Untitled CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BÁO CÁO TÓM TẮT HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN Tên sáng kiến Biện pháp nâng cao hứng thú học tập và chất lượng dạy học môn công nghệ 11 phần[.]
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BÁO CÁO TÓM TẮT HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: Biện pháp nâng cao hứng thú học tập và chất lượng dạy học môn công nghệ 11 phần Động cơ đốt trong
Họ và tên tác giả: VŨ THỊ HƯƠNG GIANG
Mã số:…………
1 Tình trạng giải pháp đã biết.
1.1 Thực tiễn vấn đề
Đối với phân phối chương trình của môn Công nghệ 11 các bài từ 25 đến bài 30 theo phương án sách giáo khoa mới chương trình phân ban nhìn chung là phù hợp giữa thời lượng phân phối và yêu cầu kiến thức cần đạt được Khi trình bày nguyên lý hoạt động ở trong phần này kiến thức đều là trừu tượng, vì không nhìn thấy được quá trình hoạt động của các hệ thống, do vậy khiến học sinh khó tiếp thu bài
Đối với trường phổ thông việc đầu tư cho môn học này còn ít Hiện nay trong tình hình thực tế ở trường THPT mô hình, tranh vẽ của chương trình phân ban Công nghệ 11 có nhưng ít và không đầy đủ đặc biệt là mô hình động vì vậy rất khó khăn cho việc ứng dụng Công nghệ thông tin trong giảng dạy
Hiện nay với trường THPT số 2 Sa Pa có điều kiện thuận lợi là có máy chiếu đa năng, máy tính sách tay, máy chiếu vật thể, có các phòng chuyên dùng cho việc tổ chức dạy bằng giáo án điện tử và 1 cán bộ thiết bị hỗ trợ cho việc dạy lưu động ở các lớp nên việc ứng dụng công nghệ thông tin với bài giảng là rất thuận lợi Nhưng với 1 trường THPT chỉ có 4 bộ thiết bị như vậy là ít chưa đáp ứng được với yêu cầu thực tế của công tác giảng dạy vì còn nhiều tiết trùng nhau không thực hiện được, Vì vậy cần phải trang bị thêm thì mới đáp ứng được yêu cầu đặt ra
Mẫu 2
Trang 2Một vấn đề cần quan tâm là đối tượng học sinh tôi trực tiếp giảng dạy thuộc vùng núi, kinh tế khó khăn Trình độ nhận thức các em không đồng đều, các em đại đa số không thích học môn Công nghệ Mặt khác địa bàn khu vực còn chưa có nền công nghiệp phát triển Như vậy việc áp dụng phương pháp dạy học mới để tiếp cận phù hợp với đối tượng học sinh là rất khó khăn Tuy nhiên, với việc hình thành phương pháp học mới và quá trình quan sát các hình động sẽ
có tác dụng cho học sinh cảm thấy hứng thú và yêu thích môn học, giúp cho các
em được hình thành các khái niệm kỹ thuật và tiếp thu bộ môn khoa học kỹ thuật này
Đối với từng nội dung của bài dạy việc truyền tải toàn bộ kiến thức trọng tâm theo yêu cầu của bài cần phải được quan tâm chú ý, vì nếu chúng ta không lựa chọn phù hợp thì việc tìm hiểu nguyên lý hoạt động thông qua sơ đồ sẽ gặp rất nhiều khó khăn và trìu tượng Chính vì vậy việc ứng dụng Công nghệ thông tin vào bài dạy các em sẽ hiểu ngay được quá trình biến đổi năng lượng, đường
đi của các hệ thống như thế nào chính là điều kiện để các em tiếp thu bài nhanh nhất, giúp cho các em nắm bắt ngay được các yêu cầu trọng tâm đặt ra của bài
* Phương pháp đặc trưng của bộ môn:
- Công nghệ là môn học mang tính thực tiễn Dạy Công nghệ để học sinh lĩnh hội kiến thức khoa học, góp phần đẩy mạnh công cuộc Công nghiệp hoá -hiện đại hoá đất nước Người giáo viên ngay ban đầu phải hình thành phương pháp giảng dạy phù hợp với đặc trưng bộ môn
1.2 Ưu khuyết điểm của giải pháp đã, đang được áp dụng tại trường
Trước đây căn cứ vào cách dạy trong sách giáo khoa là giáo viên giảng dạy theo phương pháp thuyết trình nêu vấn đề, việc sử dụng rất ít ví dụ và mô hình trực quan, trang thiết bị thí nghiệm – thực hành trong nhà trường còn nhiều hạn chế làm cho học sinh rất khó hình dung ra nguyên lý hoạt động của các hệ thống
Dùng phương pháp thuyết trình, chỉ tập trung vào hình vẽ SGK sẽ không
có hiệu quả cao trong việc lĩnh hội kiến thức, cách giảng dạy này học sinh khó hiểu gần như là áp đặt Học sinh chưa thấy rõ bản chất của vấn đề Không hiểu
Trang 3được quá trình chuyển động của các hệ thống như thế nào, Không hiểu được sự biến đổi năng lượng trong quá trình tiếp cận với kiến thức kỹ thuật
* Ưu điểm:
Cách dạy cũ có ưu điểm là đơn giản, không đòi hỏi trang thiết bị dạy học
ở mức độ cao, dễ thực hiện
* Hạn chế:
- Học sinh tiếp nhận kiến thức gần như là áp đặt, chưa thấy được bản chất
cụ thể
- Học sinh hầu hết chỉ học vẹt chưa liên hệ được thực tế về cấu tạo, nguyên lí làm việc của động cơ đốt trong
- Hầu hết các tiết học học sinh không hứng thú và không chủ động tìm hiểu kiến thức
- Học sinh vẫn còn mơ hồ khi tìm hiểu nguyên lý hoạt động đặc biệt việc khó tưởng tượng quá trình hoạt động của các hệ thống
- Đối với giáo viên giảng phần này sẽ thấy rất khó dạy cho học sinh hiểu bài
Qua thực tế rút ra bài học từ chính bài giảng của mình và kết quả vận dụng kiến thức của học sinh theo từng năm học Tôi thấy cần phải đổi mới phương pháp dạy học đó là ứng dụng công nghệ thông tin để giảng dạy phần các
Hệ thống của động cơ đốt trong giúp cho các em học sinh tiếp cận cấu tạo, nguyên lý của các hệ thống này một cách đơn giản và rõ ràng hơn
2 Nội dung của giải pháp:
2.1 Mục đích của giải pháp
Sau khi nghiên cứu, rút kinh nghiệm hy vọng đề tài này sẽ tìm ra những giải pháp nhằm phát huy tốt việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy phần cấu tạo và nguyên lý hoạt động các hệ thống của động cơ đốt trong được tốt hơn Với môn Công nghệ 11 phần động cơ đốt trong gắn liền các khái niệm, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các cơ cấu, của các hệ thống Một bước rất quan trọng để hình thành khái niệm và nguyên lý hoạt động của các hệ thống là dẫn dắt học sinh đi từ tư duy trừu tượng đến trực quan sinh động ở đây việc áp
Trang 4dụng các phương tiện dạy học hiện đại vào bài giảng là rất quan trọng, nó quyết định đến sự hình thành tư duy kỹ thuật cho học sinh tạo điều kiện cho việc lĩnh hội kiến thức và hình thành kỹ năng Phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong việc tiếp thu kiến thức mới
Làm cơ sở để giảng dạy các bài tìm hiểu về cấu tạo và nguyên lý hoạt động các hệ thống của động cơ đốt trong Giúp cho học sinh hiểu và nắm bài nhanh nhất đồng thời tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn Công nghệ
* Đề xuất một số giải pháp mới :
- Sử dụng các trò chơi trên Powerpoint phục vụ cho việc giảng dạy phần cấu tạo của một số cơ cấu, hệ thống của động cơ đốt trong
- Học sinh quan sát hình ảnh để hình thành khái niệm về từng chi tiết cũng như cấu tạo chung của các hệ thống
- Sử dụng bài giảng Powerpoint để minh họa nguyên lí làm việc của các
cơ cấu, hệ thống trong động cơ đốt trong
- Cho học sinh quan sát video mô phỏng hoạt động của các hệ thống để nắm được nguyên lý hoạt động
- Học sinh tự làm đồ dùng học tập phần động cơ đốt trong
2.2 Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp so với giải pháp đã, đang được áp dụng.
Các biện pháp tôi đã thực hiện góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường THPT theo hướng tích cực lấy học sinh làm trung tâm và hưởng ứng phong trào của ngành đó là ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cụ thể là những giờ dạy truyền thống đang được thay thế bằng giáo án điện tử Đồng thời tạo sự hứng thú cho các em học tập bộ môn kỹ thuật khô khan, trừu tượng nhằm thay đổi về nhận thức của các em học sinh khi tiếp cận với bộ môn khoa học kỹ thuật này
- Đặc thù của môn Công nghệ hiện nay lượng kiến thức trong một tiết học tương đối ngắn, trong tiết học việc liên hệ kiến thức với thực tế là điều vô cùng quan trọng Do đó việc sử dụng Powerpoint trong giảng dạy là vô cùng cần thiết
Trang 5- Các giải pháp giúp học sinh chủ động, tích trong các tiết học từ đó góp phần nâng cao chất lượng bộ môn
- Học sinh chủ động tìm hiểu được những công nghệ mới, những cải tiến của động cơ đốt trong so với trước đây
2.3 Nội dung của giải pháp
2.3.1 Giải pháp 1: Sử dụng các trò chơi Powerpoint cho phần tìm hiểu cấu tạo của hệ thống trong động cơ đốt trong
2.3.1.1 Mục tiêu của giải pháp:
- Tạo được hứng thú cho học sinh, học sinh chủ động tìm hiểu kiến thức
- Học sinh nắm được cấu tạo, nhiệm vụ của các chi tiết trong hệ thống 2.3.1.2 Nguyên tắc:
- Không chiếm quá thời gian nội dung của bài
- Không được sai lệch với nội dung của mỗi bài học
2.3.1.3 Phương pháp sử dụng:
- Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm, hoàn thành các nội dung theo yêu cầu
- Sử dụng các hình ảnh thực tế của các chi tiết trong hệ thống
- Sử dụng các trò chơi để tăng hứng thú cho học sinh, tăng tính cạnh tranh giữa các nhóm
2.3.1.4 Tác dụng, hiệu quả và ý nghĩa của giải pháp:
- Thông qua giải pháp đã tạo được sự bất ngờ, gây tình huống cần giải quyết cho học sinh, tạo tâm lý thân thiện, gần gũi, tạo tâm lý thoải mái cho học sinh khi tiếp thu kiến thức mới Các em có hứng thú và tâm thế tốt khi tìm hiểu những nội dung tiếp theo của bài
- Giúp các em hình thành kiến một cách thoải mái, tự nhiên, không gò ép
mà hiệu quả đồng thời học sinh liên hệ bài học và thực tế dễ dàng hơn
2.3.1.5 Các bước thực hiện
- Phần tìm hiểu cấu tạo của hệ thống diễn ra trong khoảng thời gian 15 đến
20 phút trên 1 tiết học tùy nội dung từng bài
+ Bước 1: Giáo viên căn cứ vào nội dung kiến thức của bài, chọn trò chơi
Trang 6phù hợp, giới thiệu trò chơi Chia nhóm và giao nhiệm vụ cho từng từng nhóm, quy định rõ thời gian tìm hiểu
Ví dụ trong bài “ Hệ thống bôi trơn” giáo viên xây dựng trò chơi “Ngôi sao may mắn” trên phần mềm powerpoint Cách chơi : trên màn hình chính có 7 ngôi sao tương ứng với 7 chi tiết chính trong hệ thống bôi trơn Lần lượt mỗi nhóm sẽ cử đại diện lên chọn ngôi sao, khi chọn ngôi sao sẽ xuất hiện hình ảnh của chi tiết tương ứng Nhiệm vụ của nhóm là tìm ra tên cho tiết đó và cho biết công dụng của chi tiết Trường hợp nhóm biết tên cho tiết GV có thể gợi ý cho thành 1 thành viên trong nhóm để thành viên đó gợi ý cho các thành viên còn lại trả lời Nếu nhóm lên chọn không trả lời được các nhóm còn lại có quyền trả lời Trước khi tham gia trò chơi các nhóm có 5 phút để tìm hiểu trước các thông tin
Trong bài “ Hệ thống đánh lửa” giáo viên cũng chia lớp thành các nhóm tùy vào số lượng học sinh của lớp GV sẽ chiếu hình ảnh về 1 chi tiết của hệ thống đánh lửa sau đó yêu cầu các nhóm trong vòng 1 phút 30 giây tìm được tên chi tiết Nhóm nào tìm được đúng và nhanh nhất tên chi tiết sẽ dành được điểm
Trò chơi bài “Hệ thống bôi trơn” Trò chơi bài “Hệ thống đánh lửa” + Bước 2: Các nhóm thảo luận, tìm hiểu các nội dung theo yêu cầu Có
Trang 7thể sử dụng điện thoại di động để tra thông tin
+ Bước 3: Các nhóm tham gia trò chơi như đã được phổ biến
+ Bước 4: Nhận xét, đánh giá - cả lớp cùng quan sát, thảo luận, đánh giá
về kết quả sau khi kết thúc trò chơi
+ Bước 5: Giáo viên hệ thống lại kiến thức, nêu lại tên chi tiết, hình ảnh
và cồng dụng của chi tiết trong hệ thống
2.3.2 Giải pháp 2: Sử dụng Powerpoint để mô tả chuyển động của hệ thống, hỗ trợ dạy phần nguyên lí làm việc của các cơ cấu, hệ thống trong động cơ đốt trong
2.3.2.1 Mục tiêu của giải pháp:
- Giúp học sinh dễ hiểu hơn phần nguyên làm việc của các cơ cấu, hệ thống trong động cơ đốt trong
- Giảm bớt tính trừu tượng của bài học
2.3.2.2 Nguyên tắc:
- Nội dung kiến thức chính xác, khoa học
- Đưa nội dung liên hệ thực tế vào tích hợp
2.3.2.3 Phương pháp sử dụng:
Sau khi học xong phần cấu tạo của hệ thống giáo viên cho học sinh quan sát chuyển động của hệ thống bôi trơn trong từng trường hợp bằng phần mềm Powerpoint Học sinh quan sát các chuyển động trong từng trường hợp từ đó đưa ra nguyên lí làm việc của cơ cấu hoặc hệ thống
2.3.2.4 Tác dụng, hiệu quả và ý nghĩa của giải pháp
Năng lực quan sát của học sinh được phát huy, giảm đánh kể tính trừu tượng của bài học
2.3.2.5 Ví dụ minh họa:
Khi dạy bài hệ thống bôi trơn khi dạy phần nguyên lí làm việc của hệ thống bôi trơn tuần hoàn cưỡng bức
Trường hợp 1 khi nhiệt độ dầu bôi trơn bình thường: Giáo viên dùng sơ
đồ khối có các mũi tên tạo hiệu ứng chuyển động cho học sinh quan sát đường
đi của dầu bôi trơn trong trường hợp làm việc bình thường Học sinh sẽ dễ dàng
Trang 8nhận biết ngay được đường đi của dầu bôi trơn và chỉ ra được nguyên lý làm việc của hệ thống không thấy có gì khó khăn
Bơm dầu hút dầu từ các te đẩy qua bầu lọc, khi nhiệt độ dầu bôi trơn còn thấp dầu khó đi qua két làm mát vì vậy van nhiệt mở để dầu đi đến đường dầu chính, đến bôi trơn cho các bề mặt ma sát sau đó trở về các te
Mô phỏng 1 Chuyển động của hệ thống trường hợp làm việc bình thường.
Giáo viên tiếp tục trình chiếu chuyển động thứ 2 trong trường hợp dầu bôi trơn có nhiệt độ vượt quá giới hạn cho phép Lúc này học sinh quan sát chuyển động của hiệu ứng trình chiếu trên Powerpoint sẽ thấy được khi dầu nóng quá giới hạn cho phép van 2 sẽ đóng lại và dầu đi qua két được làm mát trước khi đưa đến các bề mặt ma sát rồi trở về các te
Chuyển động 2 được thể hiện như sau: Bơm dầu hút dầu từ các te qua bơm đẩy vào bầu lọc, lúc này nhiệt độ dầu cao lên loãng van 2 đóng lại toàn bộ dầu đi qua két làm mát được quạt gió làm mát rồi đến đường dầu chính để đi bôi trơn cho các bề mặt ma sát rồi trở về các te
Trang 9Mô phỏng 2 Chuyển động của hệ thống trường hợp dầu quá nóng.
Mô phỏng 3 Chuyển động của hệ thống trường hợp áp suất dầu đường ống
cao.
Giáo viên cho học sinh quan sát chuyển động 3: Trường hợp hệ thống bị quá tải do áp xuất dầu trong đường ống tăng lên để bảo vệ cho các thiết bị thì van an toàn mở đưa dầu trở về trước bơm Khi quan sát chuyển động Học sinh
sẽ thấy ngay được van 1 mở dầu đi tắt về các te Hoạt động được diễn ra theo sơ
Trang 10đồ sau:
Giáo viên cho học sinh quan sát một lần nữa toàn bộ 3 trường hợp xảy ra trong quá trình hoạt động của hệ thống bôi trơn cưỡng bức để học sinh nắm chắc được nguyên lý hoạt động của hệ thống
Kết luận:
- Trường hợp làm việc bình thường: Khi động cơ làm việc, dầu bôi trơn được Bơm dầu hút từ Các te qua bầu lọc, qua van nhiệt đến đường dầu chính để bôi trơn các bề mặt ma sát của động cơ, sau đó trở về các te
- Trường hợp nếu nhiệt độ dầu vượt quá giới hạn định trước, van nhiệt đóng lại dầu sẽ chuyển qua két làm mát, được làm mát trước khi chảy vào đường dầu chính
- Trường hợp áp suất dầu trên các đường ống vượt quá mức cho phép, van
an toàn sẽ mở để 1 phần dầu chảy về trước bơm dầu đảm bảo an toàn cho hệ thống
2.3.3 Giải pháp 3: Sử dụng video trong giảng dạy công nghệ
2.3.3.1 Mục tiêu của giải pháp:
- Tăng khả năng quan sát, tổng hợp kiến thức của học sinh
- Cung cấp cho học sinh những nội dung kiến thức gẫn gũi với thực tế 2.3.3.2 Nguyên tắc:
- Video được sử dụng phải ngắn gọn, cô đọng kiến thức Không nên sử dụng những video quá dài làm học sinh mất tập trung gây nhàm chán
- Nên sử các video quay cơ cấu, hệ thống trên các động cơ quen thuộc với học sinh như động cơ xe máy, động cơ ô tô… để học sinh dễ liên hệ thực tế 2.3.3.3 Phương pháp sử dụng:
- Trước khi vào tìm hiểu nội dung của bài học, giáo viên cho học sinh quan sát video giới thiệu về cơ cấu hoặc hệ thống trong bài học để học sinh hình dung cơ bản được cấu tạo hoặc nguyên lí làm việc của cơ cấu hệ thống
- Sau khi xem xong video giáo viên có thể cho học sinh hoạt động theo nhóm kết hợp với kiến thức sách giáo khoa trình bày cấu tạo, nguyên lí làm việc của hệ thống được đề cập trong bài học
Trang 112.3.3.4 Tác dụng, hiệu quả và ý nghĩa của giải pháp:
- Phương pháp tăng khả năng quan sát, liên hệ với thực tế
- Thúc đẩy khả năng phân tích, tổng hợp kiến thức
- Rèn luyện khả năng thuyết trình, tự tin trước đám đông
2.3.3.5 Ví dụ minh họa
- Khi dạy bài “Hệ thống khởi động” trong phần hệ thống khởi động bằng động cơ điện, Giáo viên cho học sinh quan sát video về cấu tạo, nguyên lí làm việc phần khởi động bằng động động cơ điện trên xe máy
- Sau khi quan sát xong video giáo viên chia lớp làm 4 nhóm yêu cầu dựa vào phần video kết hợp với kiến thức thực tế, kiến thức trong sách giáo khoa các nhóm trình bày cấu tạo, nguyên lí làm việc của hệ thống khởi động bằng động
cơ điện ra giấy A2
- Khi hoàn thiện sản phẩm hoạt động nhóm yêu cầu mỗi nhóm cử 1 đại diện lên thuyết trình sản phẩm của nhóm mình
- Giáo viên, học sinh cùng tổng kết lại nội dung kiến thức khi các nhóm thuyết trình xong
2.3.4 Giải pháp 4: Học sinh tự làm đồ dùng học tập
2.3.4.1 Mục tiêu của giải pháp:
- Tăng khả năng quan sát của học sinh
- Rèn cho học sinh tính cẩn thận, tỉ mỉ
- Có thể vận dụng kiến thức phần vẽ kĩ thuật vào việc thiết kế đồ dùng học tập
2.3.4.2 Nguyên tắc:
- Các đồ dùng được làm từ những vật dụng dễ kiếm, gần gũi trong đời sống như : bìa, nhựa, giấy vụn, đất sét
- Giáo viên dự kiến thời gian đảm bảo học sinh có đủ thời gian để hoàn thiện sản phẩm
- Các đồ đùng được làm phải đảm bảo tính thẩm mĩ, dễ di chuyển, bảo quản
2.3.4.3 Phương pháp sử dụng: