MỞ ĐẦU 1 Tính cấp thiết của đề tài Thế kỷ XXI có sự bùng nổ thông tin và truyền thông đại chúng Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật tạo nên diện mạo mới của truyền thông đại chúng nói chung và[.]
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Thế kỷ XXI có sự bùng nổ thông tin và truyền thông đại chúng Sự pháttriển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật tạo nên diện mạo mới của truyền thôngđại chúng nói chung và hoạt động báo chí truyền thông nói riêng Các kênhthông tin trực tuyến mở ra nhiều cơ hội cho công chúng có thể tiếp nhận trựctiếp thông tin trực tuyến Những thay đổi này của báo chí truyền thông đã làmđảo lộn trong cách đưa, tiếp nhận thông tin trong hoạt động báo chí của công
chúng Sự biến đổi của báo chí truyền thông làm cho công chúng nói chung,
công chúng phát thanh nói riêng cũng có sự thay đổi
Công chúng báo chí, truyền thông nói chung và công chúng phát thanhhiện đại nói riêng là đối tượng nghiên cứu của nhiều lĩnh vực, nhiều mônkhoa học khác nhau Việc nghiên cứu công chúng báo chí, truyền thông vàcông chúng phát thanh hiện đại là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt, tạo cơ
sở quan trọng để hệ thống báo chí truyền thông, cũng như hệ thống báo phátthanh thực hiện đổi mới nội dung, chương trình, phương thức nhằm nâng caochất lượng, hiệu quả tác động đến công chúng
Trong những năm qua, báo chí truyền thông ở Việt Nam có sự pháttriển mạnh mẽ cả về quy mô, số lượng, ấn phẩm, trang thiết bị hiện đại, độingũ cán bộ, nhân viên, nhà báo và vị thế, vai trò xã hội Báo phát thanh ở ViệtNam từ nhiều năm qua đã trở thành loại hình báo chí có khả năng to lớn trongviệc cung cấp cho công chúng những thông tin nhanh nhất, giữ vai trò quantrọng trong đời sống tinh thần xã hội đất nước Nhận thức rõ tầm quan trọngcủa phát thanh, nên trong các chiến lược thông tin và chính sách phát triểnbáo chí nói chung, Đảng và Nhà nước ta luôn đề cập đến việc xây dựng vàphát triển hệ thống phát thanh đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ nâng cao đời sốngtinh thần của nhân dân, góp phần đắc lực vào công cuộc xây dựng, đổi mớiđất nước và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Trang 2Phát thanh Việt Nam có lợi thế là đã và đang hình thành hệ thống chặtchẽ từ trung ương đến các khu vực, các tỉnh, huyện đến các trạm, các đàitruyền thanh xã phường Đó là lực lượng hùng hậu có thể đảm nhận lồng ghépchức năng nghiên cứu, thăm dò công chúng Đài Tiếng nói Việt Nam có BanBạn nghe đài, thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và những phản hồicủa công chúng phát thanh, thu được nhiều kết quả, giúp lãnh đạo Đài kịpthời chỉ đạo nhằm không ngừng nâng cao năng lực và hiệu quả tác động củacác chương trình phát thanh.
Việc nghiên cứu công chúng báo chí truyền thông, nêu lên được bứctranh chung về công chúng báo chí truyền thông, công chúng phát thanhhiện đại; hiểu được công chúng báo chí truyền thông trong thế giới đươngđại, cũng như những yếu tố tác động, chi phối đến công chúng báo chí,công chúng phát thanh hiện đại và xu hướng biến đổi của công chúng trongnhững bối cảnh, hoàn cảnh cụ thể, ở đất nước và địa phương cụ thể, đếnnay, đã có khá nhiều công trình khoa học nghiên cứu Tựu chung lại, vấn
đề nghiên cứu công chúng - nhóm đối tượng đang thu hút sự quan tâm, đầu
tư và nỗ lực của nhiều tổ chức, trước hết là các cơ quan báo chí và nhà báonhằm góp phần không ngừng nâng cao hiệu lực và hiệu quả tác động củacác chương trình phát thanh nói riêng và báo chí hiện đại nói chung đói vớicông chúng
Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, công nghiệp phát triểnmạnh và năng động, trong những năm qua, các tỉnh miền Đông Nam bộ đã cónhững đóng góp to lớn, thể hiện vai trò vùng kinh tế động lực của cả nước.Đây cũng là vùng có trình độ dân trí và mức thu nhập bình quân đầu ngườivào loại khá trong cả nước Những đặc điểm này tác động như thế nào đến sựphát triển của các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là phát thanh (gọicách khác là báo nói)? Và phát thanh đã có những đóng góp gì, vai trò ra saotrong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của vùng? Đó là các vấn đềđặt ra cần được tiếp tục giải quyết
Trang 3Nghiên cứu công chúng để hiểu đặc điểm, nhu cầu, thị hiếu côngchúng và nhằm phục vụ cho việc cải tiến sản phẩm báo chí là yêu cầu rấtquan trọng trong hoạt động báo chí Tuy nhiên, trong thực tế các đài phátthanh truyền hình ở vùng Đông Nam Bộ thời gian qua còn ít chú trọng đếncông tác này Vấn đề công chúng phát thanh hiện đại vùng Đông Nam Bộ,đặc điểm, tính chất, nhu cầu của công chúng này, cho đến nay vẫn chưa đượcnghiên cứu một cách có hệ thống và thấu đáo Việc quan niệm một cách rõràng, có cơ sở lý luận và thực tiễn với một phương pháp tiếp cận khoa học và
hệ tiêu chí cụ thể thế nào là công chúng phát thanh Việt Nam hiện đại nóichung, ở vùng Đông Nam Bộ nói riêng; thực hiện đổi mới nội dung, phươngtrình và phương thức tác động như thế nào để mang lại hiệu quả tác động caonhất đối với công chúng phát thanh hiện đại nơi đây, vẫn chưa được nghiêncứu tường tận Nó cần phải được giải quyết thực sự thỏa đáng
Trong bối cảnh mới, hệ thống phát thanh vùng Đông Nam Bộ ViệtNam không thể phát triển, cũng không thể phục vụ có hiệu quả công chúngphát thanh hiện đại, nếu như không thực sự hiểu rõ được công chúng phátthanh hiện đại, không nắm bắt được sự biến đổi của công chúng này trước sựphát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học công nghệ, cách mạng thông tin,của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, của sự phát triển hệ thống báo chítruyền thông hiện đại
Trên đây là những lý do để chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Công
chúng phát thanh hiện đại ở vùng Đông Nam Bộ Việt Nam hiện nay” làm luận
án Tiến sĩ truyền thông đại chúng, chuyên ngành Báo chí học của mình; đồngthời cho thấy đề tài luận án được lựa chọn thực sự là một vấn đề có ý nghĩacấp thiết cả về lý luận và thực tiễn, có tính ứng dụng cao
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu:
Luận án có mục đích làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản
về công chúng phát thanh nói chung và công chúng phát thanh hiện đại ở
Trang 4vùng Đông Nam Bộ Việt Nam hiện nay, dự báo về xu hướng biến đổi củacông chúng trong thời gian tới; trên cơ sở đó, đề xuất phương hướng và giảipháp có tính khả thi để đổi mới phát thanh hiện đại vùng Đông Nam Bộ nhằmthích ứng với đặc điểm của công chúng phát thanh hiện đại ở vùng, nâng caochất lượng chương trình phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để thực hiện mục đích trên, luận án có nhiệm vụ:
- Phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận chung về công chúng phátthanh và công chúng phát thanh hiện đại ở vùng Đông Nam Bộ Việt Nam
- Đánh giá thực trạng công chúng phát thanh hiện đại ở vùng ĐôngNam Bộ Việt Nam Việt Nam hiện nay
- Dự báo và phân tích xu hướng biến đổi của công chúng phát thanhhiện đại ở vùng Đông Nam Bộ Việt Nam trong thời gian tới
- Xác định một số phương hướng, đề xuất những giải pháp cơ bản đổimới phát thanh hiện đại vùng Đông Nam Bộ Việt Nam nhằm thích ứng vớiđặc điểm của công chúng phát thanh hiện đại, phục vụ cho sự phát triển củaphát thanh trong thời gian trước mắt và lâu dài
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận án là công
chúng phát thanh hiện đại ở vùng Đông Nam Bộ Việt Nam
Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi về nội dung, tập trung nghiên cứu công
chúng phát thanh hiện đại ở vùng Đông Nam Bộ Phạm vi về không gian,
công chúng phát thanh hiện đại ở các địa phương lựa chọn khảo sát: TP HồChí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Tây Ninh, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng
Tàu Phạm vi về thời gian, thời gian khảo sát được tiến hành trong năm 2012;
các số liệu, tư liệu phục vụ cho luận án lấy trong thời kỳ đổi mới đất nước,nhất là từ năm 2001 đến nay
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận:
Trang 5Để nghiên cứu đề tài này, tác giả sẽ dựa vào những quan điểm của chủnghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí, công chúng báo chí
Phương pháp nghiên cứu:
Thực hiện đề tài này, tác giả sẽ sử dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành:
- Nghiên cứu lý thuyết:
+ Tìm hiểu các quan điểm, tư tưởng, các khuynh hướng nghiên cứucông chúng, công chúng truyền hình từ các văn bản tài liệu sẵn có
+ Sử dụng các kết quả nghiên cứu sẵn có của xã hội học, của các cơ quannghiên cứu về báo chí để xem xét, so sánh, đối chiếu với kết quả khảo sát của luận án
- Phương pháp thu thập thông tin
+ Tiến hành khảo sát bằng phương pháp điều tra Xã hội học Kết hợpphỏng vấn định lượng và phỏng vấn sâu
+ Địa bàn khảo tập trung vào công chúng ở vùng Đông Nam Bộ Tổng
số phiếu điều tra là 1000 phiếu, mỗi tỉnh và thành phố có 200 phiếu Riêng
TP Hồ Chí Minh là thành phố loại đặc biệt, nên tác giả chọn hai địa điểmkhảo sát là một xã ngoại thành và một phường nội thành Các xã, phườngđược lựa chọn ngẫu nhiên khi điều tra, tại các địa điểm này lại lựa chọn ngẫunhiên xóm, dãy nhà để khảo sát Đối với các mẫu phỏng vấn sâu cũng đượclựa chọn một cách ngẫu nhiên tại các địa điểm dùng để khảo sát định lượngbằng phiếu điều tra
5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Luận án có thể được coi là nguồn tài liệu tham khảo tin cậy cho sinhviên các chuyên ngành báo chí, cho các học viên cao học, nghiên cứu sinh,
Trang 6các thầy cô giáo, các nhà nghiên cứu, lý luận và cho những ai quan tâm đếncông chúng phát thanh và vấn đề đổi mới, nâng cao chất lượng các chươngtrình phát thanh.
Ý nghĩa thực tiễn:
Qua việc nghiên cứu về công chúng phát thanh hiện đại ở vùng ĐôngNam Bộ Việt Nam, luận án sẽ cung cấp những cơ sở dữ liệu tin cậy cho việcđổi mới, nâng cao hiệu quả tác động của các chương trình phát thanh đối vớicông chúng phát thanh hiện đại trong vùng và cả nước
Luận án sẽ làm sáng tỏ thực trạng hiệu quả tác động tới công chúng củacác chương trình phát thanh của các đài phát thanh vùng Đông Nam Bộ Từ
đó, nghiên cứu và đưa ra các đề xuất có tính khả thi để điều chỉnh chiến lượcphát triển của phát thanh ở vùng Đông Nam Bộ Việt Nam nhằm thích ứng vớiđặc điểm của công chúng và nâng cao chất lượng chương trình phù hợp vớicác đòi hỏi của xã hội
Kết quả nghiên cứu cũng là cơ sở để những người đang làm việc tại cácđài phát thanh ở cả Trung ương và các địa phương nhìn nhận và đánh giáđúng thực trạng hiệu quả các chương trình của đài mình; biết được sự biến đổi
và xu hướng tiếp nhận thông tin của công chúng Qua đó, tuỳ theo đặc điểm ởmỗi vùng, miền, địa phương khác nhau, mỗi đài có thể lựa chọn hướng đổimới thích hợp, nhằm khai thác, phát huy tối đa thế mạnh của mình, để đápứng tốt hơn nhu cầu của công chúng phát thanh hiện đại trong tình hình mới
Kết quả của đề tài cũng sẽ giúp cho những người đang trực tiếp sảnxuất chương trình phát thanh tham khảo để nâng cao chất lượng chương trìnhcủa mình
6 Giả thuyết nghiên cứu
Giả thuyết thứ nhất: Trong bối cảnh bùng nổ các phương tiện truyền
thông đại chúng, phát thanh hiện đại ở Việt Nam vẫn đang phát huy những ưuthế và khẳng định vai trò của mình trong công tác thông tin, tuyên truyền,thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó
Trang 7Giả thuyết thứ hai: Trong những năm qua, hệ thống phát thanh từ
Trung ương đến các địa phương của Việt Nam đã đạt được nhiều thành tích,góp phần quan trọng trong việc giữ gìn sự ổn định và phát triển đất nước theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa Bên cạnh những thành tích nổi bật, nhiềuchương trình phát thanh ở Việt Nam hiện nay đang thể hiện những thiếu sót,nhược điểm như chưa chú tâm đến nhu cầu thực sự của người nghe Điều đócần phải nhanh chóng điều chỉnh, khắc phục, bổ sung để nâng cao chất lượng
và hiệu quả trong tình hình mới
Giả thuyết thứ ba: Công chúng phát thanh hiện đại ngày càng có vai
trò quan trọng đối với sự phát triển của báo phát thanh ở Việt Nam và ở vùngĐông Nam Bộ nước ta trong tình hình mới; đồng thời, công chúng phát thanhcũng luôn biến đổi không ngừng, tạo ra nhiều thuận lợi song cũng đặt ra nhiềukhó khăn, thách thức đối với sự phát triển của báo phát thanh Báo phát thanh
ở Việt Nam và vùng Đông Nam Bộ không thể phát triển nếu không nắm bắtđược công chúng; không thể nâng cao được chất lượng các chương trình phátthanh, nếu không hiểu rõ được công chúng phát thanh, nhất là trong bối cảnhtình hình mới
7 Đóng góp mới của luận án
Luận án hệ thống hóa lý luận về công chúng, phân tích và đưa ra quanniệm về công chúng phát thanh hiện đại, phân tích những yếu tố tác động đếncông chúng phát thanh hiện đại trong tình hình mới
Phân tích, làm rõ đặc điểm và đánh giá thực trạng công chúng phátthanh hiện đại vùng Đông Nam Bộ Việt Nam; xu hướng biến đổi của côngchúng này trước sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học công nghệ,cách mạng thông tin, của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, của sự phát triển
hệ thống báo chí truyền thông hiện đại trong tình hình mới
Đề xuất phương hướng và giải pháp cơ bản đổi mới phát thanh hiện đạivùng Đông Nam Bộ Việt Nam nhằm thích ứng với đặc điểm của công chúngphát thanh hiện đại, phục vụ cho sự phát triển của phát thanh vùng Đông Nam
Bộ trong thời gian trước mắt và lâu dài
Trang 88 Kết cấu của luận án
Ngoài các phần Mở đầu, Tổng quan, Kết luận và Danh mục tài liệutham khảo, phụ lục, luận án được kết cấu gồm 3 chương 7 tiết
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ
TÀI LUẬN ÁN
I Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến luận án
1.1 Những nghiên cứu về công chúng báo chí
Về báo chí, truyền thông Có một số công trình tiêu biểu: Cuốn sách The power of news (Sức mạnh của tin tức truyền thông), của Michael Schudon, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003; Giáo trình Newspaper Organisation and Management (Tổ chức và quản lý tờ báo) của Herbert Lee
William và Frank Warren Rucker, Nxb Iowa State University Press, 1955 và
tái bản vào các năm 1965, 1969 và 1974; Báo chí trong kinh tế thị trường của
Grabennhicop, Nxb Thông tấn, Hà Nội, 2003…
Về công chúng báo chí Tiêu biểu có: Nhà báo hiện đại, của The Missouri Group, là cuốn giáo trình nổi tiếng News Reporting and Writing của
Ban biên ban The Missouri Group thuộc Khoa báo chí Đại học Missouri, doTrần Đức Tài - Lê Thanh Nhàn - Từ Lê Tâm - Phạm Duy Phúc - Triệu Thanh
Lê biên dịch, Nxb Trẻ, 2007; Handbook of Communication Models,Perspectives, Strategies của Uma Narula, 2006…
Những nghiên cứu về công chúng phát thanh Về phát thanh và công
chúng phát thanh đã được một số tác giả nghiên cứu, thường gắn với việcnghiên cứu báo chí và công chúng báo chí nói chung Tiêu biểu có:
Introducing Communication theory của Richard West, Lynn H.Turner, 2007; Communicating with the World: US diplomacy overseas" (Truyền thông với thế giới: ngoại giao nhân dân Mỹ ở nước ngoài) của Hans N.Tuch; News Value, SAGE publications của Paul Brighton, Dennis Foy, 2007…
Trang 9II Các công trình nghiên cứu ở trong nước liên quan đến luận án
2.1 Những nghiên cứu về công chúng báo chí
Về công chúng báo chí Tiêu biểu có: Cuốn sách Báo chí, những vấn đề
lý luận và thực tiễn, tập IX, Khoa Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học
Khoa học xã hội và nhân văn, Nxb Thông tin và Truyền thông, Hà Nội, 2015;
Truyền thông đại chúng trong hệ thống tổ chức quyền lực chính trị ở các nước tư bản phát triển của Lưu Văn An, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2008; Những vẩn đề của báo chí hiện đại của Hoàng Đình Cúc và Đức Dũng, Nxb
Lý luận chính trị, Hà Nội, 2007; Báo chí và dư luận xã hội của PGS, TS Nguyễn Văn Dững, Nxb Lao động, Hà Nội, 2011; Báo chí dưới góc nhìn thực tiễn của Nguyễn Thế Kỷ, Nxb Thông tin và Truyền thông, Hà Nội, 2013
Về công chúng phát thanh Tiêu biểu có: Báo Phát thanh, Phân viện Báo chí và Tuyên truyền, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 2002; Phương pháp điều tra thính giả của Đài Tiếng nói Việt Nam, tập hợp một số chuyên
luận của các tác giả Nguyễn Đình Lương, Nguyễn Văn Dững, Dương XuânSơn, Phạm Chiến Khu, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003…
2.2 Những công trình nghiên cứu về nhu cầu và nhu cầu thông tin của công chúng báo chí và công chúng phát thanh
Về nhu cầu và nhu cầu thông tin của công chúng Tiêu tiểu có: Quản lý
và phát triển báo chí, xuất bản, của TS Lê Thanh Bình, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004; Luận án Nhu cầu tiếp nhận thông tin báo chí của công chúng Hà Nội, Trần Bá Dung, 2008; Chân dung công chúng truyền thông, Trần Hữu Quang, Nxb TP Hồ Chí Minh, 2001; Những vấn đề cơ bản về Tâm
lý tiếp nhận của công chúng báo chí; Báo chí - những điểm nhìn từ thực tiễn
của Đỗ Thị Thu Hằng (khảo sát một số trường đại học, cao đẳng tại Hà Nội,Nxb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội, 2000…
Về nhu cầu thông tin của công chúng phát thanh Có thể kể một số nghiên cứu: Nghề báo nói của tác giả Đình Lương, Nxb Văn hóa - Thông tin
và Trung tâm đào tạo Phát thanh - Truyền hình Việt Nam, 1993; Công trình
Trang 10Điều tra dư luận thính giả, Đài Tiếng nói Việt Nam - Ban Tư tưởng - Văn hoá
Trung ương, Hà Nội, 2001
III Nhận định chung về các công trình nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
3.1 Nhận định chung về các công trình nghiên cứu
Một là, các công trình đều đánh giá cao vai trò của báo chí truyền
thông; khẳng định vị trí, vai trò của công chúng đối với tất cả loại báo chítruyền thông; làm rõ những vấn đề rất cơ bản về báo chí truyền thông và côngchúng báo chí truyền thông, như khái niệm, đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ,
xu hướng phát triển báo chí, các loại hình báo chí, các mối quan hệ của hệthống báo chí và nghề báo; đặc điểm, vị trí, vai trò của công chúng, phân loạicông chúng, mối quan hệ của công chúng với báo chí truyền thông…
Hai là, nhiều công trình khoa học đã luận giải sâu sắc về sự thay đổi,
phát triển của báo chí truyền thông và đặc biệt là những phát triển mới củabáo chí truyền thông và công chúng báo chí truyền thông, trong đó có côngchúng báo phát thanh Trong vấn đề này, công chúng báo chí truyền thông,công chúng phát thanh ở Việt Nam được các tác giả trong nước quan tâmnhiều nhất, nghiên cứu kỹ và phân tích sâu nhất Các tác giả đã phân tích sâusắc các vấn đề liên quan đến công chúng báo chí truyền thông, công chúngphát thanh ở Việt Nam; đồng thời dự báo những phát triển của công chúng báochí truyền thông và công chúng báo phát thanh trong thời gian tới trong điềukiện phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng thông tin
Ba là, một số công trình nghiên cứu cũng đã đề cập đến công chúng
phát thanh Việt Nam hiện đại và công chúng phát thanh hiện đại vùng ĐôngNam Bộ Một số công trình nghiên cứu đã đi sâu khảo sát, điều tra xã hội học,đánh giá mối quan hệ giữa báo chí và dư luận xã hội, cũng như với côngchúng; đặc biệt về mối quan hệ giữa báo phát thanh với công chúng phátthanh ở từng địa bàn, lĩnh vực cụ thể, với từng đối tượng công chúng phátthanh cụ thể, như người lớn tuổi, thanh niên, phụ nữ…, những đối tượng côngchúng phát thanh khác nhau trên các lĩnh vực sinh sống, hoạt động và công
Trang 11tác khác nhau
3.2 Hướng nghiên cứu tiếp theo
Thứ nhất, khái quát, tổng hợp, hệ thống và phân tích sâu sắc thêm
những vấn đề lý luận về công chúng báo chí, công chúng phát thanh hiện đại;
về nhu cầu và tâm lý tiếp nhận sản phẩm báo chí, phát thanh của công chúngphát thanh hiện đại; lý luận về mối quan hệ biện chứng giữa nhu cầu và điềukiện tiếp nhận sản phẩm phát thanh của công chúng phát thanh hiện đại Đặcbiệt, cần tiếp tục làm rõ các loại công chúng và đặc điểm của công chúng phátthanh hiện đại vùng Đông Nam Bộ
Thứ hai, phân tích làm rõ việc đáp ứng nhu cầu thông tin của công
chúng phát thanh hiện đại trong giai đoạn vừa qua và trong tình hình mới ởmột số cơ quan báo chí, đơn vị sản xuất chương trình phát thanh, các đài phátthanh ở vùng Đông Nam Bộ Trên cơ sở đó, đánh giá, chỉ ra những xu hướngtiếp nhận thông tin của công chúng phát thanh hiện đại vùng Đông Nam Bộdựa trên bối cảnh mới về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,… trong tình hìnhhiện nay và giai đoạn tiếp theo của vùng và đất nước, cũng như trên thế giới
Thứ ba, hệ thống hóa và đề xuất, luận giải những quan điểm, phương
hướng và những giải pháp cơ bản để tạo ra những điều kiện thuận lợi nhằmtác động tích cực đến nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng phátthanh hiện đại nói chung và công chúng phát thanh vùng Đông Nam Bộ nóiriêng Từ đó, có những khuyến nghị, đề xuất nhằm đổi mới, nâng cao hiệuquả tác động chương trình phát thanh đối với nhu cầu của người nghe đàivùng Đông Nam Bộ nói riêng và người nghe đài cả nước nói chung trongbối cảnh mới
Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG CHÚNG PHÁT
THANH HIỆN ĐẠI
1.1 Công chúng, công chúng báo chí, công chúng phát thanh
1.1.1 Công chúng và công chúng báo chí
1.1.1.1 Công chúng
Trang 121.1.1.2 Công chúng báo chí
Luận án quan niệm: Công chúng báo chí là một loại công chúng, đó là quần thể dân cư hay cộng đồng, nhóm đối tượng mà báo chí hướng tác động vào cung cấp, trao đổi và chia sẻ thông tin, thuyết phục, gây ảnh hưởng để có thể làm thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi của công chúng theo mục đích thông tin nhất định
1.1.2 Công chúng phát thanh
1.1.2.1 Phát thanh và các phương thức sản xuất chương trình hiện đại Phát thanh hiện đại phải hội đủ các yếu tố cơ bản: Thứ nhất, có cơ sở
hạ tầng sản xuất chương trình phát thanh, truyền dẫn phát sóng, tin học viễn
thông đủ mạnh, hệ thống dây chuyền đã được số hóa; thứ hai, điều kiện làm
việc của cán bộ công chức viên chức, phóng viên, kỹ thuật viên, ca sỹ, nhạc
sỹ… đầy đủ, tiên tiến; thứ ba, trụ sở làm việc đáp ứng được mọi nhu cầu công việc, công năng mạnh, hiệu quả, thông minh; thứ tư, trình độ, năng lực của
cán bộ, công chức, viên chức, phóng viên, kỹ thuật viên chuyên nghiệp, kíplàm chương trình có sự phối hợp chặt chẽ giữa tổng đạo diễn, dẫn chươngtrình, biên tập viên, phóng viên, kỹ thuật viên và phát thanh viên…
1.1.2.2 Công chúng phát thanh và công chúng phát thanh hiện đại Luận án quan niệm: Công chúng phát thanh là một bộ phận của công chúng báo chí; là cộng đồng, nhóm đối tượng mà báo phát thanh hướng tới cung cấp, trao đổi và chia sẻ thông tin, thuyết phục, tác động, gây ảnh hưởng đến nhận thức, thái độ, hành vi theo mục đích nhất định; là lực lượng quan trọng quyết định vai trò, vị thế xã hội và sự phát triển của báo phát thanh.
Có thể phân loại công chúng theo lứa tuổi, trình độ học vấn, mức sống,theo nhu cầu, thị hiếu người nghe… Nếu phân loại theo tính chất nghe, thì cóthể chia thành các loại công chúng chính: Nghe dò tìm; Nghe tập trung tưtưởng; Nghe có chọn lọc; Nghe loáng thoáng, rơi rớt
1.2 Các yếu tố tác động đến công chúng phát thanh hiện đại
1.2.1 Các yếu tố xã hội