, là phương án của một thứ khí pháchnào, vì hùng khí này dẫu sao vẫn còn là một loạithuốc an thần giúp chúng ta tạm quên đi mối âu lo.Thế nhưng đây là một chương trình của hân hoan,hân hoan ngay trong chính nỗi thống khổ Niềm hânhoan này chính là đời sống, đơn giản thế thôi, là sựchào đời của những người con của Thiên Chúa

CON NGƯỜI KHÔNG CÒN LÀ SISYPHE NỮA

Để tượng trưng cho con người đầu thời đại hiệnkim hôm nay, người ta đi tim một biểu tượng và chọnđược Prométhée

Thần thoại cổ Hy-La kể rằng: Prométhée, thầnnhân tạo ra loài người từ bùn đất và đã cướp lấy lửa

từ trời đem xuống giúp cho con người thêm sinhđộng Do vậy mà Prométhée phải chịu bị các thầntrừng phạt bằng cực hình xiềng xích để cho một conkên kên đêm ngày rỉa thịt moi gan

Thần nhân này được nhận làm biểu tượng chonhân loại vì nhiệt tình hào hiệp, và cả vì số kiếp thêthảm sau khi tạo ra loài người, lại còn đánh cắp lửathiêng đem xuống cho nhân loại

Nhưng đối với Prométhée, ít ra cũng còn có mộtThượng Đế, một thiên đình, một cõi thượng giới ởphía trên của trần thế này Biểu tượng của thời naykhông còn là Prométhée nữa mà đã đổi thành

Sisyphe.

Thần thoại cổ Hy-La kể rằng: Sisyphe, bạo chúa

xứ Corinthe thời cổ, lúc sống thì tàn ác và trộmcướp, xuống âm phủ bị hình phạt vĩnh viễn trầm luân

là phải vần một tảng đá khổng lồ lên núi Lên tớiđỉnh, tảng đá lăn xuống, Sisyphe lại phải chặn lấy đểlại vần lên cao, cứ thế không một phút nào ngơi nghỉ.Không như Prométhée, Sisyphe không còn chút gì

là khát khao lý tưởng Đối với hắn, thế giới này đãtrở nên dầy đặc khép kín, không còn biết phải nhờcậy vào ai Con người phải tự lo lấy định mệnh củamình Tuy nhiên hắn vẫn cứ tự hỏi: cuộc đời có ýnghĩa gì không ? cuộc đời có đáng sống chăng ?Hắn không còn say men tự do nhưng cứ phải cảmthấy mang lấy án phạt phải sống trong tự do Mặc dùvậy, mỗi sáng, khi thấy mình còn phải sống, Sisyphelại nhận lấy tảng đá mà lại vần lên đỉnh núi

Như thế, trong đời Sisyphe, lúc nào là thời điểmnguy kịch ?

Trong khi vần tảng đá, có thể nói là mọi sự đều tốtđẹp vì con người đang có việc để làm, lại cũng cónhững giây phút có thể cảm thấy khoan khoái sungsướng vì thấy mình làm được việc Thế nhưng, thời

điểm nguy kịch chính là lúc đã vần tảng đá lên tớiđỉnh núi để rồi đau đớn nhìn thấy nó lăn nhào xuốngdưới Lúc đó Sisyphe tự hỏi: mình có phải chạyxuống để vần tảng đá lên trở lại hay không ?

Điều gì quyết định giây phút đó trong đời Sisyphe

?

Tới thời điểm nguy kịch, đối với mỗi người chúng

ta, một câu hỏi đột ngột xuất hiện về vấn đề có đượcchắc tâm hay không trong đời sống, có được quyền

hy vọng hay không trong tương lai Đó là vấn đềhằng tính và là vấn đề của Đức Tin, vấn đề conngười và vấn đề Thiên Chúa Nghĩa là chúng ta tựhỏi: làm sao nhân loại, làm sao mỗi người chúng ta

có thể đạt tới Niềm Tin ?

Làm sao mỗi sáng người ta có thể ngoan ngoãnđến nơi làm việc ? Làm sao, sau hai cuộc đại thếchiến, người ta có thể tái thiết trong khoảng một thế

hệ tất cả những gì đã bị phá hủy, xem công việc đónhư tất nhiên ? Làm sao nhiều nơi tại Việt Nam vàKampuchia người ta có thể lại lập tức ra đồng cầycấy ngay sau một trận chiến ? Làm sao người ta cóthể giốc sức làm việc và xây dựng những công trình

vĩ đại trong khi thừa biết rằng cuối cùng sẽ chỉ còn làchết chóc và hủy diệt ?

Suy tư như thế để tự hỏi: điều gì thôi thúc conngười ta hành động như vậy ? Phải chăng thái độ