17 MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài Ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào hiện nay, Đảng Nhân dân cách mạng Lào là đảng duy nhất cầm quyền, giữ vai trò là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội Sự lãnh đạo củ[.]
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào hiện nay, Đảng Nhân dân cách mạng Lào là đảng duy nhất cầm quyền, giữ vai trò là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội Sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào đã và đang là nhân tố quyết định những thành tựu to lớn của Nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước
Trong tiến trình đổi mới toàn diện đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng nhân dân cách mạng Lào rất chú trọng việc cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với điều kiện mới, làm cho Nhà nước thật sự là nhà nước của dân, do dân và vì dân, đáp ứng các yêu cầu trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Xây dựng Nhà nước pháp quyền là đòi hỏi cấp thiết khách quan,
là nhiệm vụ chiến lược, chỉ có Nhà nước pháp quyền mới có khả năng quản lý mọi mặt đời sống xã hội một cách hiệu quả, tạo điều kiện phát triển kinh tế
-xã hội đất nước, góp phần đẩy mạnh hội nhập quốc tế, kế thừa và tiếp thu những thành tựu, tinh hoa của thế giới Xây dựng Nhà nước pháp quyền sẽ thúc đẩy quá trình dân chủ hóa xã hội, cải cách hành chính, tăng cường hiệu lực của hệ thống chính trị, nâng cao trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ công chức nhà nước, tạo khuôn khổ pháp lý cho nền kinh tế thị trường và đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện các thể chế của xã hội công dân Đại hội Đảng Nhân dân cách mạng Lào lần thứ VIII (2006) đã khẳng định nhiệm vụ của Nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào là tiếp tục cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước theo hướng xây dựng Nhà nước pháp
quyền Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào “Phát huy nhà nước dân chủ nhân dân, từng bước xây dựng Nhà nước pháp quyền Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào”
Trang 2Tuy nhiên, vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền trong điều kiện ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào hiện nay là hết sức mới mẻ, còn gặp nhiều khó khăn thử thách, là công việc lâu dài, phức tạp và hệ trọng, đòi hỏi nhiều giải pháp các yếu tố liên quan đến điều kiện chính trị, kinh tế xã hội, truyền thống lịch sự, văn hóa, tâm lý dân tộc, nhu cầu xã hội, quan hệ quốc tế Do vậy, Đảng Nhân dân cách mạng Lào cũng đang phải đổi mới để đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền, đẩy mạnh hội nhập quốc tế vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Do đó, việc tiếp tục đi sâu nghiên cứu sự vai trò và sự đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức, hoạt động của Nhà nước là hết sức cần thiết nhằm đưa ra các phương hướng, giải pháp tăng cường vai trò và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân các bộ tộc Lào
Với mong muốn được đóng góp một phần nhỏ vào công việc nghiên
cứu nêu trên, em đã quyết định lựa chọn đề tài: “Đảng nhân dân cách mạng
Lào lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào” để làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình.
2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Trong thời kỳ đổi mới, những công trình liên quan đến xây dựng Nhà nước pháp quyền và sự lãnh đạo của Đảng trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu không chỉ tại Lào, Việt Nam, Lào mà còn tại các nước trên thế giới Trong đó, xoay quanh vấn đề này chúng ta có thể kể đến các công trình nghiên cứu sau:
Thứ nhất, các công trình nghiên cứu liên quan đến Nhà nước pháp quyền.
Xây dựng nhà nước pháp quyền đang trở thành một xu thế khách quan tất yếu đối với các quốc gia dân chủ trong thế giới hiện đại.Ở nhiều nước ở
Trang 3phương Tây và phương Đông đã có những công trình nghiên cứu về nhà nước pháp quyền được tiến hành trên nhiều góc độ khác nhau Có thể liệt kê một số công trình nghiên cứu sau đây:
- Các công trình nghiên cứu của các học giả trên thế giới: C.Mác,
Ph.Ăngghen, Góp phần phê phán triết học pháp quyền; Albert Ven Diecy (1885), “Introduction to the study of the law of theConstitution” (Giới thiệu
về các nghiên cứu về luật hiến pháp);G.W.F Hêghen (2010), Các nguyên lý của triết học pháp quyền, Bùi Văn Nam Sơn dịch, Nxb Trí thức, Hà Nội; Josel Thesing biên tập (2002), Nhà nước pháp quyền, gồm một số tiểu
luậncủa các học giả nước ngoài, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; David
Kairys (2003), Researching for Rule of Law,Suffolk University Law Review
(Nghiên cứu Nhà nước pháp quyền, tạp chí ĐHSuffolk); John K.M
Ohnesorge (2007), The Rule of Law, University of Wisconsinlaw school (viết
về Nhà nước pháp quyền với đặc trưng cơ bản); Mathias Koeter:Rechtssaat
and Rechsstaatlichkeit in Germany, Research Papers Series:Understandings
of the Rule of Law in various Legal Orders of the World, 2010,ISSN 2192
-6905 (Tìm hiểu về Nhà nước pháp quyền trong các trật tự pháp lý khácnhau của thế giới)…
- Các công trình của các tác giả Việt Nam:Nguyễn Duy Quý, Nguyễn
Tất Viễn (2008), Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân,do dân, vì dân - Lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội;Đạo Trí Úc (2007): Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội; Tạ Xuân Đại (2004): Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hôi chủ nghĩa củadân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội; Trần Hậu Thành (2005), Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân,
Trang 4Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội; Lê Văn Quang, Văn Đức Thành (2006), Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa và các định chế xã hội ở nước ta hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Đào Trí Úc, Phạm Hữu Nghị (2009), Xây dựng Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay - Một số vấn đề lý luận và thựctiễn, Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội…
- Các công trình của các tác giả Lào: Đề tài hợp tác nghiên cứu Việt
Nam - Lào (2014), Xây dựng Nhà nước pháp quyền trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Hà Nội; Phu-thon KẸO-ĐUỒNG-ĐỲ (2010), Xây dựng Nhà nước pháp quyền theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào Luận văn Thạc sĩ chính trị học,
Họcviện Chính trị - hành chính quốc gia Lào; Sính-tăn XAY-LƯ-XÔNG (2010), “Xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào”,
Tạp chí Đại biểu nhân dân của Quốc hội Lào,(26); Un-kẹo BÚT-THỊ-LÁT (2011), “Xây dựng Nhà nước pháp quyền”,Tạp chí Đại biểu Nhân dân của Quốc hội Lào, (28); Khăm-phởi PÀN-MA-LAY-THÔNG (2011), “Suy nghĩa
bước đầutiếp cận sự hiểu biết về mô hình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Lào”
Tạp chí triếthọc, Viện khoa học xã hội Quốc gia Lào, (4), Viêng Chăn…
Thứ hai, các công trình nghiên cứu đề cập đến sự lãnh đạo của Đảng đối với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền, có thể kể đến:
- Các công trình của các tác giả Việt Nam: Ban Tổ chức Trung ương
(2011), Một số vấn đề về đảng cầm quyền và công tác xây dựng Đảng trong tình hình mới (Tài liệu bồi dưỡng thi nâng ngạch chuyên viên cao cấp khối Đảng, đoàn thể năm 2011); Nguyễn Văn Huyên (2011), Đảng Cộng sản cầm quyền - Nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng, Nxb Chính trị quốc
gia - Sự thật, Hà Nội; Lê Hữu Nghĩa, Bùi Đình Bôn (đồng chủ biên) (2013),
Thẩm quyền và trách nhiệm của Đảng cầm quyền và Nhà nước trong việc
Trang 5thực hiện quyền lực của nhân dân, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội; Phạm Ngọc Quang (2008), Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội; Đặng Đình Tân, Đặng Minh Tuấn (đồng chủ biên) (2012), Đảng cầm quyền - Một
số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội;
Nguyễn Phú Trọng, Tô Huy Rứa, Trần Khắc Việt (đồng chủ biên) (2004),
Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới,
Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội; Hoàng Thị Kim Quế (2008), “Vai trò lãnh đạo của Đảng trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt
Nam xã hội chủ nghĩa”, Tạp chí Công an Nhân dân (6), tr 16-21; Nguyễn
Duy Quý (2000), “Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam - Nhân tố quyết
định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam”, Tạp chí Triết học (2), tr.5-8…
- Các công trình của các tác giả Lào: On-kẹo PHÔM-MA-KON (2004),
Đảng Nhân dân cách mạng Lào lãnhđạo quá trình xây dựng bộ máy hành chính nhà nước từ năm 1975-1995, Luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử
Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Khăm-chăn
CHEM-SA-MÓN (2006), Đổi mới phương thức lãnh đạo củaĐảng nhân dân Cách mạng Lào trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyềnhiện nay Luận văn Thạc
sĩ khoa học chính trị, Học viện chính trị quốc gia Hồ ChíMinh, Hà Nội; En
SÔ-LA-THI (2000), Xây dựng nhà nước đảm bảo quyền lực của nhân dân lao động ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay, Học
viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội…
Những công trình của các tác giả trên đã được nghiên cứu ở rất nhiều khía cạnh, nội dung và phạm vi khác nhau, đây là những tài liệu tham khảo rất
có giá trị đối với tác giả Tuy nhiên các công trình nghiên cứu trên chưa có nhiều công trình nghiên cứu đề cập trực tiếp đến vai trò lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền
Trang 6Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào Do đó, có thể nói, đề tài “Vai trò của Đảng
Nhân dân cách mạng Lào trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào” vẫn mang tính mới
trong thời điểm hiện nay
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào hiện nay, luận văn đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào trong thời gian tới
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau đây:
- Làm rõ cơ sở lý luận về đảng cầm quyền, nhà nước pháp quyền và mối quan hệ giữa chúng, từ đó phân tích vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền
- Phân tích thực trạng vai trò lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, trên cơ sở
đó chỉ ra những hạn chế, khó khăn và thách thức trong quá trình Đảng NDCM Lào lãnh đạo xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước CHĐCN Lào hiện nay
- Đề xuất các quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào của dân, do dân và vì dân trong giai đoạn hiện nay
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Trang 7Vai trò lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu về sự cần thiết khách quan phải tăng cường vai trò và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào, với
tư cách là một đảng duy nhất cầm quyền xuất phát từ yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền, hội nhập quốc tế
Luận văn tập trung nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước
và hoạt động xây dựng, thực thi pháp luật của các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp nhà nước xét trên các nguyên tắc, đòi hỏi của nhà nước pháp quyền, bảo vệ, bảo đảm quyền con người, quyền công dân Từ đó chỉ ra những vấn đề còn tồn tại, bất cập để tìm ra những nguyên nhân, trên cơ sở đó
đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm đổi mới sự lãnh đạo của Đảng trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyềnCộng hòa dân chủ nhân dân Lào của dân, do dân và vì dân hiện nay
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và tư tưởng Kay-són PHÔM-VI-HÁN, quan điểm của Đảng Nhân dân cách mạng Lào về Nhà nước pháp quyền và vai trò của Đảng NDCM trong việc lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaduy vật biện chứng và duy vật lịch sử Các phương pháp nghiên cứu được sử dụngtrong luận văn bao gồm: phương pháp logic – lịch sử; Phương
Trang 8pháp phân tích và tổng hợp, so sánh; Phương pháp nghiên cứu tài liệu; phương pháp tiếp cận hệ thống, kết hợp lý luận và thực tiễn… Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu tác giả cũng chú trọng sử dụng kết hợp một cách linh hoạt các phương pháp của luật học với triết học và chính trị học
6 Đóng góp mới của đề tài
Lần đầu tiên vấn đề “Vai trò của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào” được xem xét và đánh giá một cách toàn diện từ lý luận
đến thực tiễn Trên cơ sở phân tích cơ sở lý luận về xây dựng nhà nước pháp quyền, sự lãnh đạo của Đảng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, tác giả đánh giá ưu điểm, hạn chế trong sự lãnh đạo của Đảng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền những năm qua và
đề xuất một số giải pháp đổi mới, nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào trong thời gian tới
7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Luận văn góp phần hệ thống hoá và phát triển những vấn đề lý luận về
sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trong sự nghiệp xây dựng nhà nước pháp quyền Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào của dân, do dân và vì dân hiện nay
Luận văn cũng là nguồn tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và giảng dạy về vấn đề liên quan đến việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
8 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của đề tài bao gồm 3 chương
Cụ thể như sau:
Trang 9Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐẢNG NHÂN DÂN CÁCH MẠNG LÀO LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở NƯỚC
CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 1.1 Một số vấn đề nhà nước pháp quyền XHCN ở nước CHDCND Lào
1.1.1 Khái niệm và những đặc trưng cơ bản về nhà nước pháp quyền 1.1.2 Sự hình thành và phát nhà nước pháp quyền XHCN ở Lào
1.2 Nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào lãnh đạo xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước CHDCND Lào
1.2.1 Khái quát vị trí, vai trò của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trong
hệ thống chính trị
1.2.2 Nội dung Đảng lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN
ở Lào
1.2.3 Phương thức Đảng lãnh đạo xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Lào
1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào đối với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước CHDCND Lào
1.3.1 Những yếu tố khách quan
1.3.2 Những yếu tố chủ quan
Kết luận Chương 1
Chương 2 ĐẢNG NHÂN DÂN CÁCH MẠNG LÀO LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC CỘNG HOÀ
Trang 10DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO – THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ
ĐẶT RA HIỆN NAY 2.1 Khái quát về Đảng nhân dân cách mạng Lào và đặc điểm nhà nước pháp quyền XHCN ở nước Công hòa dân chủ nhân dân Lào
2.2 Thực trạng Đảng nhân dân cách mạng Lào xây dựng NNPQ ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.
2.2.1 Đảng lãnh đạo thực thi pháp luật
2.2.2.Đảng lãnh đạo xây dựng dân chủ
2.2.3 Đảng lãnh đạo cải cách bộ máy nhà nước
2.3 Những vấn đề đặt ra từ sự lãnh đạo của Đảng NDCML đối với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước CHDCND Lào hiện nay
Kết luận Chương 2
Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO HIỆU QUẢ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG NHÂN DÂN CÁCH MẠNG LÀO TRONG XÂY DỰNG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN
Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO TRONG THỜI
GIAN TỚI 3.1 Quan điểm
3.2 Giải pháp
3.2.1 Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng trong quá trình xây dựng và thực thi luật pháp
3.2.2 Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng trong việc đảm bảo và phát huy quyền làm chủ của nhân dân