BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA NGUYỄN NGỌC LAN ANH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI KHI NHÀ NƢỚC THU HỒI ĐẤT TẠI HUYỆN PHÚ QUỐC, TỈNH KIÊN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN NGỌC LAN ANH
GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI HUYỆN PHÚ QUỐC, TỈNH KIÊN GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN NGỌC LAN ANH
GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI HUYỆN PHÚ QUỐC, TỈNH KIÊN GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60.34.04.03
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS BÙI THỊ THANH THÚY
Trang 3THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các sốliệu và kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được aicông bố trong bất cứ công trình nào khác, các thông tin trích dẫn trong luậnvăn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc
TP Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 4 năm 2017
Người cam đoan
Nguyễn Ngọc Lan Anh
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đến người hướng dẫn khoahọc TS Bùi Thị Thanh Thúy đã tận tình hướng dẫn và đóng góp nhiều ý kiếnkhoa học trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn này
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Hành chínhQuốc gia, Khoa Sau đại học cùng toàn thể các thầy, cô giáo đã nhiệt tìnhgiảng dạy và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới tất các thầy giáo,
cô giáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp Sự động viên giúp đỡ của thầy, côgiáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp là nguồn động viên quý báu cho tôihoàn thành luận văn này!
TP Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 4 năm 2017
Học viên
Nguyễn Ngọc Lan Anh
Trang 6MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1 Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA UBND CẤP HUYỆN 9
1.1 Khái quát về khiếu nại, khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất 91.1.1 Khái niệm, đặc điểm khiếu nại 91.1.2 Phân loại khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất 191.2 Giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất 231.2.1 Khái niệm, đặc điểm giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nướcthu hồi đất 231.2.2 Nguyên tắc giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồiđất 261.2.3 Những yếu tố tác động đến giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhànước thu hồi đất 271.2.4 Vai trò của hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nướcthu hồi đất 281.2.5 Chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhànước thu hồi đất 301.2.6 Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thuhồi đất 32
Chương 2 THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI HUYỆN PHÚ QUỐC, TỈNH KIÊN GIANG 39
2.1 Khái quát chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, chính trị, văn hóa - xãhội và tình hình thu hồi đất, quản lý nhà nước về đất đai tại huyện PhúQuốc, tỉnh Kiên Giang 392.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, chính trị, văn hóa - xãhội của huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang có ảnh hưởng đến hoạt độnggiải quyết khiếu nại về thu hồi đất 392.1.2 Tình hình thu hồi đất và quản lý nhà nước về đất đai tại huyện PhúQuốc, tỉnh Kiên Giang 422.2 Thực trạng khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bànhuyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang 472.2.1 Tình hình khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất trên địabàn huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang 47
Trang 72.2.2 Tình hình giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
trên địa bàn huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang 55
2.2.3 Đánh giá chung 61
Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI HUYỆN PHÚ QUỐC, TỈNH KIÊN GIANG 67 3.1 Dự báo tình hình và quan điểm nâng cao hiệu quả hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất tại huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang 67
3.1.1 Dự báo tình hình 67
3.1.2 Quan điểm 69
3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất tại huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang 73
3.2.1 Giải pháp tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật 73
3.2.2 Giải pháp cụ thể với huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang 77
KẾT LUẬN 87
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 89
Trang 8DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
XHCN Xã hội chủ nghĩaUBND Ủy ban nhân dân
Trang 9DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Bảng 2.1 Số liệu phương án thu hồi đất và quyết định thu hồi đất huyện Phú
Quốc qua các năm 46
Bảng 2.2 Số liệu hoạt động tiếp nhận đơn và phân loại đơn 48
Bảng 2.3 Số lượng đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền huyện Phú Quốc so với toàn tỉnh Kiên Giang 49
Bảng 2.4 Số liệu tiếp công dân huyện Phú Quốc qua các năm 57
Biểu 2.5 Số lượng đơn khiếu nại đã giải quyết 59
Bảng 2.6 Số liệu giải quyết lần 2 tại UBND tỉnh Kiên Giang 60
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Khiếu nại và quyền khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của côngdân, để mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, là vấn đề được Nhà nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khẳng định tại Hiến pháp nước Cộnghòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013:
"1 Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân
có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, tổ chức, cá nhân.
2 Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo Người bị thiệt hại có quyền được bồi thường về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự theo quy định của pháp luật" (Điều 30) Các cơ
quan nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm phải giải quyết để đảm bảo cácquyền của công dân được thực hiện trong thực tế
Đất đai là một loại tư liệu sản xuất chủ yếu của nông dân, là một dạng tàinguyên thiên nhiên đặc biệt, nguồn lực này càng trở nên đặc biệt quý giá khikinh tế phát triển, xã hội phồn thịnh "Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhànước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Nhà nước trao quyền sử dụngđất cho người sử dụng đất" để quản lý sử dụng Khi thu hồi đất, tất cả nhữngquyền này của người sử dụng đất không còn, không còn tư liệu để sản xuất,điều đó tác động không nhỏ đến quyền lợi và sinh hoạt bình thường của người
sử dụng đất Khi quyền lợi cá nhân, hộ gia đình bị ảnh hưởng thì công dân sẽthực hiện quyền khiếu nại để đề nghị các cơ quan có thẩm quyền bảo vệquyền và lợi ích hợp pháp của mình
Huyện đảo Phú Quốc nổi tiếng với những sản phẩm nông nghiệp truyềnthống đó là: hạt điều, hạt tiêu Phú Quốc Cuộc sống của người dân Phú Quốcgắn liền với ngành nghề nông nghiệp thuần túy để tạo ra những sản phẩm có
Trang 11giá trị - nổi tiếng Đối với người dân Phú Quốc, đất đai thật sự là tư liệu sảnxuất vô cùng quý báu, ngoài việc tạo ra những sản phẩm cho xã hội, nuôi sốngbản thân và gia đình họ, thì với những thửa đất đó, người sử dụng đất và giađình họ tiếp tục sử dụng ổn định từ thế hệ này sang thế hệ khác và phát triểnsản xuất lâu dài.
Năm 2004, thực hiện định hướng phát triển đảo Phú Quốc theo Quyếtđịnh số 178/2004/QĐ-TTg ngày 05 tháng 10 năm 2004 của Thủ tướng Chínhphủ, phê duyệt "Đề án phát triển tổng thể đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang đếnnăm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020", huyện Phú Quốc bắt đầu có nhữngthay đổi rõ nét, từng bước triển khai đầu tư xây dựng các công trỉnh hạ tầng,phục vụ cho việc đầu tư phát triển Phú Quốc; tiến hành thực hiện quy trình vàtriển khai đồng loạt việc giao đất cho các nhà đầu tư để xây dựng các khuphức hợp dịch vụ - du lịch theo đúng định hướng của Chính phủ Theo đó, cácphương án thu hồi đất, bồi thường giải tỏa để triển khai xây dựng các côngtrình hạ tầng, thực hiện giao đất sạch cho nhà đầu tư bắt đầu được áp dụngtrên địa bàn huyện đảo Phú Quốc Từ một địa phương với kinh tế chủ yếu lànông nghiệp, nay bị thu hồi đất, không còn đất để sản xuất và không còn chỗ
ở nào khác trên địa bàn huyện Phú Quốc, điều này đã ảnh hưởng rất lớn đếnnơi ở, đời sống sản xuất, tinh thần của người sử dụng đất bị thu hồi đất ởhuyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang Đặc biệt là việc chuyển đổi ngành nghề,tạo việc làm, thay đổi nơi ở mới, ảnh hưởng đến thói quen sinh hoạt, học tậpcủa nhân dân trong vùng dự án, về giá bồi thường,…đã phát sinh tình trạngkhiếu nại liên quan đến thu hồi đất của người có đất bị thu hồi tại tất cả cácphương án thu hồi đất trên địa bàn huyện Phú Quốc
Xuất phát từ tình hình trên, huyện Phú Quốc phải tập trung lực lượngcông chức của thanh tra huyện, phòng Tài nguyên và Môi trường để thammưu giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện giải quyết khiếu nại của công dân
Trang 12trong việc thu hồi đất, không để phát sinh điểm nóng dẫn đến khiếu nại đôngngười, góp phần làm ổn định tình hình an ninh trật tự ở địa phương, đồng thờiđẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để giao đất sạch cho các nhà đầu tưtriển khai thực hiện dự án Nhiệm vụ giải quyết khiếu nại khiếu nại về đất đainói chung, trong thu hồi đất nói riêng là một trong những nhiệm vụ cấp thiết
mà huyện Phú Quốc phải tập trung thực hiện để đáp ứng yêu cầu phát triểnPhú Quốc
Thực hiện Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Phú Quốckhóa X, nhiệm kỳ 2010 - 2015 cùng với sự chỉ đạo của UBND tỉnh KiênGiang, UBND huyện Phú Quốc xác định công tác giải quyết khiếu nại, đặcbiệt khiếu nại trong thu hồi đất là một trong những nhiệm vụ chính trị quantrọng phải thực hiện tích cực, thường xuyên, đảm bảo đúng trình tự luật định.Địa phương nào trong huyện Phú Quốc để phát sinh khiếu nại đông người, đểxảy ra điểm nóng thì Chủ tịch UBND cấp xã phải chịu trách nhiệm trước Chủtịch UBND huyện Phú Quốc
Giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2016 là giai đoạn mà hoạt động thu hồiđất được thực hiện đồng loạt ở các dự án lớn, các công trình trọng điểm, giảiquyết khiếu nại (chủ yếu là giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thuhồi đất) thật sự là vấn đề nóng bỏng ở huyện Phú Quốc, trở thành tiêu điểmcủa tỉnh Kiên Giang Kết quả công tác giải quyết khiếu nại đã góp phần tíchcực cho việc xây dựng và phát triển huyện đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang.Qua kết quả giải quyết, bàn giao đất cho nhà đầu tư thì nhiều công trình lớn,
ấn tượng, mang đẳng cấp quốc tế đã hình thành, tạo đà cho việc triển khaithực hiện các dự án tiếp theo
Ngày nay, nhắc đến huyện đảo Phú Quốc, người ta nghĩ ngay đến huyệnđảo phát triển mạnh về dịch vụ, du lịch, với các khu phức hợp nghỉ dưỡng caocấp, thu hút nhiều nhà đầu tư và du khách trong, ngoài nước Trong thời gian
Trang 13tới, Phú Quốc sẽ có nhiều cơ hội, thách thức đan xen lẫn nhau, các nguồn lực
từ bên ngoài tiếp tục đầu tư vào Phú Quốc, các dự án phải thu hồi đất tiếp tụcđược triển khai, trước mắt sẽ triển khai 216 dự án phải thu hồi đất với trên11.000ha, hơn 8.000 hộ dân bị ảnh hưởng, số tiền bồi thường trên 5.000 tỷđồng [79, tr.3], việc phát sinh khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đấttrên địa bàn huyện Phú Quốc với số lượng lớn sẽ là vấn đề không thể tránhkhỏi; đây là vấn đề nổi cộm mà huyện Phú Quốc phải tập trung giải quyết
Để nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, đặcbiệt là khiếu nại về đất đai, hiện nay đã có nhiều công trình nghiên cứu, tìmhiểu và đề ra những giải pháp tích cực Tuy nhiên việc đi sâu tìm hiểu, nghiêncứu việc giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bànhuyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang để tìm ra những giải pháp đồng bộ có cơ sởkhoa học thì chưa có công trình nghiên cứu nào
Xuất phát từ những lý do trên, việc lựa chọn đề tài: "Giải quyết khiếu nại
về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất tại huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang" đểtriển khai Luận văn thạc sĩ Quản lý công là hoàn toàn cấp thiết về mặt lý luận
và thực tiễn
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Giải quyết khiếu nại nói chung và giải quyết khiếu nại về đất đai của cơquan hành chính là vấn đề nhận được sự quan tâm nghiên cứu của rất nhiềunhà khoa học Có thể chia thành các nhóm sau:
* Những công trình nghiên cứu về khiếu nại và giải quyết khiếu nại
- Đề tài “Hoàn thiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo ở nước ta trong giai đoạn hiện nay” do TS Phạm Hồng Thái làm chủ nhiệm, được hoàn thành vào
năm 2002;
- Sách tham khảo “Pháp luật về khiếu nại, tố cáo” (2005), NXB thành
phố Hồ Chí Minh do PGS.TS Phạm Hồng Thái làm chủ biên;
Trang 14- Đề tài khoa học cấp Bộ “Nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực tiễn giải quyết khiếu nại, tố cáo của cán bộ, công chức hiện nay” do ông Nguyễn
Sỹ Cương làm chủ nhiệm được nghiệm thu năm 2007;
- Khiếu nại, tố cáo hành chính - cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp,
năm 2011 do Tiến sĩ Lê Tiến Hào - Phó Tổng Thanh tra Chính phủ làm chủ nhiệm đề tài;
* Những công trình nghiên cứu liên quan trực diện đến đề tài
- Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực quản lý đất đai của Ủy ban nhân dân cấp huyện tỉnh Khánh Hòa của Nguyễn Thị Lệ Hằng (2010), Luận văn tốt
nghiệp Thạc sĩ, Học viện hành chính, Hà Nội;
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo trong công tác giải phóng mặt bằng ở Thành phố Hà Nội (2011) của Bùi Thị Thúy Ngân - Luận văn tốt nghiệp Thạc
sĩ, Học viện hành chính, Hà Nội;
- Giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ quan hành chính nhà nước ở huyện An Dương, thành phố Hải phòng (2014) - Luận văn Thạc sĩ quản lý
công của Trần Thị Bích Ngọc;
- Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai qua thực tiễn tỉnh Bắc
Giang (2015), Luận văn Thạc sĩ Luật học của Nguyễn Thị Thái Anh;
- Khiếu nại hành chính và giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Nam
(2012), Luận văn Thạc sĩ ngành lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật củaĐặng Công Nhiên;
Hầu hết các đề tài này đều nghiên cứu về hoạt động giải quyết khiếu nạihành chính nói chung, khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhànước thu hồi đất tại một số tỉnh thành chủ yếu ở phía bắc, khu vực miềnTrung Tuy nhiên, với đặc thù hiện nay huyện Phú Quốc đang được Trungương và UBND tỉnh Kiên Giang tập trung đầu tư cho phát triển Phú Quốc,
Trang 15điều này đồng nghĩa với việc huyện Phú Quốc đứng trước thực trạng phải giảiquyết khiếu nại, chủ yếu giải quyết khiếu nại đông người, mang tính chất gaygắt, phức tạp khi triển khai thực hiện thu hồi đất, bồi thường, giải tỏa Chính
vì vậy, việc nghiên cứu đề tài giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thuhồi đất tại huyện Phú Quốc là vấn đề cấp thiết, đáp ứng yêu cầu thực tiễnđang đòi hỏi tại huyện Phú Quốc
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích
Mục đích nghiên cứu trọng tâm của đề tài là nghiên cứu cơ sở lý luận vàthực tiễn công tác giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đấttrên địa bàn huyện Phú Quốc Từ đó, phát hiện ra những khó khăn, bất cậptrong công tác giải quyết khiếu nại ở huyện Phú Quốc, đề xuất các giải phápchủ yếu để nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại ở huyện PhúQuốc, tỉnh Kiên Giang; góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý hànhchính nhà nước ở địa phương
3.2 Nhiệm vụ
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về khiếu nại, giải quyết khiếu nại
về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất;
- Phân tích, đánh giá thực tiễn về hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất ở huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang;
- Đề xuất quan điểm và những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng,hiệu quả hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất ởhuyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang
4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi
Nhà nước thu hồi đất
Trang 16- Phạm vi nghiên cứu:
Phạm vi nội dung: luận văn giới hạn nghiên cứu về hoạt động giải quyếtkhiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất của UBND huyện Phú Quốc.Phạm vi không gian: huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang
Phạm vi thời gian: từ năm 2010 đến nay
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận về việc nghiên cứu đề tài là những luận điểm khoahọc của học thuyết Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước vàpháp luật; các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, tư tưởng Hồ ChíMinh về đường lối đổi mới; sự lãnh đạo của Đảng về cải cách hệ thống thểchế, cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, cải cách hành chính; về bảo đảm cácquyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong điều kiện xây dựng nhànước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Trên cơ sở phương pháp luận, luận văn sử dụng các phương pháp nghiêncứu khoa học cụ thể bao gồm: phương pháp phân tích, tổng hợp, diễn dịch,quy nạp, phương pháp lịch sử, phương pháp hệ thống, phương pháp so sánh,phương pháp xã hội học…
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Đề tài nghiên cứu về hiệu quả hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đaikhi Nhà nước thu hồi đất ở huyện Phú Quốc, giúp cho các nhà quản lý củahuyện Phú Quốc, của tỉnh Kiên Giang có cái nhìn tổng thể, toàn diện để vậndụng những cơ chế chính sách phù hợp với tình hình thực tiễn của tỉnh KiênGiang nói chung và đặc thù của huyện Phú Quốc, góp phần nâng cao hiệu quảgiải quyết khiếu nại nhằm ổn định tình hình, phát triển kinh tế - xã hội ởhuyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang
Với việc khảo sát thực tiễn và chỉ ra những mâu thuẫn, bất cập trong việcgiải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất ở huyện Phú Quốc,
Trang 17tỉnh Kiên Giang, đề ra những giải pháp khắc phục cụ thể, đề tài có khả năng
áp dụng thực tiễn tại huyện Phú Quốc, là nơi còn tiếp tục triển khai thực hiệnnhiều dự án thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi íchquốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế ở địa phương
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận vănđược chia làm 3 chương
Chương 1: Cơ sở khoa học của giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhànước thu hồi đất
Chương 2: Thực trạng giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thuhồi đất tại huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang
Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếunại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất tại huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang
Trang 181.1.1 Khái niệm, đặc điểm khiếu nại
Theo Từ điển Việt Nam, khiếu nại là "kêu nài" [3, tr.474] Trong quátrình thực hiện chức năng quản lý nhà nước, trong đó có hoạt động quản lýnhà nước về đất đai sẽ không tránh khỏi tình trạng các cơ quan, tổ chức hoặccông dân "kêu nài" về việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước của cán bộ,công chức, của các cơ quan nhà nước, vì họ cho rằng những hành vi, văn bản,quyết định của những người đại diện cho quyền lực nhà nước xâm phạm đếnquyền và lợi ích hợp pháp của mình Để bảo vệ quyền và lợi ích của mình,công dân tiến hành việc khiếu nại đến người có thẩm quyền
Theo Đại từ điển tiếng Việt thì "khiếu nại" được hiểu là: "thắc mắc, đềnghị xem xét lại những kết luận, quyết định do cấp có thẩm quyền đã làm, đãchuẩn y” [81, tr.904]
Như vậy, xét về góc độ xã hội, khiếu nại là hiện tượng phát sinh trongđời sống xã hội, là sự phản ứng, bất bình của một người đối với hành vi hayquyết định của người khác khi họ cho rằng hành vi đó không phù hợp với cácquy tắc, chuẩn mực trong đời sống cộng đồng và xâm phạm đến quyền, lợi íchhợp pháp của mình
Xét về góc độ chính trị pháp lý, khiếu nại là quyền tự do dân chủ quantrọng của công dân được pháp luật thừa nhận và bảo hộ Điều này được ghinhận trong các văn bản luật và được thực hiện bởi bộ máy nhà nước
Điều 30 Hiến pháp năm 2013 đã xác định rõ: "Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm
Trang 19trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân".
Quyền khiếu nại được coi là “quyền để bảo vệ quyền”, là công cụ pháp
lý để công dân bảo vệ quyền và lợi ích của mình khi bị hành vi của ngườikhác xâm phạm Nghĩa là, khiếu nại được sử dụng khi quyền của bản thâncông dân khiếu nại hoặc của người do công dân đó bảo hộ bị vi phạm bởiquyết định hành chính hoặc hành vi trái pháp luật thuộc phạm vi quản lý nhànước của các cơ quan nhà nước hoặc công chức nhà nước thực hiện Trongmối quan hệ giữa Nhà nước và công dân thì khiếu nại là một phương thức đểcông dân giám sát đối với Nhà nước và cán bộ, công chức nhà nước Quyềnkhiếu nại là phương tiện để công dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội,góp phần bảo đảm trật tự xã hội, giữ vững kỷ cương pháp luật
Khiếu nại là quyền, là hành vi của các chủ thể như cơ quan nhà nước, tổ
chức và cá nhân, còn hoạt động giải quyết khiếu nại là hoạt động mang tính
quyền lực nhà nước, chỉ được thực hiện bởi người có thẩm quyền trong cơquan hành chính nhà nước theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định Quyềnkhiếu nại của công dân xuất hiện trong mối liên hệ với quá trình thực hiệnchức năng quản lý nhà nước Quá trình công dân thực hiện quyền khiếu nạichính là quá trình cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền các tài liệu,chứng cứ về sự vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân từ phía cơ
quan và người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước.
Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân, được Hiếnpháp ghi nhận, là phương tiện cơ bản để công dân sử dụng bảo vệ lợi ích củamình, của nhà nước, xã hội Thông qua khiếu nại và giải quyết khiếu nại, Nhànước kiểm tra, giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước và hoàn thiện hoạtđộng quản lý của mình Khiếu nại là cầu nối, kênh thông tin quan trọng giữacông dân với Đảng và Nhà nước Do đó, khiếu nại còn được coi là công cụhữu hiệu để công dân giám sát việc thực thi quyền lực nhà nước của các cơ
Trang 20quan nhà nước.
"Khiếu nại" theo Luật Khiếu nại 2011 của Nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam quy định: "Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình" (khoản 1 Điều 2).
Theo đó, đối tượng của khiếu nại bao gồm: quyết định hành chính, hành
vi hành chính và quyết định kỷ luật cán bộ, công chức
Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc
người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyếtđịnh về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được
áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể (khoản 8 Điều 2Luật Khiếu nại năm 2011)
Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của
người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoặckhông thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật (khoản 9Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011)
Quyết định kỷ luật là quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ
quan, tổ chức để áp dụng một trong các hình thức kỷ luật đối với cán bộ, côngchức thuộc quyền quản lý của mình theo quy định của pháp luật về cán bộ,công chức (khoản 10 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011)
Như vậy, khiếu nại là sự bất bình dẫn đến việc phản ứng của đối tượngquản lý đối với chủ thể quản lý về hoạt động quản lý của Nhà nước, của cán
bộ, công chức trong bộ máy nhà nước Do đó, khiếu nại là phản ứng trái chiều
Trang 21của đối tượng quản lý với chủ thể quản lý về những hạn chế, bất cập tronghoạt động công vụ của cán bộ, công chức.
Về bản chất, khiếu nại là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện quyềncủa mình, đây là quyền hiến định cơ bản của công dân Việc công dân thựchiện quyền này sẽ là cơ sở nền tảng để công dân thực hiện các quyền và nghĩa
vụ khác của mình, góp phần quản lý nhà nước, quản lý xã hội Vì vậy, khiếunại có những đặc điểm sau:
Thứ nhất, mục đích của khiếu nại là để người khiếu nại bảo vệ và khôi
phục lại quyền và lợi ích của người khiếu nại đã bị quyết định hành chính,hành vi hành chính trái pháp luật của cơ quan hành chính nhà nước hoặcngười có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước xâm hại
Thứ hai, về chủ thể khiếu nại hay còn gọi là người khiếu nại bao gồm: công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức thực hiện quyền khiếu nại; cơ quan tổ chức có quyền khiếu nại là cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân (khoản 2 và khoản 4 Điều 2 Luật
Khiếu nại năm 2011) Các chủ thể này được thực hiện quyền khiếu nại vớiđiều kiện họ là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của các quyết định hànhchính, hành vi hành chính; hay nói cách khác, quyết định hành chính, hành vihành chính bị khiếu nại phải xâm phạm trực tiếp đến quyền và lợi ích củangười khiếu nại Việc thực hiện quyền khiếu nại phải do chính người đó thựchiện Trong trường hợp người khiếu nại không thể tự mình thực hiện quyềnkhiếu nại thì được thực hiện thông qua người đại diện hoặc ủy quyền chongười khác theo quy định Chủ thể thực hiện quyền khiếu nại phải là người cónăng lực hành vi dân sự đầy đủ
Thứ ba, đối tượng của khiếu nại là các quyết định hành chính, hành vi
hành chính, quyết định kỷ luật cán bộ, công chức
Trang 22Thứ tư, khiếu nại được thực hiện theo thủ tục hành chính được quy định
trong Luật Khiếu nại và các văn bản hướng dẫn thi hành
1.1.2 Khái niệm, đặc điểm khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
Đất đai là tư liệu cơ bản trong sản xuất nông nghiệp, là tư liệu sản xuất
không thể thay thế và có hạn Các Mác viết: "Đất đai là tài sản mãi mãi với loài người, là điều kiện để sinh tồn, là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất, là tư liệu sản xuất cơ bản trong nông, lâm nghiệp" [17].
Đất đai còn có ý nghĩa quan trọng về mặt chính trị, thể hiện suốt chiềudài lịch sử trải qua quá trình dựng nước và đấu tranh giữ nước của dân tộc ta
"Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản lý theo pháp luật" (Điều 54 Hiến pháp năm 2013), "là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý" (Điều 53 Hiến pháp năm 2013), Nhà nước trao quyền
quản lý, sử dụng cụ thể cho từng tổ chức, cá nhân một cách phù hợp, với diệntích thích hợp, bảo đảm hài hòa lợi ích quốc gia và lợi ích của người sử dụngđất Chính vì vậy, đất đai còn là nguồn của cải, là tài sản bảo đảm sự an toàn
về tài chính của chủ sử dụng, Nhà nước đã xác lập các chế định pháp lý về đấtđai để bảo vệ quyền và lợi ích của người sử dụng đất, quyền sử dụng đất đượcchuyển nhượng qua các thế hệ
Luật Đất đai năm 2013 quy định tại Điều 3: "Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai".
"Người sử dụng đất, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến sử dụng đất có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai" (Khoản 1 Điều 204 Luật Đất đai năm 2013).
Trang 23Hiện nay, ở hầu hết các địa phương trong cả nước, trong các nội dungkhiếu nại, khiếu nại về đất đai chiếm phần lớn Vì đất đai là nguồn sống vàđược người sử dụng đất xem nó là tài sản quý báu của mình Do đó, khi bị ảnhhưởng đến quyền lợi của mình, đặc biệt là quyền lợi liên quan đến quyền sửdụng đất thì khiếu nại trở thành một trong những nội dung phát sinh gay gắt,dai dẳng, ảnh hưởng đến tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội mà
cả hệ thống chính trị phải quan tâm chỉ đạo xử lý Vấn đề khiếu nại về đất đaiphát sinh giữa một bên chủ thể quản lý nhà nước về đất đai là cơ quan hànhchính nhà nước có thẩm quyền với một bên đối tượng quản lý là người sửdụng đất Chủ thể quản lý và đối tượng quản lý ở đây có quyền và lợi ích đốilập nhau Chủ thể quản lý thực hiện quyền lực của mình trong lĩnh vực quản
lý nhà nước, đối tượng quản lý bị mất quyền được Nhà nước giao, lợi ích củangười sử dụng đất không còn được đảm bảo Chính vì vậy, khiếu nại về đấtđai xét dưới góc độ khiếu nại được Luật Khiếu nại quy định có thể hiểu là
quyền của công dân, cơ quan, tổ chức theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính và hành vi hành chính trong quản lý đất đai khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính đó là trái pháp luật, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Trên cơ sở đó, có thể hiểu: Khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
là đề nghị của công dân, cơ quan, tổ chức sử dụng đất yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định thu hồi đất, hành vi thu hồi đất khi có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại bởi quyết định và hành vi thu hồi đất.
Liên quan đến đất đai khi Nhà nước thu hồi đất, xuất phát từ nhận thứcchủ quan của mình, người khiếu nại thực hiện các khiếu nại sau: khiếu nại vềđất đai (không đúng vị trí, diện tích đất, loại đất, giá đất), khiếu nại quyết định
Trang 24bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, khiếu nại quyết định cưỡng chế thu hồi đất,khiếu nại quyết định kiểm đếm bắt buộc; khiếu nại quyết định cưỡng chếkiểm đếm bắt buộc; khiếu nại hành vi công vụ của cán bộ, công chức trongquá trình thu hồi đất.
Với quy định của Luật Đất đai năm 2013, ở đây Nhà nước thực hiệnchức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai, Nhà nước thu hồi đất đốivới đối tượng đang trực tiếp quản lý, sử dụng đất Hành vi này của chủ thểquản lý là Nhà nước xảy ra trong hai trường hợp: thứ nhất Nhà nước thu lạiquyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất; thứ haiNhà nước thu lại đất của người sử dụng đất do có hành vi vi phạm pháp luật
về đất đai Hành vi này mang tính quyền lực nhà nước, buộc đối tượng quản
lý phải phục tùng
Khiếu nại về đất đai là một loại khiếu nại phát sinh trong quá trình quản
lý hành chính nhà nước, khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất có cácđặc điểm nhận dạng sau:
Thứ nhất, đất đai là một loại tài nguyên đặc biệt, là cơ sở vật chất quyết
định đến sự tồn tại của quốc gia, tài nguyên quốc gia này được Nhà nước giaocho các tổ chức, cá nhân quản lý, sử dụng đất (gọi chung là người sử dụngđất), trên cơ sở Nhà nước trao tối đa các quyền năng cho người sử dụng đất;trong đó hình thành quyền khiếu nại về đất đai Khiếu nại về đất đai phát sinhtrong mối quan hệ pháp lý giữa cơ quan có thẩm quyền (chủ thể quản lý) vớingười sử dụng đất (đối tượng quản lý) Đối tượng quản lý trong mối quan hệpháp lý này thực hiện theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định, yêu cầu chủthể quản lý xem xét lại quyết định hành chính hay hành vi hành chính mà đốitượng quản lý không đồng ý và cho rằng việc thực hiện các quyết định hànhchính hay hành vi hành chính đó là bị thiệt cho mình Trong trường hợp này,các chủ thể quản lý phải có trách nhiệm xem xét, giải quyết theo trình tự và
Trang 25trong thời hạn luật định.
Thứ hai, chủ thể khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất phải là người sử dụng đất Theo quy định tại Điều 5 Luật Đất đai năm 2013: "Người
sử dụng đất được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất", bao gồm:
- Tổ chức trong nước gồm các cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức sự nghiệp công lập và tổ chức khác theo quy định của pháp luật về dân sự (tổ chức sử dụng đất);
- Hộ gia đình, cá nhân trong nước (hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất);
- Cộng đồng dân cư gồm cộng đồng người Việt Nam sinh sống trên cùng địa bàn thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc, tổ dân phố và điểm dân cư tương tự có cùng phong tục, tập quán hoặc có chung dòng họ;
- Cơ sở tôn giáo gồm chùa, nhà thờ, nhà nguyện, thánh thất, thánh đường, niệm phật đường, tu viện, trường đào tạo riêng của tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo và cơ sở khác của tôn giáo;
- Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao gồm cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện khác của nước ngoài có chức năng ngoại giao được Chính phủ Việt Nam thừa nhận; cơ quan đại diện của
tổ chức thuộc Liên hợp quốc, cơ quan hoặc tổ chức liên chính phủ, cơ quan đại diện của tổ chức liên chính phủ;
- Người Việt Nam định cư ở nước ngoài theo quy định của pháp luật về quốc tịch;
- Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gồm doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp Việt Nam mà nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp nhập, mua lại theo quy định của pháp luật về đầu tư.
Trang 26Tất cả những người sử dụng đất nêu trên đều có quyền khiếu nại về đấtđai khi Nhà nước thu hồi đất đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyềntheo trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính; cụ thể trình tự thủ tụcnày được quy định trong Luật Khiếu nại năm 2011 và các văn bản hướng dẫnthi hành.
Thứ ba, đối tượng của khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất là
các quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai của các
cơ quan nhà nước thực hiện quyền hạn và trách nhiệm đại diện chủ sở hữutoàn dân về đất đai hay còn gọi là các cơ quan hành chính hoặc người có thẩmquyền trong cơ quan hành chính
Các quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính là đối tượng củakhiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất chỉ phát sinh và được thực hiệnbởi các cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơquan hành chính ban hành hoặc thực hiện trong hoạt động quản lý nhà nước
về đất đai, cụ thể là trong hoạt động thu hồi đất
- Quyết định hành chính về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất là nhữngquyết định bằng văn bản do các cơ quan hành chính nhà nước hoặc người cóthẩm quyền trong cơ quan hành chính ban hành trong hoạt động thu hồi đấtđối với người sử dụng đất, được áp dụng một lần trên một thửa đất đối vớingười sử dụng đất, cụ thể là: quyết định thu hồi đất; quyết định trưng dụngđất; quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; quyếtđịnh cưỡng chế thu hồi đất; quyết định kiểm đếm bắt buộc; quyết định cưỡngchế kiểm đếm bắt buộc; quyết định giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhànước thu hồi đất; quyết định thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
- Hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước về đất đai là hành
vi thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ khi thu hồi đất theoĐiều 97 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ, cụ thể
Trang 27các hành vi liên quan đến hoạt động thu hồi đất gồm:
+ Hành vi vi phạm quy định về hồ sơ và mốc địa giới hành chính baogồm các hành vi: làm sai lệch sơ đồ vị trí, bảng tọa độ, biên bản bàn giao mốcđịa giới hành chính; cắm mốc địa giới hành chính sai vị trí trên thực địa
+ Hành vi vi phạm quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, baogồm các hành vi: không tổ chức lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụngđất kịp thời theo quy định; không thực hiện đúng quy định về tổ chức lấy ýkiến nhân dân trong quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; khôngcông bố quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; không công bố việc điều chỉnh quyhoạch hoặc hủy bỏ việc thu hồi hoặc chuyển mục đích đối với phần diện tíchđất ghi trong kế hoạch sử dụng đất mà sau 03 năm chưa có quyết định thu hồiđất hoặc chưa được phép chuyển mục đích sử dụng đất
+ Hành vi vi phạm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, baogồm các hành vi: không thông báo trước cho người có đất bị thu hồi theo quyđịnh tại Điều 67 của Luật Đất đai năm 2013; không công khai phương án bồithường, hỗ trợ, tái định cư; không thực hiện đúng quy định về tổ chức lấy ýkiến đối với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; thực hiện bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư không đúng đối tượng, diện tích, mức bồi thường, hỗ trợ,tái định cư cho người có đất thu hồi, làm sai lệch hồ sơ thu hồi đất; xác địnhsai vi trí và diện tích đất bị thu hồi trên thực địa; thu hồi đất không đúng thẩmquyền; không đúng đối tượng; không đúng với quy hoạch sử dụng đất, kếhoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt
Thứ tư, chủ thể bị khiếu nại về đất đai trong hoạt động thu hồi đất là các
chủ thể đại diện các cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyềntrong các cơ quan hành chính nhà nước đã ban hành quyết định hành chínhhoặc thực hiện hành vi hành chính trong quá trình thực hiện thu hồi đất, đó làUBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện và cá nhân có thẩm quyền tại UBND cấp
Trang 28tỉnh, UBND cấp huyện.
1.1.2 Phân loại khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
Khi Nhà nước thực hiện quyền thu hồi đất đối với người sử dụng đất thìNhà nước sẽ ban hành quyết định thu hồi đất và thu hồi giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất đã cấp cho người có quyền sử dụng đất hoặc người đangquản lý, sử dụng đất Hoạt động này của Nhà nước xuất phát từ mối quan hệbất bình đẳng giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý ở chỗ, Nhà nước thựchiện hành vi hành chính bằng một quyết định hành chính Tuy nhiên, phápluật không quy định và không buộc chủ thể quản lý phải được sự đồng ý củađối tượng quản lý mới có quyền thu hồi đất Liên quan đến việc Nhà nước thuhồi đất của chủ sử dụng đất, Nhà nước thực hiện việc bồi thường quyền sửdụng đất cho chủ sử dụng đất hợp pháp Do đó, Nhà nước tiếp tục thực hiệnmột quyết định hành chính khác đó là quyết định bồi thường cho chủ sử dụngđất hợp pháp Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện việc điều tra, khảo sát,
đo đạc, kiểm đếm để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, người sửdụng đất không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóngmặt bằng để thực hiện việc đo đạc, kiểm đếm thì Chủ tịch UBND cấp huyện
sẽ ban hành quyết định kiểm đếm bắt buộc Trường hợp người có đất thu hồikhông chấp hành quyết định kiểm đếm bắt buộc thì Chủ tịch UBND cấphuyện ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắtbuộc Ngoài ra, trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đấtđai, Nhà nước còn thực hiện quyết định thu hồi đất trong trường hợp cá nhân,
tổ chức, công dân có hành vi vi phạm pháp luật đất đai, đó là các hành vi bị
pháp luật đất đai nghiêm cấm như: lấn, chiếm, hủy hoại đất đai; vi phạm quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được công bố; không sử dụng đất, sử dụng đất không đúng mục đích; không thực hiện đúng quy định của pháp luật khi thực hiện quyền của người sử dụng đất, (Điều 12 Luật Đất đai năm 2013).
Trang 29Trong trường hợp người bị thu hồi đất không chấp hành quyết định thu hồi đấtcủa cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì cơ quan này sẽ ban hành quyết địnhcưỡng chế thu hồi đất.
Chính vì vậy, khi có đủ căn cứ chứng tỏ có sự vi phạm trong việc Nhànước thu hồi đất, vi phạm đến quyền và lợi ích của người sử dụng đất, khảnăng sẽ phát sinh các loại khiếu nại sau:
- Khiếu nại quyết định thu hồi đất Khiếu nại này phát sinh khi Nhà nướcthực hiện việc thu hồi đất đối với phần đất đã cấp cho chủ sử dụng đất để thựchiện việc bồi thường giải tỏa vì mục đích quốc phòng, an ninh, để nhằm pháttriển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng Khiếu nại này còn phátsinh khi Nhà nước thu hồi đất do tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm phápluật về đất đai Theo khoản 1 Điều 64 Luật Đất đai năm 2013 các trường hợpthu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai bao gồm:
+ Sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi
sử dụng đất không đúng mục đích mà tiếp tục vi phạm;
+ Người sử dụng đất cố ý hủy hoại đất;
+ Đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền;
+ Đất không được chuyển nhượng tặng cho theo quy định của Luật này
mà nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho;
+ Đất được Nhà nước giao để quản lý mà để bị lấn, chiếm;
+ Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật này
mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm;
+ Người sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và đã
bị xử phạt vi phạm hành chính mà không chấp hành;
+ Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong 12 tháng liên tục;
Trang 30đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn 18 tháng liên tục; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn 24 tháng liên tục;
+ Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục hoặc tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa phải đưa đất vào sử dụng; trường hợp không đưa đất vào sử dụng thì chủ đầu tư được gia hạn sử dụng 24 tháng và phải nộp cho Nhà nước khoản tiền tương ứng với mức tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với thời gian chậm tiến độ thực hiện dự án trong thời gian này; hết thời hạn được gia hạn mà chủ đầu tư vẫn chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất đai và tài sản gắn liền với đất, trừ trường hợp do bất khả kháng.
- Khiếu nại việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyết định thuhồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho chủ sử dụng đất Khoản 16
Điều 3 Luật Đất đai năm 2013 quy định: "Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý
để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà
ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất" Khiếu nại này xuất phát từ
lợi ích thực tế của chủ sử dụng đất nên khi bị ảnh hưởng về lợi ích, dễ tạo ra
sự bất bình của chủ sử dụng đất Đây là khiếu nại rất phổ biến, điều này tương
tự như những người có quyền sở hữu đối với tài sản đã đăng ký và được côngnhận quyền sở hữu, nay bị mất quyền sở hữu đối với tài sản của mình Khi bịmất quyền, họ sẽ phản ứng rất mạnh mẽ và quyết liệt Dạng khiếu nại này xảy
ra khi Nhà nước thu hồi đất đồng thời với thu hồi giấy chứng nhận quyền sửdụng đất và thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc cấp giấy chứngnhận quyền sử dụng đất do có sự sai sót trong quá trình cấp giấy chứng nhận
Trang 31quyền sử dụng đất của cơ quan có thẩm quyền.
- Khiếu nại quyết định cưỡng chế thu hồi đất, khiếu nại quyết định kiểmđếm bắt buộc, khiếu nại cưỡng chế quyết định kiểm đếm bắt buộc, khi ngườikhiếu nại không đồng ý với các quyết định như: cưỡng chế thu hồi đất, quyếtđịnh kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc thì thực hiện việckhiếu nại
- Khiếu nại quyết định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nướcthu hồi đất Khiếu nại này phát sinh từ nguyên nhân chủ yếu là người bị thuhồi đất không đồng ý với việc bồi thường của cơ quan có thẩm quyền và chorằng việc thực hiện bồi thường không hợp lý ở các yếu tố như: giá đất bồithường không sát với giá đất cùng loại trên thị trường; giá cây trồng, vật kiếntrúc không thỏa đáng; khu tái định cư không phù hợp, không đủ tiền để muanhà tái định cư; chưa có khu tái định cư hoặc chưa bố trí tái định cư đã thu hồiđất ở, bố trí không đủ nền tái định cư
- Khiếu nại quyết định xử lý vi phạm về đất đai Dạng khiếu nại này phátsinh khi có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai Có thể do một
bộ phận người dân không nắm rõ các quy định của pháp luật đất đai, dẫn đếnhành vi vi phạm về đất đai và đã bị cơ quan có thẩm quyền xử lý nên khiếunại Khiếu nại cũng có thể từ việc xử lý không đúng căn cứ, trình tự, thủ tục,thẩm quyền quy định; việc tổ chức thực hiện quyết định trái pháp luật của cơquan xử lý, cơ quan tổ chức thực hiện
- Khiếu nại quyết định giải quyết khiếu nại Đây là dạng "khiếu nại củakhiếu nại" Khiếu nại này phát sinh khi có căn cứ cho rằng quyết định giảiquyết khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính không đúng trình
tự, thủ tục, không có căn cứ pháp luật, không thỏa đáng (tức là quyền và lợiích hợp pháp của người khiếu nại bị xâm hại), họ tiếp tục thực hiện việc khiếunại
Trang 32- Khiếu nại hành vi hành chính của cán bộ, công chức trong quá trìnhthực thi công vụ về thu hồi đất theo quy định tại khoản 4 Điều 97 Nghị định
số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ, bao gồm các hành vi:không thông báo trước cho người có đất bị thu hồi theo quy định tại Điều 67Luật Đất đai; không công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;không thực hiện đúng quy định về tổ chức lấy ý kiến đối với phương án bồithường, hỗ trợ, tái định cư; thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khôngđúng đối tượng, diện tích, mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người cóđất thu hồi; làm sai lệch hồ sơ thu hồi đất; xác định sai vị trí và diện tích đất bịthu hồi trên thực địa; thu hồi đất không đúng thẩm quyền; không đúng đốitượng; không đúng với quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất đã được
cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt
1.2 Giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
1.2.1 Khái niệm, đặc điểm giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
Theo quy định tại khoản 11 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011:"Giải quyết khiếu nại là việc thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết khiếu nại".
"Người giải quyết khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại" (khoản 6 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011).
Để giải quyết khiếu nại, người giải quyết khiếu nại phải thực hiện rấtnhiều công việc, từ thụ lý đơn, nghiên cứu đơn, lập kế hoạch giải quyết chođến xác minh, thu thập chứng cứ, làm rõ các nội dung khiếu nại, đối thoại, raquyết định giải quyết khiếu nại, hoàn chỉnh hồ sơ, tài liệu, lưu trữ theo quyđịnh Tuy nhiên, có thể tóm lược việc giải quyết khiếu nại được chia làm 3bước chính là: chuẩn bị giải quyết khiếu nại; xác minh, thu thập chứng cứ và
ra kết luận về nội dung khiếu nại, hoàn chỉnh hồ sơ
Trang 33Như vậy, giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất là việc
cơ quan hành chính nhà nước, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước thụ lý, xác minh, thu thập chứng cứ, xem xét, đánh giá tính hợp pháp và tính hợp lý của quyết định hành chính, hành vi hành chính về thu hồi đất đai bị khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của mình để kết luận và ra quyết định giải quyết đối với khiếu nại, trên cơ sở tôn trọng và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại.
Căn cứ vào quy định của pháp luật đất đai hiện nay thì khiếu nại về đấtđai khi Nhà nước thu hồi đất là quyền của người sử dụng đất, quyền này làmột trong những quyền tự do của cá nhân công dân được pháp luật bảo hộ.Riêng đối với người có thẩm quyền và cơ quan có thẩm quyền giải quyếtkhiếu nại là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước và phải thực hiện trongkhuôn khổ do pháp luật cho phép Quy trình giải quyết phải được thực hiệntheo đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định Do đó, mọi hành vi, quyếtđịnh của người có thẩm quyền và cơ quan có thẩm quyền vượt ra khỏi khuônkhổ pháp luật quy định đều bị coi là trái pháp luật
Chính vì vậy, pháp luật quy định rất chặt chẽ thời hạn giải quyết khiếunại lần đầu và thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai để người khiếu nại và các
cơ quan khác có điều kiện giám sát việc thực thi công vụ của các cơ quan cóthẩm quyền Việc quy định cụ thể về thời gian giải quyết khiếu nại, góp phầnngăn chặn và hạn chế tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực trong giải quyết khiếunại của công dân Góp phần bảo đảm tuân thủ pháp luật, làm việc theo pháp
luật "Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu không quá 30 ngày, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý" (Điều 28 Luật Khiếu nại năm 2011) "Thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể kéo dài
Trang 34hơn nhưng không quá 60 ngày, kể từ ngày thụ lý Ở vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn thì thời hạn giải quyết khiếu nại không quá 60 ngày, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể kéo dài hơn, nhưng không quá 70 ngày, kể từ ngày thụ lý" (Điều 37 Luật Khiếu nại
năm 2011)
Từ những nội dung trên của khiếu nại về đất đai có thể rút ra một số đặcđiểm của hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đấtnhư sau:
Thứ nhất, chủ thể giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thực hiện
việc thu hồi đất là cán bộ, công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước.Trong hoạt động chấp hành và điều hành lĩnh vực quản lý đất đai, các chủ thểnày ra các quyết định hành chính hoặc thực hiện hành vi hành chính Khi cácquyết định hành chính, hành vi hành chính do các cán bộ công chức trong các
cơ quan này thực hiện bị khiếu nại thì các chủ thể có thẩm quyền giải quyếtphải đảm bảo khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời Nghĩa là trong giảiquyết khiếu nại, chủ thể giải quyết khiếu nại phải kết luận được quyết địnhhành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại đúng hay sai, nội dung công dânkhiếu nại cụ thể là đúng hay sai để thừa nhận hay không thừa nhận khiếu nạicủa công dân ở những nội dung yêu cầu nào
Thứ hai, giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất phải
theo đúng trình tự, thủ tục, hình thức và đúng thời hạn luật định
Thứ ba, mục đích của hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà
nước thu hồi đất là nhằm khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của công dân;
để giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân, mối quan hệ giữangười khiếu nại và người giải quyết khiếu nại là mối quan hệ bình đẳng khi cóphát sinh những vấn đề trong quản lý Qua giải quyết khiếu nại về đất đai khiNhà nước thu hồi đất sẽ bảo vệ được quyền của người sử dụng đất trong quá
Trang 35trình thực hiện nghĩa vụ của người sử dụng đất, đồng thời các cán bộ, côngchức nhà nước tự kiểm tra, đánh giá lại việc thực thi công vụ của mình theoquy định của pháp luật để tự chấn chỉnh, khắc phục những tồn tại, yếu kém vàphải chịu trách nhiệm nếu gây hậu quả, làm thiệt hại đến quyền và lợi ích hợppháp của công dân.
1.2.2 Nguyên tắc giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
Nguyên tắc giải quyết khiếu nại là những quan điểm có ý nghĩa chỉ đạo,xuyên suốt trong quá trình giải quyết khiếu nại của cơ quan nhà nước có thẩm
quyền Theo quy định tại Điều 4 Luật Khiếu nại năm 2011: "Việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại phải được thực hiện theo quy định của pháp luật; bảo đảm khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời" Do đó, trong hoạt động giải
quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất, các cơ quan hành chínhnhà nước, người có thẩm quyền trong các cơ quan hành chính nhà nước bắtbuộc phải tuân thủ theo các nguyên tắc cụ thể như sau:
- Giải quyết khiếu nại phải được thực hiện theo quy định của pháp luật,
cụ thể phải tuân theo trình tự, thủ tục, thẩm quyền mà pháp luật đã quy định;căn cứ vào chính sách, pháp luật, các quyết định của cấp có thẩm quyền đểgiải quyết khiếu nại Giải quyết khiếu nại phải được thể hiện bằng văn bản
- Giải quyết khiếu nại phải bảo đảm khách quan, công khai, dân chủ và kịpthời Trong quá trình các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyềntrong các cơ quan hành chính nhà nước giải quyết khiếu nại, không một cơ quan,
cá nhân nào được can thiệp trái pháp luật vào việc giải quyết khiếu nại của côngdân Công dân, cơ quan, tổ chức phải chấp hành đầy đủ quyết định
giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật
Trang 361.2.3 Những yếu tố tác động đến giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
Trong hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
có nhiều yếu tố tác động, chi phối quá trình giải quyết các khiếu nại của côngdân như: thể chế, con người, cơ sở vật chất; trong đó yếu tố thể chế và yếu tốcon người tác động rất lớn, là khâu then chốt trong hoạt động giải quyết khiếunại của công dân
- Về thể chế: hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thuhồi đất chịu ảnh hưởng bởi hệ thống pháp luật Trong quá trình giải quyếtkhiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất phải căn cứ vào Luật Khiếu nại,Luật Đất đai, các chính sách pháp luật về đất đai, các quy định về bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư, Do đó, tính thống nhất và đồng bộ của pháp luật sẽ tácđộng tích cực đến hiệu quả hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhànước thu hồi đất Ngược lại, các quy phạm pháp luật về khiếu nại, về đất đai
và các quy phạm pháp luật có liên quan bị chồng chéo hoặc không điều chỉnhkịp thời các quan hệ phát sinh trong quá trình giải quyết khiếu nại sẽ làmchậm trễ quá trình giải quyết, không khôi phục kịp thời các quyền và lợi íchhợp pháp của người khiếu nại
- Yếu tố con người được xem xét trên hai phương diện:
+ Người khiếu nại: thực tế hiện nay, không ít người khiếu nại lợi dụng sự dânchủ để khiếu nại không có căn cứ pháp luật, gửi đơn khiếu nại đến nhiều nơi
để đòi hỏi quyền, lợi ích theo ý muốn chủ quan của họ, vượt quá quy định,làm cho tình hình khiếu nại và công tác giải quyết khiếu nại thêm phức tạp,tạo áp lực và gây khó khăn cho chính quyền địa phương và các ngành chuyênmôn phải tập trung rất nhiều công sức, thời gian để giải quyết Bên cạnh đó,trình độ dân trí của đa số nông dân (người sử dụng đất) ở huyện Phú Quốc nhìn chung còn thấp Do trước đây các điều kiện về học tập của người dân
Trang 37còn khó khăn, nên nhận thức của người dân về thực hiện các quyền công dân;trong đó có quyền khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất chưa đầy đủ.Chính vì vậy, khi người dân thực hiện quyền khiếu nại rất dễ bị kẻ xấu lợidụng, kích động khiếu nại làm cho tình hình khiếu nại trên địa bàn huyện PhúQuốc trở nên phức tạp hơn.
+ Người giải quyết khiếu nại: lực lượng tham gia giải quyết khiếu nại cóvai trò quan trọng, quyết định đến chất lượng, tính đúng đắn của các quyếtđịnh giải quyết khiếu nại Cán bộ, công chức trong quá trình thực hiện nhiệm
vụ giải quyết khiếu nại nếu nhận thức không đầy đủ, vận dụng không đúngcác quy định của pháp luật sẽ không khôi phục các quyền và lợi ích hợp phápcủa công dân và sẽ tạo nên bức xúc, người dân tiếp tục khiếu nại kéo dài
1.2.4 Vai trò của hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất
Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại khoản 1 Điều 2
và Điều 3 đã khẳng định: "Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân" "Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân;… thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh…"
Theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một Nhà nước pháp quyền có
hiệu lực mạnh là nhà nước quản lý đất nước bằng pháp luật và phải làm cho pháp luật có hiệu lực trong thực tế Trong một nhà nước dân chủ, dân chủ và pháp luật phải luôn luôn đi đôi với nhau, nương tựa vào nhau mới bảo đảm
được cho chính quyền trở nên mạnh mẽ [23, tr.275] Chính vì vậy, tuân thủHiến pháp, quán triệt sâu sắc tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong quátrình xây dựng và ban hành pháp luật, Nhà nước ta luôn tôn trọng và bảo đảm
và phát huy tối đa quyền dân chủ của công dân Hoạt động giải quyết khiếunại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất cũng không nằm ngoài phạm vi đó
Trang 38Thông qua hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai của các cơ quan hànhchính nhà nước, góp phần bảo đảm pháp chế, kỷ luật trong quản lý hành chínhnhà nước Trong quá trình giải quyết khiếu nại, các cơ quan chức năng và cáccán bộ, công chức phải bảo đảm tuân thủ nguyên tắc pháp chế một cách tuyệtđối, nguyên tắc này là một trong những nguyên tắc cơ bản trong tổ chức vàhoạt động của bộ máy nhà nước ta, mọi hành vi vi phạm nguyên tắc này đềuphải bị xử lý theo quy định của pháp luật; góp phần giữ vững trật tự kỷ cương,tăng cường pháp chế xã hội chế xã hội chủ nghĩa trong quản lý nhà nước,quản lý xã hội.
Xuất phát từ vị trí và tầm quan trọng của đất đai nên nội dung khiếu nạichủ yếu của người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất là khiếu nại về đấtđai Hoạt động giải quyết khiếu nại nói chung và giải quyết khiếu nại về đấtđai nói riêng có vai trò quan trọng trong việc làm an dân Giải quyết khiếu nại
về đất đai là giải quyết mối quan hệ "bất đồng" giữa cơ quan quản lý nhà nước
về đất đai với người sử dụng đất Qua giải quyết sẽ bảo vệ quyền và lợi íchhợp pháp của người sử dụng đất, khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp cho họ
Từ đó, làm cho người sử dụng đất chuyển sang "đồng thuận" với các cơ quannhà nước, vừa phát huy dân chủ, vừa tạo được sự ổn định trong xã hội, làmlành mạnh hóa các quan hệ xã hội, góp phần đảm bảo trật tự, an toàn xã hội
Thông qua việc giải quyết khiếu nại về đất đai, giúp cho các cơ quan cóthẩm quyền thấy được những bất cập, những lỗ hổng của pháp luật và có kiếnnghị đến cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung kịp thời, góp phần hoànthiện pháp luật về khiếu nại, pháp luật về đất đai nói riêng và hệ thống phápluật Việt Nam nói chung Mặt khác, qua giải quyết khiếu nại trình độ, nănglực của đội ngũ cán bộ, công chức từng bước được nâng lên Trong quá trìnhgiải quyết khiếu nại, cán bộ, công chức tự kiểm tra, giám sát hoạt động thực
Trang 39thi công vụ của mình để uốn nắn, chấn chỉnh, sửa sai kịp thời, tự rút kinhnghiệm bản thân, trau dồi đạo đức, tác phong, rèn luyện kỹ năng để hoàn thiện
về chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ, qua đó góp phần làm trongsạch bộ máy nhà nước
Bên cạnh đó, giải quyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất cóvai trò cực kỳ quan trọng trong việc giúp cho người khiếu nại hiểu đúng cácquy định của pháp luật đất đai, có hành động tuân thủ pháp luật, tự giác chấphành pháp luật, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của địa phươngnói riêng, của đất nước nói chung, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản
đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết Giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết khiếu nại giữa các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi quản lý của mình"
Trang 40(Điều 21 Luật Khiếu nại năm 2011).
Chủ thể có thẩm quyền giải quyết lần đầu là người có quyết định hànhchính, hành vi hành chính về thu hồi đất Cụ thể chủ thể có thẩm quyền giảiquyết khiếu nại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của phápluật Việt Nam do Chủ tịch UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp tỉnh giảiquyết
Việc xác định thẩm quyền giải quyết khiếu nại về đất đai có ý nghĩa hếtsức quan trọng trong hệ thống các quy định pháp luật về khiếu nại và giảiquyết khiếu nại ở Việt Nam Xác định đúng thẩm quyền giải quyết khiếu nại,
cụ thể ai là người có trách nhiệm giải quyết khiếu nại và giải quyết đối vớinhững nội dung khiếu nại gì để hướng người dân gửi đơn đến đúng cơ quan
và người có thẩm quyền, giải quyết kịp thời các bức xúc của nhân dân, tránhtình trạng người dân phải gửi đơn khiếu nại đến nhiều nơi, đặc biệt là nhữngnơi không có thẩm quyền giải quyết Pháp luật khiếu nại của Việt Nam quyđịnh thẩm quyền giải quyết khiếu nại, cụ thể là khiếu nại về đất đai phù hợpvới nguyên tắc phân định thẩm quyền, phân cấp quản lý nhà nước, giải quyếtkhiếu nại ngay từ cơ sở là nơi phát sinh các khiếu nại của dân Quy định nàygóp phần hạn chế tình trạng người dân khiếu nại về đất đai nhưng gửi đơnkhiếu nại tràn lan, vượt cấp; xác định rõ thẩm quyền sẽ đảm bảo giải quyếtkhiếu nại nhanh chóng, đúng pháp luật các khiếu nại về đất đai khi Nhà nướcthu hồi đất Qua việc giải quyết sẽ khôi phục kịp thời các quyền, lợi ích hợppháp của người dân, điều này Nhà nước ta đã thực hiện đúng theo quan điểm
của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giải quyết khiếu nại là "làm sớm chừng nào hay chừng ấy" và đúng với bản chất của Nhà nước ta theo tư tưởng Hồ Chí Minh
là "nhà nước của dân, do dân, vì dân", "bao nhiêu lợi ích đều vì dân" [23,
tr.263]