Giáo án ngữ văn 9 tuần 27 văn bản, ngữ pháp, tập làm văn

Ngµy d¹y 22/2/20 , Líp 9C , 9D TuÇn 27 – TiÕt 121 , 122 V¨n b¶n sang thu , Nãi víi con , §äc thªm Con cß 1 V¨n b¶n Sang thu ( 40phót ) ( H÷u thØnh ) A Môc tiªu cÇn ®¹t 1 KiÕn thøc Gióp HS c¶m nhËn ®­î[.]

Giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp của thiên nhiên trong khoảnh khắc

giao mùavà những suy nghĩ mang tính triết lí của tác giả

2 Kĩ năng :

- Đọc – hiểu một văn bản thơ trữ tình hiện đại

- Thể hiện những suy nghĩ , cảm nhận về hình ảnh thơ , mộtkhổ thơ , một tác phẩm thơ

3 Thái độ :

- Giáo dục học tinh lòng yêu thiên nhiên , yêu quê hơng

B Chuẩn bị :

1 Thầy :Soạn bài

2 Trò : Chuẩn bị bài theo yêu cầu

C Tổ chức dạy và học :

Bớc I : ổn định tổ chức :

Bớc II Kiểm tra bài cũ : ( 5phút )

H : Đọc thuộc lòng bài thơ “ viếng lăng Bác” Nêu giá trị ND và NTcủa bài thơ

Bớc III Bài mới

Hoạt động 1 : Tạo tâm thế ( 1phút , thuyết trình )

Thơ hay và tả về mùa thu có nhiều , thơ tả mùa hạ ít hơn Thơ tảthời điểm giao mùa giữa hạ và thu càng ít Vì thế ta càng quýnhững bài nh Sang thu Từ mùa hạ chuyển sang mùa thu , thiênnhiên ở miền Bắc vào thu đợc cảm nhận nh thế nào qua bài thơSang thu của Hữu Thỉnh

I Đọc,chú thích

1 Tác giả: sinh năm 1942

là nhà thơ viết nhiều viếthay về những con ngờisống ở nông thôn, về mùathu

2 Tác phẩm đợc sáng tácnăm 1977

âm điệu của bài thơ?

H: Nội dung chính của

1 HS đọc bàithơ

Trao đổinhanh - trả lời

1 HS đọc lạikhổ 1

Cá nhân HStrả lời

Cá nhân HStrả lời

- từ ngọngió se mangtheo hơng ổi

đang vào độchín

- Thu đợc cảmnhận nơi làngquê, trongcảm nhận củangời sốnggắn bó vớilàng quê

Cá nhân HSnêu cảm nhận

- Phơng thức biểu đạt:miểu tả kết hợp với biểucảm

2 Tìm hiểu chi tiết văn bản

a Sự biến đổi của đấttrời lúc sang thu

Bỗng nhận ra hơng ổi

Hình nh thu đã về

- Sơng đầu thu giăng mắcnhẹ nhàng, chuyển độngchầm chậm nơi đờng thônngõ xóm => thể hiện cảmgiác trực tiếp và tinh tếcủa tác giả trớc những biến

đổi của không gian thu

=> Tâm trạng ngỡ ngàng,

trạng của tác giả qua từ

“bỗng” và “hình nh”?

G cái bỡ ngỡ, bâng

khuâng vụt tan biến

nhờng chỗ cho sự rung

thấy những biểu hiện

khác biệt nào của thời

tiết khi chuyển từ hạ

HS phân tíchtheo từng đôicâu thơ Sangthu, tiết trời

se lạnh, chuẩn

bị vào đông

-> chim vội vã

bay về phơngNam tránh rét

Đọc khổ thơ

cuối

Thảo luậnnhóm - Trả lời

thảo luậnnhóm rút ra ýcơ bản

cảm xúc bâng khuâng,thu đến mà nh vừa thựcvừa mơ -> tâm hồn nhạycảm, yêu thiên nhiên củatác giả

- Sông đợc lúc dềnh dàngChim bắt đầu vội vã

Con sông quê dềnh dàng

n-ớc chờ mùa thu, không cuộnchảy mà lặng lẽ, phẳnglặng Những cánh chimbay đi vội vã Tất cả đềuhối hả, xốn xang khi thu về

- Có đám mây sang thugợi hình ảnh đám mâymùa hạ còn sót lại trên bầutrời bắt đầu xanh trong.gợi hình ảnh làn mâymỏng nhẹ, kéo dài - 1 vẻ

đẹp của bầu trời bắt đầusang thu

-> Sự thay đổi của đấttrời từ hạ sang thu nhẹnhàng nhng rõ rệt Thu vềlàm cho bao cảnh vật đổithay

- Vẫn còn bao cơn ma-> Cảnh vật thời tiết thay

đổi: tất cả vẫn còn dấuhiệu mùa hạ nhng giảm dầnmức độ lặng lẽ vào thu

- Sấm đứng tuổi

ý nghĩa tả thực: lúc sangthu bớt đi những tiếngsấm bớt ngờ hay hàng câykhông còn bị bất ngờ, giậtmình vì tiếng sấm nữa

ý nghĩa ẩn dụ: đó là

gì về thiên nhiên, đất

nớc, con ngời thời

điểm từ hạ sang thu?

Điểm khác biệt giữa

bài này với những bài

đó là gì?

- HS nêu

Chùm thơ thucủa NguyễnKhuyễn: viết

về thời điểmtrong mùa thu

- Đang mùa thutới: vừa vềthời điểmcuối thu

- Bài thơ này:

điểm chớmmùa thu, gắnsang thu củathời tiết vớisang thu củacuộc đời ngời

những thay đổi, vang

động của cuộc đời, xã hội,cũng là những thay đổicủa tuổi đời sang thu Conngời đã từng trải, từngchịu nhiều giông gió trong

đời thờng cũng vững vànghơn trớc những tác độngbất thờng của ngoại cảnh,của cuộc đời

III Tổng kết : 1NT :

- Khắc họa đợc hình ảnhthơ đẹp, gợi cảm đặcsắc về thời điểm giaomùa , mùa hạ - thu ở nôngthôn đồng bằng Bắc Bộ

- Sáng tạo trong việc sửdụng từ ngữ ( bỗng , phả ,hình nh ) phép nhânhóa ( sơng chùng chình ,sông đợc lúc dềnh dàng )phép ẩn dụ ( sấm , hàngcây đứng tuổi )

2 ND :

- Bài thơ thể hiện nhữngcảm nhận tinh tế của nhàthởtớc vẻ đẹp của thiênnhiên lúc giao mùa Nhữngsuy ngẫm sâu sắc mangtính triết lí của con ngời

và cuộc đời của tác giả lúcsang thu làm nên đặc

điểm của cái tôi trữ tìnhsâu sắc trong bài thơ

Hoạt động 5 : Củng cố , luyện tập IVLuyện tập

( 4phút , cá nhân )

*BTTN:

Câu1 : Hữu Thỉnh bắt đầu sáng tác thơ từ khi nào ?

A.Khi còn ngồi trên ghế nhà trờng

B Khi bắt đầu ra nhập ngũ

C Khi làm cán bộ tuyên huấn trong quân đội

D Khi không còn trong quân ngũ

Câu2 :Bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh viết về đề tài nào ?

A Cảnh sắc nông thôn Việt Nam

B Cảnh sắc miền núi Việt Nam

C Cảnh sắc đất trời khi Sang thu

D Cảnh Sắc những thành phố Việt Nam

Bớc IV : Hớng dẫn học và chuẩn bị bài ở nhà ( 1phút )

-.Học thuộc lòng bài thơ

- Nắm chắc nghệ thuật và nội dung của bài thơ

* Tự rút kinh nghiệm

-

Văn bản : Nói với con ( 30phút ) ( Y

Ph-ơng )

A Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức :

Giúp HS cảm nhận đợc tình cảm thắm thiết của cha mẹ với con cái

- Tình yêu quê hơng và niềm tự hào về vẻ đẹp , sức sống mãnh liệt của quê hơng

- Hình ảnh và cách diễn đạt độc đáo của tác giả trong bài thơ

2 Kĩ năng :

- Đọc – hiểu một vă bản trữ tình

- Phân tích một cách độc đáo , giàu hình ảnh gợi cảm của thơ miền núi

3 Thái độ :

- Giáo dục học sinh tình yêu thiên nhiên

B Chuẩn bị :

1 Thầy: Soạn bài + Bảng phụ

2 Trò : Chuẩn bị bài theo yêu cầu

C Tổ chức dạy và học :

Bớc I ổn định tổ chức :

Bớc II Kiểm tra bài cũ ( 3phút )

H : Đọc thuộc lòng bài thơ “ Sang thu’’ ? Nêu nội dung và nghệthuật của bài thơ ?

Bớc III Bài mới :

Hoạt động 1 : tạo tâm thế : ( 1phút )

Tình yêu thơng con cái, mơ ớc thế hệ tiếp nối xứng đáng, pháthuy truyền thống của tổ tiên, quê hơng vẫn là tình cảm cao đẹpcủa con ngời Việt Nam ta suốt bao đời nay Nói với con của Y Phơng

nhà thơ dân tộc Tày (sinh sống ở các tỉnh miền núi đông bắc)

-là một trong những bài thơ hớng vào đề tài ấy với cách nói riêng,xúc động và chân tình bằng hình thức ngời cha nói với con, tâmtình, dặn dò trìu mến, ấm áp và tin cậy

H: Lời thơ trong bài

này có gì mới lạ so với

Cá nhân HS nêu ýkiến

1 HS đọc lạiCá nhân HS trả lời

- Do cách nói của

ng-ời dân miền núi ( tácgiả vốn là ngời DT )

1 HS đọc lại đoạn 1Cá nhân HS tìm

I Đọc, chú thích

* Tác giả: sgk/73

* Tác phẩm

II Tìm hiểu văn bản

* Đại ý: Mợn lời nói vớicon, nhà thơ gợi vềcội nguồn quê h-

- Phơng thức biểu

đạt: Biểu cảm kếthợp với tự sự, miêu tả

1 Tình yêu th ơngcủa cha mẹ và sự

đumg bọc của quê h -

ơng đối với con

- Chân phải bớc tới

H: Vì sao lời đầu

tiên của cha nói với

con lại là điều đó?

( nhắc nhở con về

tình cảm ruột thịt,

cội nguồn sinh dỡng

của mỗi ngời )

- Diễn tả động tác,miêu tả cụ thể

- Sự gắn bó, quấnquýt

Cá nhân HS nêu cảmnhận

hoa - Vẻ đẹp TNtấm lòng - vẻ đẹptình ngời

- Một vùng quê củatình yêu thơng vàvăn hoá tốt đẹp ->

cha gọi cho con vềcội nguồn, về quê h-

ơng, đất nớc để từ

đó con biết yêu

th-ơng, trân trọng vàgìn giữ những tìnhcảm gia đình,những khung cảnhcủa quê hơng

tiếng cời-> Hình ảnh thơthật cụ thể theo cáchhình dung của ngờimiền núi - Khôngkhí gia đình đầm

ấm, quấn quýt Từngbớc đi, từng tiếng cờicủa con đều đợc cha

mẹ mừng vui, chămchút đón nhận

- Sự đùm bọc của quêhơng

- Cuộc sống lao

động, cần cù, tơi vui,

đoàn kết, gắn bó ->

Vẻ đẹp của cuộcsống lao động vàsinh hoạt tinh thầncủa truyền thống DT

- Rừng núi quê hơngthơ mộng nghĩatình, thiên nhiên ấy

đã che chở nuôi dỡngcon ngời cả về tâmhồn, lối sống

2 Những đức tínhcao đẹp của ng ời

đồng mình vàmong ớc của cha vớicon

* Những đức tính

đợc gợi lên từ đoạn

thơ này?

Vì sao ngời cha lại

nói với con điều ấy?

HS tìm những câuthơ nói lên điều đó

Thảo luận - trả lời

từ ngữ rất mạnh mẽ

để nhấn mạnh cuộcsống khoáng đạt,mạnh mẽ của ngời

đồng mình đó làsức sống bền bỉ, vợtqua những khó khăngian khổ, gắn bó vớiquê hơng dẫu còncực nhọc, đói nghèo

- Ngời đồng mìnhthô sơ phong tụcmộc mạc nhng giàuchí khí, niềm tin họ

có thể “ thô sơ ”

* Mong ớc

- Không chê đá thung

Không lo cực nhọc-> Phải có nghĩatình chung thuỷ vớiquê hơng

- Con ơi tuy nghecon Mong muốn conbiết tự về quê hơng

=> Tình cảm yêu

th-ơng trìu mến thiếttha và niềm tin tởngNgời cha muốntruyền cho con lòng

tự hào

tình cảm của ngời

cha đối với con?

Điều lớn lao nhất mà

ngời cha muốn

truyền đợc cho con

là gì?

G: Nh vậy, từ những

đức tính và truyền

thống quý báu, đáng

tự hào của ngời

đồng mình, cha đã

nhắc nhở con bài

học sâu sắc về ý

nghĩa của cuộc sống

Hoạt động 4 : Đánh

giá , khái quát

( 2phút , vấn đáp )

H: Nêu 1 số nét đặc

sắc về mặt nghệ

thuật và nội dung

của bài thơ?

G: Chốt lại ý cơ bản

2 HS đọc ghi nhớ

III Tổng kết :

1 Nghệ thuật

- Có giọng điệu thủ thỉ , tâm tình , tha thiết , trìu mến

- Xây dựng những hình ảnh thơ vừa cụ thể vừa mang tính khái quát, mộc mạc

mà vẫn giàu chất thơ

- Bố cục chặt chẽ, dẫn dắt tự nhiên

2 Nội dung:

Bài thơ thể hiện tình yêu thơng thắm thiết của cha

mẹ dành cho con cái , tình yêu , niềm

tự hào về quê hơng

đất nớc

Bớc IV : Hớng dẫn học và chuẩn bị bài về nhà : (1phút )

- Học thuộc lòng bài thơ

- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật của văn bản

*Tự rút kinh nghiệm :

-

-Đọc thêm : Văn bản : Con cò ( 20phút )

( Chế lan Viên )

A.Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức : Giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp và ý nghĩa của

hình tợng con cò trong bài thơ đợc phát triển từ những câu hát ru

xa để ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng và những lời rungọt ngào

- Thấy đợc tác dụng của việc vận dụng ca dao một cách sáng tạotrong bài thơ

1 Thầy : Soạn bài, đọc tìm hiểu về Chế Lan Viên

2 Trò: Chuẩn bị bài theo yêu cầu

C Tổ chức dạy và học :

Bớc I :.ổn định tổ chức :

Bớc II Kiểm tra bài cũ :

Bớc III Bài mới

* Hoạt động 1 : Tạo tam thế ( 1phút )

- Trong tuổi ấu thơ của mỗi ngời ai chẳng từng đợc mẹ ôm ấp vỗ

về trong những lời hát ru ngọt ngào Hát ru vốn rất quen thuộc và

tự nhiên với các bà mẹ và trong mỗi gia đình Tuy nhiên hiện nayhát ru trở lên là 1 việc không ít các bà mẹ trẻ và đó là 1 điều thiệtthòi với tuổi thơ Bài thơ “ con cò” của Chế Lan Viên đợc viết từnăm 1962 vẫn nh một lời nhắc nhở thấm thía về tình mẹ và vaitrò của lời hát ru

Nghe - cảm nhậnGhi nhớ

I Đọc - chú thích

1 Tác giả : ( 1920-1989 )Nhà thơ xuất sắc củanền thơ hiện đại VN thế

kỉ X

2.Tác phẩm:

- Sáng tác năm 1962 introng tập “ Hoa mắtbão”

đổi giọng điệu,

nhịp điệu của bài

đọc của bạn - đọclại

1 HS đọc 1 lầnvăn bản

HS trao đổi theonhóm bàn - đạidiện trả lời - cácnhóm khác nhậnxét, bổ sung

- Đợc dùng với nhiều

ý nghĩa, màthông dụng là ýnghĩa ẩn dụ

-> Bố cục đợc dẫndắt theo theo sựphát triển củahình tợng trungtâm và xuyênsuốt cả bài thơ -hình tợng con cò

- Hình ảnh con còtrong ca dao đợctác giả phát triển,

mở rộng ý nghĩabiểu tợng và tâp

- Hình tợng nghệ thuậtbao trùm bài thơ hình t-ợng con cò đợc khai tháctrong ca dao truyềnthống

-Phơng thức biểu đạt chủyếu có sử dụng yếu tố tự

sự và nghị luận

4 Bố cục: 3 phần

dung chính của

từng đoạn?

H: Qua tìm hiểu

nội dung ở mỗi

đoạn em cho biết ý

mẹ, lòng mẹ lớnlao, sâu nặng,bền lâu với suốtcuộc đời mỗi đứacon ý nghĩa biểutợng của hình ảnhnày đợc phát triểnqua từng đoạnthơ nhng vấnthống nhất Hìnhtợng con cò trongmối quan hệ vớicuộc đời con ngời,

từ thơ bé -> ởng thành và suốtcả cuộc đời ngờiCá nhân HS trả lờidựa vào chú thích

ra trực tiếp từ những câu

ca dao quen thuộc dùnglàm lời hát ru Qua nhữnglời ru ấy của mẹ hình

ảnh con cò đến với tâmhồn tuổi ấu thơ một cáchvô thức Cánh cò từ tronglời ru đã đi vào

Tiềm thức tuổi thơ , trởnên gần gũi và cũng theocùng con ngời đến hếtcuộc đời

- Hình ảnh con cò đợcnhấn mạnh ở ý nghĩabiểu tợng cho tấm lòngngời mẹ , luôn ở bên con

đến hết cuộc đời

2 Nghệ thuật

- Thể thơ: SD thể thơ tự

H: Hãy nêu nghệ

thuật của văn bản ?

- HS nêu

do tác giả thể hiện đợc tình cảm một cách linh hoạt ở nhiều biểu hiện , nhiều mức độ

- Sáng tạo nên những câu thơ mang âm hởng lời hát ru nhng vẫn làm nổi bật đợc giọng triết lí suy ngẫm triết lí ở lời ru

- Xây dựng những hình

ảnh thơ dựa trên những liên tởng độc đáo

Bớc IV : Hớng dẫn học và chuẩn bị bài ở nhà ( 2phút )

- Đọc thuộc lòng bài thơ

- Nẵm chác nội dung và nghệ thuật của bài thơ

- Hoàn thiện bài tập còn lại

- Chuẩn bị bài : Mây và Sóng

* Tự rút kinh nghiệm :

-

- Nhận dạng đợc bài văn nghị luận về một đoạn thơ , bài thơ

- Tạo lập văn bản nghị luận về một đoạn thơ , bài thơ

2 Kiểm tra bài cũ :

H: Thế nào là nghị luận về một tác phẩm truyện ( hoặc đoạntrích ) ? Nêu cách làm kiểu bài này ?

H2 : Đọc thuộc lòng bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải’’

Bớc III Bài mới

Hoạt động 1 : Tạo tâm thế : ( 2phút , thuyết trình )

Tiết trớc các em đã nắm đợc cách làm bài nghị luận về tác phẩm

truyện ( hoặc đoạn trích ) Vậy thế nào là nghị luận về một

đoạn thơ , bài thơ , cô trò ta cùng tìm hiểu bài này

- Các luận điểm :+ Hình ảnh mùa xuân trongbài thơ của Thanh Hải mangnhiều tầng nghĩa.

+ Hình ảnh mùa xuân hiệnlên trong cảm xúc thiết tha,trìu mến của nhà thơ

+ Hình ảnh MXNN thể hiệnkhát vọng đợc hoà nhập, đợcdâng hiến của nhà thơ

- Các luận cứ :+ NX của thiên nhiên, đất nớctrong lao động và cuộc đờinhà thơ đi đến nguyện ớc CM

+ Cảm xúc trìu mến trong lờikêu, giọng, hỏi : ơi hót chi

mà Đặc biệt tình cảmnâng niu vẻ đẹp của MX

"tôi tôi"

+ Làm con chim hót nốttrầm

+ TB : Từ "hình ảnh MX  củaMX" trình bày rực cảm nhận,

đánh giá của tác giả về ND và

NT bài thơ thông qucácluận

điểm, luận cứ

+ KB : Phần còn lại : Tổng kết,khái quát hoá về giá trị và tácdụng của bài thơ

+ Cách tổng kết, khái quát hoá

có sức thuyết phục

Tóm lại : Với sự đồng cảm sâusắc, tác giả đã chỉ ra đợc cáihay, cái đẹp của bài thơ

1HS đọc các luận điểm đã nêu về

hình ảnh mùa xuân trong bàiMXNN ở văn bản trên, hãy suynghĩ thêm các luận điểm khácnữa về bài thơ đặc sắc này.Gợi ý cho học sinh

*Luận điểm về “ Nhạc điệucủa bài thơ’’ : Bất kì một bàithơ hay nào cũng có nhạc hàmchứa trong nó ( thi trung hữunhạc : trong thơ có nhạc ) ;tính nhạc thể hiện ở nhịp

điệu và tiết tấu của bài thơ ,

nó vang ngân trong tâm hồnngời đọc Bằng cgúng là nhạc

sĩ Trần hoàn đã phổ nhạcthành công bài thơ này , vàcho đến nay ca khúc “ Mùaxuân nho nhỏ vẫn luôn đợccoi là ca khúc “ sống mãi vớithời gian’’ ; nó đợc tôn vinh làmột cuộc hôn phối kì diệugiữa thơ và nhạc !