Giáo án ngữ văn 9 tuần 2 văn bản, ngữ pháp, tập làm văn

TiÕt 3 TiÕng ViÖt TuÇn 2 Bµi 2 Ngµy d¹y 24/08/20 TiÕt 6+7 v¨n b¶n §Êu tranh cho mét thÕ giíi hoµ b×nh ( GA BRI EN G¸c xi a M¸c kÐt) A Môc tiªu 1 KiÕn thøc Gióp HS HiÓu ®­îc néi dungvÊn ®Ò ®Æt ra trong[.]

- Hiểu đợc nội dungvấn đề đặt ra trong văn bản: Nguy cơ

chiến tranh hạt nhân đang đe doạ toàn bộ sự sống trên trái đất;nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ

đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình

- Thấy đợc nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể, xác thực, cách so sánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

2 Kĩ năng: rèn kĩ năng đọc và phân tích văn bản.

3 Thái độ:

- Giáo dục HS lòng yêu chuộng hòa bình

B Chuẩn bị:

1 Thầy: SGV - SGK - Soạn giáo án- Đọc t liệu- Thiết bị dạy học.

2 Trò: SGK - Soạn bài- Đọc thêm sách báo hoặc su tầm bài thơ

và bài hát kêu gọi chống chiến tranh và ca ngợi thế giới hoà bình

C Tiến trình bài dạy:

1.Kiểm tra bài cũ :

- Đọc thuộc lòng một đoạn trong văn bản "Phong cách Hồ Chí Minh"

- Những nét đẹp trong phong cách HCM là gì ? Hãy phân tích ?

2 Hoạt động vào bài :

* GV yêu cầu các em hát bài “ Tiếng chuông hoà bình” hoặc “

Trái đất này là của chúng em” để từ đó vào bài mới

3 Nội dung bài mới :

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

H: Với một văn bản dùng nhiều

yếu tố nghị luận ta nên đọc với

giọng điệu ra sao?

GV đọc mẫu và dùng lệnh yêu

cầu HS đọc nối tiếp

H: Luận điểm chính của văn

H Tìm những chi tiết tác giả

nói về nguy cơ chiến tranh hạt

nhân đe doạ loài ngời và sự

sống trên trái đất ?

II Tìm hiểu văn bản :

* Văn bản đề cập vấn đề đấutranh cho một thế giới hoàbình

* Các luận điểm :

- Chiến tranh hạt nhân là mộthiểm hoạ khủng khiếp đang đedoạ toàn thể loài ngời và mọi sựsống trên trái đất , vì vậy đấutranh để loại bỏ nguy cơ này lànhiệm vụ cấp bách của toàn thểnhân loại

- Kho vũ khí hạt nhân đang

đwocj tàng trữ có khả năng huỷdiệt cả trái đất và các hành tinhkhác trong hệ mặt trời

- Cuộc chạy đua vũ khí hạtnhân đã làm mất đi khả năngcải thiện đời sống cho hàng tỉ

H Bằng cách lập luận nh thế

nào mà tác giả làm cho ngời

đọc thấy đợc và hiểu rõ nguy

cơ khủng khiếp ấy ?

H Cách vào đề của tác giả theo

lối nào ? Tác dụng ?

H Bằng kiến thức lịch sử , em

hãy cho biết , cho đến nay có

mấy quả bom nguyên tử đã đợc

sử dụng vào mục đích chiến

tranh ? (HS thảo luận và trả lời)

H Trong chiến tranh Việt Nam ,

Mĩ đã sử dụng chất độc màu

da cam ném xuống chiến trờng

Việt Nam nh thế nào ? Hậu quả

nguy cơ thật kinh hoàng với

cuộc sống của toàn nhân loại

Nếu không ngăn chặn đợc thì

rất có thể cuộc sống của toàn

nhân loại sẽ đứng bên bờ vực

thẳm

H Đọc lại "niềm an ủi duy

nhất ngoại vi vũ trụ"

H Biện pháp nghệ thuật nổi

bật trong đoạn văn này là gì ? (

so sánh )

ngời

- Chiến tranh hạt nhân khôngchỉ đi ngợc lại lí trí của loài ng-

ời mà còn đi ngợc lại lí trí của tựnhiên

- Vì vậy chúng ta phải có nhiệm

vụ ngăn chặn cuộc chiến tranhhạt nhân , đấu tranh cho mộtthế giới hoà bình

1 Nguy cơ chiến tranh hạt nhân :

- “Hôm nay của sự sống trêntrái đất”

- “tiêu diệt thế thăng bằng của

hệ mặt trời”

 Xác định thời gian, đa số liệu cụ thể liệu cụ thể đầu đạn hạt nhân với một phép tính

đơn giản

- Tác giả đa ra những tính toán

lí thuyết  Cách vào đề trực tiếp , bằng những chứng cứ rõ ràng , mạnh

mẽ

Tác giả đã thu hút ngời đọc vàgây ấn tợng về tính chất hệtrọng của chiến tranh hạt nhân

- Hai quả bom nguyên tử của Mĩném xuống Nhật Bản trong đạichiến thế giới thứ hai - 1945 Quả bom thứ nhất Mĩ némxuống Hi-rô-xi-ma ngày 6 - 8 -

1945 Quả bom thứ hai Mĩ némxuống Na-sa-ga-ki ngày 9 - 8 -

1945 Ngay từ một phần triệu giây

đầu tiên kể từ khi quả bom đợcném xuống đã biến bầu trời Hi-rô-si-ma thành một quả cầu lửa Nhiệt độ ở nơi bom ném xuốnglên tới một triệu độ , xung quanhthành phố là một vòm tờng

H Bằng những chứng cứ và lập

luận nh thế nào , tác giả đã chỉ

rõ sự tốn kém và vô lí của cuộc

chạy đua vũ trang hạt nhân ?

62.000 nhà cửa bị thiêu huỷhoàn toàn Bức xạ do bomnguyên tử ném xuống gây táchại đến cơ thể sống của conngời

Hi-rô-si-ma : 140.000 ngờichết

Na-sa-ga-ki : 70.000 ngờichết

Chi phí bỏ ra cho 100 máy bay ném bom chiến lợc và cho dới 7000 tên lửa vợt đại châu.

- Y tế :

Giá của 10 chiếc tầu sân bay

Đủ để thực hiện chơng trình phòng bệnh cho 14 năm

- Tiếp tế thực phẩm :

Năm 1985 có

575 triệu ngời thiếu dinh d- ỡng

Số lợng ca-lo trung bình cần thiết cho những ngời

đó tốn kém không bằng

149 tên lửa hạt nhân MX

- Giáo dục :

Hai chiếc tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân

Đủ tiền xoá nạn mù chữ cho toàn thế giới

- Dẫn chứng với những so sánh thật thuyết phục trong các lĩnh vực xã hội , y tế , tiếp tế thực phẩm , giáo dục

Đây đều là những lĩnh vựcthiết yếu trong cuộc sống củacon ngời đặc biệt là những nớcnghèo

Biện pháp nghệ thuật so sánh

ở đây có tác dụng rất lớn trong việc làm nổi bật sự tốn kém ghê gớm của cuộc chạy đua vũ trang và vì vậy càng làm nổi bật tính chất phi lí của cuộc chạy đua này

-> Nghệ thuật lập luận của tácgiả ở đoạn này thật đơn giản

mà có sức thuyết phục caokhông thể bác bỏ Tác giả lần lợt

đa ra những con số trên nhiềulĩnh vực và những con số ở

đây thực sự là những con sốbiết nói , nó làm ngời đọc ngạcnhiên bất ngờ trớc những sự thậthiển nhiên mà rất phi lí

-> Cuộc chạy đua vũ trangchuẩn bị cho chiến tranh hạtnhân đã và đang cớp đi củathế giới nhiều điều kiện để cảithiện cuộc sống của con ngời ,nhất là ở những nớc nghèo

GV : Cuộc sống của hàng triệu triệu ngời trên hành tinh này sẽ đợcnâng cao cả về vật chất lẫn tinh thần nếu nh không có cuộc chạy

đua vũ trang hạt nhân - con ngời sẽ sống thân thiện với nhau hơn ,nhân ái với nhau hơn , bầu không khí hoà bình hữu nghị sẽ đợc

xây dựng trên toàn thế giới Nhng cho đến thời điểm này đó chỉ

là một ớc vọng

G Cho HS tìm hiểu đoạn

"tuy nhiên điểm xuất

nhân đi ngợc lại lí trí của

con ngời , lí trí của tự

nhiên , phản lại sự tiến

H Để kết thúc lời kêu gọi

của mình , Mác-ket đã đa

ra một đề nghị nh thế

nào ?

H Em hiểu gì về lời đề

3 Chiến tranh hạt nhân đi ng ợc lại

lí trí của con ng ời , lí trí của tự nhiên , phản lại sự tiến hoá :

- ý nghĩ của con ngời : Trái đất là nơi

độc nhất của phép màu , của sự sốngtrong hệ mặt trời

- Lí trí của tự nhiên :

Từ khi mới nhen nhóm sự sống trên trái

đất phải trải qua 380 năm con bớm mớibiết bay , 180 triệu năm con nữabông hồng mới nở

- Trải qua 4 kỉ địa chất con ngời mớihát hay hơn chim

 dẫn chứng khoa học địa chất và

cổ sinh học về nguồn gốc và tự tiếnhoá trên trái đất -> Tất cả cho sự sốngngày nay trên trái đất và của con ngời

là kết quả của một quá trình tiến hoáhết sức lâu dài của tự nhiên

- Từ đó tác giả dẫn ta đến một nhậnthức rõ ràng về sự phản tiến hoá ,phản tự nhiên của chiến tranh hạtnhân Nếu nổ ra , nó sẽ đẩy lùi sựtiến hoá trở về điểm xuất phát ban

đầu , tiêu huỷ mọi thành quả của quátrình tiến hoá sự sống trong tự nhiên

- Tác giả hớng chúng ta tới một thái độtích cực là đấu tranh ngăn chặnchiến tranh hạt nhân cho một thế giớihoà bình : Chúng ta đến đây để cốgắng chống lại việc đó , đem lạitiếng nói của chúng ta tham gia vàobản đồng ca của những ngời đòi hỏimột thế giới không có vũ khí và mộtcuộc sống công bằng

- Cần lập ra một nhà băng lu giữ trínhớ tồn tại đợc cả sau tai hoạ hạtnhân ., để nhân loại các thời đạisau biết đến cuộc sống của chúng ta

đã từng tồn tại trên trái đất và khôngquên những kẻ đã vì lợi ích ti tiện mà

đẩy nhân loại vào hoạ diệt vong

nghị của nhà văn

Mác-két ?

G Trái đất - ngôi nhà

chung duy nhất của chúng

ta Vì vậy cuộc sống trên

hành tinh xanh này thật

quí giá và thiêng liêng biết

bao Cuộc sống của nhân

loại trên thế giới này sẽ tơi

đẹp biết bao nhiêu nếu

nh không có vũ khí hạt

nhân Lời đề nghị của

nhà văn nh một bức thông

điệp gửi tới tất cả những

quốc gia đang chạy đua

H Hãy khái quát lại trình tự

lập luận của bài văn ?

H Bài viết này giàu sức

thuyết phục - vì sao ?

- Đề nghị này của Mác-két luôn nhấn mạnh một điều : Nhân loại cần giữ kín kí ức của mình , lịch sử sẽ lên án những thế lực hiếu chiến đẩy nhân loại vào thảm hoạ hạt nhân

-> Đầu tiên tác giả nêu ra một cách rõ ràng và đầy sức thuyết phục về một hiểm hoạ hạt nhân đối với nhân loại -

> chỉ rõ sự tốn kém vô cùng phi lí củacuộc chạy đua vũ trang , đi ngợc lại lợi ích và sự phát triển của toàn thế giới -> kêu gọi mọi ngời phải hành động

để ngăn chặn nguy cơ chiến tranh,

đấu tranh cho một thế giới hoà bình

- Bài viết này giàu sức thuyết phục và gây đợc ấn tợng mạnh vì tác giả đã huy động đợc nhiều chứng cứ từ đời sống và các lĩnh vực khoa học có liên quan , với những số liệu so sánh rất cụ thể , bằng lập luận chặt chẽ , cách nói thông minh đầy trí tuệ

của bài viết ?

H Em có nhận xét gì về

ngôn ngữ của bài văn ?

H Qua bài văn này , tác giả

muốn gửi đến tất cả

nhân loại trên trái đất bức

thông điệp gì ?

Hoạt động 3 : Luyện tập III Luyện tập

- Hãy nêu những hiểu biết của em về tình hình thời sự , vềchiến tranh xung đột và cuộc chạy đua vũ trang trên thế giớihiện nay

4.Củng cố:.

Bài tâp trắc nghiệm :

1.Văn bản đơc tác giả viêt theo phơng thức nào là chính?

A T sự B Biểu cảm C Thuyết minh

D Nghị luận

2.Vì sao văn bản lại đợc xếp vào phơng thức đó ?

A Có luận điểm, luận cứ, sử dụng các phép lập luận

B Văn bản sử dụng nhiều từ ngữ và câu văn biểu cảm

C Sử dụng nhiều phơng pháp thuyết minh kết hợp tự sự

? Em nhận thức thêm điều gì về thảm hoạ chiến tranh hạt

nhân ?

5 H ớng dẫn về nhà :

- Nắm chắc phần ghi nhớ

- Tìm đọc , su tầm thêm những bài viết về nguy cơ chiến tranh

và cuộc đấu tranh bảo vệ hoà bình

- Viết một đoạn văn trình bày cảm nghĩ của em sau khi học bài

"Đấu tranh cho một thế giới hoà bình" của nhà Gác-xi-a Mác-két (HS khá, giỏi)

- Chuẩn bị bài sau : Các phơng châm hội thoại(tiếp)

1 Thầy: SGV- SGK- Soạn giáo án- Đọc t liệu- Thiết bị dạy học.

2 Trò: SGK- Đọc và nghiên cứu ngữ liệu.

C. Tiến trình bài dạy :

1 Kiểm tra bài cũ :

- Thế nào là phơng châm về lợng ? phơng châm về chất ?

- Làm bài tập 5

2 Hoạt động vào bài

3 Nội dung bài mới :

ăn khớp với nhau , không hiểunhau

H Điều gì sẽ xảy ra nếu xuất

hiện những tình huống hội

thoại nh vậy ?

- Nếu xuất hiện những tìnhhuống hội thoại nh vậy thì conngời không giao tiếp với nhau đ-

ợc và những hoạt động của xãhội sẽ trở nên rối loạn

H Từ đó em rút ra bài học gì

trong giao tiếp ? -> Khi giao tiếp phải nói đúngvào đề tài mà hội thoại đang

1 Ví dụ : Hai câu thành ngữ

"dây cà ra dây muống và lúng búng nh ngậm hột thị"

H Hậu quả của những cách nói

đó là gì? - Ngời nghe không hiểu hoặchiểu sai lạc ý của ngời nói

- Ngời nghe bị ức chế , không

có thiện cảm với ngời nói

H Vậy bài học rút ra từ hậu quả

của những cách nói trên là gì ? - Nói năng phải ngắn gọn , rõràng , rành mạch

- Trong khi giao tiếp , phải chú ýtạo đợc mối quan hệ tốt đẹp vớingời đối thoại

H Có thể hiểu câu nói sau

đây theo mấy cách "Tôi đồng

ý với những nhận định về

truyện ngắn của ông ấy." ?

Có thể hiểu theo hai cách :

- Cách 1 : Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy

- Cách 2 : Tôi đồng ý với những truyện ngắn của ông ấy

H Có thể diễn đạt lại câu trên

nh thế nào đẻ ngời nghe không

H Nh vậy trong giao tiếp cần

phải tuân thủ điều gì ? - Khi giao tiếp cần tránh cáchnói mơ hồ

1 Ví dụ : Truyện "Ngời ăn xin"

H Vì sao ngời ăn xin và cậu

bé trong truyện đều cảm thấy

mình đã nhận đợc từ ngời kia

một cái gì đó ?

- Vì cả hai đều cảm nhận đợc

sự chân thành và tôn trọng củanhau

H Từ mẩu chuyện trên , em có

thể rút ra cho mình bài học

khi giao tiếp ?

- Khi giao tiếp , cần tôn trọngngời đối thoại , không phânbiệt sang - hèn , giàu – nghèo

H Đọc ghi nhớ SGK /23 2 Ghi nhớ :

Hoạt động 4 : H ớng dẫn học sinh luyện tập IV Luyện tập:

- Suy nghĩ , lựa chọn ngôn ngữ khi giao tiếp

- Có thái độ lịch sự , tôn trọng với ngời đối thoại

2 HS tìm một số câu tục ngữ , ca dao có ý nghĩa tơng tự :

- Chó ba quanh mới nằm , ngời ba quanh mới nói

- Một lời nói quan tiền thúng thóc

Một lời nói dùi đục cẳng tay

- Một điều nhịn chín điều lành

- Chim khôn kêu tiếng rảnh rang

Ngời khôn ăn nói dịu dàng dễ nghe

Bài tập 2 / 23 : HS đọc yêu cầu bài tập.Thảo luận nhóm 2 phút cử

đại diện trả lời

Gợi ý:Phép tu từ nói giảm nói tránh

- Bạn không đến nỗi đen lắm ( Thực ra bạn không đợc trắng )

- Anh ấy đang khoẻ mạnh thế mà đã đi rồi sao ? ( Sao lại chết sớmthế ? )

- Ông không đợc khoẻ lắm ( Thực ra là ông đang ốm )

Bài tập 3 / 23 : HS đọc yêu cầu bài tập Làm miệng( HSTB, yếu).

Gợi ý: a) Nói dịu nhẹ nh khen , nhng thực ra là mỉa mai , chê trách

là nói mát

b) Nói trớc lời mà ngời khác cha kịp nói là nói hớt

c) Nói nhằm châm chọc điều không hay của ngời khác một cách

cố ý là nói móc

d) Nói chen vào chuyện của ngời khác khi không đợc hỏi đến là nói leo

e) Nói rành mạch , cặn kẽ , có trớc có sau là nói ra đầu ra đũa

-> Những từ ngữ chỉ cách nói trên liên quan đến phơng châmlịch sự , phơng châm cách thức

Bài tập 4 / 23 : HS đọc yêu cầu bài tập, GV hớng dẫn đặt câu

trong tình huống từ đó giải thích.( HS kha, giỏi)

a) nhân tiện đây xin hỏi

-> Khi ngời nói muốn hỏi một vấn đề nào đó không thuộc đề tài

đang trao đổi

c) đừng nói leo ; đừng ngắt lời nh thế ; đừng nói cái giọng đó vớitôi

-> Khi muốn nhắc nhở ngời khác phải tôn trọng phơng châm lịch

sự

4 Củng cố:

- H Nhắc lại 3 phơng châm hội thoại vừa học ?

- H Khi giao tiếp cần chú ý điều gì ?

5 H ớng dẫn về nhà :

- Học thuộc ghi nhớ

- Hoàn thành những bài tập 5 còn lại

- Chuẩn bị tiết 9: Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyếtminh

HD: Đọc và tìm hiểu ngữ liệu trong SGK( xác định yếu tố miêu tả trong các ngữ liệu)

-

- Rèn kỹ năng nói, miêu tả đối tợng.

3 Thái độ: Có ý thức sủ dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết

minh

B . Chuẩn bị :

1 Thầy: SGV- SGK- Soạn giáo án- Đọc t liệu- Thiết bị dạy học.

2 Trò: SGK- Đọc và tìm hiểu ngữ liệu.

C . Tiến trình bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:

- Tại sao cần vận dụng thêm một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh?

Khi vận dụng cần lu ý gì?

2 Hoạt động vào bài :

3 Nội dung bài mới :

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

nghĩa gì? Nhan đề của văn bản muốnnhấn mạnh :

- Vai trò của cây chuối đối với

đời sống vật chất và tinh thầncủa ngời Việt Nam từ xa tới nay

- Thái độ đúng đắn của conngời trong việc nuôi trồng ,chăm sóc và sử dụng có hiệuquả các giá trị của cây chuối

thuyết minh cây chuối ( Nhóm

- Gốc chuối tròn nh đầu ngời

- Chuối cho ta vị ngọt ngào

hơng thơm hấp dẫn vỏ chuối

có những vệt lốm đốm nh vỏ

trứng cuốc

- Có những buồng chuối dài từ

ngọn cây uốn trĩu xuống tận

gốc

cây chuối:

- Hầu nh ở nông thôn nhà nàocũng trồng chuối

- Cây chuối rất a nớc nên ngời tathờng trồng bên ao hồ đểnhanh tơi tốt , còn bên nhữngkhe suối hay thung lũng , chuốimọc thành rừng bạt ngàn vôtận

- Ngời phụ nữ nào mà chẳngliên quan đến cây chuối khi họphải làm vờn , chăn nuôi và nộitrợ , bởi cây chuối có thể sửdụng đợc từ thân đến lá ,từgốc đến hoa , quả

- Quả chuối là một món ănngon

- Nào chuối hơng , chuối ngự ,nào chuối sứ , chuối mờng , loạichuối nào khi quả chín vàngcũng đều cho ta vị ngọt ngào

- Quả chuối chín ăn vào khôngchỉ no , không chỉ ngon màcòn là một chất dỡng da làm cho

da dẻ mịn màng -Nếu chuối chín là một mónquà sáng tra chiều tối của conngời thì chuối xanh lại là mộtmón ăn thông dụng trong cácbữa ăn hàng ngày

- Chuối xanh nấu với các loại thựcphẩm có vị tanh nh cá , ốc , lơn, chạch có sức khử tanh rất tốt, nó không chỉ làm cho thựcphẩm ngon hơn mà chính nócũng thừa hởng cái ngon cái bổ

do thực phẩm truyền lại

- Ngời ta có thể chế biến ra