Nghiệp vụ bao thanh toán trong tài trợ Thương mại quốc tế - Chương 8

Slide bài giảng chuẩn môn Thanh toán quốc tế

1/30/2011 PGS.TS Hà V n H i - UEB - VNU 1 1/30/2011 PGS.TS Hà V n H i - UEB - VNU 2

1 Factoring là gì?

- Factoring đ c d ch ra ti ng Vi t là “Bao

thanh toán” - Quych 1096/2004/NHNN

- Tuy pháttri nkhá lâu n cngoài,nh ng

còn khám i m đ i v i Vi tNam

1/30/2011 PGS.TS Hà V n H i - UEB - VNU 3

1 Factoring là gì?

TheoT đi nkinht (Dictionary of Economic -Christopher Pass & Bryan Lones):

“Factoring làm t s dànx ptài chính, quađó

m t công ty tài chính chuyên nghi p (công ty muan - factor) mual icáckho n n c a m t doanh nghi p v i s ti n ít h n giá tr c a kho n n đó

1/30/2011 PGS.TS Hà V n H i - UEB - VNU 4

•Theot đi n thu t ng Ngân hàng-Hans Klaus:

§ Factoring là m t lo i hình tài tr d i d ng tín d ng

chuy n nh ng n

§ M t doanh nghi p chuy n toàn b hay m t ph n kho n n

chom t công ty tài chính chuyên nghi p (công ty mua n ,

thôngth ng là m t công ty tr c thu c ngân hàng)

§ Công ty TC đ m nh n vi c thu các kho n n và theo dõi

cáckho n ph i thu đ h ng th t c phí và ng tr c các

kho n n

§ Công ty mua n ph i ch u r i ro m t kh n ng thanh toán

c a món n ”

•Theo Quy t đ nh s 1096/2004/Q -NHNN ban hành ngày 06/09/2004c a Th ng đ c NHNN:

Bao thanh toán làm t hình th c c p tín d ng c a t

ch c tín d ng cho bên bán hàng thông qua vi c mua bán các kho n ph i thu phát sinh t vi c mua bán hàng hóagi a bên bán hàng và bên mua hàng

v Bao thanh toán trong ngo i th ng

• Bao thanh toánxu t kh u là m t d ch v mà

ngân hàng cungc p v n và các d ch v thanh

toán qu c t cho nhà xu t kh u, khi ng i

mua thanh toán theo ph ng án tr ch m

chong i bán

v Bao thanh toán trong ngo i th ng

• Thông qua đánh giá c a đ i tác mu n bao thanh toán (nhàxu t kh u) v uy tín c a nhà

nh p kh u, ngân hàng có th b o lãnh thanh toán chong i bán

•Ng i bao thanh toán s cam k t tr thay khi nhành p kh u b phá s n ho c m t kh

n ng tr n

TS Hà V n H i - COE - VNU

Tóm l i:

M c dù có nhi u cách di n đ t khác nhau, nh ng

nhìn chung:

- N ghi p v bao thanh toán chính là hình th c tài

tr cho nh ng kho n thanh toán ch a đ n h n t

các ho t đ ng s n xu t kinh doanh, cung ng hàng

hóa và d ch v , đó chính là ho t đ ng mua bán n

S phát tri n c a Factoring

TS Hà V n H i - COE - VNU

S phát tri n c a Factoring (ti p)

•Factoring rađ i t i Anh vào th k th 17

• n 60s c a th k 19 châu Âu hìnhth c

nàym i đ c phát tri n r m r

•B t đ u t n m 1974 Factoring m i đ c công

nh n h u h t các n c trên th gi i

3 S phát tri n c a Factoring (ti p)

•Hi n nay, trên th gi i có hi p h i Bao thanh toánqu c t (FCI) có 204 thành viên (chi m h n 50% doanh thu BTTqu c t trên th gi i)

•Vi t Nam có 4 NH đã gia nh p FCI là NHTMCP Ngo i th ng VN (VCB), NHTMCP Á Châu

(Techcombank)

TS Hà V n H i - COE - VNU

T i Vi t Nam:

Cú 11 NH (cúc NH n c ngoài t i VN) cung c p

d ch v BTT Tuy nhiờn, ph n l n cỏc NH trong

n c m i ch th c hi n d ch v BTT mua bỏn

trongn c

Nguyờn nhõn:

- VN hi n v n cũn nhi u h n ch v hành lang

phỏp lýđ th c hi n d ch v này

-Nhi u DN cho r ng, hi n VN d ch v BTT c a

cỏc NHv n ch a th t ti n l i

T i Vi t Nam:

Nguyờn nhõn (ti p)

- Nhi u NH c ng ch a m n mà v i vi c cung

c p d ch v này vỡ cú quỏ ớt thụng tin v tỡnh hỡnh tài chớnh c a ng i mua, nh t là khỏch hàng

nh p kh u

- Cỏc NH khith c hi n BTT đ ng ngh a v i ch p

nh n r i ro m c đ nào đú

- B n thõn ng i cung c p ch a m n mà v i

d ch v này nờn h khụng chỳ tr ng cụng tỏc marketing, tuyờn truy n qu ng bỏ t i khỏch hàng

=> 2 c đi m c a Factoring:

- õy là h p đ ng mua, bỏn cỏc kho n ph i thu ch a

đ n h n thanh toỏn

- Factor tài tr cho ng i bỏn b ng cỏch ng tr c

ti n

- Factor cung c p d ch v qu n lý s sỏch, k toỏn

bỏn hàng vàti n hành thu n khi đ nh n

- Factorđ m nh n r i ro tớn d ng

ch c bao thanh toỏn (factor), khỏch hàngc a t

ch c bao thanh toỏn (buyer)

nh p kh u

2 c đi m c a Factoring (ti p)

3 Quy trỡnh nghi p v bao thanh toỏn

cựngm t qu c gia

- Khi cungc p d ch v thu h và qu n lý s sỏch bỏn

hàng, Factor thum t kho n hoa h ng phớ theo t l % c

đ nh trờn t ng tr giỏ s ti n ph i thu

- i v i cỏc kho n ng tr c, Factor ỏp d ng m c lói

su t cao h n m c lói su t cho vay v n l u đ ng c a

NHTM

Ng- ời bán (Khách hàng)

Ng- ời mua (Con nợ)

Đơn vị bao thanh toán

6 Giao hàng

1 Hợp đồng bán hàng

1 FACTOR

Ví d Quy trình bao thanh toán c a Eximbank

Bên bán và bên mua hàng ký k t h p đ ng mua, bán hàng hóa, ti n hành giao hàng.

Bên bán hàng g i h s đ n b ph n tín d ng Eximbank đ ngh th c hi n Bao

thanh toán các kho n ph i thu

Eximbank và bên bán hàng ký k t h p đ ng Bao thanh toán, h p đ ng b o

đ m (n u có) và các th a thu n khác

Eximbank và bên bán hàng đ ng ký g i v n b n thông báo v h p đ ng Bao

thanh toán cho bên mua hàng và các bên liên quan

Bên mua hàng g i v n b n cho Eximbank và bên bán hàng xác nh n v vi c

Bên bán hàng chuy n giao b n g c h p đ ng mua bán hàng, ch ng t liên

quan khác cho Eximbank và ký kh c nh n n v i Eximbank, Eximbank

Ví d bao thanh toán trong n c

M t h p đ ng bao thanh toán gi a công ty A v i Factor B có

n i dung sau:

- S ti n ng tr c 120.000USD, t ng đ ng 80% kho n n

ph i thu.

- Th i h n bao thanh toán là 3 tháng k t ngày ký H

- M c lãi su t chi t kh u là 24%/n m k h n 3 tháng

- Hoa h ng phí 2,0% trên t ng tr giá n ph i thu

- Lãi su t kép và hoa h ng ph i tr sau khi ký h p đ ng

Ví d bao thanh toán trong n c

Kho n ti n ng tr c mà công ty A nh n đ c

(USD)

Cách tính

Tr giá n ph i thu 150.000 120.000 : 0,8

Kho n ti n ng tr c 120.000 H p đ ng quy đ nh

Hoa h ng phí 3.000 150.000 x 0,02

Lãi su t chi t kh u 7.345 {120.000 (1+0,02)

} (120.000)

S ti n mà công ty

3

§ Bao thanh toán qu c t (2 Factor)

3 Quy trình nghi p v bao thanh toán

gia khác nhau

- Factoringqu c t g m có 4 bên tham gia: nhà XK, nhà NK, Factorxu t kh u và Factor nh p kh u

- Quá trình thanh toángi ng Bao thanh toán n i đ a,

nh ng Factor có th ph i đ i m t v i r i ro t giá

Ng i xu t

kh u Ng kh u i nh p

Factor xu t

kh u Factor nh p kh u

2

7 4 3 1

3

6

Giao hàng

Factor nh p kh u chuy n ti n

2 FACTOR

Nh n xét bao thanh toán qu c t

- Bao thanh toánxu t kh u có 2 h p đ ng:

+H p đ ng gi a ng i xu t kh u và Factor xu t

kh u

+H p đ ng gi a Factor xu t kh u và Factor nh p

kh u

- Factorxu t kh u và Factor nh p kh u cùng trong

hi p h i các Bao thanh toán, nên đ c đi u ch nh b i các quyt c pháp lý mang tính tiêu chu n cao

M i quan h gi a các bên trong bao thanh

toán qu c t

đ ng ngo i th ng

2.Gi a nhà XK và nhà Factor là h p đ ng Factoring

(nhà XK bán còn Factor XK mua cáckho n ph i thu)

M i quan h gi a các bên trong bao thanh toán qu c t (ti p)

3.Gi a Factor xu t kh u và nhà nh p kh u:

• Quanh pháp lý gi a con n và ch n

• Cóhi u l c th c thi đ c pháp lý công nh n

• Làh qu t H gi a nhà XK và Factor XK

4.Gi a Factor xu t kh u và Factor nh p kh u:

• Làm i quan h đ i lý

• 2 Factor cùng trongHi p h i BTT qu c t

5.Gi a Factor nh p kh u và nhà nh p kh u:

• Factor NK làng i đ c y thác thu ti n NK

• Factor NK cóth th c hi n b o lãnh cho

ng i NK

Bài t p th o lu n nhóm:

So sánh bao thanh toán qu c t

và bao thanh toán n i đ a

4 L i ích c a bao thanh toán:

- Bánđ c hàng trong tr ng h p bên mua mu n nh p

kh u hàng theo ph ng th c thanh toán tr ch m

-T ng l i th c nh tranh khi chào hàng v i các đi u kho n thanh toán tr ch m mà không nh h ng đ n ngu n v n kinh doanh c a mình

4 L i ích c a bao thanh toán:

-Ng i bán có th thu ti n ngay thay vì ph i đ i t i k

h n thanh toán theo h p đ ng

- c s d ng kho n ph i thu đ m b o cho ti n ng

tr c, do đó t ng đ c (m t cách gián ti p) ngu n v n

l u đ ng ph c v s n xu t kinh doanh

- Ch đ ng trong vi c l p k ho ch tài chính vì d

đoán đ c dòng ti n vào

4 L i ích c a bao thanh toán:

-N m đ c chính xác uy tín tín d ng (h n m c tín

d ng) th c t c a bên mua thông qua vi c th m đ nh

th ng xuyên c a ngân hàng/đ n v th m đ nh chuyên nghi p

- c ng tr c ti n hàng đ n 80~ 90% giá tr hoá

đ n

- Khôngm t th i gian và chi phí trong vi c qu n lý và thuh i các kho n ph i thu vì ngân hàng/ đ n v chuyên nghi p đã th c hi n vi c này thay bên bán

4 L i ích c a bao thanh toán:

- c b o đ m r i ro tín d ng 100% giá tr hoá

đ n

-R i ro tín d ng trong bao thanh toán là r i ro bên

NKm t kh n ng thanh toán ho c không thanh toán

trong vòng 90 ngàyk t ngày đ n h n c a kho n

ph i thu, v i đi u ki n không có tranh ch p x y ra

gi a bên xu t kh u và bên nh p kh u c ng nh v i

bênth 3 b t k

4 L i ích c a bao thanh toán:

• i v i bên bán/bên xu t kh u (ti p):

- Ti n ích c a d ch v BTT r t quan tr ng đ i v i nhà s n xu t

- a ph n các doanh nghi p v a và nh r t thích d ch v bao thanh toán

- Các DN có th s d ng các hình th c nh : BTT chi t kh u hóa đ n, BTT trung gian, BTT đ n h n, BTT thu h , BTT truy đòi, BTT mi n truy đòi.

- Ph m v ho t đ ng BTT c ng r t đa d ng : V đ a lý thì có BTT trong n c và BTT qu c t ; Trong ho t đ ng xu t nh p kh u thì

có BTT xu t kh u và BTT nh p kh u; Có BTT s l ng hóa đ n

c a ng i bán ho c BTT toàn b hay BTT m t ph n; Có BTT kín và BTT công khai

4 L i ích c a bao thanh toán:

• i v i bên nh p kh u:

- Khôngm t th i gian đ m L/C cho t ng l n

nh p hàng, không ph i ký qu ;

- c nh n hàng và s d ng hàng mà ch a c n

ph i thanh toán ti n ngay;

-Ch thanh toán ti n hàng khi hàng hoá đáp ng

đ c các yêu c u c a h p đ ng mua bán;

- Khôngph i tr b t k m t kho n phí bao thanh

toán nào

4 L i ích c a bao thanh toán:

• i v i FACTOR/Ngân hàng:

- Cho phép thul i nhu n qua phí d ch v và lãi

su t

- a d ng hóa các lo i hình d ch v

- Cho phéps d ng t t h n các ngu n l c

- Sov i vi c c p h n m c tín d ng, NH thích làm

d ch v BTT h n Vì n u c p v n l u đ ng cho

DN, NHph i giám sát r t v t v , trong khi v i BTT cáckho n ph i thu r t rõ, vi c s d ng c ng đã rõ, các DNđã ch ng minh v i NH v uy tín trên th

tr ng khi đã bán đ c hàng

• i v i n n kinh t :

-T o môi tr ng kinh doanh n đ nh, t o tâm lý

yên tâm cho các doanh nghi p s n xu t, kinh

doanh

- y m nh ho t đ ng s n xu t, kinh doanh, xu t

nh p kh u

4 L i ích c a bao thanh toán:

- Bao thanh toán là lo i d ch v c hai bên cùng cól i Nh ng doanh nghi p có l i h n ngân hàng

- Khi cung c p d ch v này ngân hàng ph i gánh ch u v mình nh ng r i ro khi ng i muam t kh n ng thanh toán

=> Tóm l i:

-Chi phí cao: Lãisu t chi t kh u cao, chi phí

hành chính cao

- Không phùh p v i các doanh nghi p xu t

kh u có kho n ph i thu nh

- Chi phí trong bao thanh toáng m phí chi t

kh u (có th cao h n lãi su t vay ng n h n);

Phí hoah ng (Service Fee): chi phí qu n lý

s sách bán hàng và qu n lý tín d ng c a

factor (0,5%-2,5%/n m kho n thanh toán

chuy n nh ng bao g m c VAT)

5 H n ch c a bao thanh toán:

§ i v i doanh nghi p bán hàng:

- Nhành p kh u trì hoãn ho c m t kh n ng thanh toán(đ c bi t trong L/C mi n truy đòi)

-Vi c tr ti n trên hóa đ n d d n đ n hóa

đ n có th b làm gi

-Gi a ng i bán và ng i mua có th thông

đ ng l a Factor

5 H n ch c a bao thanh toán:

§ i v i các Factor:

-Qu n lý s sách bán hàng và theo dõi

kho n n

- Tàitr ng n h n

- m b o r i ro

- Thun

-T v n

6 Ch c n ng c a Factoring là cung

c p các d ch v :

vD ch v qu n lý s sách bán hàng và theo dõi kho n ph i thu

Factor duy trì s sách bán hàng cho t ng khách hàng theo cácph ng th c:

đ c ph n ánh b ng b ng m t đ n v riêng bi t

t ng ng

tr t t th i gian đ n h n, vi c thu n di n ra theo

đ nh k , c n c vào s d tích l y ròng cu i k

v Tài tr ng n h n:

• Factorth ng ng tr c m t ph n ngay sau khi

mua cáckho n ph i thu

• Ápd ng m c lãi su t chi t kh u đ i v i các ng

tr c này

• Ph n còn l i nh m d phòng r i ro

vD ch v h n m c tín d ng

xácđ nh đ c m c đ tín nhi m c a ng i mua, Factorth ng d a vào:

•H s tín nhi m và báo cáo

• Báo cáoc a ngân hàng và các t ch c th ng m i

• Phân tích báo cáo tài chính

•L ch s tr n tr c đây

•Kh o sát khách hàng

vD ch v thu n (collection)

K ho ch thu n g m các b c:

• Factorg i b n sao kê các kho n ph i thu ch a đ n

h n cho ng i mua và g i l nh thu n khi chúng

đ n h n

•N u các kho n ph i thu đã quá h n Factor h i

thúc

•Factorti n hành th th c pháp lý đ i v i các kho n

n quá h n đ c đi u ch nh b i các ngu n lu t nh

H i phi u, K phi u, Séc…

vD ch t v n (Advisory Service)

ây là d ch v phát sinh t m i quan h báo thanh toángi a nhà Factor và khách hàng

Factor cung cáp s hi u bi t v th tr ng, s n

ph m, giá c v i t cách là ng i mua cho ng i bán

• Các giaod ch Factoring c n tuân th theo m t

International - FCI)

•T i VN, Q s 1096/2004/Q -NHNN: Quy ch

v ho t đ ng bao thanh toán c a các t ch c

tínd ng

đ ng bao thanh toán g m các y u t :

đi u kho n quy đ nh trong h p đ ng bao thanh toán

thu làh p l , kh thi và không có tranh ch p

Ng i bán c ng cam k t gi i quy t các tranh

ch p, b i th ng các thi t h i và các kho n

kh u tr liên quan đ n các hóa đ n đã bán cho Factor

mua bán theođi u ki n mi n truy đòi ch khi có

s đ ng ý rõ ràng c a Factor ho c trong gi i

h n tín d ng cho phép c a Factor

tiêuchu n c a Factor

đ n, phi u nh n n liên quan đ n các kho n

ph i thu cho Factor, Factor cam k t chuy n tr

7 Phân lo i bao thanh toán

toán cóquy n truy đòi l i s ti n đã ng tr c cho

bên bán hàng khi bên mua không cókh n ng hoàn

thànhngh a v thanh toán kho n ph i thu

toánch u toàn b r i ro khi bên mua hàng không có

kh n ng hoàn thành ngh a v thanh toán kho n ph i

thu

đ c thông báo là kho n thanh toán ti n hàng

đ c chuy n nh ng cho đ n v bao thanh toán

khôngbi t vi c kho n ti n hàng mình ph i thanh toánđã đ c chuy n cho đ n v bao thanh toán

Bài t p th o lu n nhóm:

Phân bi t Factoring v i

m t s nghi p v tài tr

1.Factoring v i chi t kh u h i phi u

2.Factoring và tài tr ngân hàng

3.Factoring v i b o hi m tín d ng

Delivered

B/E accepted

Discount

Seller

Buyer

Bank Chi t kh u h i phi u

1 Khái ni m:

§ Forfaiting là d ch v tài tr xu t kh u thông qua vi c chi t kh u các kho n ph i thu xu t kh u b ng h i phi u, k phi u và các công c chuy n nh ng khác

v i đi u ki n mi n truy đòi ng i bán, t i m t m c lãi

su t c đ nh và đ n 100% tr giá h p đ ng

§ Factoring đ c Vi t hóa là “bao thanh toán”, còn Forfaitingch a đ c Vi t hóa hoàn toàn và t m d ch

là “bao thanh toántuy t đ i”

2 c đi m:

1)Chuy n hóa các kho n thu tr ch m thành tr

ti n m t cho nhà xu t kh u

r i ro th tr ng liên quan đ n các kho n ph i

thuxu t kh u

xu t kh u

2 c đi m:

4)Kho n tài tr Forfaiting không còn là m t kho n n trênb ng cân đ i c a nhà xu t kh u, không làm x u

đi ch tiêu tài chính 5)Gi m đ c r i ro lãi su t và r i ro t giá do lãi su t

c đ nh và đ c thanh toán ngay

kh u trung và dài h n 7)Nhàxu t kh u đ c gi i phóng kh i vi c qu n lý tínd ng

8)Gi m chi phí b o hi m tín d ng xu t kh u

3 N i dung nghi p v :

NKt 3-5 n m (ghi s , D/A)

XK) theo lãisu t chi t kh u mi n truy đòi M c

lãisu t ph thu c vào:

M c lãi su t ph thu c vào:

•K h n c a h i phi u

• ng ti n ghi trên h i phi u

•H s tín nhi m c a ngân hàng b o lãnh

•R i ro qu c gia n c ng i nh p kh u

•M c lãi su t trung và dài h n c a th tr ng 5) Nhà Farfaitor cóth n m gi h i phi u đ n h n

ho c bán l i chúng trên th tr ng

4 Quy trình nghi p v

H i phi uđã đ c b o lãnh 3

1 N m gi H i phi u đ n h n

2 Bán l i HP trên th tr ng

6

5 L i ích và b t l i đ i v i nhà xu t kh u

L i ích

• Tránhđ c r i ro qu c gia, lãi su t và t giá

• c tài tr mi n truy đòi

thanhkho n, gi m đ c vay v n ngân hàng

• Khôngm t th i gian giám sát qu n lý thu n

B t l i

•Ch u hoa h ng phí và m c lãi su t chi t kh u cao h n nhi u