Bài Thuyết Trình Môn Đường Lối Văn Hóa Văn Nghệ Của Đảng Cộng Sản Việt Nam.pdf

Bài thuyết trình môn Đường lối Văn hóa Văn nghệ của Đảng cộng sản Việt Nam Đề tài Thơ ca thời kì kháng chiến chống Mỹ 1954 – 1975 I, Khái quát giai đoạn lịch sử kháng chiến chống mỹ 1954 1975 1, Xây d[.]

Bài thuyết trình môn Đường lối Văn hóa Văn nghệ của

Đảng cộng sản Việt Nam

Đề tài: Thơ ca thời kì kháng chiến chống Mỹ 1954 –

1975

I, Khái quát giai đoạn lịch sử kháng chiến chống mỹ 1954-1975

1, Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh

chống đế quốc Mĩ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam (1954 – 1965)

- Hoàn thành cải cách ruộng đất (1954-1957)

- Bước đầu xây dựng cơ sở vật chất – kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội (1961 – 1965)

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (tháng 9/1960):

- Miền Bắc thực hiện kế hoạch Nhà nước 5 năm (1961 – 1965)

- Chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của đế quốc

Mĩ (1961- 1965)

2 , Nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế quốc

Mĩ xâm lược (1965 – 1973)

- Chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của đế quốc Mĩ ở miền Nam (1965 – 1968)

- Miền Bắc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của Mĩ (1965 – 1968)\

- Chiến đấu chống chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mĩ (1969 – 1973)

- Miền Nam đấu tranh chống địch “bình định – lấn chiếm” tạo thế và lực tiến tới giải phóng hoàn toàn

miền Nam (1973 – 1975)

II, Một số thơ ca tiêu biểu thời kỳ này

1, 1954 – 1965

Sau năm 1954 cuộc sống hòa bình trở lại và với sự phát triển của xã hội, con người với tư cách cá nhân, với cuộc sống riêng không thể không được tính đến Tương ứng với điều đó trong nghệ thuật đã có sự quan tâm trở lại tới phong cách và cá tính, kinh nghiệm và quan niệm riêng của mỗi người nghệ sỹ, cố nhiên là ở trong chừng mực nó không mâu thuẫn mà phải phù hợp với tư tưởng chung, lợi ích chung của cách mạng, của dân tộc Trong thơ ở chặng đường này, hiện tượng chú ý nhất về mặt đội ngũ tác giả là sự khẳng định trở lại của nhiều nhà thơ thuộc

thế hệ Thơ Mới Họ vốn là những nhà thơ mà tài năng và phong cách được khẳng định trong phong trào Thơ Mới

Tập thơ gió lộng ( Tố Hữu ) gồm 25 bài, sáng tác trong

6 năm (1955-1961)

Ðường giải phóng mới đi một nửa

Nửa mình còn trong nước lửa sôi

Một thân không thể chia đôi

Lửa gươm không thể cắt rời núi sông

(Ba mươi năm đời ta có Ðảng)

Xưa nay ( trong tập thơ gió lộng )

Xưa là rừng núi, là đêm

Giờ thêm sông biển, lại thêm ban ngày

Ta đi trên trái đất này

Dang tay bè bạn, vui vầy bốn phương

Trên bãi Thái Bình dương sóng gió

Phơi phới bay cờ đỏ sao vàng

Chúng ta đứng thẳng hiên ngang

Sáng ngời một ngọn hải đăng hòa bình

Cảm ơn Người, Hồ Chí Minh vĩ đại

Bốn nghìn năm, ta lại là ta

Việt Nam dân chủ cộng hòa

Hôm nay mười tuổi cầm hoa tặng Người

Quang Vinh tổ quốc chúng ta ( trong tập thơ gió lộng ) Trích :

Thuở ta tiến quân về Hà Nội

Áo quần nâu, chân đất súng thô

Những phố chợ gầy đen hấp hối

Bỗng tuôn trào nước mắt hoan hô!

Và muôn cánh sao vàng tung nở

Cờ đỏ sông, đồng lúa, bờ tre

Cả đất nước tươi màu rực rỡ

Giữa mùa thu, đón Bác Hồ về

Ta thuở ấy, đương còn rất bé

Như thiếu niên tuổi mới mười lăm

Nhưng chí quyết không làm nô lệ

Khổ trăm năm, cực mấy nghìn năm

Ta đứng dậy, hai tay giải phóng

Giành lại trời đất rộng bao la

Trước mắt Thái Bình Dương vỗ sóng

Đây, Việt Nam Dân chũ Cộng hoà!

Nhóm thơ Riêng chung (1962) Xuân Diệu :

Khắp nơi, trên những đường tôi đi,

Tôi đã nghe xao xuyến, rầm rì:

Ngói mới,

Trên những đường tôi dạo, tôi qua

Tôi đã nghe nhiều, những khúc ca:

Ngói mới

Dù đi nhanh, dù đứng lại nhìn,

Trong lòng tôi sắc hãy còn in:

Ngói mới

Trong buổi chiều hồng, trong mai xanh,

Mắt tôi giở những trang tốt lành:

Ngói mới

Giữa khu phố cũ, hoặc ven hồ

Trên những vườn hoang, trên ngoại ô:

Ngói mới

Cất lên trên ruộng, chạy băng đồng, Chen với lùm cây, soi xuống sông: Ngói mới

Ôi ngàn vạn ngói, nói xôn xao

Như đất ta vui bỗng vọt trào

Ngói mới! Ôi ngàn muôn sức lực

Trải ra thành rộng, dựng thành cao!

Quên sao được lúa thì con gái

Xanh thẫm, dày, chen, gợn đến trời, Bỗng nở như hoa vừng ngói đỏ

Lúa toan vượt ngói, ngói càng tươi

Mái nhà máy mới, mái nhà thương, Mái chợ xum xuê, lại mái trường; Ngói mới trăm nơi cùng cửa sổ

Xây lên không khí những toà gương

Tôi đi trên đất nước thân yêu,

Không biết bao nhiêu, chỉ biết nhiều: Ngói mới

Muốn trùm hạnh phúc dưới trời xanh,

Có lẽ tôi cũng hoá thành:

Ngói mới

2, (1965 – 1975)

Như một lẽ tất yếu của văn học dân tộc, thơ cũng như mọi thể loại văn học khác đã trở thành vũ khí tinh thần, sức mạnh tham gia vào cuộc chiến đấu gắn bó với vận mệnh của dân tộc nhân dân

- Từ chủ đề đấu tranh thống nhất sang chủ đề kháng

chiến chống Mỹ là một sự vận động liên tục tự nhiên của nền thơ

- Trong mấy năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ thơ thường viết về những cuộc lên đường, ra đi,…như Đường ra mặt trận(Chính Hữu), Cuộc chia li mầu đỏ

(Nguyễn Mỹ),…

Đường ra mặt trận ( Chính Hữu ) trong tập Đầu súng

trăng treo (1972 )

Những buổi vui sao, cả nước lên đường,

Xao xuyến bờ tre, từng hồi trống giục

Xóm dưới làng trên, con trai con gái

Xôi nắm cơm đùm, ríu rít theo nhau

Súng nhỏ súng to, chiến trường chật chội

Tiếng cười hăm hở, đầy sông đầy cầu

Bộ đội dân quân, trùng trùng điệp điệp

Chào nhau không kịp nhớ mặt

Dô hò nón vẫy theo,

Hàng ngũ ta đi dài như tiếng hát

Chào những ngôi trường ngói đỏ bình yên Lấp lánh cánh đồng đang gặt đang hái

Xuôi ngược công trường những bánh xe reo Ngọn khói con tàu như tay vẫy gọi

Đất nước mình đây,

Hai mươi năm

mưa, nắng, đêm, ngày

Hành quân không mỏi

Sung sướng bao nhiêu: tôi là đồng đội

Của những người đi, vô tận, hôm nay

Yểm hộ miền Nam

Thình thình đại bác

Nhịp những bước chân

Cả nước

lên đường

Nguyễn Mỹ

Cuộc chia ly màu đỏ

Đó là cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ

Tươi như cánh nhạn lai hồng

Trưa một ngày sắp ngả sang đông

Thu, bỗng nắng vàng lên rực rỡ

Tôi nhìn thấy một cô áo đỏ

Tiễn đưa chồng trong nắng vườn hoa

Chồng của cô sắp sửa đi xa

Cùng đi với nhiều đồng chí nữa

Chiếc áo đỏ rực như than lửa

Cháy không nguôi trước cảnh chia ly

Vườn cây xanh và chiếc nón trắng kia

Không giấu nổi tình yêu cô rực cháy

Không che được nước mắt cô đã chảy

Những giọt long lanh, nóng bỏng, sáng ngời Chảy trên bình minh đang hé giữa làn môi

Và rạng đông đang hừng trên nét mặt

Một rạng đông với màu hồng ngọc

Cây si xanh gọi họ đến ngồi

Trong bóng rợp của mình, nói tới ngày mai Ngày mai sẽ là ngày sum họp

Đã tỏa sáng những tâm hồn cao đẹp!

Nắng vẫn còn ngời trên những lá si

Và người chồng ấy đã ra đi

Cả vườn hoa đã ngập tràn nắng xế

Những cánh hoa đỏ vẫn còn rung nhè nhẹ

Gió nói, tôi nghe những tiếng thì thào

"Khi Tổ quốc cần họ biết sống xa nhau "

Nhưng tôi biết cái màu đỏ ấy

Cái màu đỏ như màu đỏ ấy

Sẽ là bông hoa chuối đỏ tươi

Trên đỉnh dốc cao vẫy gọi đoàn người

Sẽ là ánh lửa hồng trên bếp

Một làng xa giữa đêm gió rét

Nghĩa là màu đỏ ấy theo đi

Như không hề có cuộc chia ly

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ với ý thức công dân và tinh thần của người chiến sĩ các nhà thơ đã đưa thơ lên chiến hào, nơi mũi nhọn của cuộc chiến đấu như Những đêm hành quân( Xuân Diệu), Xuân 68(Tố Hữu),…

Những đêm hành quân (Xuân Diệu)

Tôi cùng xương thịt với nhân dân của tôi

Cùng đổ mồ hôi, cùng sôi giọt máu;

Tôi sống với cuộc đời chiến đấu

Của triệu người yêu dấu gian lao

*

Tôi đã đi hàng chục đêm sao,

Một chiếc xe - đạp vào băng bóng tối;

Cũng có lúc mây trời đen kịt lưới

Cũng có tuần trăng mới, ánh trăng trong

Đã mấy khi tôi thức với non sông

Trọn những đêm ròng, mắt chong chân bước, Đêm hành quân thả tâm hồn đi trước

Yêu với căm, hai đợt sóng ào ào

Vỗ bên lòng, dội mãi tới trăng sao

Giữa đêm tối, gần xa là biển mực

Chính là lúc trái tim càng sáng rực;

Khi mắt không nhìn được bốn thước xa

Chính là khi nghe cả núi sông nhà

Tôi như đứa trẻ con đôi mắt khép

Sờ mặt mẹ trên ngón tay tha thiết;

Tôi hiểu hết đêm nay thôn xóm nghĩ gì

Đằng chân trời ấp ủ những điều chi ( còn tiếp )

Tiểu đội xe không kính (1970)

Phạm Tiến Duật

Không có kính không phải vì xe không có kính Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

Ung dung buồng lái ta ngồi,

Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng

Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim

Như sa, như ùa vào buồng lái

Không có kính, ừ thì có bụi,

Bụi phun tóc trắng như người già

Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc

Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Không có kính, ừ thì ướt áo

Mưa tuôn, mưa xối như ngòai trời

Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa

Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi

Những chiếc xe từ trong bom rơi

Ðã về đây họp thành tiểu đội

Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới

Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi

Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời

Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy

Võng mắc chông chênh đường xe chạy

Lại đi, lại đi trời xanh thêm

Không có kính, rồi xe không có đèn,

Không có mui xe, thùng xe có xước,

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:

Chỉ cần trong xe có một trái tim

III, Kết Luận :

Nền thơ cách mạng từ 1954 – 1975 đã phát triển và

trưởng thành trong sự gắn bó mật thiết với các chặng

đường cách mạng Thơ ca đã biểu hiện vẻ đẹp tâm hồn và những khát vọng tinh thần của người Việt Nam Thơ 1954 – 1975 có nhiều đổi mới về nội dung tư tưởng, cảm xúc

và hình thức nghệ thuật nhưng không hề đứt đoạn với nền thơ dân tộc từ ca dao, thơ cổ điển trung đại đến thơ mới

Đó là sự tiếp tục của tiến trình hiện đại hóa thơ ca dân tộc Đây có thể coi là một trong những giai đoạn phát triển mạnh mẽ của thơ ca Việt Nam, vừa tao được nền vững chắc phong trào thơ lại có sự kết tinh ở nhiều tác giả có phong cách nghệ thuật rõ nét nà độc đáo