Trọn bộ giáo án điện tử môn địa lý 9

Khu vực đồng bằng gồm: Đồng bằng châu thổ hạ lưu sông Hồng; sông Cửu Long Đồng bẳng duyên hải Trung Bộ Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung kiến thức cần đạt HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động

Trang 1

ĐỊA LÝ DÂN CƯ TUẦN 1 - TIẾT 1

- Rèn kĩ năng phân tích bảng số liệu, biểu đồ về số dân phân theo thành phần dân tộc

để thấy được các dân tộc có số dâm rất khác nhau

- Thu thập thông tin về một dân tộc ( số dân, đặc điểm về phong tục, tập quán, trangphục )

- Bản đồ dân cư Việt Nam

- Tranh ảnh một số dân tộc Việt Nam

- Một số sản phẩm hàng hoá của các dân tộc

(+ 3/4 diện tích là đồi núi, chủ yếu là đồi núi thấp 1/4 diện tích là đồng bằng

+ Chia thành hai khu vực lớn:

Khu vực đồi núi thấp gồm:

Vùng núi Đông Bắc: dãy con Voi -> ven biển Quảng Ninh

Vùng núi Tây Bắc: hữu ngạn sông Hồng -> sông Cả

Trường Sơn Bắc: Nam sông Cả đến Bạch Mã

Trường Sơn Nam: núi và cao nguyên bazalt (Tây Nguyên)

Đông Nam Bộ: bán bình nguyên phù sa cổ

Trang 2

Khu vực đồng bằng gồm:

Đồng bằng châu thổ hạ lưu sông Hồng; sông Cửu Long

Đồng bẳng duyên hải Trung Bộ

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung kiến thức cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động (2’) Mục tiêu: Định hướng nội dung kiến thức của bài

Phương pháp dạy học: Trực quan, đàm thoại, giảng giải

Định hướng phát triển năng lực: Năng lực tư duy logic, năng lực nhận thức, năng lực

khái quát hóa, năng sử dụng số liệu, sử dụng hình vẽ, tranh ảnh, mô hình…

* Giới thiệu bài:ở lớp 8 chúng ta đã tìm hiểu một số đăc điểm tự nhiên Việt Nam, lên lớp 9 chúng ta tiếp tục tìm hiểu địa lý VN về mặt kinh tế – xã hội Trước hết chúng ta tìm hiểu về dân cư – dân tộc

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức (20’) Mục tiêu: - Nêu được một số đặc điểm về dân tộc: nước ta có 54 dân tộc; mỗi dân tộc

có đặc trưng văn hoá thể hiện trong ngôn ngữ, trang phục, phong tục, tập quán

- Biết các dân tộc có trình độ phát triển kinh tế khác nhau, chung sống đoàn kết, cùngxây dựng và bảo vệ Tổ quốc

khái quát hóa, sử dụng số liệu, sử dụng hình vẽ, tranh ảnh, mô hình…

Hoạt động 1 Tìm hiểu các dân tộc ở việt nam ( 19’)

Bằng hiểu biết của bản thân em

hãy cho biết:

- Nước ta có bao nhiêu dân tộc ?

Kể tên các dân tộc mà em biết ?

- Trình bày những nét khái quát

về dân tộc kinh và một số dân

tộc khác? ( ngôn ngữ ,trang

phục, tập quán sản xuất )

- Yc hs quan sát H1.1 cho biết

dân tộc nào chiếm số dân đông

nhất ? Chiếm tỉ lệ bao nhiêu?

? Dựa vào kiến thức thực tế và

SGK cho biết ? Người Việt cổ

- Hs trả lời

- Quan sát và phân tích

- Âu Lạc, Tây Lạc, LạcViệt

- Kinh nghiệm sản xuất,các nghề truyền thống

- Dệt thổ cẩm ,thêuthùa: Tày, Thái, Ba na,

Ê đê

- Làm gốm, trồngbông dệt vải : Chăm

I Các dân tộc ở Việt Nam.

- Nước ta có 54 dân tộc

- Dân tộc Việt (Kinh)có

số dân đông nhất , chiếm86,2 % dân số cả nước

- Mỗi dân tộc có nhữngnét văn hoá riêng (thểhiện ở ngôn ngữ, trangphục, phương thức sảnxuất, quần cư )

- Người Việt là lựclượng đông đảo trongcác ngành kinh tế quantrọng

- Các dân tộc ít người cótrình độ phát triển kinh

tế khác nhau

Trang 3

? Hãy kể tên các vị lãnh đạo cấp

cao của Đảng và nhà

nước ta ,tên các vị anh hùng, các

nhà khoa học nổi tiếng là người

dân tộc ít người mà em biết?

? Cho biết vai trò của người

Việt định cư ở nước ngoài mà

em biết?

- GV chuẩn xác kt

- Trồng dâu ,nuôi tằm,dệt vải lụa : kinh

- Làm đường thốt nốt,khảm bạc: Khơ me

- Làm bàn ghế bằngtrúc ( Tày )

? Dựa vào bản đồ phân bố các

dân tộc Việt Nam và hiểu biết

của mình, hãy cho biết dân tộc

Việt ( Kinh) phân bố chủ yếu ở

đâu?

GV bổ sung

- Lãnh thổ dân cư VN cổ

trước CN

+ Phía Bắc : Tỉnh Vân Nam,

Quảng Đông ,Quảng Tây Trung

Quốc

+ Phía Nam : Nam Bộ

- Sự phân hóa dân cư Việt Cổ

thành các bộ phận

+ Cư dân phái Tây ,Tây Bắc

+ Cư dân phía Bắc

+ Cư dân phái Nam : Từ Quảng

? Hiện nay sự phân bố của

ngư-ời kinh có gì thay đổi? Nguyên

nhân chủ yếu của sự thay đổi

đó?

? Dựa vào vốn hiểu biết ,hãy

cho biết các dân tộc ít người

nước

- Vị trí quan trọng, địahình hiểm trở giaothông và kinh tế chaphát triển, mật độ dân

2 Các dân tộc ít người

- Chủ yếu sinh sống tạimiền núi và các cao

Trang 4

điểm về địa lí tự nhiên ,kinh tế

xã hội nh thế nào?

? Dựa vào SGK và bản đồ phân

bố các dân tộc VN, hãy cho biết

địa bàn cư trú cụ thể của các dân

tộc ít người ?

? Hãy cho biết cùng với sự phát

triển của nền kinh tế ,sự phân bố

đời sống của đồng bào các dân

tộc ít người có những thay đổi

l-ớn như thế nào?

- Yc hs xác định trên bản đồ 3

địa bàn cư trú của đồng bào các

dân tộc tiêu biểu ?

- Yc hs đọc ghi nhớ

-HS trả lời

- Định canh định cư ,xóa đói giảm nghèo,nhà nước đầu tư xâydựng cơ sở hạ tầng : đường, trường, trạm,công trình thủy điện,khai thác tiềm năng dulịch

- HS xác định trên bản

đồ 3 địa bàn cư trú củađồng bào các dân tộctiêu biểu

- HS đọc

nguyên

- Trung du và miền núiphía Bắc : Tày, Nùng,Thái, Mường, Dao,Mông

- Khu vực TrườngSơnTây Nguyên có các dândân Ê đê, Gia rai, Ba na,

Co ho

- Cực Nam Trung Bộ vàNam Bộ : Chăm Khơ

me, Hoa

* Ghi nhớ (sgk)

HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập (10') Mục tiêu: Luyện tập củng cố nội dung bài học

Định hướng phát triển năng lực: Năng lực tư duy logic, năng lực nhận thức, năng

lực khái quát hóa, sử dụng số liệu, sử dụng hình vẽ, tranh ảnh, mô hình…

1 Nối các ý cho đúng vị trí cư trú của các dân tộc

2

B Thung lũng hữu ngạn sông Hồng 2 Tày

D Vùng thấp tả ngạn sông Hồng 4 Khmer

6 Dao

HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động vận dụng (8’) Mục tiêu: Vận dụng làm bài tập

2 Sưu tầm các làn điệu dân ca các dân tộc

HOẠT ĐỘNG 5: Hoạt động tìm tòi và mở rộng (2’) Mục tiêu: Tìm tòi và mở rộng kiến thức, khái quát lại toàn bộ nội dung kiến thức đã

học

Vẽ sơ đồ tư duy khái quát lại nội dung bài học

Trang 5

- Vẽ và phân tích biểu đồ dân số, bảng số liệu về cơ cấu dân số Việt Nam.

- Phân tích và so sánh tháp dân số nước ta năm 1989 và năm 1999 để thấy rõ đăc điểm

cơ cấu, sự thay đổi của cơ cấu dân số theo giới ở nước ta trong giai đoạn 1989 - 1999

3 Phâm chât :

- Có ý thức chấp hành các chính sách của nhà nước về dân số và môi trường khôngdồng tình với những hành vi đi ngược với chính sách của nhà nước về dân số và môitrường và lợi ích của cộng đồng

- Biểu đồ biến đổi dân số của nước ta

- Tranh ảnh về một số hậu quả của dân số tới môi trường , chất lượng cuộc sống

Trang 6

- Nước ta có bao nhiêu dân tộc? Trình bày sự hiểu biết của mình về dân tộcVN?

(+ VN có 54 dân tộc, trong đó người Kinh chiếm tỉ lệ nhiều nhất 86% số dân.

+ Dân tộc Kinh đông nhất, chủ yếu sống tại vùng đồng bằng, trung du và ven biển (1/3 diện tích lãnh thổ) là lực lượng chính trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Khu vực trung du và miền núi phía Bắc là nơi cư trú của hơn 30 dân tộc, trong đó

có một số dân tộc có số dân tương đối nhiều.

Dân tộc Tày, Nùng: tả ngạn sông Hồng (khu Việt Bắc)

Dân tộc Thái, Mường: hữu ngạn sông Hồng (khu Tây Bắc)

Khu vực Trường Sơn – Tây Nguyên với gần 20 dân tộc:

Khu vực cực Nam Trung Bộ và Tây Nam Bộ

Bước 3: Bài mới

* Không chỉ là quốc gia nhiều dân tộc, Việt Nam còn là quốc gia đông dân Sựđông dân có ảnh hưởng gì, chúng ta nghiên cứu trong bài hôm nay

Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức (20’) Mục tiêu: - Hiểu và trình bày được một số đặc điểm của dân số nước ta, nguyên nhân

và hậu quả

ĐẠT

- Nêu số dân của Việt Nam?

Thế giới có gần 200 quốc gia

và vùng lãnh thổ, em nhận

xét gì về thứ hạng diện tích

và dân số Việt Nam?

- Nhận xét tình hình biến đổi

dân số của nước ta?

- Quan sát cột màu xanh và

- So với thế giới, VN là quốc gia

có diện tích trung bình nhưng dân

- Đường màu đỏ biểu diễn tỉ lệ gia

Trang 7

- Vì sao tỉ lệ gia tăng tự nhiên

giảm nhưng số dân vẫn tăng

hình gia tăng dân số chung

của VN Nhưng tỉ lệ này có

sự khác nhau giữa các vùng,

miền, vì sao?

tăng tự nhiên %+ Từ 1954 – 1960, tỉ lệ gia tăngdân số tự nhiên của nước ta tăngđột biến, cao nhất là 3,9% năm

1960 Đây là thời kỳ hoà bình ởmiền Bắc, đời sống được nângcao, tỉ lệ tử giảm và do nhu cầuphát triển nhân lực bù đắp thiếuhụt do chiến tranh gây ra, nên tỉ lệsinh cao

+ Từ năm 1960 - 1989, tỉ lệ giatăng luôn cao, trên 2,1% - mức độbùng nổ dân số

+ Từ 1989 đến nay, tỉ lệ giảm dần

và giữ ổn định dưới 1,5% nhờthực hiện tốt chính sách kế hoạchhoá dân số

- Do bản thân dân số nước ta vốnđông, dù giảm tỉ lệ gia tăng tựnhiên nhưng vẫn tăng thêm mỗinăm khoảng 1 triệu người

* Nhóm 1:

- Kinh tế: không đáp ứng đủ nhucầu, thiếu lương thực, thiếu cácphương tiện sinh hoạt…

- Môi trường: ô nhiễm do quáđông, chật chội

- Giáo dục – y tế: quá tải

- An ninh trật tự: thất nghiệp vôgia cư, chợ người, chuyển cư bấthợp pháp, các tệ nạn xã hội khác

* Nhóm 2:

- Kinh tế: do giảm chi phí chămsóc y tế nên tăng đầu tư phát triểnkinh tế

- Môi trường: được đảm bảo,không vì đói nghèo mà chặt phárừng không quá chật chội mà thảirác bừa bãi

- Văn hoá - giáo dục: được chútrọng, chất lượng cuộc sống đượcnâng cao, tệ nạn xã hội giảm

- Tỉ lệ gia tăng tựnhiên các vùng

Trang 8

- Do tỉ lệ gia tăng tự nhiên

cao trong thời gian dài nên

nước ta có cơ cấu dân số trẻ

Thế nào là cơ cấu dân số trẻ?

- Cơ cấu dân số trẻ có ảnh

hưởng gì? Lấy ví dụ?

- Cơ cấu dân số VN ngày nay

có thay đổi như thế nào?

Nguyên nhân?

*GV:Ngoài cơ cấu dân số

theo độ tuôir, còn có cơ cấu

dân số theo giới tính – rất

quan trọng đối với việchoạch

4 Duyên hải Nam Trung Bộ

5 Đồng bằng sông Cửu Long:

1,39%

6 Đông Nam Bộ: 1,37%

7 Đông Bắc 1,30%

8 Đồng bằng sông Hồng 1,11%

+ Khu vực đồng bằng là nơi kinh

tế phát triển, đô thị hoá cao, trình

độ dân trí cao, công tác kế hoạchhoá dân số thực hiện tốt nên tỉ lệgia tăng thấp

+ Khu vực miền núi: trình độ dântrí còn thấp, tồn tại nhiều hủ tụclạc hậu, dân cư sống tản mát, ducanh du cư nên việc thực hiện kếhoạch hoá dân số gặp nhiều khókhăn

* Phân tích bảng 2.2

- Nhóm 0 – 14 tuổi: dưới độ tuổilao động

15-59: trong độ tuổi lao động

60 trở lên: trên độ tuổi lao động

- 1979: Nhóm 1 và 2 cao, tươngđương nhau 42,5% và 50,4%

Nhóm 3 thấp: dưới 10%

- 1989: Nhóm 1 giảm nhanh3,5%, còn 39% nhưng vẫn ở mức

độ cao

Nhóm 2 tăng nhanh 3,4% đạt53,8%

-> Nhóm 1 tăng chậm 0,1%, đạt7,2% nhưng vẫn thấp (dưới 10%)-

> Nhóm 1 chiếm tỉ lệ cao nên cơcấu dân số VN thuộc loại trẻ

- Đặt ra những vấn đề cấp bách vềvăn hoá, y tế, giáo dục, việc làm

+ Thiếu phòng học, lớp học chậtchội, không đảm bảo

+ Thiếu bác sĩ, bệnh viện phục vụlàm nảy sinh nhiều bệnh tật

+ Thấp: đồng bằng

+ Cao: miền núi

III – Cơ cấu dân

* Cơ cấu dân sốtheo giới tính

Trang 9

- Ngoài nguyên nhân chiến

tranh, tỉ số giới tính còn chịu

ảnh hưởng của yếu tố nào?

- Ngày nay với chính sáchKHHGD, tỉ lệ trẻ em đang có xu

-> Tỉ lệ nam 0-14t thường cao do

ý thích sinh con trai và thuận theo

tự nhiên: trẻ em trai có khả năngsống khoẻ hơn

Tỉlệ nam từ 15 tuổi trở lên thấphơn nhiều so với với nữ do tácđộng của chiến tranh kéo dài, namgiới thường tham gia các côngviệc nặng nhọc, vất vả hơn

- Hiện nay tỉ lệ nam-nữ đang tiếndần tới cân bằng

- Phụ thuộc hiện tượng chuyển cư

do nam giới có khả năng đi xađến các vùng đất mới

+ Tỉ số giới tính thấp: đồngbằngsông Hồng, vì đông dân nên phải

- Tỉ số giới tínhchung của VN:+ Thời kì chiếntranh

+ Thời kì hoà bình

- Tỉ số giới tính ởcác địa phương+ Cao

+ Thấp

Trang 10

di dân đến vùng kinh tế mới

+ Tỉ số giới tính cao: trung dumiền núi Bắc Bộ, Tây Nguyên,Đông Nam Bộ

3 Cơ cấu dân số theo độ tuổi ở VN đang thay đổi theo chiều hướng sau

A Tỉ lệ trẻ em giảm, tỉlệ người trong độ tuổi lao động và trên độ tuổi lao động tăng lên

B Tỉ lệ trẻ em giảm, tỉ lệ người trong độ tuổi lao động tăng và tỉ lệ người trên laođộng giảm

C Tỉ lệ trẻ em và người trong độ tuổi lao động giảm, tỉ lệ trên độ tuổi lao động tăng

D Cả ba tỉ lệ cùng giảm

- Sưu tầm tranh ảnh làng mạc, đô thị VN

HOẠT ĐỘNG 5: Hoạt động tìm tòi và mở rộng (2’) Mục tiêu: Tìm tòi và mở rộng kiến thức, khái quát lại toàn bộ nội dung kiến thức đã học Phương pháp dạy học: Trực quan, đàm thoại, giảng giải

- Trả lời câu hỏi trong SGK ; Làm bài tập trong SBT

- BT3 SGK

+ Tính tỉ lệ tăng tự nhiên: tỉ suất sinh – tỉ suất tử (1979:25,3% 1999: 14,3%)+ Vẽ hai đường biểu diễn tỉ suất sinh và tử trên cùng một toạ độ, khoảng cách giữa hai đường đó

Trang 11

chính là tỉ lệ gia tăng tự nhiên của dân số

- Bản đồ phân bố dân cư và đô thị Việt Nam

- Bản đồ tự nhiên Việt Nam

- Bảng thống kê mật độ dân số ở một số quốc gia và dân đô thị ở Việt Nam

- Bước 2: Kiểm tra (5’) Phân tích ý nghĩa của sự giảm tỉ lệ gia tăng

dân số tự nhiên và thay đổi cơ cấu dân số nước ta?

(Dân số VN từ kết cấu dân số trẻ sang kết cấu ổn định, giảm sức ép dân số đối với các vấn đề kinh tế – xã hội, môi trường)

Trang 12

* Giới thiệu bài: Chúng ta đã được biết VN là một quốc gia có diện tích lãnh thổ thuộc loại trung bình nhưng dân số lại đông Vậy dân cư VN sinh sống như thế nào, ta cùng tìm hiểu bài hôm nay.

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức (20’) Mục tiêu: - Trình bày được tình hình phân bố dân cư nước ta: không đồng đều theo lãnh

thổ, tập trung đông đúc ở đồng bằng và các đô thị, ở miền núi dân cư thưa thớt

- Phân biệt được các loại hình quần cư thành thị và nông thôn theo chức năng và hìnhthái quần cư

ĐẠT

* Nhận xét số liệu sau:

- 2001, Trung Quốc – quốc

gia đông dân nhất TG, mật độ

H3.1 trả lời câu hỏi SGK.

- Dân cư tập trung đông đúc ở

những vùng nào? Vì sao?

* Hoạt động cá nhân

- VN nằm trong số các nước cómật độ dân số cao của TG ->

Mật độ dân số nước ta còn caohơn cả Trung Quốc vàInđonexia, chứng tỏ VN là một

nước đất chật người đông.

- Mật độ dân số ngày càng tăngsau 14 năm, tăng thêm 51người/km2

- HS quan sát H3.1 trả lời

- Đây là lược đồ phân bố dân

cư và đô thị VN năm 1999

+ Vùng tô màu đỏ thể hiện mật

độ dân số trên 1000 người/km2,chủ yếu ở đồng bằng sôngHồng

+ Vùng màu hồng: mật độ từ501-1000 người/km2 gồm khuvực nhỏ bao quanh đồng bằngsông Hồng và đồng bằng sôngCửu Long

-> Đây là những khu vực có

và phân bố dân cư

(10’)

- VN có mật độ dân sốcao và ngày càng tăng

- Phân bố dân cưkhông đều

+ Giữa đồng bằng venbiển với miền núi

Trang 13

- Vùng nào thưa dân, vì sao?

- Ngoài phân bố không đều

giữa miền núi và đồng bằng,

dân cư VN còn có đặc điểm

gì?

* Hoạt động 2:

- Em hiểu “quần cư” là gì?

- Dân cư phân bố không đều

giữa các vùng, miền như vậy

- Nêu những thay đổi của

quần cư nông thôn hiên nay?

mật độ dân số cao hơn mật độtrung bình cả nước

Do thuận lợi về điều kiện sinhsống, lại là vùng có lịch sửkhai thác lãnh thổ lâu đời Khuvực mật độ cao cũng là nơi tậptrung nhiều đô thị

+ Vùng màu da cam: mật độtrung bình 101-500 người/km2

gồm vùng trung du Bắc Bộ,chạy thành dải hẹp ven biểnTrung Bộ đến Đông Nam Bộ

và Nam Bộ

+ Vùng màu vàng: mật độ thấphơn trung bình cả nước: 100người/km2 gồm toàn bộ miềnnúi phía Bắc và Nam

-> Là vùng núi non hiểm trở,nhiều rừng và thượng nguồnsông

- Phân bố dân cư không đều,

-> Cách sinh sống khác nhau

- Giống: + Có diện tích đấtrộng để phát triển nông nghiệp

+ Người dân sống tập trungthành các điểm dân cư với quy

mô lớn nhỏ khác nhau và mỗiđiểm rải rác trên một vùngrộng lớn (đi từ làng này sanglàng khác phải qua con đườngliên thôn chạy giữa cánh đồng)

- Khác: + Do đồng bằng đấtđai bằng phẳng nên thườngcanh tác lúa nước, xây nhà

+ Giữa nông thôn vàthành thị

II- Các loại hình quần cư(15’)

1 Quần cư nông thôn

- Hoạt động kinh tếchủ yếu: nông nghiệp

- Hình thức quần cư:làng

Trang 14

- Hiện nay quá trình công

nghiệp hoá phát triển Cùng

với nó là sự phát triển của đô

thị Đô thị hoá của VN có đặc

điểm gì? (Phân tích bảng 3.1

trả lời câu hỏi SGK)

- Nhận xét quy mô đô thị

- Tích cực: bê tông hoá đườnglàng, ngõ xóm, hệ thống thuỷlợi, đê điều; mạng lưới điện vềtừng gia đình, xây dựng hệthống bể biogas, phát triển cácnghề thủ công

- Tiêu cực: các kiểu nhà ống,nhà mái bằng, bê tông hoá…

phá vỡ cảnh quan làng quê;

thuốc trừ sâu, nước thải củacác làng nghề làm ô nhiễmnguồn nước tưới hoa màu;

chuyển đổi đất canh tác thànhđất ngụ cư bất hợp pháp

- Nông thôn chủ yếu phát triểnnông nghiệp, đất đai rộng, dân

cư tập trung thành từng cụmnhỏ, gọi là làng, bản Mỗi làngbản lại cách xa nhau bởi nhữngcánh đồng – chiều rộng

Đô thị tập trung nhiều loạihình kinh tế; hệ thống hạ tầng

cơ sở như đường sắt, cầu cống,công viên, công sở san sát,không gian hẹp, phát triển theochiều cao

- HS liên hệ thực tế trả lời

* HS quan sát H3.1

- Các đô thị tập trung ở nhữngvùng đông dân, mật độ cao

- VN vốn là một nước pháttriển nông nghiệp đang trongthời kỳ công nghiệp hoá nên sốlao động trong ngành nôngnghiệp còn nhiều, tập trungsống ở nông thôn

- Tỉ lệ còn thấp: dưới30%

* Quy mô đô thị hoá

- Mở rộng quy mô cácthành phố

Trang 15

*GV: Để giải quyết vấn đề đô

thị hoá-> tiếp tục nghiên cứu

các bài sau

- Số dân thành thị và tỉ lệ thịdân tăng liên tục nhưng khôngđều giữa các giai đoạn Tốc độtăng nhanh nhất là giai đoạn

-> Trình độ đô thị hoá cònthấp, kinh tế nông nghiệp còn

có vị trí khá cao

Số dân của NewYork cũngbằng số dân thành thị của cảnước ta

- Có hai đô thị trên 1 triệu dân:

Hà Nội, Tp HCM (hình vuông

đỏ, to)

03 đô thị từ 350.000 -> 1triệu: HP, Đà Nẵng, Biên Hoà(hình vuông đỏ, nhỏ)

33 đô thị 100-350nghìn dân(hình tròn xanh nhỏ) là các đôthị mới thành lập

-> Đô thị VN quy mô vừa vànhỏ, chủ yếu do phát triển mởrộng quy mô các thành phố

- HP trước đây có 3 quận nộithành HB,NQ, LC; nay sátnhập thêm Kiến An, Hải An –vốn là thị xã, ngoại thành vàothành phố -> thay đổi

* HS thảo luận nhóm

- Sức ép dân số đến nhà gây

các cơn sốt đất, buộc dân nghèo phải sống ở các xómliều, nhà ổ chuột không đảm bảo

vệsinh; thành phố không pháttriển kịp hệ thống cơ sở hạtầng kỹ thuật: đường chật gâyách tắc, cống rãnh nhỏ không

- Tập trung dân vàocác thành phố lớn

Trang 16

1 Xếp thứ tự từ cao xuống thấp mật độ dân số các vùng

1 Đồng bằng sông Hồng: dân cư sinh sống lâu đời

2 Đông Nam Bộ: phát triển kinh tế mạnh

3 Đồng bằng sông Cửu Long: điều kiện tự nhiên thuận

4 Bắc Trung Bộ:

5 Duyên Hải Nam Trung Bộ:

6 Đông Bắc

7 Tây Nguyên: di cư phát triển vùng kinh tế

8 Tây Bắc: vùng núi hiểm trở, cao nhất

2 Tỉ lệ dân đô thị tăng dần do”

A Các thành phố mở rộng quy mô ra vùng ngoại vi

B Công nghiệp hoá thu hút lực lượng lao động từ nông thôn

Câu 4: Quốc gia đông dân nhất thế giới là:

Câu 5: Mật độ dân số ở thành phố nào cao nhất Việt Nam?

Yêu cầu học sinh viết báo cáo ngắn gọn mô tả đặc điểm quần cư ở địa phương em (xã,phường)

Trang 17

+ Sự phân bố dân cư: Nơi cao nhất, thấp nhất; Đều hay không; Nguyên nhân?

+ Sự thay đổi mật độ: Nơi tăng, nơi giảm, nhanh, chậm; Lý giải?

- Trình bày được đặc điểm về nguồn lao động và việc sử dụng lao động ở nước ta

- Biết được sức ép của dân số đối với việc giải quyết việc làm ở nước ta

- Trình bày được hiện trạng chất lượng cuộc sống ở Việt Nam: còn thấp, không đồngđều, đang được cải thiện

- Hiểu môi trường sống cũng là một trong những tiêu chuẩn của chất lượng cuộc sống.Chất lượng cuộc sống của người dân Việt Nam còn chưa cao, một phần do môi trườngsống còn hạn chế

- Biết môi trường sống ở nhiều nơi đang bị ô nhiễm, gây ảnh hưởng đến sức khoẻ củangười dân

2 Kĩ năng:

- Phân tích biểu đồ, bảng số liệu về cơ cấu sử dụng lao động phân theo thành thị, nôngthôn, theo đào tạo; cơ cấu sử dụng lao độnh theo ngành, theo thành phần kinh tế ởnước ta

- Phân tích mối quan hệ giữa môi trường sống và chất lượng cuộc sống

Trang 18

Bước 2: Kiểm tra (5’) Dựa vào bảng 3.2, nhận xét sự phân bố và sự thay

đổi mật độ dân số các vùng ở nước ta

Dân số nước ta đông, kết cấu dân số trẻ nên số người trong độ tuổi lao động rất đông đảo Vì vây, vấn đề việc làm đang là một vấn đề cấp bách của nước ta.

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức (20’) Mục tiêu: HS phân biệt được các tập N, N*

và sử dụng lao động (15’)

* Dựa vào kênh chữ + hình +

hiểu biết, thảo luận nhóm:

- Nguồn lao động của nước ta

+ Cần cù, chịu khó+ Có khả năng tiếp thu KH

kỹ thuật+ Chất lượng đang đượcnâng cao

- Hạn chế:

+ Thể lực yếu

+ Trình độ và tác phongcông nghiệp chưa cao

+ Phần lớn là lao động ởkhu vực nông thôn (75,8%)

do kinh tế VN vẫn là mộtnước nông nghiệp

1 Nguồn lao động và sử dụng lao động

* Ưu điểm

* Hạn chế

Trang 19

- Với nguồn lao động có đặc

điểm trên thì việc sủ dụng lao

động ở nước ta ra sao?

- Cơ cấu sử dụng lao động

của nước ta như thế nào?

- Tại sao việc giảm lao động

trong ngành nông, lâm lại thể

hiện sự thay đổi theo chiều

- Việc sử dụng lao động ngày

càng hợp lý nhưng vì sao việc

+ Phân bố lực lượng có kỹthuật không đều giữa thànhthị và nông thôn, giữa cácvùng trong cả nước

- Biện pháp+ Chú trọng công táchướng nghiệp

+ Nâng cao dân trí

- Số lao động có việc làmngày càng tăng Trongvòng 12 năm tăng 11,2triệu người (trung bình gần

1 triệu/năm) Tuy nhiên sốlao động tăng lên chậm

* Quan sát H4.2 và bảng4.1

- Cơ cấu theo ngành:

+ Lao động trong nông,lâm, ngư giảm nhanh(11,9%)

+ Trong công nghiệp tăng5,2%

+ Trong dịch vụ tăng 6,7%

-> Thay đổi theo hướngtích cực

- VN là một nước nôngnghiệp lạc hậu, sản xuất thủcông là chính Việc chuyểnđổi sang các ngành phinông nghiệp thể hiện quátrình công nghiệp hoá đangphát triển

- Cơ cấu theo thành phần+ Lao động trong khu vựcnhà nước giảm

+ Các khu vực kinh tế kháctăng dần và vẫn chiếm tỉ lệ

- Giải pháp

2 Sử dụng lao động

- Số lao động có việc làmngày càng tăng

- Cơ cấu sử dụng lao độngthay đổi theo chiều hướngtích cực

Trang 20

- * GV: Tuy vậy, quá trìnhđổi

mới đã đem lại cho đời sống

nhân dân sự khởi sắc.

xuất hiện nhiều công tyTNHH, cổ phần, doanhnghiệp tư nhân mà không

bó hẹp trong cơ quan nhànước

- Nguồn lao động dồi dàotrong điều kiện nền kinh tếchưa phát triển tạo ra sức

ép lớn: gần 5 triệu ngườithất nghiệp

+ Nông nghiệp: là ngànhsản xuất có tính mùa vụ nênthời gian nông nhàn nhiều,trong khi nghề phụ ở nôngthôn hạn chế, buộc ngườilao động trở thành thiếu…

+ Thành thị: việc khôngchú trọng đào tạo tầng lớpcông nhân kỹ thuật, chạytheo bằng cấp dẫn đến hiệntượng thừa thầy thiếu thợ,đào tạo không sát thực,trình độ không đáp ứng yêucầu của xã hội nên tỉ lệ thấtnghiệp cao

- Phân bố lại dân cư và laođộng giữa các vùng + cóchế độ ưu đãi với lao động

có trình độ

- Đa dạng hoá các hoạtđộng kinh tế ở nông thôn,giảm thời gian nông nhàn

- Phát triển công nghiệp,dịch vụ ở đô thị thu hútnhân công

- Đa dạng hoá các loại hìnhđào tạo để nâng cao trình

độ, đẩy mạnh hoạt độnghướng nghiệp, dạy nghề …

Trang 21

+ Phổ cập giáo dục đến bậcTHPT

- Thu nhập bình quân đầungười tăng

- Y tế:

+ Tỉ lệ tử vong, suy dinhdưỡng của trẻ em giảm+ Tuổi thọ trung bình cao

- Phúc lợi xã hội: cấp phátmàn chống muỗi cho đồngbào dân tộc ít người

- Chất lượng cuộc sống củadân cư còn chênh lệch giữacác vùng, miền; thành thị

và nông thôn; giữa các tầnglớp

- Vì vậy cần nâng cao chấtlượng cuộc sống của mọingười dân, rút ngắn khoảngcách giàu – nghèo; tăngcường các hoạt động từ

Câu 1: Phân theo cơ cấu lãnh thổ, nguồn lao động nước ta chủ yếu phân bố ở:

c Vùng núi cao d Hải đảo

Câu 2: Phân theo cơ cấu lao động, nguồn lao động nước ta chủ yếu tập trung trong hoạt động:

a Công nghiệp b Nông nghiệp

c Dịch vụ d Cả ba lĩnh vực bằng nhau

Trang 22

Câu 3: Phân theo trình độ, nguồn lao động nước ta chủ yếu là:

a Đã qua đào tạo b Lao động trình độ cao

c Lao động đơn giản d Tất cả chưa qua đào tạo

Câu 4: Nguyên nhân dẫn đến nguồn lao động thất nghiệp nhiều là:

a Nguồn lao động tăng nhanh b Các nhà máy, xí nghiệp còn ít

c Các cơ sở đào tạo chưa nhiều d Tất cả các ý trên

Câu 5: Tại sao nguồn lao động dư mà nhiều nhà máy, xí nghiệp vẫn còn thiếu lao động?

a Số lượng nhà máy tăng nhanh b Nguồn lao động tăng chưa kịp

c Nguồn lao đông nhập cư nhiều d Nguồn lao động không đáp ứng được yêu cầu

Câu 6: Theo xu hướng phát triển kinh tế hiện nay, thu nhập của các lao động ngày càng:

a Ngang bằng nhau b Thu hẹp dần khoảng cách

c Ngày càng chênh lệch d Tất cả đều đúng

Câu 7: Cũng theo xu hướng hiện nay, lĩnh vực nào tỷ trọng lao động ngày càng tăng?

a Nông nghiệp b Công nghiệp

c Dịch vụ d Không có sự thay đổi

Câu 8: Nguồn lao động bao gồm những đối tượng nào?

a Dưới tuổi lao động ( đã có khả năng lao động )

b Trong tuổi lao động ( có khả năng lao động )

c Quá tuổi lao động ( vẫn còn khả năng lao động )

d Tất cả các đối tượng trên

Yêu cầu học sinh viết báo cáo ngắn gọn mô tả tình hình lao động ở địa phương em (xã,phường)

- Trả lời câu hỏi trong SGK

- Làm bài tập trong SBT

- Chuẩn bị bài thực hành: xem lại các dạng tháp tuổi

Trang 23

- Biết cách phân tích, so sánh tháp dân số.

- Tìm được sự thay đổi và xu hướng thay đổi cơ cấu dân số theo tuổi ở nước ta

- Xác lập được mối quan hệ giữa gia tăng dân số với cơ cấu dân số theo độ tuổi, giữadân số và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện, củng cố và hình thành ở mức độ cao kĩ năng đọc và phân tích, so sánhtháp tuổi để giải thích xu hướng thay đổi cơ cấu theo tuổi Các thuận lợi và khó khăn,giải pháp trong chính sách dân số

Trang 24

* Giới thiệu bài: Qua những bài đã học đầu, chúng ta đã tìm hiểu phần địa lý dân cư, một phần của địa lý kinh tế – xã hội Hôm nay, trong bài thực hành phân tích và so sánh tháp dân số, chúng ta hãy cùng xem xét mối quan hệ giữa dân số, dân cư với kinh tế của

một quốc gia, cụ thể là Việt Nam.

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức (20’) Mục tiêu: HS phân biệt được các tập N, N*

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

Hoạt động 1: Bài tập 1, 2 tìm hiểu cấu trúc tháp dân số và sự thay đổi của cơ cấu dân số theo độ tuổi của nước ta(19’)

- GV yêu cầu HS nhắc lại về

* Bước 1:GV yêu cầu hs thảo

luận theo bàn dựa vào H5.1

giữa người dưới 15 tuổi cộng

với trên 60 tuổi ở hai tháp khác

nhau như thế nào?

? Nhận xét và giải thích về sự

thay đổi cơ cấu dân số theo độ

tuổi ở nước ta từ năm

1989-1999?

+Nhóm tuổi nào giảm về tỉ lệ?

+ Nhóm tuổi nào tăng về tỉ lệ?

+ Dân số nước ta thay đổi theo

HS nghiên cứu ,thảo luận

Đại diện bàn trình bày kếtquả, bàn khác nhậnxét ,bổ sung

- HS cùng trao đổi kếtquả của mình, kiểm tralẫn nhau, bổ sung nhữngthiếu sót

4 của năm 1999 thu hẹphơn

- Cơ cấu dân số theo độtuổi dưới và trong độ tuổilao động năm 1989 và năm

1999 đều cao nhưng năm

1999 nhỏ hơn năm 1989

- Độ tuổi lao động vàngoài lao động năm 1999cao hơn 1989

- Tỉ lệ phụ thuộc caonhưng năm 1999 nhỏ hơnnăm 1989

2 Bài số 2

- Do thực hiện tốt kếhoạch hoá gia đình và

Trang 25

Hoạt động 2: Bài tập 3 Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn của cơ cấu theo độ tuổi và biện pháp khắc phục.(15’)

- GV yêu cầ HS quan sát tranh

ảnh và dựa vào thực tế, kết hợp

với vốn hiểu biết trả lời câu hỏi

sau:

? Đánh giá những thuận lợi

của cơ cấu dân số theo độ tuổi?

? Nhóm người trong độ tuổi

LĐ tăng thì có khó khăn ntn

trong LĐ và việc làm? Đề ra

biện pháp giải quyết những khó

khăn đó ?

- GV Cơ cấu dân số nước ta

đang già đi nhưng vẫn thuộc

dạng cơ cấu dân số trẻ ( đáy

-Khó khăn:

+Thiếu việc làm +Chất lượng cuộc sốngchậm cải thiện

- Biện pháp:

+Giảm tỉ lệ sinh bằng cáchthực hiện tốt kế hoạch hoágia đình

+Nâng cao chất lượngcuộc sống

1.Chọn ý đúng trong câu sau:

- Cơ cấu dân số theo độ tuổi của nước ta đang có sự thay đổi theo hướng :

A.Giảm tỉ lệ trẻ em,tăng tỉ lệ người trong và người ngoài độ tuổi lao động

B.Giảm người trong độ tuổi lao động, tăng tỉ lệ trẻ em và người ngoài độ tuổi laođộng

C.Giảm người ngoài độ tuổi lao động ,tăng tỉ lệ trẻ em và người trong độ tuổi lao động

2.Các câu sau câu nào đúng ,câu nào sai ?Tại sao?

A Tháp dân số năm 1999 của nước ta thuộc loại dân số già

B Giảm tỉ lệ sinh là nguyên nhân chủ yếu thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội ởnước ta

- Về nhà tìm và phân tích tháp dân số của một nước phát triển, rút ra một số đặcđiểm dân số của nước đó

Trang 26

Trang 27

SỰ PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ VIỆT NAM

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Kết hợp tài liệu GDMT

1 Kiến thức:

- Trình bày sơ lược về quá trình phát triển của nền kinh tế Việt Nam

- Thấy được chuyển dịch cơ cấu kinh tế là nét đặc trưng của công cuộc đổi mới

- Biết việc khai thác tài nguyên quá mức Môi trường bị ô nhiễm là một khó khăn trongquá trình phát triển đất nước

- Hiểu được để phát triển bền vững thì phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môitrường

- Biểu đồ về sự chuyển dịch cơ cấu GDP từ 1991 đến năm 2002 (vẽ trên khổ giấy lớn)

- Một số hình ảnh phản ánh thành tựu về phát triển kinh tế của nước ta trong quá trìnhđổi mới

Trang 28

* Giới thiệu bài: chúng ta đã tìm hiểu các vấn đề của phần địa lý dân cư Các bài học tới, chúng ta tìm hiểu địa lý kinh tế về các ngành kinh tế chủ yếu Trước hết,

ta tìm hiểu sự phát triển chung của nền kinh tế VN.

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức (20’) Mục tiêu: - Thấy được chuyển dịch cơ cấu kinh tế là nét đặc trưng của công cuộc đổi

mới

- Biết việc khai thác tài nguyên quá mức Môi trường bị ô nhiễm là một khó khăn trongquá trình phát triển đất nước

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

Hoạt động 2: tìm hiểu nền kinh tế nước ta trong thời kì đổi mới.(39’)

? Sự chuyển dịch cơ cấu

kinh tế được thể hiện ở

vụ tăng ,tuy nhiên dịch vụcòn nhiều biến động

- 7 vùng kinh tế của nướcta; Trung du và miền núiBắc Bộ đồng bằng sôngHồng, Bắc Trung Bộ,Duyên hải Nam Trung Bộ,Tây Nguyên, Đông Nam

Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long

- 3 vùng kinh tế trọng điểm:

+ Phía Bắc: Hà Nội, HảiDương, Hải Phòng, QuảngNinh, Vĩnh Phúc, Bắc

II Nền kinh tế nước ta trong thời kì đổi mới

tỉ trọng của khu vực côngnghiệp-xây dựng Khu vựcdịch vụ chiếm tỉ trọng caonhưng còn biến động

- Chuyển dịch cơ cấu lãnhthổ: hình thành các vùngchuyên canh trong nôngnghiệp, các lãnh thổ tập trungcông nghiệp, dịch vụ, tạo nêncác vùng kinh tế phát triểnnăng động

- Chuyển dịch cơ cấu thànhphần kinh tế: Từ nền kinh tếchủ yếu là khu vực nhà nước

Trang 29

trung tâm công nghiệp

mới đã để lại nhiều ảnh

hưởng xấu đến môi

trường như thế nào?

liên hệ ở địa phương

em?

- Yc hs đọc mục 2

- Nêu những thành tựu

và thách thức trong

công cuộc đổi mới nền

kinh tế nước ta?

+ Phía Nam: TP Hồ ChíMinh, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Bình Duương,Bình Phước, Tây Ninh,Long An, Tiền Giang

- 6 vùng kinh tế giáp biển:

Trung du và miền núi Bắc

Bộ đồng bằng sông Hồng,Bắc Trung Bộ, Duyên hảiNam Trung Bộ, Đông Nam

Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long

- Một vùng kinh tế khônggiáp biển: Tây Nguyên

- HS trả lời, nhận xét, bổ sung.

+ Hoạt động ngoại thương

và đầu tư của nước ngoàiđược thúc đẩy phát triển

và tập thể sang nền kinh tếnhiều thành phần

- Cùng với sự chuyển dịch cơcấu ngành là hình thành hệthống vùng kinh tế với cáctrung tâm công nghiệp mới,các vùng chuyên canh nôngnghiệp và sự phát triển cácthành phố lớn Ba vùng kinh

tế trọng điểm ( Bắc Bộ, phíaNam, Miền Trung)

2 Những thành tựu và thách thức:

- Thành tựu:

+ Kinh tế tăng trưởng tương đối vững chắc Cơ cấukinh tế đang chuyển dịch theohướng công nghiệp hoá

+ Trong công nghiệp đã hìnhthành một số ngành trọngđiểm nổi bật là ngành dầu khí,điện, chế biến thực phẩm, sảnxuất hàng tiêu dùng

+ Hoạt động ngoại thương và

Trang 30

+ Nhiều loại tài nguyênđang bị khai thác quá mức,môi trường bị ô nhiễ.

đầu tư của nước ngoài đượcthúc đẩy phát triển Nước tađang trong quá trình hội nhập

và nền kinh tế khu vực vàtoàn cầu

* Ghi nhớ (sgk)

Câu 1: Nền kinh tế nước ta bước vào giai đoạn đổi mới từ khi nào?

Câu 2: Qua H6.1 cho thấy nông nghiệp giảm mạnh, đây là sự giảm về:

c Sản lượng xuất khẩu d Sản lượng nhập khẩu

Câu 3: Sự đổi mới nền kinh tế biểu hiện qua việc tăng mạnh tỷ trọng:

a Nông nghiệp b Công nghiệp – xây dựng

Câu 4: Theo sự đổi mới hiện nay, nước ta có bao nhiêu thành phần kinh tế cơ bản:

a 4 thành phần b 5 thành phần

c 6 thành phần d 7 thành phần

Câu 5: Thành phần giữ vị trí quan trọng nhất trong nền kinh tế là:

a Kinh tế Nhà nước b Kinh tế tập thể

c Kinh tế cá nhân, cá thể d Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Câu 6: Ngoài những thử thách trong nước, ta đang phải đối mặt với thử thách từ bên ngoài là:

a Du nhập lao động b Du nhập máy móc, thiết bị

c Du nhập hàng hoá d Sự đầu tư

Trang 31

1 Xác định trên bản đồ các vùng kinh tế và vùng kinh tế trọng điểm

+ Phía Bắc tâm là Hà Nội – HP – Quảng Ninh và các tỉnh Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, HàTây, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam

+ Miền Trung: Quảng Trị , Thừa Thiên-Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, BìnhĐịnh

+ Phía Nam: Đông Nam Bộ (Bình Phước, Tây Ninh, Bình Dương, Đồng Nai, TPHCM, Bà Rịa Vũng Tàu, Long An (đồng bằng sông Cửu Long)

2 Xu hướng chuyển dịch cơ cấu ngành thể hiện rõ ở khu vực nào?

A Dịch vụ và công nghiệp

B Công nghiệp và nông nghiệp (tăng nhanh và giảm nhanh)

C Nông nghiệp và dịch vụ D Công nghiệp E, Cả ba ngành

HOẠT ĐỘNG 5: Hoạt động tìm tòi và mở rộng (2’) Mục tiêu: Tìm tòi và mở rộng kiến thức, khái quát lại toàn bộ nội dung kiến thức đã

học

- Làm bài tập trong SGK, SBT

- Bài 2: + Vẽ biểu đồ hình trong, có đầy đủ chú giải

+ Nhận xét: có baonhiêu thành phần? Thành phần nào chiếm tỉ lệ cao; Vaitrò của các thành phần

- Xem lại kiến thức lớp 8: các điều kiện tự nhiên như đất, nước, khí hậu, sinh vật

Trang 32

TUẦN 4 - TIẾT 7

SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ NÔNG NGHIỆP

- Biết được những nhân tố này đã ảnh hưởng đến sự hình thành nền nông nghiệp nước

ta là nền nông nghiệp nhiệt đới, đang phát triển theo hướng thâm canh và chuyên mônhoá

nước ta thời kỳ đổi mới?

HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động (2’)

Trang 33

Mục tiêu: Định hướng nội dung kiến thức của bài

* Giới thiệu bài: VN vốn là một nước kinh tế nông nghiệp, Hiện nay cùng quá trình đổi mới, nền nông nghiệp nước ta có gì thay đổi, trước hết, ta xem xét các nhân

tố ảnh hưởng đến nông nghiệp Việt NamChúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong bài học

h.ôm nay

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức (20’) Mục tiêu: các nhân tố tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố

nông nghiệp Vì vậy cần sử dụng hợp lý tài nguyên đất, không làm ô nhiễm, suy thoái vàsuy giảm các nguồn tài nguyên này

CẦN ĐẠT

tự nhiên

Tìm hiểu các nhân tố tự nhiên

ảnh hưởng đến nông nghiệp - HS nghiên cứu kênh chữ + kiếnthức lớp 8 + liên hệ thực tế; thảo

sông Cửu Long, Duyên hải Miền núi và trung du

- Cây công nghiệp lâu năm

- Cây công nghiệp ngắn ngày

- Cây ăn quả

Kết luận: - Vai trò của tài nguyên đất đối với nông nghiệp là rất quan trọng,

cho dù đã có nông nghiệp “thuỷ canh” ở Nhật

- Tài nguyên đất VN đa dạng, mỗi loại đất phù hợp để phát triển những loạicây trồng khác nhau

- Hai nhóm đất quan trọng nhất là feralit và phù sa

- Diện tích đất nông nghiệp: hơn 9 triệu ha; chưa khai thác hết

- Sử dụng hợp lý tài nguyên đất có ý nghĩa to lớn:

+ Khai hoang, phục hoá, chống xói mòn, bạc màu, nhiễm mặn, nhiễm phèn.+ Chuyển đổi mục đích sử dụng phải hợp lý

+ Mở rộng diện tíchđất nông nghiệp liên quan đến diện tích rừng

+ Phân loại đất, tính chất đất để phát triển cây con phù hợp

2 Tài nguyên khí hậu

Nhóm 2; : Các đặc điểm? Thuận lợi, khó khăn?

Nhiệt đới ẩm, gió mùa Phân hoá đa dạng Thiên tai

Trang 34

- Cơ cấu mùa vụ,vùng sinh thái khácnhau luân phiên thuhoạch

Khó khăn - Phân phối nhiệt, ẩm

- Đầu tư giảm thiểu

Kết luận: - Do khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa nên nông nghiệp VN chủ yếu là

nền nông nghiệp nhiệt đới

- Khí hậu gió mùa và phân hoá đa dạng tạo nêncơ cấu cây trồng đa dạng,

cơ cấu mùa vụ luân phiên quanh năm

- Thiên tai làm tăng tính chất bấp bênh vốn có của ngành buộc phải đầu tưnhằm:

+ Khai thác tài nguyên khí hậu hợp lý, triệt để

+ Thay đổi cơ cấu mùa vụ

+ Cải tạo giống cây trồng, vật nuôi

+ Công tác dự báo phòng tránh thiên tai

+ Các biện pháp giảm thiểu, phòng tránh thiên tai

VD: cơn bão số 7 (26/9/2005) do công tác dự báo khí tượng thuỷ văn nhanh chóng, chính xác, kịp thời nên đã tránh được thiệt hại về người ở các vùng ven biển từ Quảng Ninh đến

Hà Tĩnh Tuy nhiên thiệt hại về tài sản rất lớn: vỡ đê, úng ngập lúa, phá đầm nuôi trồng thuỷ sản, gia súc gia cầm, nhà cửa, đường sá bị trôi, ngập.

ĐẠT

* Hoạt động 1:

- Giá trị của tài nguyên nước

là gì? - Mạng lưới sông, hồ dày đặc tạođiều kiện nuôi, trồng thuỷ sản

- Hệ thống sông đều có giá trịthuỷ lợi + cung cấp phù sa

- Nước ngầm phong phú là nguồnnước tưới mùa khô

3 Tài nguyên nước

* Thuận lợi

- Nước mặn

- Nước ngầm

- Khó khăn trong sử dụng tài

nguyên nước? - Tính chất mùa tạo ra mùa lũ,gây lũ lụt; mùa cạn gây thiếu

nhì phân, tam cần, tứ giống”

Vì sao nhân dân ta đưa vấn

đề nước (thuỷ lợi ) lên trên?

- Chống úng lụt mùa mưa bão

- Đảm bảo nước tưới mùa khô

- Cải tạo đất, mở rộng diện tích

- Tăng vụ, thay đổi cơ cấu câytrồng

Trang 35

- Nêu các đặc sản cây, con

của các vùng? - Cam Bố Hạ, nhãn lồng HưngYên, bưởi Năm Roi, vải Thanh

Hà

- Gà Đông Tảo, gà Hồ, hồng LạngSơn, ổi Bo, táo Thiện Phiến, hồngxiêm Xuân Đỉnh…

- Nhận xét về tài nguyên sinh

vật của nước ta?

*GV:Như vậy, các tài nguyên

thiên nhiên là cơ sở cơ bản

cho việc phát triển nông

nghiệp ở nước ta.

- Nhưng để khai thác thiên

nhiên hiệu quả cần có các

nhân tố kinh tế xã hội khác

+ Chính sách+ Thị trường

4 Tài nguyên sinh vật

II - Các nhân tố kinh tế - xã hội

Hoạt động 2: Phân tích, tìm

hiểu vai trò của các nhân tố

kinh tế - xã hội * HS thảo luận nhóm

- Công nghiệpphục vụ nôngnghiệp phát triểnrộng khắp

- Các hệ thống:

+ Điện, đường+ Thuỷ lợi+ Thú y+ Giống+ Vay vốn

- Nhiều chínhsách mới, phùhợp

+ Phát triển kinh

tế hộ gia đình+ Các vùngchuyên canh+ Vùng sản xuấthàng hoá chấtlượng cao

+ Hướng ra XK+ Cánh đồng 50triệu

- Mở rộng, đa dạng:trong - ngoài

- Yêu cầu cao chấtlượng sạch, mẫu mãđẹp, giá cả hợp lý

- Nâng cao hiệuquả sản xuất

- ổn định và pháttriển…

- Cơ sở để độngviên người laođộng

- Thúc đẩy sựphát triển nôngnghiệp

- Thúc đẩy sản xuất

- Đa dạng hoá sảnphẩm

- Chuyển đổi cơ cấucây, con

Trang 36

Câu 1: Nhân tố tác động mạnh đến sự phát triển va phân bố nông nghiệp là:

a Chính sách kinh tế – xã hội b Sự phát triển công nghiệp

c Yếu tố thị trường d Tất cả các yếu tố trên

Câu 2: Loại tài nguyên rất quý giá, không thể thiếu trong quá trình sản xuất nông nghiệplà:

Câu 3: Loại đất chiếm diện tích lớn nhất nước ta là:

Câu 4: Biện pháp quan trọng hàng đầu trong thâm canh nông nghiệp nước ta là:

a Chọn lọc lai tạo giống b Sử dụng phân bón thích hợp

c Tăng cường thuỷ lợi d Cải tạo đất, mở rộng diện tích

Câu 5: Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng sâu sắc đến thời vụ là:

C Khí hậu thuận lợi D Đất đai màu mỡ

2 Thuỷ lợi là biện pháp hàng đầu trong thâm canh nông nghiệp ở nước ta vì:

A Đảm bảo được nước tưới trong mùa khô

B Chống úng lụt trong mùa mưa bão

C Góp phần cải tạo đất, mở rộng diện tích canh tác

D Cả 3 ý trên đều đúng

3 Ảnh hưởng của thị trường đối với sản xuất nông nghiệp

A Thị trường thúc đẩy đa dạng hoá nông nghiệp

B Thị trường ảnh hưởng rất ít tới tiêu thụ nông sản

C Thị trường ảnh hưởng tới sản xuất công nghiệp

D Cả 3 ý trên đều sai

- Trả lời câu hỏi trong SGK

Trang 37

- Làm bài tập trong SBT

- Tìm hiểu các sản phẩm nông nghiệp của nước ta

- Trình bày được tình hình phát triển và phân bố của sản xuất nông nghiệp

- Biết ảnh hưởng của việc phát triển nông nghiệp tới môi trường; trồng cây côngnghiệp, phá thế độc canh là một trong những biện pháp bảo vệ môi trường

- Hiểu được đặc điểm phát triển và phân bố một số cây trồng, vật nuôi chủ yếu và một

số xu hướng trong phát triển sản xuất nông nghiệp hiện nay

- Nắm vững sự phân bố sản xuất nông nghiệp, với sự hình thành các vùng sản xuất tậptrung các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu

2 Kĩ năng

- Phân tích bản đồ, lược đồ nông nghiệp VN và bảng phân bố cây công nghiệp để thấy

rõ sự phân bố của một số cây trồng, vật nuôi chủ yếu ở nước ta

- Vẽ và phân tích biểu đồ về sự thay đổi cơ cấu ngành chăn nuôi, cơ cấu ngành trồngtrọt, tình hình tăng trưởng của đàn gia súc, gia cầm ở nước ta

- Phân tích mối quan hệ giữa sản xuất nông nghiệp và môi trường

- Lược đồ nông nghiệp phóng to theo SGK

- Một số hình ảnh (tranh ảnh, phim video) về các thành tựu trong sản xuất nông nghiệp

như thế nào đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp?

Trang 38

- ( -Tăng giá trị và khả năng cạnh tranh của nông nghiệp

- Thúc đẩy sự phát triển của các vùng chuyên canh

- Nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp

- Nông nghiệp VN không thể trở thành ngành sản xuất hàng hoá nếu không

có sự hỗ trợ tích cực của công nghiệp chế biến)

* Giới thiệu bài: Chúng ta đã biết xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nước ta là giảm

tỉ trọng trong ngành nông nghiệp Nhưng phi nôngbất phú - lời của Lê Quý Đôn Chúng

ta cần phải nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, tăng giá trị của sản phẩm nông nghiệp Vậy hiện nay nông nghiệp nước ta đang phát triển ra sao?

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức (20’) Mục tiêu: - Trình bày được tình hình phát triển và phân bố của sản xuất nông nghiệp

- Biết ảnh hưởng của việc phát triển nông nghiệp tới môi trường; trồng cây công nghiệp,phá thế độc canh là một trong những biện pháp bảo vệ môi trường

- Hiểu được đặc điểm phát triển và phân bố một số cây trồng, vật nuôi chủ yếu và một

số xu hướng trong phát triển sản xuất nông nghiệp hiện nay

trong đó chủ yếu là cây lúa

Hiện nay cơ cấu cây trồng

nước ta thay đổi ra sao?

- Sự thay đổi tỉ trọng cây

lương thực và cây công

nghiệp thể hiên điều gì?

*Phân tích bảng 8.1

- Cây lương thực vẫnchiếm tỉ trọng cao, trên60% nhưng có xu hướnggiảm: -6.3% từ 1990 -2002

- Cây công nghiệp chiếm

tỉ trọng thấp nhất năm

1990 đến 2002 đã tăngnhanh 9,2% và đạt 22,7%

- Cây ăn quả, rau đậugiảm nhẹ 2,9%

- Giảm tỉ trọng cây lương

- Giảm tỉ trọng cây lươngthực

- Tăng tỉ trọng cây công

Trang 39

- Việc giảm tỉ trọng cây

lương thực có ảnh hưởng đến

an ninh lương thực không?

Cho biết đặc điểm cây lương

thực VN? Hiểu biết gì về cây

lúa?

- Dựa vào bảng 8.2 trình bày

các thành tưụ chủ yếu trong

sản xuất lúa? Lấy số liệu năm

2002 chia cho năm 1980 để

xem tăng gấp mấy lần?

- Lý do của việc năng suất và

sản lượng lúa tăng nhanh

trong khi diện tích trồng lúa

tăng chậm?

- Cùng với giảm tỉ trọng cây

lương thực, cây công nghiệp

bắt đầu được chú trọng Giá

thực nông nghiệp, VNthoát khỏi tình trạng độccanh cây lúa,phát triển đadạng cây trồng

- Tăng nhanh tỉ trọng câycông nghiệp: VN đangphát huy thế mạnh củanền nông nghiệp nhiệtđới, chuyển sang câycông nghiệp làmnguyênliệu cho côngnghiệp chế biến và đểxuất khẩu

- Cây lương thực gồm+ Lúa

+ Hoa màu: khoai, sắn,ngô

- Lúa là cây lương thựcchính

+ Nhu cầu trong nước:

sinh hoạt + sản xuất+ Nhu cầu xuất khẩu

* HS thảo luận nhóm,phân tích bảng 8.2

- Diện tích tăng thêm

1904, gấp 1,3 lần từ 2002

1980 Năng suất tăng: 25,1tạ/ha, gấp 2,2 lần

- Sản lượng tăng thêm22,8 triệu tấn, gấp 2,9 lần

- Bình quân tăng 215kg/người, gấp 1,9 lần-> Diện tích tăng ít nhưngnăng suất, sản lượng tăngnhanh

- VN là một trongnhữngtrung tâm xuất hiện sớmnghề trồng lúa ở ĐNAnên người dân có kinhnghiệm thâm canh, tăngvụ

- Lai tạo nhiều giống mớinên cơ cấu mùa vụ thay

Trang 40

trị của cây công nghiệp là gì?

- Các cây công nghiệp chủ

- Ngành chăn nuôi gồm chăn

nuôi đại gia súc + gia súc vừa

và nhỏ + gia cầm

- Nhóm 1: Trung du và miền

núi Bắc Bộ là địa bàn cư trú

của dân tộc nào? Vùng này

có đặc điểm gì?

- Tóm lại, nông nghiệp nước

ta có đặc điểm gì?

đổi từ 2vụ/năm-> 3,4vụ/năm lúa sớm, lúachính vụ, lúa muộn

- Cơ giới hoá, côngnghiệp hoá, hiện đại hoánông nghiệp, nhất là trongtrồng lúa -> tạo điều kiệncho sản lượng lúa tăng

- 2 vùng trọng điểm lúalớn nhất nước ta ngàycàng được chú trọng

Ngoài ra, vùng trồng lúaduyên hải miền trungcũng góp phần vào sảnlượng lúa chung của cảnước VN trở thành nướcxuất khẩu gạo thứ 2 trên

TG, sau Thái Lan

- Tạo ra sản phẩm xuấtkhẩu có giá trị: cà phê,cao su, hồ, điều, chè,tiêu…

- Cung cấp nguyên liệucho công nghiệp chế biến:

lạc, đậu tương, mía…

- Tận dụng tài nguyên,phá thế độc canh, bảo vệmôi trường

- Tìm nơi phân bố của cácdân tộc trên bản đồ địa lý

* Phân tích bảng 8.3

- Cây công nghiệp hàngnăm chủ yếu ở trung du

và miền núi Bắc Bộ, đồngbằng sông Hồng, BắcTrung Bộ

- Vùng phát triển câycông nghiệp mạnh nhất(cả lâu năm và hàng năm)

là Tây Nguyên và ĐôngNam Bộ

- Cây hàng năm: đồngbằng

- Cây lâu năm: trung du

và miền núi

- Phân bố

+ Cây hàng năm+ Cây lâu năm+ Vùng phát triển

3 Cây ăn quả

II- Ngành chăn nuôi

- Chiếm tỉ trọng chưa cao

- Hình thức chăn nuôi côngnghiệp

+ Chăn nuôi trâu, bò+ Chăn nuôi lợn+ Chăn nuôi gia cầm

Tiêu đề	Giáo án Địa lí 9
Trường học	Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Địa lý
Thể loại	Giáo án điện tử
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	229
Dung lượng	1,74 MB