Xây dựng kết cấu hạ tầng của thủ đô Hà Nội định hướng và các giải pháp thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Xây dựng kết cấu hạ tầng của thủ đô Hà Nội định hướng và các giải pháp thu hút vốn đầu tư nước ngoài

TRƯỜNG DẠI HỌC KINH TE QUOC DAN

PHAN MANH CHINH

e+ *

XAY DUNG KET CAU HA TANG CUA THU BO

HA NOI - DINH HUONG VA CAC GIAI PHAP

"¬— _ THU HUT VON DAU TU NUGC NGOAI

« Chuyên ngành :Tữ chite va quan ly san xuat

CONG TRINH DUOC HOAN THANH TAI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TE QUOC DAN HA NỘI

Những người hướng dẫn khoa học

1- GS-PTS Vũ Đình Bách - Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế

Quốc dân

2-PGS-PTS Tô Xuân Dân - Chủ nhiệm Bộ môn Kinh tế Quốc tế

Đại học Kính tế Quốc dân

Người nhận xét L : ứ§ 7S Mg bey li En Vy Chon

Ati Ex ct J2 1y DH Xu 4k:

Người nhận xét 2 : PGS - PIS Wee ba Duteng

Hlec Lien haul Chet, &¿ư& “7⁄2

,

ở quan nhận XÉt: (0 ban Wha neice 2 Hep tece Lz

Dau Ted ( SECT )_

Luận án được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án Nhà nước họp tại

trường Đại học Kinh tế Quốc dân vào hồi giờ ngày tháng

nam 1994

Có thể tìm hiểu luân án tai :

- Thư viện Quốc gia

- Thư viện trường Đại học Kinh tế Quốc dân.

LOIMG DAU

Kết cấu hạ tầng (KCHT) đóng vai trò cốt yếu trong sự phát triển các

trung tâm kinh tế - văn hóa xã hội Đặc biệt là ở các đô thị lớn như Thủ đô

vai trò của KCHT lại càng có ớ nghĩa quyết định đối với sự tồn tại và phát triển Trong khi đó việc xây dựng KCHT lại thường đòi hồi khối lượng vốn

lớn và thời gian xây dựng khá dài Để có thể đầu nhanh tốc độ phát triển

KCHT ở Thủ đô, việc tạo đủ nguồn vốn và sử dụng chúng có hiệu quả là một văn đề bức thiết và khó khăn

1- Mục đích và ý nghĩa của đề tài :

Dé tai dé cap toi van dé đầu nhanh tốc độ xây dựng KCHT ở Thủ đô

Hà nội trong giai đoạn tới thông qua con đường thu hút các nguồn vốn nước

ngoài phục vụ trực tiếp cho sự nghiệp đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chưng, của Thủ đô nói riêng, Đề tải có ý nghĩa bức thiết cả

về lý luận và thực tiễn mà từ lâu đã được nhiều tổ chức cá nhân nghiên cứu dưới các goc độ khác nhau Căn cứ vào yêu cầu thực tế, đề tài tập trung nghiên cửu các yêu cầu đặt ra trong việc tăng cường xây dựng KCHT ở Thủ

đô yêu cầu về thu hút vốn đầu tư để từ đó xâu dựng dược định hưởng và các giải pháp nhăm thu hút vốn nước ngoài vào xảy dựng KCHT một cách có hiệu quà cao

2- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu :

Luận ân nghiên cứu nội dung và vai trò của KCHT ở Thủ đô, quả trình

phát triển và thực trạng của chúng, các nguồn vốn có thể huy động, đặc biệt

là phương thức thu hút các vến đầu tử nước ngoài trong giai đoạn tới (trước hết là đến năm -2000) dé day nhanh tốc độ phát triển KCHT ở Thủ đô Hà

nội.

KCHT có nhiều bộ phận nhưng luận án tập trung chủ yếu vào phan

KCHT kỹ thuật Việc minh họa chủ yếu lấy số liệu và tình hình ở Sở Giao thông công chính (GTCC) Hà nội là nơi tác giả đang công tác

3- Phương pháp nghiên cứu :

Luận án vận dựng Ìý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biên chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, của khoa học quản lý, phương pháp tiếp cận hệ thống, các quan điểm của Đảng và Chính phủ các kinh nghiệm

ở trong và ngoài nước để nghiên cứu và giải quyết van dé dat ra

4- Những kết quả đạt được và những điểm mới của luận án :

- Luận án xác định rõ nội dung cấu thành và vai trò của KCHTT đổi với

sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung, đối với Thủ đô Hà nội nói riêng

- Phân tích thực trạng KCHTKT của Thủ đô, các nguồn vốn đã được

huy động trong những năm qua và các yêu cầu phải có trong giai đoạn tới

- Luận án nêu rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng quan

điểm và chủ trương thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào xây dung KCHTKT của Thủ đô Hà nội

- Đề xuất định hướng và kiến nghị các giải pháp chủ yếu để thực hiện

với hiệu quả cao việc thu hút vốn nước ngoài vào xây dựng KCHTKT của

Thủ đô Hà nội

5- Nội dung, kết cấu của luận án :

Tên luận án : "Xây dựng kết cấu hạ tầng của Thủ đô Hà nội - Định

hướng và các giải pháp thu hút vốn đầu tư nước ngoài”

Ngoài phần mở đầu, kết luận, 3 phụ lục và danh mục tài liệu tham

khảo luận ăn gồm 3 chương

Chương Ï : Kết cấu hạ tầng kỹ thuật với việc phát triển kinh tế-xã hội ở Thủ

đô Hà nội

Chuong Il : Van dé vén trong qua trinh phat trién két cấu hạ tầng kỹ thuật ở

Thủ đô Hà nội

Chương ÏIII : Định hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm thu hút vốn đầu tư

nước ngoài vào xảy dựng KCHIT kỹ thuật ở Thủ đô Hà nội

Chương Í

KẾT CẤU HẠ TẦNG KỸ THUẬT VỚI VIỆC PHÁT TRIEN

KINH TẾ-XÁ HỘI Ở THỦ ĐỎ HÀ NỘI,

Chương này đề cập 3 nội dung chính sau đây :

E Vai trò của KCHTKT với việc phát triển knh tế-xã hội ở Thủ đô Hà nội 1- Khai mém va dac diém KCHTKT

Xuất phát tử sự tất yếu hình thành cac yéu td cla KCHT va vai tro cua

các uêu tô đó đối với các hoạt động của xã hội loài người luận án xay dung

khải niệm :

Kết cầu ha tàng (KCHT] là tổng thể các cơ sở vät chất-kỹ thuật các

công trinh, cac phương tiện hiện có tôn tai trên một lãnh thể nhất định được

dùng làm điều kiên sản xuất và điều liên sinh hoạt nói chung, bảo đảm sư

vận hành liên tục, thông suốt các luông của cải vật chất các luộng thông tín

và dịch vụ nhằm đáp ứng các nhu cầu có tính phổ biến của sản xuất và đời sống

Với sự cỗ kết chặt chê về mặt địa điểm không gian, sự kết nối với tất

cả các cơ quan, tổ chức, xí nghiệp và các hộ gia đình, KCHT là một nhân tố phân bố không gian tác động thường xuyên và lâu dài đối với các ngành các lĩnh vực khác nhau của nẻn kinh tế quốc dân

Theo nghĩa rộng, KCHT không những bao gồm các yếu tế mang tính vật chất - kỹ thuật (gọi là phần "cứng ) mà còn bao gồm các dịch vụ có tính

chất phục vụ chung như dịch vụ ngân hàng, pháp lý, thòng tin, tế khách san v.v (goi la phần "mém") Đối tượng nghiên cứu của luận án giới hạn ở các yếu tố thuộc phần "cứng"

Để làm rõ nội dung cấu thành của KCHT luận án xem xét KCHT

dưởi giác độ cơ cấu lãnh thổ và dưới giác độ cơ cấu ngành đồng thời căn cứ

vào chức năng chủ yếu lại phân ra 2 nhóm là KCHT kỹ thuật và KCHT xả hội (mang Ú nghĩa tương đối)

| Bưu chính viễn thông cho Bệnh viện, công trình vệ

2 Các bắt động sản CN sinh sinh đồ thị,phục vụ tang lễ |

„ hoạt - 1"

Một số đặc điểm chung chi phối quá trình xây dựng, quản lý và sử

dung KCHT là :

a/ Được tổ hợp thánh chỉnh thê trong một không gian để tao nên điều

kiện chung cho mọi hoạt động sản xuất và sinh hoạt của cả cộng đồng dân

cu trén lành thỏ Đặc diểm này đòi hỏi việc triển khai xây dựng KCHT phải

được bố trí hợp lý và đồng bộ, khắc phục sự manh mún lệch pha

b/ Các công trình KCHT được sử dụng liên tục, phải đáp ứng được ca

thời kỳ cao diểm hàng ngày và trong cả năm Điều nàu phải được chú 9 khi

xảu dung KCHT dé dam bảo công suất và năng lực cần thiết kê cả phải dự

kiến chiêu hướng phát triên trong tương lai, tránh hiện tượng quá tải

c/ Các công trình KCHT thường tôn tại lâu dài và có giá trị cao nằm

trên môt không gian rộng lớn và phục vụ cho mét đối tượng đông đảo Đặc

điểm này phái được chủ ý khí tiến hành thiết kế, xây dựng và đảm bảo

nguon vỏn đâu tư

d/ Giá trị các công trình KCHT được chuyên từng phân vào sản phảm

hoặc tạo nên một bộ phận của quỹ tiêu dùng thường xuyên Điều này đòi hỏi

việc tô chức quản Ìú, sử dụng và tải sản xuất các còng trình KCHT phải được

chú ý một cách cụ thể

2- Vị trí kinh tế - xã hội của Thủ đô Hà nội

Mục này luận án đề cập những nét chính vẻ quá trình phát triển của

Thủ đô Hà nội : Hà nội là địa bản hoạt động của hang ngàn tổ chức kinh tế

thuộc các thành phân khác nhau với một lực lượng khoa học-kỹ thuật đông

đảo có vị trí địa lý rất thuận lợi, có văn hóa, lịch sử truyền thống lâu đời có

trình độ dân trí cao Như Nghị quuết của Bộ chính trị 08/BCT ởă ghi : "Hà

nội là trung tâm đầu não về chỉnh trị văn hỏa và khoa học-kỹ thuật dồng

thời là trung tâm lớn vẻ kinh tế về giao dịch quốc tế của cả nước"

3- Vai trò của KCHTKT trong việc phát triên kinh tế-xã hội ở Thủ đồ

Trong mục này luận án dé cập đến vai trò của KCHTKT đối với việc

phát triển kinh tế-xã hội ở một số nước lân cận như Malagia, Singapore,

Thái Lan đồng thời lưu ý tỉnh trạng mâu thuần giữa yêu cầu phát triển kinh

tế - xã hội với sự lạc hậu của KCHTKT dễ bị xảy ra Từ đó luận án khẳng

đình răng KCHTKT vửa là tiền đề vừa là kết quả của trình độ phát triển kính

tế - xã hội của một quốc gia Đối với Thủ đô Hà nội việc xây dựng KCHTKT

phải được đặt ở tầm cao xứng đáng với vị trí và chức năng của Thủ đô KCHTKT phải góp phần làm cho Hà nội thực sự trở thành một trung tâm kinh tế-chính trị-uăn hóa-khoa học-kỹ thuật, bởi vậy trình độ KCHTKT ở Thủ

đô phải hiện đại hơn các địa phương khác

I- Thực trạng của KCHTKT ở Thủ đô Hà nội và yêu cầu phát triển

trong giai đoạn tới

1- Thưc trang của RCHTWT ở Thủ đô

Trong mục này luận án phân tích trình độ đạt được của KCHTKT ở

Thủ đô trong quan hệ với các yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội, đảnh giá

thực trạng các yếu tế KCHTKT như đường xá giao thông, về cấp thoát nước,

vẽ cấp điện, về mạng lưới thông tin liên lạc, về vệ sinh đồ thị cũng như vê nhà ở về các công trình phục vụ công cộng v.v Nhìn chung trình độ các

uếu tố KCHTKT là rất lạc hậu thiếu và yếu

2- Yêu cầu phát triển KCHTKT trong thời gian tới

Căn cứ vào yêu câu phát triển kinh tế - xã hội, vào vị trí của Thủ đô

tham khảo ý kiến của các cơ quan chức năng ở Thành phố luận án đề cập đến nhiệm vụ phát triển KCHT ở Thủ đô gồm trước hết là :

- Hệ thống đường bộ (hệ thống đường trục hệ thống đường vành dai

hè thống dường nội thị, hệ thống đường bộ tại các huyện ven đô và ngoại thành)

- Các công trình đường sắt

- Các công trình vận tải đường sông

- Các công trình vận tải đường hàng không

- Vận tải hành khách nội thành

- Cấp và thoát nước

- Xử l các chất thai ran

- Vấn đề chiếu sáng Thủ đô

- Câu xanh, công viên, vườn thú

Đâu chính là tiên đề cho việc tính toản yêu cầu nguồn vốn đê cập ở chudng II va Ill

II- Các yếu tố chi phối việc phát triển KCHTKT ở Thủ đô Hà nội

Để thấu rõ tính phức tạp và những khó khăn và những vêu câu đặt ra luận ăn phân tích các yếu tế đặc thù chi phối việc xàu dựng KCHTKT ở Thủ

đô đó là :

1- Lịch sử phát triển đô thị Hà nội với nhiều giai đoạn mang tính chất

khác nhau đưa tới tỉnh trạng xây dựng manh mún, không có quụ hoạch, kinh

phí ít ỏi mật độ dân số đõ thị tăng quá nhanh

2- Tấc độ phát triển nhanh với yêu cầu cao trong sự nghiệp đổi mới hiện nay

3- Vấn đề quy hoạch đô thị, việc tố chức và quản lọ đô thị trong cơ chế bao cấp tử nhiều năm đã đưa đến sự yếu kém về KCHT ở Thủ đõ.

Những yếu tố nêu trên tác động mạnh đến phương thức xây dựng

KCHT ở Thủ đô trong giai đoạn tới

Chương ïI

VẤN ĐỀ VỐN TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỀN KCHTKT Ở

THỦ ĐÔ HÀ NỘI

Chương này đề cập đến 3 nội dụng chính sau day :

I- Cac nguồn vốn có thể có trong việc phát triển KCHT

Mục này nêu rõ tất cả các nguồn có thể huy động để xây dung KCHT

và tình hình thực tế đạt được trong thời gian qua

1- Vốn trong nước bao qôm :

1.1- Nguồn vến cấp từ ngân sách : Trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung, đây là nguồn vốn chủ yếu để xâu dựng KCHT nhưng nó lại rắt có hạn

và ngàu càng cách xa so với yêu cầu Dĩ nhiên vẫn cần phải tiếp tục tăng

cường nguồn vốn này trong những năm tới

1.2- Nguồn thu từ nhân dân và các thành phản kinh tế :

1.2.1- Thu hr lệ phí sử dụng các công tình KCHT đề thị

1.2.2- Thu từ lợi nhuận kính doanh nhà cửa

1.2.3- Thu tử phát hành xổ số kiến thiết Thủ đô

1.2.4- Thu từ phát hành tín phiếu

1.2.5- Thu từ lệ phí, tiền thuê đất đai của các Công tụ, tổ chức tư

nhân đặt địa điểm ở Thủ đô

1.2.6- Thu từ vay các nguồn tiên của người Việt nam công tác ở nước

ngoai đem vè từ Việt kiêu gửi và đóng góp tự nguyện

2- Vốn ngoài nước ; Đây là nguồn vốn rất quan trọng mà Hà nội cân

có chinh sách thích hợp

2.1- Đầu tư trực tiếp :

Sau 6 năm thực hiện luật đầu tư nước ngoài tại Việt nam, trên địa bản

Hà nội có 105 dự án có vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài được cấp giấy

phép với tổng số vốn 971,98 triệu USD Quy mõ và tốc độ thu hút đầu tư nước ngoài vào Hà nội ngàu càng lớn nhưng phần đầu tư vào KCHT chưa

đáng kể Điều này một phân do các nhà kinh doanh chưa quan tâm nhiều đến lĩnh vực này mặt khác chúng ta cũng chưa thiết kế được chính sách đầu

đủ và phù hợp

2.2- Viện trợ của các chính phủ và các tổ chức quốc tế

Thời gian qua đã tiếp nhận 1 số khoản viện: trợ để xăy dựng KCHTKT

ở Thủ đô : Dự án cấp nước Phân Lan, dự án đèn chiếu sáng công cộng, tín hiệu giao thông và tuyến điểm xe buýt của Chính phủ Pháp, dự án cải tạo bệnh viện Hai Ba Trung của Chính phủ Nhật v.v với tổng trị giá đến năm

1993 là 120 triệu USD

Thời gian tới cần tìm nguồn viện trợ quốc tế cho việc triển khai các

quy hoạch giao thông quy hoạch các khu công nghiệp phía Bắc, dự an du lịch quốc tế

3- Kinh nghiệm quốc tế vệ thu hút vốn đậu tư nước ngoài :

Mục này luận án đề cập đến kính nghiệm của một số quốc gia có điều

kiện tương tự như Việt nam ở Châu Á và Châu Phi đã đạt được thành công

trong thu hút vốn đầu tu nước ngoài như Nam Triều Tiên, Đài Loan

Singapore Hồng Kòng, Thái Lan Inđônêxia, Malausia, Trung Quốc Tuynidi

và rút ra những nguyên tắc chủ uếu cần phải quán triệt là :

- Bảo đảm chế độ chính trị và môi trường kinh doanh ổn định

- Hệ thống bộ máy quản lý gọn nhẹ, có hiệu lực

- Tạo khả năng chuyên đổi dễ dàng của đồng nội tệ

- Thiện chí hợp tác của các doanh nghiệp trong nước

- Dao tao va nang cao trinh d6 quan ly va tay nghé.

I- Các vấn đề đặt ra trong huy động và sử dung vốn đầu tư nước ngoài

để phát triển KCHTKT ở Thủ đô Hà nội

1- Đặc điểm sử dung vốn trong xâu dựng KCHTKT

a- Vốn xảy dựng KCHTKT rất lớn, tốc độ chu chuyến vốn rất chậm

nén các doanh nghiệp tư nhân thường ngại ngần đầu tư vào lĩnh vực này

b- Có một số trường hợp không tái sản xuất được các nguồn vốn đầu

tư vào xây dựng KCHTKT

c- Có nhiều khó khăn trong việc thu hồi vốn dưới dạng lẽ phí sử dung đối với các công trình phục vụ công cộng do địa bàn rộng và người tiêu dùng

có hoàn cảnh khác nhau

d- Công tác quản lý nguôn vốn xây dựng KCHTKT gặp nhiều khó

khăn do chúng thuộc nhiều nguồn, với nhiều raục đích sử dụng, lại có nhiều đầu mối

Những đặc điểm nói trên ảnh hưởng mạnh mẽ đến công tác tô chức

huy động, quản lọ và sử dụng nguồn vén nay

2- Những véu và nhược điểm trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài

vao xav dung KCHTKT ở Thủ đô

Trong mục này luận án dé cập đến tình hình triển khai một số dự án

có vốn đầu tư nước ngoài vào xây dựng công trình KXCHTKT ở Thủ đô kể cả

những dự án sẽ ký kết với các đối tác tài trợ quốc tế (WB, ADB ), từ đó

phân tích những thuận lợi, khó khăn và những vấn đề cần giải quyét

Các yếu và nhược điểm đáng chủ Ó là :

- Thiếu sự quản lý thống nhất về các nguồn vốn đầu tư nước ngoài

- Công tác chuẩn bị cho các dự án đầu tư chưa tốt

- Thủ tục đầu tư còn nhiều điểm chưa phù hợp, gây trở ngại cho nhà

đầu tư