B� GIÁO DỤC VÀ ĐÀO T�O B� � T� T����G Đ�I ��C � D��C C�� T�� T��� T�� B�O �G�I�� C�� T��� ����� ��T �� ��� T� �I�� ���� VÀ ĐÁ�� GIÁ ��T ��� �� T�� C�I �Á� T�� Đ�� GI�� T��T B�I � B��� ���� T�� �Á� T�I[.]
Trang 1B GIÁO DỤC VÀ ĐÀO T O B T
CẦN THƠ – 2020
Trang 2BỘ GIÁO DỤC O T O BỘ T
T ẦN TH B O
20 0 C
N
CẦN THƠ – 2020
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Luận văn này đã không thể hoàn thành nếu thiếu sự hướng dẫn, động viên và giúp đỡ của nhiều cá nhân và tổ chức
Trước tiên, tôi xin được bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Trung Kiên và BS.CKII Dương Thiện Phước đã luôn tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và viết luận văn này Những lời hướng dẫn, những gợi ý của thầy về hướng giải quyết vấn đề nghiên cứu, thực sự là những bài học vô cùng quý giá đối với tôi không chỉ trong quá trình viết luận văn mà cả trong hoạt động nghiên cứu chuyên môn sau này
Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám hiệu, Quý Thầy,
Cô, các anh chị thuộc Bộ môn Nội, các phòng, ban, đặc biệt là Quý Thầy, Cô trong Hội đồng đánh giá luận văn cấp Khoa đã có những nhận xét, đánh giá
và chỉ bảo để tôi hoàn tốt luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể khoa HSTC-CĐ bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ đã tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi khi thực hiện nghiên cứu tại Khoa
Tôi xin cảm ơn Ban Giám đốc bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, Lãnh đạo và nhân viên khoa, nơi tôi công tác đã gánh vác công việc cho tôi trong suốt thời gian học tập Cảm ơn các anh chị đồng nghiệp đã luôn động viên và giúp đỡ tôi trong suốt khóa học
TR ẦN THẾ BẢO
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng bản thân tôi Các số liệu và kết quả nêu trong luận án này là trung thực và chƣa
từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác
TÁC GIẢ
TR ẦN THẾ BẢO
Trang 5DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ALT Alanine Aminotransferase
APACHE Acute physiology and chronic health evaluation
Đánh giá sinh lý cấp tính và sức khỏe mãn tính
AST Aspartate transaminase
F Tần số thở
FiO2 Nồng độ oxy trong khí thở vào
HA Huyết áp
Hb Hemoglobin
I/E inpiratory/expiratory
Tỉ lệ hít vào/thở ra
ICU Intensive care unit
Đơn vị chăm sóc tích cực
PaCO2 Áp lực riêng phần khí CO2
PaO2 Áp lực riêng phần khí oxy
PEEP Positive End expiratory pressure
Áp lực dương cuối thì thở ra
pH Logarit của nồng độ ion hydro của một dung dịch nước dung
dịch
GTLN Giá trị lớn nhất
GTNN Giá trị nhỏ nhất
SaO2 Độ bão hòa oxy trong máu động mạch
ScvO2 Độ bão hòa oxy tĩnh mạch hỗn hợp
Vt Thể tích khí lưu thông
Trang 6MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Đại cương về hô hấp 3
1.2 Thông khí cơ học 5
1.3 Cai máythở 9
1.4 Các yếu tố liên quan đến cai máy thở thất bại và xử trí 13
1.5 Các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam 17
Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21
2.1 Đối tượng nghiên cứu 21
2.2 Phương pháp nghiên cứu 22
2.3 Đạo đức trong nghiên cứu y học 34
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 36
3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 36
3.2 Tỷ lệ thất bại với cai máy thở đơn giản 42
3.4 Đánh giá kết quả điều trị trên đối tượng thất bại với cai máy thở đơn giản 52
Chương 4 BÀN LUẬN 56
4.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 56
4.2 Tỷ lệ thất bại với cai máy thở đơn giản 61
Trang 74.3 Một số yếu tố liên quan đến thất bại cai máy thở đơn giản 63
4.4 Đánh giá kết quả điều trị trên đối tƣợng thất bại với cai máy thở đơn giản 74
KẾT LUẬN 76
KIẾN NGHỊ 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO 78 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Trang
Bảng 3.1 Phân bố tuổi ở đối tƣợng nghiên cứu 37
Bảng 3.2 Phân bố bệnh nền theo giới tính ở các đối tƣợng nghiên cứu n=108 37
Bảng 3 3 Điểm đánh giá APACHE II ở đối tƣợng nghiên cứu n=108 38
Bảng 3 4 Đặc điểm lâm sàng của đối tƣợng nghiên cứu n=108 39
Bảng 3 5 Số lƣợng bạch cầu của đối tƣợng nghiên cứu n=108 39
Bảng 3 6 Hàm lƣợng hemoglobin của đối tƣợng nghiên cứu n=108 40
Bảng 3 7 Chỉ số về Albumin, Natri và Magie của đối tƣợng nghiên cứu n=108 40
Bảng 3.8 Kết quả sinh hoá máu tại thời điểm cai máy lần 1 41
Bảng 3.9 Kết quả khí máu tại thời điểm cai máy lần 1 41
Bảng 3.10 Đặc điểm giới tính ở các bệnh nhân 42
Bảng 3.11 Nguyên nhân thở máy ở bệnh nhân thất bại với cai máy thở đơn giản 43
Bảng 3.12 Mối liên quan giữa kết quả cai máy và giới tính 44
Bảng 3.13 Mối liên quan giữa nguyên nhân và kết quả thở máy trên đối tƣợng nghiên cứu 44
Bảng 3.14 Mối liên quan giữa bệnh lí nền và kết quả cai máy thở 45
Bảng 3 15 Mối liên quan giữa dùng thuốc an thần đến kết quả cai máy trên đối tƣợng nghiên cứu 46
Bảng 3 16 Mối liên quan giữa thang điểm APACHE II với kết quả cai máy trên đối tƣợng nghiên cứu 47
Bảng 3 17 Mối liên quan giữa thời gian thở máy và kết quả cai máy 47
Bảng 3.18 Mối liên quan giữa số lƣợng bạch cầu đến kết quả cai máy thở 48
Bảng 3.19 Mối liên quan giữa hemoglobin đến kết quả cai máy thở 48
Bảng 3.20 Mối liên quan giữa chỉ số albumin, natri và magie đến kết quả cai máy thở trên đối tƣợng nghiên cứu 49
Trang 9Bảng 3.21 Mối liên quan giữa kết quả kali, calci và phostpho đến kết quả cai
máy thở trên đối tƣợng nghiên cứu 49
Bảng 3.22 Mối liên quan giữa kết quả khí máu động mạch đến kết quả cai máy trên đối tƣợng nghiên cứu 50
Bảng 3.23 Mối liên quan giữa yếu tố lâm sàng đến kết quả cai máy thở 51
Bảng 3.24 Mối liên quan giữa yếu tố sinh hoá máu đến kết quả cai máy thở trên mô hình hồi quy logistic ở đối tƣợng nghiên cứu 51
Bảng 3.25.Mối liên quan giữa yếu tố khí máu đến kết quả cai máy thở 52
Bảng 3.26 Đánh giá kết quả điều trị qua hemogobin ở đối tƣợng 52
Bảng 3.27 Đánh giá kết quả điều trị qua các chỉ số sinh hoá máu ở đối tƣợng 53
Bảng 3.28 Kết quả điều trị về điện giải đồ ở cai máy lần 2 so với lần 1 53
Bảng 3.29 Kết quả điều trị về các chỉ số khí máu động mạch ở cai máy 54
Trang 10DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Trang
Biểu đồ 3 1 Phân bố giới tính ở đối tƣợng nghiên cứu 36
Biểu đồ 3.2 Nguyên nhân thở máy trên các đối tƣợng nghiên cứu n=108 38
Biểu đồ 3.3 Kết quả cai máy trên đối tƣợng nghiên cứu n=108 42
Biểu đồ 3.4 Phân bố bệnh nền của ở bệnh nhân thất bại cai máy thở đơn giản 43
Biểu đồ 3.5 Đánh giá kết quả kiểm soát qua số lƣợng bạch cầu ở đối tƣợng 53
Biểu đồ 3.6 Kết quả điều trị ở lần cai máy thứ hai trên đối tƣợng (n=43) 55
Trang 11ĐẶT VẤN ĐỀ
Thở máy là một trong những kỹ thuật cơ bản của lĩnh vực hồi sức cấp cứu
nhằm mục đích duy trì sự trao đổi khí ở bệnh nhân đang điều trị tại các khoa hồi
sức tích cực do các nguyên nhân như suy hô hấp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), cơn hen phế quản cấp và suy tim…Tuy nhiên, thở máy kéo dài so với
kế hoạch hoặc thất bại sau cai máy nhiều lần đã làm tăng lên tỷ lệ tử vong cho
bệnh nhân đang điều trị tại đây Thống kê cho thấy, thất bại cai máy lần đầu chiếm tỷ lệ khá cao với trên 50% bệnh nhân, và các bệnh nhân này phải đối mặt
với cai máy kéo dài và đối mặt với nguy cơ tử vong [24]
Khảo sát về nguyên nhân dẫn đến thất bại của cai máy thở lần đầu, một
số nghiên cứu đã chỉ ra các nguyên nhân như viêm phổi, co thắt phế quản, suy dinh dưỡng, phostphor máu giảm, hoặc kết quả khí máu động mạch của bệnh nhân chưa về giới hạn bình thường [1],[40] Các nghiên cứu khảo sát về nguyên nhân trên bệnh nhân thở máy đều chưa đưa ra các nguyên nhân thống
nhất, phần lớn số bệnh nhân đưa vào nghiên cứu thường rất ít hoặc thời gian theo dõi thấp ảnh hưởng đến tính tin cậy của kết quả đưa ra Khó khăn nhất đối với các bác sỹ hồi sức là xác định đúng thời điểm cai máy thở vì cai máy
sớm hay muộn đều làm tăng các biến chứng liên quan đến thở máy Việc cai máy thở thành công là một phần quan trọng trong quá trình điều trị tại khoa
hồi sức.
Tại Việt Nam chưa có nghiên cứu nào thống kê công bố về tỷ lệ cai máy thất bại và một số yếu tố nguyên nhân ảnh hưởng đến kết quả cai máy
của bệnh nhân, các bệnh nhân sau khi thất bại với cai máy thở lần đầu thường được điều trị các nguyên nhân dẫn đến thất bại theo phác đồ của bệnh viện và kinh nghiệm của nhà lâm sàng Từ các vấn đề trên chúng tôi nhận thấy thống
kê tỷ lệ thất bại và một số nguyên nhân của cai máy thở lần đầu thất bại là
Trang 12một kết quả đáng quan tâm cho các nhà làm lâm sàng chuyên khoa Hồi sức tích cực Đây cũng là cơ sở để tham khảo điều trị trên bệnh nhân và phân tích các nguyên nhân ảnh hưởng trước khi cho bệnh nhân tiến hành cai máy thở
Mặt khác, nghiên cứu này còn báo cáo tình hình điều trị cho các bệnh nhân
thất bại với cai máy trong những lần tiếp theo tại bệnh viện tuyến trung ương
ở đồng bằng sông Cửu Long Từ thực tiễn trên chúng tôi tiến hành đề tài:
“Nghiên cứu tình hình, một số yếu tố liên quan và đánh giá kết quả xử trí
cai máy th ở đơn giản thất bại ở bệnh nhân thở máy tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ năm 2019-2020”, với các mục tiêu:
1 Xác định tỉ lệ thất bại với cai máy thở đơn giản ở bệnh nhân thở máy đang điều trị tại khoa hồi sức tích cực chống độc bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ năm 2019-2020
2 Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến thất bại với cai máy đơn giản ở
bệnh nhân thở máy đang điều trị tại khoa hồi sức tích cực chống độc bệnh
viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ năm 2019-2020
3 Đánh giá kết quả xử trí trên đối tượng thất bại với cai máy thở đơn
giản đang điều trị tại khoa hồi sức tích cực chống độc bệnh viện Đa khoa
Trung ương Cần Thơ năm 2019-2020