Bài tiểu luận kiểm toán phần 1 phương pháp kiểm toán

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HCM KHOA KINH TẾ CƠ SỞ THANH HÓA ((((((( BÀI TIỂU LUẬN MÔN KIỂM TOÁN PHẦN 1 ĐỀ TÀI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TOÁN Giảng viên HD ĐỖ THỊ HẠNH Sinh viên TH NHÓM 05 Lớp NCKT6ATH THANH[.]

BÀI TIỂU LUẬN

MÔN: KIỂM TOÁN PHẦN 1

ĐỀ TÀI: PHƯƠNG PHÁP KIỂM TOÁN

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

Thanh Hóa, ngày … tháng … năm 2014

Giảng viên

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

CHƯƠNG 3 : PHƯƠNG PHÁP KIỂM TOÁN 1

I: Khái quát về phương pháp hệ thống kiểm toán 1

1: Cơ sở hình thành phương pháp kiểm toán 3

1.1 Cơ sở phương pháp luận 3

1.2 Cơ sở phương pháp kỹ thuật 4

PHƯƠNG PHÁP KIỂM TOÁN 6

3.1 Các phương pháp kiểm toán cơ bản 6

3.1.1 Phương pháp khoa học chung 6

3.1.2 Các phương pháp kiểm toán cơ bản 6

3.1.3 Phương pháp thử nghiệm cơ bản 7

3.1.3.1 Thủ tục phân tích đánh giá tổng quát 7

3.1.3.2 Phương pháp kiểm tra chi tiết các nghiệp vụ và số dư tài khoản 9

3.1.4 Phương pháp thử nghiệm kiểm soát 9

A Khái quát về các phương pháp (sơ đồ 1) 9

3.2 Phương pháp kiểm toán chứng từ 10

3.2.1: Phương pháp đối chiếu trực tiếp 11

3.2.2: Đối chiếu logic 12

a khái niệm 12

b Các loại phân tích logic 12

c Điều kiện áp dụng 14

3.3 Phương pháp kiểm toán ngoài chứng từ: 15

3.3.1: Phương pháp kiểm kê 15

a Khái niệm 15

b Các bước tiền hành kiểm kê 15

c Điều kiện tiến hành kiểm kê 15

3.3.2 Thực nghiệm: (gọi là phương pháp trắc nghiệm) 17

3.3.3 Phương pháp điều tra: 17 KẾT LUẬN 19

CHƯƠNG 3 : PHƯƠNG PHÁP KIỂM TOÁN

I: Khái quát về phương pháp hệ thống kiểm toán

Kiểm toán là một hoạt động độc lập với chức năng cơ bản là xác minh

và bày tỏ ý kiến thuyết phục để tạo niềm tin , đáp ứng mọng đợi của nhữngngười quan tâm thong qua kết luận kiểm toán với thực trạng tài chính của đơn

vị Trong khi đó hoạt động tài chính lại chứa đựng nhiều mối quan hệ hết sứcphức tạp với mức đọ và phạm vi biểu hiện khác nhau… Vì vậy đẻ thực hiệnchức năng của mình, đòi hỏi kiểm toán phải hình thành một hệ thống phươngpháp kiểm toán khoa học và hoàn chinhrsao cho phát huy được tối đa tínhthích ứng limh động, mở đường và tạo điều kiện cho mọi cuộc kiểm toán đitới kết quả mong đợi Song như chúng ta đã biết, ở Việt Nam kiểm toán làmột lĩnh vực khoa học còn nhiều mới mẻ, quá trình hình thành và phát triểncủa nó quả thực chưa đủ cơ sở thực tiễn để chúng ta có thể đúc kết, hình thànhnên những kỹ thuật và phương pháp kiểm toán chỉnh được chuẩn hóa thật đầy

đủ bằng những mô hình và chương trình cụ thể Điều này cũng nói lên rằng,khoomg thể có một hệ thống phương pháp kiểm toán mang tính chất chuẩnmực chung áp dụng được cho mọi nội dung và mọi đói tượng kiểm toán cụthể mà trong mỗi cuộc kiểm toán cụ thể đòi hỏi cuộc kiểm toán viên phải hếtsức linh đọng lựa chọn những phương pháp kiểm toán thích hợp trên tinh thần

kế thừa kinh nghiệm và pháy huy năng lực sáng tạo thích ứng với từng hoàncảnh cụ thể Song dẫu kinh nghiệm chưa nhiều, nhưng cũng đã đủ để khẳngđịnh tính độc lập của kiểm toán ở Việt Nam cả lý luận và thực tiễn

Như vậy, để xây dựng một hệ thống phương pháp kiểm toán khoa họchoàn chỉnh mang đạm màu sắc thực tiễn thì trong hoạt động lý luận của khoahọc kiểm toán trước hết cần làm rõ phương pháp kiểm toán chung, cơ sở lýluận cũng như cơ sở phương pháp kỹ thuật nghiệp vụ của kế toán

Phương pháp nói chung được hiểu là các biện pháp, cách thức, thủ

pháp sử dụng để theo đuổi và đạt mục tiêu đề ra.Phương pháp khoa học chungcủa các nhà khoa học sử dung trong nghiên cứu có thể khái quat thành cácbước sau :

-Lựa chọn đề tài

-Lặp giả thuyết để kiểm tra

-Phân tích và kiểm tra giả thuyết để xây dung và đi tới kết luận khoahọc tổng quát

Liên hệ với một cuộc kiểm toán cụ thể ,phương pháp kiểm toán –mộttrương hợp vân dụng đặc biệt của phương pháp khoa hoc là biện pháp ,cáchthức được sử dụng trong công tác kiểm toán nhằm thực hiện mục đích kiểmtoán đã đặt ra Qúa trinh kiểm toán ,nhìn chung cũng được tiến hành như sau:

-Kiểm toán viên nhận công việc cụ thể :kiểm tra một báo cáo tàichính ,quyết toán cuối niên độ …và quyết định cần xem xét nội dung nào

-Kiểm toán viên nên đưa ra các giả thuyết để kiểm tra (các giả định vềtrọng yếu ,về rủi ro….)

-Kiểm toán viên tiến hành các thử nghiệm kiểm soát ,thư nghiệm kiểmchứng , thu thập và xử lý các thông tin cần thiết để tìm kiếm bằng chứng vàtiến hành đánh giá các giả thuyết

-Kiểm toán viên đưa ra quyết định về việc chấp nhận giả thuyết (cóhay không),tức là làm cho kết luận xác nhận ,đánh giá nhận xét về nhưng giảiquyết lien quan đến nội dung kiểm toán

-Kiểm toán viên đưa ra ý kiến phân tích tổng thể và kiến nghị cần thiết(thể hiện trên kết luận kiểm toán )

Thường khi tiến hành kiểm toán ,ý kiến của các kiểm toán viên đã

có sự khác nhau từ bước hai ; đó là lựa chon giả thuyết nào và vì sao lựachọn giả thuyết đó (điều này còn phụ thuộc vào kinh nghiệm ,trình độ kiểmtoán viên ) Có thể nói đây cũng là một giai đoạn phức tạp và khó khan nhấtbởi lẽ kiểm toán viên cần phải đảm bảo rằng họ nhận biết được tất cả

những điều cần khẳng định nằm bên trong và phía sau các giả thuyết đưa ra

và chứa đựng trong các kho dữ liệu đã có mà các thong tin kiểm toán viênthu thập qua các thông tin kiểm toán Đây cũng là nguyên nhân làm xuất hiệnnhững quan điểm và ý kiến khác nhau về từng phần hành kiểm toán cụ thể(chẳng hạn đối với các khoản mục của báo cáo tài chính ) và có thể dẩn tới sựkhông nhất quán của kết luận kiểm toán

1: Cơ sở hình thành phương pháp kiểm toán

1.1 Cơ sở phương pháp luận

Cơ sở phương pháp luận của hệ thống phương pháp kiểm toán là phépduy vật biện chứng là khả năng nhìn nhận các hoạt động phức tạp thông quaquy luật biện chứng

Phép duy vật biện chứng chỉ ra tính logic của quá trình nhận thức đi từtrực quan sinh động đến tư duy trìu tượng đối với mổi sự vật mổi hiện tượng

và được thể hiện thông qua các cặp phạm trù cụ thể Trong quá trình xâydựng phương pháp kiểm toán cần quán triệt các quan hệ và các quy luậtkhách quan sau:

+ Mọi sự vật và hiện tượng cũng như giữa các mặt của sự vật hiệntượng đó có mối quan hệ chặt chẽ với nhau vì vậy khi xác minh và hoàn định

về một sự vật hiện tượng hay một mặt của sự vật hiện tượng và các mặtcủa sự vật hiện tượng khác

+ Mọi sự vật hiện tượng đều vận động Vận động là tuyệt đối , đứng

im là tương đối vì vậy khi nghiện cứu và xem xét về một sự vật hiện tượngtại một thời điểm kiểm toán phải toán phải có phương pháp nghiên cứutrạng thái động của nó

+ Nội tại mổi sự vật hiện tượng đều có tính thống nhất và đấu tranhgiữa các mặt đối lập phá vỡ sự thống nhất tạm thời và tạo ra một sự thốngnhất mới ,đây là một cơ sở để kiểm toán hình thành phương pháp kiểm toáncân đối

+ Mỗi sự vật, hiện tượng đều có bản chất riêng và được biểu hiện dướinhiều hình thức cụ thể Điều này đòi hỏi việc nghiên cứu và kết luận về bảnchất sự vật và hiện tượng phải thấy được tính phổ biến và sự đa dạng tronghình thứcbiểu hiện của chúng Theo tinh thần đó, các phương pháp kiểm toáncũng khong thể tách rời những quy luật và mối quan hệ biện chuwngsgiuwaxcái chung và cái riêng, giữa cái phổ biến, cái đặc thù và cái đơn giản nhất,giữa vận động vô cùng vô tận trong không gian và thụhời gianvaf tính khôngmất đi của vật chất trong quá trình vận động Điều minh chứng cho nguyên lýnày rất nhiều, chỉ dẫn ra trường hợp khi ta tính khấu hao TSCĐ, giá trị haomòn đã chuyển nhập sang chi phí sản xuất, và về phía nguồn vốn, một bộphận cố định đã chuyển hóa thành nguồn vốn lưu động.

Như vậy, nhận xét về các phương pháp luận của kiểm toán đòi hỏichúng ta phải đứng trên quan điểm duy vật biện chứng khi phân tích, lý giảicác đối tượng kiểm toán Điều này là cơ sở đảm bảo từ ban đàu tính độc lập

và khách quan của hoạt động kiểm toán, đảm bảo tính chuẩn xác của các xétđoánmà kiểm toán viên nêu ra

Tuy nhiên, đẻ có thể phân tích diễn giải vấn đề và tiến tới lựa chọn, sửdụng một phương pháp kiểm toán thích hợp và hiệu quả nhất cho mỗi phầnhành kiểm toán thì việc nắm bắt một cách khoa học và hệ thống nhữngphương pháp chung và cơ sở phương pháp luận là chưa đủ mà kiểm toán viênphải biết vận dụng nhuần nhuyễn các phương pháp, kỹ thuật chuyên nghànhlien quan của khoa học thống kê, toán học phân tích kinh tế

1.2 Cơ sở phương pháp kỹ thuật

Kiểm toán sử dụng các phương pháp kỹ thuật của một số môn khoa học

để xây dựng ra hệ thống phương pháp kỹ thuật cụ thể trong kiểm toán :

+ Kiểm toán sử dụng phương pháp kỹ thuật của môn : toán học, như sốhọc ước lượng, dự báo , chọn mẫu…

+ Kiểm toán sử dụng phương pháp kỹ thuật của môn: kế toán như

phương pháp chứng từ, phương pháp tính giá, phương pháp đối ướng tàikhoản, phương pháp tổng hợp cân đối.

+ Kiểm toán sử dụng phương pháp kỉ thuật của môn : phân tích hoạtđộng kinh doanh như phân tích xu hướng ,phân tích tỷ suất ,phân tích tìnhhình thực hiện kế hoạch …

Qua bài phân tích trên chúng ta thấy phương pháp kiểm toán là sựvận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và các biện pháp khoa học tựnhiên và kinh tế vào quá trình thu thập bằng chứng,,xác minh đánh giá,nhữngnội dung kiểm toán được thể hiện qua các thông tin đối tượng kiểm toán cungcấp và các tài liệu khác có lien quan ,nhằm đảm bảo tính độc lập ,khách quancho kết luận kiểm toán Chúng ta có thể mô tả khái quát về hệ thống phươngpháp kiểm tóan ở sơ đồ 1

PHƯƠNG PHÁP KIỂM TOÁN3.1 Các phương pháp kiểm toán cơ bản

3.1.1 Phương pháp khoa học chung.

Phương pháp khoa học chung của các nhà khoa học sử dụng trongnghiên cứu có thể khái quát thành các bước sau

1 Chọn đề tài điều tra ,nghiên cứu

2 Lập giả thiết để kiểm tra

3 Kiểm tra phân tích giả thiết bằng cách thu thập và đánh giá các chứng

từ thích hợp

4 Chấp nhận hay không chấp nhận giả thiết trên cơ sở các chứng cứ này

5 Lập them và kiểm tra thêm các giả thiết dựa vào các giả thiết đã được công nhận trước đây và cung cấp thêm hoặc ủng hộ đối với giả thiết đó

dể xây dụng và đưa ra kết luận hoặc công bố khoa học tổng thể

 Quy trình kiểm toán được tiến hành theo trình tự sau

1 Nhân viên kiểm toán nhận kiểm tra một hệ thống BCTC và quyết định cần xem xét khoản mục nào

2 KTV đưa các giả thiết cần kiểm tra

3 KTV thử nghiệm kiểm tra các giả thiết bằng cách tiềm kiếm các bằng chứng và đánh giá nó

4 KTV đưa ra ý kiến để khẳng định hay phủ nhận giả thiết vấn

đềchuyên môn đã nêu lên trong BCTC và sổ kế toán

5 KTV đưa ra ý kiến tổng thể về báo cáo tài chính dựa trên kết quả kiểm tra những bộ phận những khoản mục riêng biệt do các thành viên trong tổ kiểm toán đã tiến hành

3.1.2 Các phương pháp kiểm toán cơ bản

Khái niệm : là quá trình áp dụng các phương pháp kỹ thuật, nghiệp vụ

vào việc kiểm tra thực tế nhằm thu thập các bằng chứng kiểm toán đầy đủ vàthích hợp làm cơ sở cho các ý kiến nhận xét từng bộ phận được kiểm toáncũng như toàn bộ các báo cáo tài chính của đơn vị

3.1.3 Phương pháp thử nghiệm cơ bản

Khái niệm : là phương pháp được thiết kế và sử dụng nhằm mục đíchthu thập các bằng chứng có lien quan đến dữ liệu do hệ thống kế toán của đơn

vị được kiểm toán cung cấp

Đặc trưng : là việc tiến hành thử nghiệm đánh giá đều được dựa vaò sốliệu, các thông tin trong BCTC và hệ thống kế toán của đơn vị

3.1.3.1 Thủ tục phân tích đánh giá tổng quát

Khái niệm : là quy trình phân tích các số liệu thông tin, các tỷ suất quantrọng,qua đó tìm ra su hướng biến động và tìm ra những mối quan hệ có mâuthuẫn với các thông tin lien quan khác hoặc có sự chênh lệch lớn so với giá trị

dự kiến ( đoạn 04-VSA520)

 Các phương pháp phân tích thường dung trong kiểm toán

a Phân tích su hướng

Khái niệm : để biết được xu hướng biến động của đối tượng cần phântích , người ta thường so sánh về lượng hoặc giá trị trên cùng một chỉ tiêu,phương pháp này đơn giản hung k thể hiện rõ mối quan hệ giữa các chỉ tiêu

VD: So sánh số liệu giữa kỳ này với kỳ trước hoặc giữa các kỳ vớinhau

b Phân tích tỷ suất

Bằng cách so sánh tỷ lệ tương quan giữa các chỉ tiêu , các khoản mụckhác nhau

Sau đây là một số tỷ suất thường dùng trong kiểm toán

+Nhóm tỷ suất khả năng thanh toán

+ Nhóm tỷ suất khả năng sinh lời

+ Nhóm tỷ suất về cơ cấu nguồn vốn và cơ cấu tài sản

c Phân tích dự báo

Để dự báo được su hướng biến động của đối tượng cần phân tích, người

ta dùng tỷ lệ % hay chỉ số tang giảm về lượng hoặc giá trị đi cùng một chỉ tiêu

để phân tích, phương pháp này thường chọn một kỳ chuẩn và quy các khoảnmục của kỳ này là 100%, sau đó so kỳ khác với kỳ chuẩn

Vd: khi kiểm toán BCTC trong năm 200x của cty ABC, KTV ghi nhậnchi phí lãi vai phải trả theo sổ sách là 390tr Tình hình dư nợ vay như sau (tỷđồng)

Dư nợ vay bình quân : 36 tỷ :12 =3 tỷ

Chi phí lãi vai hợp lý : 3 tỷ *20% =600 triệu

Kết luận : CP lãi vai theo sổ sách là 390tr là không hợp lý, cần kiểm trachi tiết để tìm hiểu nguyên nhân

TH1 : Sauk hi phỏng vấn BGĐ,KTV biết đơn vị có một khoản vay ưuđãi với lãi suất thấp là 10%

Kết quả tính lại :

Lãi suất 20% : dư nợ vay bình quân 1 tỷ, chi phí lãi vay ước tính 200trLãi xuất 10% : dư nợ vay bình quân 2 tỷ, chi phs lãi vay ước tính 200tr Tổng chi phí lãi vay ước tính là 400tr

Kết luận : chi phí lãi vay 390tr hợp lý

390tr+195tr=585tr thì hợp lý

d Áp dụng phương pháp phân tích trong các giai đoạn kiểm toán

Giai đoạn 1 :Lập kế hoạch

Giai đoạn 2: Thực hiện kiểm toán

Giai đoạn 3 :Hoàn thành kiểm toán

3.1.3.2 Phương pháp kiểm tra chi tiết các nghiệp vụ và số dư tài khoản.

Phương pháp này thích hợp để kiểm tra các doanh nghiệp có quy mônhỏ,các loại nghiệp vụ có tính chat không phức tạp hoặc những bộphận ,khoản mục “nhạy cảm” trong kinh doanh

Vd: Sự hiện hữu của khoản phải thu, hoặc ước tính độc lập về mộtkhoản tiền

3.1.4 Phương pháp thử nghiệm kiểm soát

Khái niệm: là việc kiểm tra để thu thập bằng chứng kiểm toán về sựthiết kế phù hợp và sự vận hành hữu hiệu của hệ thống kế toán và hệ thốngkiểm soát nội bộ

Tùy thuộc mức độ thỏa mãn về kiểm soát ,KTV có thể áp dụng cácphương pháp kiểm toán tuân thủ cụ thể sau:

+ Phương pháp cập nhập cho các hệ thống : còn được gọi là kỹ thuậtđiều tra hệ thống Kỹ thuật này đòi hỏi về kiểm tra chi tiết một loạt các nghiệp

vụ cùng loại ghi chép từ đầu đến cuối để xem xét ,đánh giá các bước kiểmsoát áp dụng trong hệ thống điều hành nội bộ

VD: Các nghiệp vụ bán hàng có thể kiểm tra từ khi nhận đơn đặt hàngcho tới khi nhận đươc tiền bán hàng

+ Các thử nghiệm chi tiết đối với kiểm soát: là các thử nghiệm tiếnhành để thu thập bằng chứng về sự hữu hiệu về quy chế kiểm soát và cácbước kiểm soát , làm cơ sở cho việc thiết kế phương pháp thử nghiêm kiểmtoán cơ bản

A Khái quát về các phương pháp (sơ đồ 1)

3.2 Phương pháp kiểm toán chứng từ

Khái niệm : phương pháp kiểm toán chứng từ là phương pháp trong đó

b Nội dung phương pháp

- Cân đối tổng quát :

Phương pháp

luận Hệ thống phương pháp Phương pháp kỹ thuật

Kiểm toán chứng từ Kiểm toán ngoài chứng từ

Điều tra

Thực nghiệm

Kiểm

toán

cân đối

Đối chiếu trực tiếp

Đối chiếu logic

Kiểm kê

Cân đối tổng quát là được xem xét nghiên cứu mối tương quan trongmột phương trình kế toán cơ bản

Các cân đối này trong một số trường hợp thường xuyên không đượcduy trì hoặc bị phá vỡ do vậy kiểm toán viên phải xem xét nguyên nhân dẫnđến sự mất cân đối đó

Tổng tài sản = tổng nguồn vốn

Tổng tài sản = tài sản lưu động + TSĐC

Tổng nguồn vốn = NPT +VCSH

Tổng tài sản = NPT + VCSH

Tổng pháp sinh bên nợ = tổng phát sinh bên có

Số dư cuối kỳ = số dư đầu kỳ + phát sinh tăng – phát sinh giảm

Các nguyên nhân dẫn dến sự mất cân bang

+ Do bản than các quy định về tài chính kế toán về các chế độ nóichung làm cho cá mối quan hệ không cân bằng về lượng

3.2.1: Phương pháp đối chiếu trực tiếp.

a Khái niệm :

Đối chiếu trực tiếp là so sánh xem xét đối chiếu về mặt trị số của cùngmột chỉ tiêu trên các tài liệu khác nhau

b Các loại đối chiếu trực tiếp

- Loại 1 : Đối chiếu giữa số cuối kỳ và số đầu năm hoặc giữa vài kỳ

kế toán để xem xét xu hướng biến động của các mặt hoạt đọng tương ướng