Đề tài phong tục hôn nhân cổ truyền của người việt ( so sánh với hôn nhân người trung quốc )

ĐẠI HỌC VĂN HIẾNKhoa: QTKD – ĐPH – NN -KHXH-TT – KT-QT TIỂU LUẬN GIỮA KỲ HỌC PHẦN: VĂN HIẾN VIỆT NAM ĐỀ TÀI: PHONG TỤC HÔN NHÂN CỔ TRUYỀN CỦA NGƯỜI VIỆT SO SÁNH VỚI HÔN NHÂN NGƯỜI TRUNG

ĐẠI HỌC VĂN HIẾN

Khoa: QTKD – ĐPH – NN -KHXH-TT – KT-QT

TIỂU LUẬN GIỮA KỲ HỌC PHẦN: VĂN HIẾN VIỆT NAM

ĐỀ TÀI:

PHONG TỤC HÔN NHÂN CỔ TRUYỀN CỦA NGƯỜI VIỆT

( SO SÁNH VỚI HÔN NHÂN NGƯỜI TRUNG QUỐC )

GVHD: TS NGUYỄN THÀNH ĐẠO

NHÓM 1-4-1

TP.Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2022

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

………

………

………

………

………

………

…………

………

………

………

………

………

……….…

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Tháng 11 Năm 2022

Ký tên

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên, nhóm em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trường Đại học Văn Hiến đãđưa môn Văn Hiến Việt Nam vào chương trình giảng dạy Đặc biệt, em xin gửi lờicảm ơn sâu sắc đến giảng viên bộ môn – thầy Nguyễn Thành Đạo đã dạy dỗ, truyềnđạt những kiến thức quý báu cho chúng em trong thời gian học tập vừa qua Trongsuốt thời gian tham gia học tập nhóm chúng em đã được sự quan tâm hướng dẫn tậntình của thầy Đó là điều đáng trân trọng, chúng em vô cùng cảm kích và gửi lời cảm

ơn chân thành đến thầy!

Bộ môn Văn Hiến Việt Nam là môn học thú vị, vô cùng bổ ích Đảm bảo cung cấp đủkiến thức, gắn liền với nhu cầu thực tiễn của sinh viên Đây chắc chắn sẽ là nhữngkiến thức quý báu về những phong tục tập quán của Đất nước ta mà chúng em đượchọc hỏi và tiếp thu

Đồng thời cám ơn các trang wedsite đã cung cấp thông tin cho nhóm để hoàn thànhbài tiểu luận của mình

Nhóm em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

I Khái quát 1

II So sánh phong tục hôn nhân cổ truyền của Việt Nam với phong tục hôn nhân người Trung Quốc 1

1 Phong tục hôn nhân cổ truyền 1

1.1 Việt Nam 1

1.2 Trung Quốc 2

2 Nghi Thức Lễ Cưới 2

3 Trang Phục 4

3.1 Trang phục cho nữ giới 4

3.2 Trang phục cho nam giới 6

3.3 Trang phục của Trung Quốc 6

4 Quà sính lễ 7

4.1 Miền Bắc 8

4.2 Miền Nam 10

4.3 Trung Quốc 11

III Kết Luận 12 Tài liệu tham khảo

Bảng đánh giá

LỜI MỞ ĐẦU

Trong đ i s ng c a ng i Vi t Nam, nói đ n nh ng t c l v Hôn l , khi trai gáiờ ố ủ ườ ệ ế ữ ụ ệ ề ễ

l y nhau, ng i Vi t Nam g i theo ti ng Hán-Vi t là giá thú, “giá” là g ch ngấ ườ ệ ọ ế ệ ả ồ

“thú” là c i v Nghĩa là “D ng v g ch ng” Khi đôi trai gái k t duyên trămướ ợ ự ợ ả ồ ếnăm hòa h p, g i là Hôn nhân Theo sách “Thuy t văn” thì “Hôn” là nhà c aợ ọ ế ủ

ng i v Theo sách “L ký” c i v th ng đi đón dâu vào bu i chi u, nên g iườ ợ ễ ướ ợ ườ ổ ề ọ

là Hôn, vì Hôn có nghĩa là bu i chi u “Nhân” là nhà c a ng i ch ng, ng i v vìổ ề ủ ườ ồ ườ ợ

vi c c i mà v nhà ch ng nên g i là Nhân.ệ ướ ề ở ồ ọ

Hôn nhân là chuy n tr ng đ i c a đ i ng i, cho nên n i dung c a nó cũng vôệ ọ ạ ủ ờ ườ ộ ủcùng phong phú, và luôn luôn thu hút đ c s quan tâm chú ý c a m i t ng l p.ượ ự ủ ọ ầ ớKhông nh ng th , v n đ này tuy ch là c a hai cá nhân nh ng l i có lên quan t iữ ế ấ ề ỉ ủ ư ạ ớ

c gia đình, và có khi t i c dòng h Do v y t xa x a, khi hai bên gia đình đ ngả ớ ả ọ ậ ừ ư ồ

ý cho t i khi t ch c l c i (r c/đón dâu) ph i tr i qua m t quá trình chu nớ ổ ứ ễ ướ ướ ả ả ộ ẩ

b r t c n th n theo nh ng phép t c, l th c đã đ nh s n.ị ấ ẩ ậ ữ ắ ễ ứ ị ẵ

I Khái quát

Với những người theo phái tự nhiên và phái phân tâm học định nghĩa hôn nhân:Hôn nhân là một hiện tượng tự nhiên Đó là sự liên kết giữa hai con người khácgiới với nhau thành một gia đình để giữ chức năng duy trì nòi giống Những ngườitheo quan điểm của chủ nghĩa duy vật thì cho rằng: Hôn nhân trước hết là một quy chế

xã hội và sau đó mới là một hiện tượng sinh học, hiện tượng tự nhiên Đây là một sựthật đã tồn tại suốt mấy ngàn năm qua tất cả các nước trên thế giới

II So sánh phong tục hôn nhân cổ truyền của Việt Nam với phong tục hôn

nhân người Trung Quốc

1 Phong t c hôn nhân c ụ ổ truy n ề

54 dân tộc Việt Nam – mỗi một dân tộc đều có những quan niệm và trực lệ hônnhân khác nhau, trong đó người Việt là một trong những tộc người có quanniệm và tục lệ hôn nhân vào loại đa dạng nhất

Sự đa dạng phức tạp trong tục lệ hôn nhân truyền thống của người Việt đượcquy định bởi bản sắc văn hoá tộc người, thêm vào đó là sự ảnh hưởng của lễgiáo phong kiến và tư tưởng Nho giáo của Trung Quốc Vì vậy luật nó đã cóquy định: việc hôn nhân là do hai bên cha mẹ và họ hàng quyết định Hầu hết ởcác vùng nông thôn, và cả trong đô thị, việc hôn nhân theo phong tục đều phải quamột cầu trung gian là người mối lái Nhà trai muốn chọn vợ cho con thì xem “chỗ nàomôn đăng hộ đối, tuổi không xung khắc nhau mới mượn người mối lái Mối lái nóivới cha mẹ người con gái bằng lòng gả rồi, nhà trai mới đem trầu đến dạm”

Môn đăng – hộ đối là tiêu chuẩn quan trọng nhất đối với tầng lớp trên ở xã hội phongkiến mà cũng thường là tiêu chuẩn chung của xã hội Việt Nam Quan niệm 1“đăng

1

đối” phải theo nguyên tắc “địa vị xã hội và điều kiện kinh tế của nhà gái có thể thấphơn nhà trai nhưng không có chuyện ngược lại” Tuổi tác bố mẹ cô dâu chú rể cũngđược xem là tiêu chuẩn quan trọng của “môn đăng – hộ đối”.

Theo tập quán người Việt, sau khi quan hệ thông gia đã được thiết lập thì thayđổi về cách xưng hộ giữa hai gia đình và hai tộc họ Do đó nếu cách biệt quá vìtuổi thì người ta cũng không làm thông gia với nhau Ngoài hai tiêu chuẩn cơbản trên trong quan niệm “môn đăng – hộ đối” người ta còn chú trọng đến tìnhtrạng sức khoẻ của gia đình, tình trạng phương pháp, quan hệ bố mẹ như thếnào? anh em trong gia đình, vấn đề dòng họ Các tiêu chuẩn này được đúc kếtlại trong quan niệm “Lấy vợ xem tông, lấy chồng xem giống”

Hợp tuổi là tiêu chuẩn quan trọng thứ hai trong việc kén rể, chọn dâu của các

cụ ngày trước Việc xem tuổi ở đây không phải là sự chênh lệch tuổi tác giữahai người mà quan trọng là tuổi cầm tinh con gì ở mỗi người tính theo hệ can

chi của âm lịch Ngoài ra, người ta còn so tuổi theo nguyên lý âm dương, ngũhành, tức là “mệnh” của hai người Vì ai cũng cho rằng hợp tuổi nhau thì giađình mới hoà thuận, thậm chí việc này có ảnh hưởng đến cả đường con cái, tínhmạng của nhau Trên là hai tiêu chuẩn chung đối với nhà trai lẫn nhà gái.Nhưng trên thực tế người ta chỉ tuân thủ chặt chẽ và đầy đủ với việc chọn dâu,còn trong việc kén rể thì tiêu chuẩn trên thường được nới lỏng hơn và cũng chỉdiễn ra ở các gia đình nhà gái tương đối thân thế

1 2 Trung Qu c: ố

Còn về phía của Trung Quốc, Trung Quốc là một quốc gia có nền văn hóa vô cùng đadạng và lâu đời Việc tuân thủ các lễ nghi với người quốc gia này cũng rất quan trọng.Trong việc cưới hỏi cũng vậy, phong Tục Đám Cưới Truyền Thống của người TrungQuốc luôn được thực hiện một cách nghiêm ngặt

2 Nghi Th c l ứ ễ c ướ i:

V nghi th c hôn nhân c truy n c a Vi t Nam và Trung Qu c có nh ng nét ề ứ ổ ề ủ ệ ố ữ

t ng đ ng v i nhau:ươ ồ ớ

2

Dân gian coi cưới xin là một trong ba việc lớn của đời người (sự nghiệp, làmnhà và cưới vợ) khi nhấn mạnh trong câu ca dao: “tậu trâu cưới vợ làmnhà…”Ảnh hưởng văn hoá Trung Hoa, hôn nhân của người Việt xưa có sáu lễchính Để tiến đến lễ cưới, hai gia đình phải thực hiện những lễ chính sau:

- Lễ nạp thái: sau khi nghị hôn, nhà trai mang sang nhà gái một cặp “nhạn” để tỏ

ý đã kén chọn ở nơi ấy

-Lễ nạp cát: lễ báo cho nhà gái biết rằng đã xem bói được quẻ tốt, nam nữ hợp tuổinhau thì lấy được nhau, nếu tuổi xung khắc thì thôi, quan niệm thoáng hơn người tatìm cách hóa giài

- Lễ vấn danh: là lễ do nhà trai sai người làm mối đến hỏi tên tuổi và ngày sinh

tháng Đẻ của người con gái

-Lễ nạp tệ (hay nạp trưng): là lễ nạp đồ sính lễ cho nhà gái, tang chứng cho sựhứa hôn chắc chắn

-Lễ thỉnh kỳ: là lễ xin định ngày giờ làm rước dâu tức lễ cưới

-Lễ thân nghinh (tức lễ rước dâu hay lễ cưới): đúng ngày giờ đã định, họ nhà traimang lễ đến để rước dâu về

Lễ cưới dân gian

Khi nhà trai xin cưới và nếu nhà gái thuận thì trả lời cho ông bà mai Sự trả lờinày còn bao gồm việc thách cưới, nghĩa là nhà gái đòi nhà trai trong lễ đón dâuphải có những đồ lễ gì, bao nhiêu Thách cưới, nhà gái thường đòi với số lượnglớn, yêu cầu thường là trầu rượu, cau, trà, bánh trái, gạo, heo, đồ trang sức, yphục cho cô dâu và tiền mặt

3

3 Trang Ph c ụ

Áo dài là loại trang phục truyền thống của dân tộc Việt Nam, áo dài cưới được mặcvào ngày trọng đại của cô dâu sắp về nhà chồng nó tôn lên vẻ đẹp của người phụ nữViệt, thể hiện sự dịu dàng, trong trắng, thước tha khi khoát lên mình

Thời xưa thì việc trang điểm cũng khá đơn giản, đầu chỉ vấn khăn,gài chiếc đinh gim,

có dính con bướm vàn chạm bạc, để tóc đuôi gà, đầu đội nón quai thao

https://blogcuoi.vn/uploads/files/trang-phuc-cuoi-thoi-xua-co-dau-mien-bac.jpgCác cô dâu miền Trung thường theo phong tục đặc thù của mỗi vùng nhưng cũng mặc

áo mớ ba, trong cùng là áo màu đỏ hoặc hồng điều, áo giữa bằng the hay vân tha màuxanh chàm, áo ngoài cùng bằng the hay vân tha màu đen Quần thì mặc màu trắng và

đi hài thêu

4

https://blogcuoi.vn/uploads/files/trang-phuc-cuoi-thoi-xua-mien-trung.jpgTrang phục cưới truyền thống của các cô dâu miền Nam thường là bộ áo dài gấm,quần lĩnh đen, đi hài thêu Cô dâu thường mặc áo mớ ba, bên trong là áo có màu rực

rỡ như hồng, xanh, vàng… bên ngoài phủ áo the thâm Đến thời gian sau này, cô dâuthường mặc áo dài trắng hoặc váy trắng dài đơn giản

https://blogcuoi.vn/uploads/files/trang-phuc-cuoi-thoi-xua-co-dau-mien-nam.jpgVới nhiều kiểu dáng áo dài cưới đẹp khác nhau, điểm nhấn của chiếc áo được tạo nênbởi các hình thêu, kết hoa, kết cườm hoặc đính đá khá cầu kì trên ngực và thân áo.Mấn sẽ là phụ kiện không thể thiếu của cô dâu

5

3.2 Trang ph c cho nam gi i ụ ớ

Trang phục của chú rễ thời xưa khá đơn giản, chú rễ thường mặc vest đen chỉnh chucài hoa trước ngực Còn chú rể ba miền đều thường mặc áo thụng bằng gấm hay themàu lam, quần trắng ống sớ, búi tóc, chít khăn nhiễu màu lam, chân đi văn hài thêuđẹp

6

cũng đều phải là đồ mới và tránh có túi vì ông bà ta cho rằng trang phục đám cưới nếunhư có túi thì sẽ mang hết sự may mắn của nhà gái đi.

Trang phục cưới của Trung Quốc có tên gọi là áo khỏa Trung Quốc, đây là trang phụcgắn bó từ xa xưa cho đến nay và theo từng ngày thì nó được cách tân sao cho phù hợpvới thời đại Vừa hiện đại mà vẫn giữ được nét truyền thống của người xa xưa

Phụ cưới đi kèm gồm: Mũ, Quạt, Giày, Vương Miện, Vàng đeo, Trâm cài tóc, KhănTrùm đầu rước dâu, …

https://ninistore.vn/n/tim-hieu-nghi-le-van-hoa-dam-cuoi-ben-trung-quoc

4 Quà c ướ i sính l : ễ

Quà cáp, sính lễ là một trong những hình thức quan trọng và xuất hiện xuyên suốttrong các lễ cưới hỏi của người Việt Nam từ xa xưa Những chuẩn mực về quà cáptrong văn hóa cưới hỏi của chúng ta bị ảnh hưởng ít nhiều của văn hóa Trung Quốc.Tuy nhiên, sau một thời gian dài, tập tục trong chuyện quà cáp của người Việt Namdần đa dạng theo từng vùng miền Mỗi giai đoạn của việc cưới hỏi sẽ có những sính

lễ, quà cáp tương ứng để góp phần thể hiện ý nghĩa của từng giai đoạn Từ quá khứcho đến thời điểm hiện tại thì quà cưới và sinh lễ không có sự thay đổi lớn, ở một vài

7

vùng thì những nghi lễ bị lượt bỏ, xong vẫn mang đậm chất đám cưới Việt Nam Ta

- Lễ ăn hỏi:

Sau lễ dạm ngõ chính là lễ ăn hỏi hay còn được gọi là lễ nạp tài Nghi lễ này đượcxem như một lời thông báo chính thức của 2 bên gia đình về việc hứa gả con cái chonhau Trong ngày lễ ăn hỏi, nhà trai sẽ mang sang nhà gái 3 chục trầu cùng với trap

ăn hỏi Sau khi bố chú rể cùng bố cô dâu giới thiệu các thành phần gia đình mìnhtrong lễ ăn hỏi thì đến lượt mẹ chú rể đưa ra trầu:

 Chục trầu thứ nhất là nghi lễ ăn hỏi

 Chục trầu thứ 2 là nghi lễ xin cưới

Đặc biệt là trong lễ ăn hỏi nhà trai cần phải chuẩn bị trước 3 phong bì đựng tiền: 1dành cho bà nội của cô dâu, 1 cho bà ngoại và phong bì còn lại để thắp hương lên bànthờ tổ tiên của nhà cô dâu Số tiền này sẽ tùy thuộc vào gia đình bên nhà trai

8

- Lễ cưới:

Sau khi tổ chức  lễ ăn hỏi sẽ tổ chức lễ cưới mà 2 bên gia đình đã lựa chọn và thốngnhất từ trước đó Lễ cưới hay lễ đón dâu chính là nghi lễ quan trọng nhất trong phongtục cưới hỏi ở miền Bắc và nhà trai sẽ chính thức được rước cô dâu về Thủ tục trongngày cưới, nhà trai sẽ có 1 mâm lễ và một phong bì tiền mặt Số tiền trong phong bì sẽ

do nhà gái đưa ra hoặc là do nhà trai tự quyết định và mẹ chú rể sẽ bỏ trong 1 phong

bì nhỏ  màu đỏ để tao cho cô dâu mới Sau khi 2 bên gia đình giới thiệu các thànhphần tham dự thì nhà trai sẽ trao trầu cho nhà gái và xin phép để cho chú rể lên phòngđón cô dâu Cô dâu và chú rể thắp hương lên bàn thờ gia tiên nhà cô dâu, sau đó cùngnhau đi mời trà người lớn và họ hàng 2 bên Và sau đó sẽ xin phép được đưa cô dâu

về bên nhà chồng

9

- Lễ dạm hỏi:

Không chỉ riêng phong tục cưới hỏi Miền Nam, ở những miền khác thì lễ nghi cũngđều được tổ chức tại bàn thờ của tổ tiên Khi họ hàng nhà trai chạm ngõ, vị trưởng

10

tộc cùng chú rể sẽ là người bưng khay trầu có đôi đèn, chú rể là người bưng khayrượu, ông bà cha mẹ của họ nhà trai sẽ đi cùng nhưng phải đi chẵn người, có bốnhoặc 6 người bưng lễ vật đi theo sau Các lễ vật đi kèm theo đó bao gồm:

 Mâm trầu cau: số cau phải lẻ số

 Mâm trả quà, rượu và nến

ra hôn lễ Thông thường, những vật hồi môn này sẽ là trang sức, quần áo hoặc phụkiện

Của hồi môn của nhà trai hay nhà gái thì tùy vào mỗi vùng miền sẽ có những vật khácnhau Tuy nhiên, có một số điểm chung mà người Trung Quốc luôn phải tuân theo.Thứ nhất, của hồi môn phải là những vật mang ý nghĩa nhất định như giày mang ngụ ý

11

vợ chồng luôn bên nhau đến đầu bạc Thứ hai, của hồi môn rất quan trọng nên mỗi vậtđều được lựa chọn cẩn thận, trân trọng và kỹ lưỡng Ngoài ra, đối với nhà gái, của hồimôn thể hiện tiềm lực kinh tế của cô dâu Của hồi môn càng giá trị, địa vị cô dâu tạinhà trai càng được nâng cao.

Ngoài ra 2 bên gia đình phải trang trí căn nhà ngày cưới

Trong lễ cưới của người Trung Quốc thì căn nhà của gia đình hai bên đều sẽ đượctrang trí một cách cẩn thận, chu đáo và rực rỡ.  Khắp nơi trong nhà cho đến ngoài ngõđều được trang trí bằng những chữ song hỷ đỏ Chữ song hỷ do hai chữ hỷ hợp thành

và đây được xem như mang ý nghĩa cho những chuyện vui gấp đôi với hàm ý sẽ manglại cho cặp vợ chống mới cưới một cuộc sống luôn hạnh phúc và gặp được nhiều điềumay mắn Trong phòng cưới còn có đậu phộng, hạt sen, nhãn với ngụ ý mong muốn

cô dâu và chú rể sẽ sớm sinh quý tử

III K t Lu n ế ậ

Do chịu ảnh hưởng của nền phong kiến Trung Quốc lên nền văn hóa nên Việt Namcũng có những nét tương đồng về phong tục và tập quán Nên ta có thể thấy tuy khágiống về những nghi lễ nhưng Việt Nam vẫn có những nét văn hóa riêng biệt Tuynhiên hiện nay ở Việt Nam việc những định kiến của xã hội cũ đã không còn và việchôn nhân đã không còn phức tạp như trước Việc tiếp thu không làm mất đi những nétvăn hóa ở Việt Nam mà còn làm đa dạng hơn những nét văn hóa mới cho dân tộc Qua

đề tài trên nhóm chúng em có một nhìn khái quát về nền văn hóa Việt, Trung mỗinước sẽ có một nét độc đáo riêng

12

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. bac.jpg

https://blogcuoi.vn/uploads/files/trang-phuc-cuoi-thoi-xua-co-dau-mien-2. https://blogcuoi.vn/uploads/files/trang-phuc-cuoi-thoi-xua-mien-trung.jpg

3. nam.jpg

https://blogcuoi.vn/uploads/files/trang-phuc-cuoi-thoi-xua-co-dau-mien-4. https://daquyvietnam.info/wp-content/uploads/2016/12/IMG_8619.jpg

5. bac

https://ely.com.vn/cac-thu-tuc-va-nghi-le-cuoi-hoi-truyen-thong-o-mien-6. bac

https://ely.com.vn/cac-thu-tuc-va-nghi-le-cuoi-hoi-truyen-thong-o-mien-7. https://alohastudio.vn/phong-tuc-cuoi-hoi-mien-nam

8. https://ninistore.vn/n/tim-hieu-nghi-le-van-hoa-dam-cuoi-ben-trung-quoc

9. https://aocuoitrunghoa.com/wp-content/uploads/2019/05/10.jpg