Nâng cao hiệu quả quản lí nhà nước về đất đai ở ngoại thành Hà Nội

Nâng cao hiệu quả quản lí nhà nước về đất đai ở ngoại thành Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẢO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRI QUOC GIA

HO CHI MINH

— | Ni NÂNG CAO HIỆU QUÁ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VE DAT DAI Ở NGOẠI THÀNH HÀ NỘI

|

vÌ

2 |

|

VÀ KẾ HOẠCH HOÁ KINH TẾ QUỐC DÂN

Phan bién 1: GS TSKH Lé Dinh Thang

Trường Đại học Kinh tế Quốc đán Phản biện 2: GS.TS Tô Dũng Tiến

Trường Đại học Nông Nghiệp I Phan bien 3: PGS TS Tran Dinh Ty

Học viện Hành chính Quốc gia

Luận án được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước

họp tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Vào hồi Ÿ giờ 2C2ngày 22, théng.g.nam 2002

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia

- Thư viện Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

@NM) mà còn là cơ sở xây dựng đô thị phát triển công nghiệp, dịch vụ kết cấn

tế văn hoá của cả

hạ tầng Hà Nội là Thủ đô là trung tâm chính trị,

g lớn gồm 126 xã và thị trăn diện tích 884 nude cd ki VỰC ngoại thành rn,

trong sử dụng đất đại chưa được ng hiên cứu một cách hệ thờng Nghiên cứu

hìị phố, nhận

sinh đã nhiều năm công lắc ở cơ quan quản lý NN và đất đại thả

thấy vấn đẻ trên cần phải đi sáu nghiên cứu Do đó nghiên cứu sinh lựa chọn vấn đề : “Máng cao hiệu quả quản lÝ Nhà nưắc về đất dai ở ngoại thành Hà Nột" làm để tài luận án

3 Tỉnh hình nghiên củu để tài

Từ những năm sáu mươi, ở nước ta vấn để đất đại đã được nhiều nhà nghiên cứu quan lâm Từ khi thực biện đối mới và khi bạn hành Luật đất đai

nam 1993, việc nghiên cứu văn đề đất đai nói chung và QLNN về đất đai nói

riêng được tăng cường Nhiều nhà nghiên cứu, chỉ đạo thực tiền ở Tổng cục Địa chính Học viên Hành chính Quốc gia, trường Đại học Kinh tế quốc dân

đã có những còng trình nghiên cứu công phụ về quản lý đất đai nói chung và QLNN về đất đai nói riêng Những nghiên cứu trên để đóng góp lớn vào việc soạn thảo Luật Đất đai năm 1993, sửa đổi, bố sung Luật đất đai và các chính sách, biện pháp quản lý đất đai ở nước ta

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: Trên cơ sử làm rồ các can cứ lý luận và thực tiên, mục đích

của luận án là phân tích cơ sở khoa học và thực tiễn nói đưng những giải pháp chỉ yếu nhằm nắng cao hiệu quả QLNN về đú† đại ở ngoại thành Hà Nội + Nhiệm vụ: Trình bay cơ sở lý luận về nang cao hiệu quả QLNN về đất đại; đánh giá thực trang QLNN về đất đại ngoại thành Hà Nội: đề xuất các giải phấp chủ yếu nhằm năng cao hiệu quả QLNN về đất đại ở ngoại thành Hà Nội trong thời gian tới

4 Đối tượng rẻ phạm vì nghiên cứu

- Đời tướng nghiên cứu: Chù yšu n;hiền cứa QUNN về địa đại với tự

khá nhau vẻ hiệu lực và hiệu quả của

tớ QUNN về đất đại theo nghĩa rộng, bạo

Ve thé: gfan : Cat yếu nghiên cứu ở thời kỳ từ khi có Luật đất dai năm

Š Phương nhấp nghiên cứu

Trên cơ số phương nháp l2ập của triết học Mác - Lẻnm, quan điển, chủ trương của Đán: và Nhà nước ta luận án vận dụng những gi ưƠt

6 Những diễm mới của luận án

Luận án đã kế thừa nhiều tài liệu nghiên cứu liên quan đến để tài, trên cơ

sở đó bổ sung, phát triển phù hợp với yêu cầu của đối tượng nghiên cứu NCS

tự nhận thấy l ín có những điểm mới sau đảy: Hệ thống những van dé co

bản về vai trò, điểm của đất đai trong NN và trong phát triển kinh t xi

hội, dặc biệt là zai trò đối với yêu cầu ĐTH, CNH HĐH của dat dai & ngoại thành, Luận giải vai trò của nhà nước trong quản lý đất đại và phương pháp

đánh giá hiệu quả QLNN vẻ đất đai Đánh giá thực trạng và để ra những quan

thôn khác của cả Ước

7 Về kết cứu luận én

Ngoài lời mớ đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo luận án gồm

có 3 chương

Chương I

St CAN THIET NANG CAO HIEU QUA

QUAN LY NHA NƯỚC VE DAT DAI

1.1 Vai trò tà đặc điểm của đất dai

1.1.1: Vai trò của đất dai

Đã từ lâu, đất dai được khẳng định như là nguồn tài nguyên chủ yếu liên

quan đến cuộc sống con người Luận án đã nêu tư tưởng của Wiliam Beti, của C.Mác và chỉ rõ, đã từ lâu đất đại và lao động được khẳng định là hai nguồn gốc đầu tiên của mọi của cải

Trước hết vai trò của đất đai được khẳng định là 0w liệu sản xuất chi yếu irong NN V.ILênin đã chỉ rõ “không nghỉ ngờ gì nữa, đất đai là tứ liệu sản

xuất chỉ yếu trong nông nghiệp” Tiếp theo, luận án phân tích vai trò quan trong cha dai dai đối với toàn bộ sự phát triển xã hội và khẳng định: cuộc sống

ng hiện đại thì yêu cầu các loại đất phục vụ cho miỘt công nhân công

nghiệp, một người dân đô thị và nông thón ngày càng a tản: lên Theo quan

niệm hiện đại, đất đai không chỉ là nguồn luc ma con 1B mdi irường sống của con người của xã hội Cơ cấu kinh tế và cơ cấu xã hội cà

# hoàn thiện, tiến

bộ không làm giảm vai rò của đất dai ma chỉ làm thay đốt mục đích trực tiếp

của sử dựng đái, do đồ chỉ làm thay đổi cơ cấu sử dụng đá! mà thái, Trong nến kinh tế thị trường thị trường đất đai nói riêng và thị

trường bất động sản nói chung là thị trường rất quan trọng Nghị quyết Đại hội Đảng lan tht EX đã vhỉ rõ nước ta phải nhanh chóng

nguồn lực khác sẽ tạo điều kiện có những biện pháp phù hợp

c sự dụng hợp lý tai nguyên đấu Luận án lấn lượt trình bày 5

NN tr bán và những kết hn bước đầu rút ra về QLNN đết đại thông qua

của C.Mác Luận án đã trình bày các nội lung

hiện cứu lý thuyết ổịa tô

địa tô Tiếp theo, luận án nẻu lên ý n

ĩa của việc nghiên cứu những lý thuyết địa tô nêu trên đối với QUNN về đất đai ở nước ta và cho rằng, việc nghiên cứu tư tưởng của C.Mác về địa tò có ý nghĩa lớn trong việc thực hiện QLNN

về đất đai ở nước ta như: Nhà nước cần nắm chắc số lượng, chất lượng đất đai; lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng: hố trí cơ cấu đất đai thống nhất cho cả nước; định giá chuyển quyền sử dụng đất; các chính sách khuyến khích thầm canh,

Trong mô hình kinh tế hỗn hợp “* thị rường và Nhà nước”, các tài liệu

lên cứu đẻu nhấn mạnh tính hai mỹ! - tích cực và tiêu cực của thị trường

Đăng ta khẳng định, nước ta phải thực hiện phát triển kinh tế theo mô hình: nền kimh tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị Irường có sự quản lý của Nhà nước định lướng xã hội chủ nghĩa Tiếp theo, luận án trình bày một cách khái quát vai trò và những chức năng chủ yếu của Nhà nước trong nền kinh tế

thị trường

1.3.2 Nội dung và hiệu quả QUNN về đất đai Ó nước ta

1.3.2.1 Nội dụng QUNN về đất đại ở nước ta

Ở nước ta trước những năm chín mươi, nhất là trước khi có Luật đất đai

năm 1993, việc QLNN vẻ đất đai chưa được quan lâm đúng mức sảy nên

những hận quả xấu cả về mặt kinh tế - xã hội, môi Irường Từ sau khi có Luật

đất dai nam 1993 và gắn liển với tiến trình đổi mới kinh tế của đất nước, công

tác QLNN vẻ đất dai ở nước ta đã có những bước tiến bộ vượt bậc, đã góp phần làm cho nền kinh tế nước ta đạt được những thành tựu to lớn Tuy vậy, cũng như trong nhiều ngành, lĩnh vực khác của nước ta, QLNN về đất đai còn

nhiều bất cập, hiệu quả chưa cao Những vếu kém về QLNN trong mọi lĩnh

vực đã được nhiều văn kiện của Đảng và Nhà nước ta chính thức thừa nhận Luan ap da néu cy thể 7 nội dung QLNN về đất đại theo qui định tại luật đất

dai nam 1993 và luật đất đai năm1998 (sửa đổi) Luận án cho rằng, từ trạng

thái buông lỏng quản lý đất đai, quản lý đất dai nhằm mục đích thu thuế và

gắn với sản xuất NN, chuyển sang QLNN toan điện về đất đai trong cơ chế thị

trường, chuyến dịch cơ cấu kinh tế- xã hội thì việc quy định 7 nội dung trên

là cần thiết và là một bước tiến lớn trong QLNN về đất dai & nước ta

1.3.2.2 Đánh giá hiệu quả QUNN về đất đai

Để đánh giá hiệu quả QUNN về đất dai trons những năm cần Và tạo

quả QUNN về đất đại

cơ SỬ cho việc dink ra những giải pháp nâng cao h

trong thời gian tới cẩn phái có phương phán đánh giá chính xác

Trên cơ sở nghiên cứu Từ diễn tiếng Việt, từ điển Luật bọc và kế thừa

án đưa ra quan niệm về “hiện

nhiều tài liệu nghiên cứu hac, lu

qua”, “hiệu lực, niệu quả QLNN”, Luận án cho rằng, giữa hiệu lực và hiệu

quả QUNN có nội dung độc lập nhưng có mối

lực QUNH, nước hết phải đc t

đưa ra các yêu cầu cần đạt được của công tác C

quả QINN nói chung và hiệu quả QUNN về đất đại phụ thuộc vào

chỉnh hay không Từ đó khi đánh giá hiệu quá QUNN về đất đai, cần xem xết

cả về hiệu lực của công tác đó Có thể thấy những nhân tố chính ảnh hưởng

đớn hiệu quả QUNN về đất đai là ; Tính hợp lý của bản thán các luật pháp,

t

chính sách quản lý đất đai do Nhà nước ban hành; chất lượng bộ máy

bộ công chức thực hiện pháp luật, chính sách; ý thức chấp hành pháp luật của đân cư và các tổ chức kinh tế - xã hội: sự đồng bộ của các luật và các chính sách khác Để đánh giá chính xác hiệu quả QLNN về đất đai, cần thống nhất những quan niệm Chung nhất các yêu cầu và liêu chí đánh giá, Từ những

quan niệm chung trên có thể lượng hoá một số chỉ tiêu phản ánh hiệu quả

QLNN vé dat dai ở nước ta như sau:

- Tỷ lệ điện tích đất đại được khảo sát diều tra đánh giá và phân hạng,

lập bản đồ địa chính

- Mức độ và chất lượng xảy dựng quy hoạch, kẻ hoạch sử dụng đất

- Tỷ lệ và tiến đệ giao đất đăng ký đất đai, thu hồi đất, cấp giấy chứng than quvén su dung dat (QSDD)

- Mức độ biến đổi của cơ cấu đất đai theo chủ thể quản lý và mục đích sử dụng

- Năng suất cảy trồng, năng suất đất dai sử dụng trong NN,

ất đai

~ Mức độ và hiệu quả giải quyết tranh chấp đất dai, giải quyết khiếu nại,

tổ cáo ví phạm trong quản lý, sử dụng đất.v.V

- Mức khắc phục tình trạng vi phạm luật pháp và các chính sách đất đai 1.1 Kinh nghiệm của một số nước trên thể giới trong quần lý Nha

nước về đất dai

Luận án trình bày khái quát những kinh nghiệm chủ yếu trong QLNN về đất đai của Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản và một số nước khác

Luận án cho rằng, QLNN về đất đai ở các nước rất phong phú Nhiều

quốc gia trên thế giới đã có những kinh nghiệm nhất định trong việc xây dựng

hệ thống luật pháp, định chế quản lý đất đai qui hoạch định giá, đăng ký, thông tin đất đai v.v Luận án đã phân tích cụ thể những nội dung trên và cho rằng những kinh nghiệm đó rất cần thiết cho Việt Nam Đặc biệt, luận án rút

ra kết luận: tuy các hình thức sở hữu đất đai rất đa dạng nhưng đều chịu sự điều tiết của luật pháp chính sách của Nhà nước và các chính sách đất đai cần

› chính sách kinh tế - xã hội khác

được xây dựng vận dụng đồng bộ với c

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ HIỆU QUÁ QUAN LÝ NHÀ NUGC VE DAT BAI

Ớ NGOẠI THÀNH HÀ NỘI

MG đầu chương 2, luận án đã trình bày quá trình hình thành, điều chỉnh ranh giới nội, ngoại thành Hà Nội qua các thời kỳ và nêu rõ, đến nay, ngoại thành còn 1¡8 xã và 8 thị trấn với diện tích là 844,61kmỶ, chiếm 90,86% điện tích toàn Thành phố

2.1 Những điều kiện tw nhiên, kinh tế xã hội nh hưởng đến QLNN

về đất đai ở r:goại thành Hà Nội

Luận án đã trình bày tương đối toàn điểu kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Hà Nôi ảnh hưởng đến QLNN về đất đai ở ngoại thành Trong đó nhấn mạnh một số đặc trưng của Hà Nội so với các địa phương khác: có tốc độ DTH cao, hang nam te dé tang trưởng cao hơn 1,2-1,Š5 lần, GDP

¬

đầu người bằng 2,07 lần bình quản cả nước Luận án nhấn raạnh hàng năm

điện tích đổi nóng nghiệp chuyển sang phi nông ngÌHệi: rất nhanh, riêng từ

1996 - 2000, mỗi năm đã chuyến trén 850ha dat NN sang phi NN gay vất việc làm, tăng tệ nạn xã hội, ô nhiễm môi trường Từ đó, cho rằng nâng cao hiệu quả QUNN về đất dai ở ngoại thành Hà Nội rất cấp bách nhưng cũng rất khó khăn, phức lận

2.2 Nguôân lực đất đai ở ngoại thành và tình hình sử dụng

Sau khi trình bày khái quát nguồn lực đất đai ở Hà Nội và tình hình sử dụng, luận án rút ra một số kết luận : Bình quân đất NN cho một người ở

ngoại thành Hà Nội thấp hơn rất nhiều so với cá nước và đồng bằng sông Hồng Bình quân đất đai một hộ, nhân khẩu và lao động NN chỉ bảng 42,5%, 46.4% và 43,7% bình quân các chỉ tiêu trên của cả nước Số hộ NN có điện tích đất canh tác đưới 0,5ha chiếm trên 96% số hộ nông nghị)

thu nhập NN năm 1990 mới đạt 18,2 triệu đồng một ha; năm 1995 là 28,8 triệu và năm 2000 cao hơn năm 1995 là 34,2% Việc chuyển hàng nghìn hếc

ta mỗi năm sang đất phi NN đang đặt ra những vấn đề rất cấp bách về kinh tế

- xã hội và mỏi trường ngoại thành ; °

2.3 Thực trang QLNN vé dat dai ở ngoại thành Hà Nội †

3.3.1 Khái quái về hệ thông ¡ở chức QLNN về đất đại của nước ta qua các thời kỳ

Luận án đã trình bày khái quát hè thống QUNN về đất đai ở nước ta qua các thời kỳ và chí rõ, cùng với quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước, hệ

thống tổ chức các cơ quan QLNN và chức năng QLNN về đất đại cũng thay đổi

Hệ thống ngày càng được hoàn thiện theo hướng tập trung đầu mối và thống nhất

từ trung ương đến địa phương, nhằm đáp ứng được yêu cầu của công tác QLNN

về đất đại theo yêu cầu Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất dai và tổ chức lụi hệ thông quần lệ gắn với tiến trình cái cách hành Chính ở nưỐc tá,

3.3.2 Hệ thống QLNN veé dat dai trén dia ban Thành phố Hà Nội Luận án đã trình bày tổ chức hệ thống QLNN về đất đai ở Hà Nội qua

các giai đoạn: trước tháng 5/1983, ur nar 1983 đến tháng 3/1995, từ cuối

năm 19935 đến tháng 10/1999 từ ¡0/1999 đến nay và di đến kết luận : việc rổ chức bộ máy thời kỳ đầu rất phản tắn, dân dân được đổi mới theo hướng tập trưng, thống nhất Đến nay, ở Hà Nội đã thành lập Sở Địa chính - Nhà đất thực hiện quân lý thống nhất đất đai và nhà ở trên địa bàn thành phố Luận án

‡ thủng QUNN

đã đánh giá cụ thể những tiến bộ và nhược điểm của tỏ chức

về đất đai của thành phố Hà Nội trong thời gian vừa qua

3.3.3 Thực hiện các nội dung QLNN vẻ đất đại ở ngoại thành Hà Nội

và hiện quả của nỗ

Trước biết luận án đã phân tích những tiến bộ trong qui định các nội

dung cụ thể vẻ QLNN của Luật đất đai năm 1993 so với qui định tại Luật đất

dai năm 1988 và cho rằng những thay đổi đó càng làm cho việc xác định 7 nội

dung QLNN về đất đai sát thực, rõ ràng hơn

Cùng với sự đổi mới của Luật đất đai năm 1993, đặc biệt là sau kháng

nghị 712/KSTTPL ngày 15/5/1995 của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, kháng

nghị vi phạm pháp luật đất đai ở Hà Nội, việc thực hiện các nội dung QLNN

về đất đai ở ngoại thành Hà Nội ngày càng tốt hơn, hoàn thiện hơn

Tiếp thco, luận án phân tích, đánh giá chỉ tiết quá trình thực hiện 7 nội dung QLNN vé dat dai ở ngoại thành Hà Nói trong thời gian qua

3.3.3.1 Điểu tra, khảo sát, Ảo đạc, đánh giá và phan hạng đất, lập bản

đề địa chính

2.3.3.3 Quy hoạch và kế hoạch hoá việc sử dụng đất

2.3.3.3 Ban hành các van bản phập luật về quản lý, sử đụng đất và tổ

các vị phạm trang việc quản lệ và sử tụng đãi dai

Trong khi phân tích luận án đều trình bày rõ những ưu điểm tiến bộ,

mặt nên đã thu được những kết quả: Bộ máy tổ chức để taực hiện nhiệm vụ

QUNN vé dat dai tir thanh phố đến cơ sở từng bước được kiện toàn; chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác quản lý đất đai các cấn ngày càng

10

được nâng cao: các điểu kiện vật chất phục vụ cho vòng tác QLNN ve dat dai được lăng cường; quan tâm đầu tư kinh phí, cán bộ phục vụ kiểm kê đất đại xây dựng bản đỏ được tăng cường: bạn hành nhiều vấn bản qui phạm pháp luật

để quản lý đất đai trên địa bàn, đặc biệt là quy định về phản vấn QLNN vẻ vất đại cho chính quyền cấp huyện xã: chú trọng kiểm tra thanh tra vide thực

hiện các quy định QLNN về đất đãi Do vậy, các sai phạm agay cang giam

cả về xố vụ việc vả mức độ; giải quyết được cơ bản các khiếu nại, đặc biệt là các vụ khiếu nại có qui mô lớn những điểm nóng

Có thể thấy hiệu quả QLNN về đất đại ở ngoại thành Hà Nội qua một số

9, Giá trị sản xuất nông nghiệp trên một đơn vị diện tích i :

đất nông nghiệp (giá 199-) Trdéngha {| 2311 314} 1342