LUẬN ÁN PHÂN TÍCH CHUỖI GIÁ TRỊ VÀ TỔ CHỨC QUAN HỆ LIÊN KẾT CỦA CÁC DOANH NGHIỆP MAY XUẤT KHẨU Ở VIỆT NAM

LUẬN ÁN PHÂN TÍCH CHUỖI GIÁ TRỊ VÀ TỔ CHỨC QUAN HỆ LIÊN KẾT CỦA CÁC DOANH NGHIỆP MAY XUẤT KHẨU Ở VIỆT NAM

đ Th đông

PHÂN TÍCH CHU I GIÁ TR VÀ T CH C QUAN H LIÊN K T

C A CÁC DOANH NGHI P MAY XU!T KH"U # VI T NAM

CHUYÊN NGÀNH: KINH T CÔNG NGHI&P

MÃ S : 62.31.09.01

LU3N ÁN TI N SĨ KINH T

NGƯ I HƯ5NG D6N KHOA H C: GS.TS NGUY8N K TU9N

HÀ N I: NĂM 2011

L I CAM đOAN

Tôi xin cam ựoan luEn án này là công trình nghiên cMu cNa riêngtôi TOt cP các sR liSu và nhUng trắch dXn trong luEn án ựYu cóngu[n chắnh xác và rõ ràng NhUng phân tắch trong luEn án cũngchưa tang ựưbc công bR d met công trình nào cNa tôi.Tôi xin hoàn toàn ch u trách nhiSm vY lfi cam ựoan này

Tác giP luEn án

đ Th đông

L%I CAM ðOAN ii

DANH M$C CÁC T) VI T T*T v

DANH M$C CÁC B-NG vii

DANH M$C CÁC HÌNH V/ viii

DANH M$C CÁC H0P x

L%I NÓI ð3U 1

CHƯƠNG 1: NH8NG LÝ LU:N CƠ B-N V; PHÂN TÍCH CHU I GIÁ TR VÀ T CH C QUAN H LIÊN K T KINH T C A CÁC DOANH NGHI P 9

1.1 Khái ni@m chuDi giá trH 9

1.1.1 Khái niSm chu i giá tr 9

1.1.2 Chu i giá tr toàn cgu 15

1.2 Phân tích chuDi giá trH 19

1.2.1 BPn chOt cNa viSc phân tích chu i giá tr 19

1.2.2 Nei dung cNa phân tích chu i giá tr 20

1.2.3 Lbi ích cNa viSc phân tích chu i giá tr 34

1.3 TM chNc quan h@ liên kTt kinh tT giUa các doanh nghi@p 36

1.3.1 Sj cgn thikt nghiên cMu vY liên kkt kinh tk trong phân tích chu i giá tr 36

1.3.2 Khái niSm vY liên kkt kinh tk 37

1.3.3 Các hình thMc liên kkt kinh tk giUa các doanh nghiSp 38

1.3.4 Lbi ích cNa liên kkt kinh tk giUa các doanh nghiSp 40

CHƯƠNG 2: THZC TR[NG CHU I GIÁ TR TOÀN C3U VÀ QUAN H LIÊN K T KINH T C A CÁC DOANH NGHI P MAY XU!T KH"U # VI T NAM 45

2.1 Th^c tr_ng ngành may xubt khcu Vi@t Nam 45

2.1.1 SPn phom và th trưfng 45

2.1.2 Năng ljc sPn xuOt và qui mô xuOt khou 53

2.1.3 Nguyên liSu ñgu vào 59

2.1.4 Lao ñeng 61

2.2.1 Thjc trrng chu i giá tr toàn cgu cNa ngành may xuOt khou d ViSt Nam 63

2.2.2 V trắ cNa ViSt Nam trong chu i giá tr toàn cgu ngành dSt may 66

2.3 Th^c tr_ng vg quan h@ liên kTt cea các doanh nghi@p may xubt khcu f Vi@t Nam 87

2.3.1 Lbi ắch cNa viSc liên kkt kinh tk cNa các doanh nghiSp may xuOt khou d ViSt Nam 87

2.3.2 Các hình thMc liên kkt kinh tk chN yku trong các doanh nghiSp may xuOt khou d ViSt Nam 91

2.4 đánh giá vg th^c tr_ng tham gia chuDi giá trH toàn cdu và quan h@ liên kTt cea các doanh nghi@p may xubt khcu f Vi@t Nam 100

2.4.1 NhUng kkt quP ựrt ựưbc 100

2.4.2 NhUng t[n tri và nguyên nhân 102

CHƯƠNG 3: GI-I PHÁP TĂNG CƯ%NG SZ THAM GIA C A CÁC DOANH NGHI P MAY XU!T KH"U VI T NAM VÀO CHU I GIÁ TR TOÀN C3U111 3.1 Phương hưong phát tripn cea ngành may xubt khcu cea Vi@t Nam trong thqi gian toi 111

3.1.1 Quan ựism và phương hưung phát trisn ngành may xuOt khou ViSt Nam 111

3.1.2 Phân tắch SWOT cho ngành may xuOt khou cNa ViSt Nam 113

3.2 Giri pháp tăng cưqng s^ tham gia cea các doanh nghi@p may xubt khcu cea Vi@t Nam vào chuDi giá trH toàn cdu và tăng cưqng liên kTt 118

3.2.1 GiPi pháp ựRi vui doanh nghiSp 119

3.2.2 Khuykn ngh ựRi vui Nhà nưuc và các HiSp hei 143

K T LU:N 163

DANH M$C CÁC CÔNG TRÌNH C A TÁC GI- CÓ LIÊN QUAN đ N LU:N ÁN 164

TÀI LI U THAM KH-O 165

PH$ L$C 170

AGTEX Hei DSt May Thêu đan Thành phR H[ Chắ MinhAFTA Khu vjc MEu d ch Tj do các nưuc ASEANASEAN HiSp hei các nưuc đông Nam Á

ATC HiSp ự nh vY hàng dSt may

CMT Gia công xuOt khou

C/O GiOy chMng nhEn xuOt xM

DNNN Doanh nghiSp nhà nưuc

DNCPNN Doanh nghiSp c| phgn nhà nưuc

DNNNN Doanh nghiSp ngoài nhà nưuc

DNTN Doanh nghiSp tư nhân

đTNN đgu tư nưuc ngoài

ERP Horch ự nh tài nguyên doanh nghiSp

FOB XuOt khou trjc tikp

GDP T|ng sPn phom quRc nei

GVC Chu i giá tr toàn cgu

FDI đgu tư trjc tikp nưuc ngoài

IFC TEp ựoàn Tài chắnh QuRc tk

ITMF HiSp hei QuRc tk SPn xuOt hàng DSt

JICA Cơ quan Hbp tác QuRc tk NhEt BPn

KNXKDB Kim ngrch xuOt khou dj báo

KNXKTH Kim ngrch xuOt khou thjc hiSn

KOFOTI Liên hiSp ngành dSt Hàn QuRc

MNCs Công ty ựa quRc gia

MPDF Dj án H trb Phát trisn vùng sông MekongNEU đri hẠc Kinh tk QuRc dân

OBM SPn xuOt theo thương hiSu riêng

ODM SPn xuOt theo thikt kk riêng

OEM SPn xuOt theo tiêu chuon cNa khách hàng

OPT Gia cơng d nưuc ngồi

VCA Phân tích chu i giá tr

VCCI Phịng Thương mri và Cơng nghiSp ViSt Nam

VINATEX TEp đồn DSt May ViSt Nam

WTO T| chMc Thương mri QuRc tk

TT Nei dung TrangBPng 1.1 ð†c trưng cNa chu i giá tr do ngưfi mua và ngưfi sPn xuOt

Châu Á năm 2008

51

BPng 2.7 Kim ngrch xuOt khou dSt may cNa ViSt Nam giai ñorn

2004: 2009

57

BPng 2.9 SPn xuOt nguyên ph{ liSu cNa ngành dSt năm 2007 61BPng 2.10 So sánh chi phí nhân công ngành may năm 2008 cNa met sR

nưuc

62

BPng 2.12 Kkt cOu giá (bình quân cho các m†t hàng) theo phương thMc

DANH M C CÁC HÌNH V

Hình 1.2 Các mRi quan hS trong met chu i giá tr ñơn giPn 13

Hình 1.5 NhEn diSn các quá trình chính trong chu i giá tr cNa doanh

nghiSp may xuOt khou

22

Hình 1.6 Các ñRi tưbng tham gia chu i giá tr may xuOt khou 23

Hình 1.9 Các sPn phom hay d ch v{ có liên quan và các mRi liên kkt 28Hình 1.10 Mô tP liên kkt d€c và liên kkt ngang cNa các doanh nghiSp 38Hình 2.1 Kim ngrch xuOt khou hàng may cNa ViSt Nam giai ñorn

chu i giá tr toàn cgu cNa ngành may xuOt khou (1) trênkhía crnh các hort ñeng tham gia và các liên kkt

66

Hình 2.9 V trí cNa các doanh nghiSp may xuOt khou ViSt Nam trong

chu i giá tr toàn cgu cNa ngành may xuOt khou (2) trênkhía crnh giá tr tro ra, tình huRng bình quân hàng áo sơ nicNa các công ty trong mXu khPo sát

68

Hình 2.10 So sánh giá tr nhEp khou vPi và kim ngrch xuOt khou hàng

may trong nhUng năm qua

73

Hình 2.11 T‹ lS % cNa giá tr nhEp khou vPi so vui kim ngrch xuOt

khou ngành may trong nhUng năm qua

73

Hình 2.12 So sánh giá tr nhEp khou nguyên ph{ liSu dSt may vui kim

ngrch xuOt khou cNa ngành may

74

Hình 2.13 T‹ tr€ng quá tr nhEp khou nguyên ph{ liSu dSt may so vui

kim ngrch xuOt khou ngành may

75

Hình 3.1 ð nh hưung giPi pháp cho các doanh nghiSp may xuOt khou

cNa ViSt Nam

118

Hình 3.2 Minh h€a hình thMc liên kkt cNa các doanh nghiSp dSt may

trong c{m công nghiSp dSt may d Trung QuRc

153

Hình 3.3 ðY xuOt thành phgn doanh nghiSp cNa c{m công nghiSp dSt

may d ViSt Nam

155

DANH M C CÁC H P

Hep 2.1 Tương lai cNa ngành dSt may Thái Lan nŽm d công nghS

mui và thân thiSn vui môi trưfng

52

Hep 2.2 Danh sách met sR nhà nhEp khou sPn phom cNa các công ty

may xuOt khou cNa ViSt Nam

78

Hep 2.3 Kkt quP ñiYu tra met sR doanh nghiSp may xuOt khou cNa

nhóm nghiên cMu Trưfng ðri h€c Ngori thương

93

L I NÓI đ U

Tắnh cbp thiTt cea ựg tài luxn án

Chu i giá tr là khái niSm ựưbc Micheal Porter khdi xưung vào giUa thEpkỀ 90 cNa thk kỀ 20 Theo ông, chu i giá tr là met tEp hbp nhUng hort ựeng ựsựưa met sPn phom ta khi còn là ý tưdng ựkn khi ựưbc sPn xuOt, ựưa vào sỚ d{ng

và cP d ch v{ sau bán hàng [62] Chu i giá tr bao g[m các hort ựeng như thikt kkmXu mã, sPn xuOt, marketing, phân phRi và cP d ch v{ sau bán hàng cho ngưfitiêu dùng cuRi cùng NhUng hort ựeng này có ths ựưbc chia xỚ giUa các doanhnghiSp khác nhau Khi sj chia xỚ này vưbt ra khỔi biên giui cNa met nưuc thìchu i giá tr toàn cgu ựưbc hình thành Theo cách nhìn nhEn này, các doanhnghiSp ta nhiYu quRc gia trên thk giui sỖ trd thành nhUng mẬt xắch quan trẠng và

có ths chi phRi sj phát trisn cNa met sPn phom hay met ngành nào ựó ViSc phântắch hort ựeng kinh doanh cNa doanh nghiSp theo quan ựism chu i giá tr là metphương pháp hUu hiSu ựs ựánh giá tRt nhOt năng ljc crnh tranh cNa met doanhnghiSp, cNa met ngành, cũng như ựánh giá vai trò và phrm vi Pnh hưdng cNa metquRc gia trong chu i giá tr toàn cgu

Trong thfi ựri toàn cgu hóa hiSn nay, nYn kinh tk cNa các nưuc có xuhưung b chi phRi bdi các tEp ựoàn kinh tk mà hình thMc hort ựeng chắnh là mrnglưui dày ựẨc các công ty mỘ và chi nhánh d rOt nhiYu nưuc khác nhau Xu hưungtoàn cgu hóa có tác ựeng ựkn tOt cP các nưuc, ựẨc biSt là nhUng nưuc ựang pháttrisn bdi xu hưung này dXn ựkn viSc liên kkt và ph{ thuec lXn nhau giUa các quRcgia ngày càng trd nên chẨt chỖ ThOu hisu v trắ cNa met quRc gia trong chu i giá

tr toàn cgu mang lri nhUng thông tin hUu hiSu trong viSc ựưa ra nhUng chắnhsách, kk horch nhỆm tăng sMc mrnh mà rõ hơn nUa là tăng lbi nhuEn cNa quRc gia

ựó trong th trưfng và cũng là met yêu cgu quan trẠng trong bRi cPnh hiSn nay

đã nhiYu năm qua, ngành may là ngành tiên phong trong chikn lưbc xuOtkhou hàng hóa cNa ViSt Nam ra th trưfng thk giui, thu vY cho ựOt nưuc metlưbng ngori tS lun Ta năm 2000 trd lri ựây, ngành may ViSt Nam ựã ựrt tRc ựetăng trưdng xuOt khou tương ựRi cao, bình quân 20%/ năm trong giai ựorn 2000:

2008 và luôn ựMng thM hai trong các mẨt hàng xuOt khou chN ljc cNa ViSt Nam

Năm 2009, ngành vươn lên trd thành ngành dXn ñgu vY giá tr xuOt khou trong cPnưuc Thành quP này là nhf ViSt Nam có met ngu[n lao ñeng d[i dào, khéo tay,chi phí lao ñeng tương ñRi thOp, các doanh nghiSp may ViSt Nam ñã xây djng vàgiU ñưbc chU tín trong kinh doanh vui nhiYu brn hàng trên thk giui.

Xu thk tj do hóa thương mri cùng vui sj phát trisn mrnh m’ cNa khoa h€ccông nghS ñang ñ†t ngành may ViSt Nam trưuc nhUng áp ljc và thách thMc vôcùng to lun bdi trong thfi gian tui ngành may xuOt khou ViSt Nam vXn ñưbc coi

là ngành xuOt khou chN ljc, mang lri ngu[n ngori tS vY cho ViSt Nam và giúp cânbŽng cán cân thanh toán quRc tk M†c dù trong thfi gian qua, ngành may xuOtkhou ViSt Nam ñã ñrt ñưbc nhUng thành tju ñáng ks nhưng vXn bec le nhiYu yku

tR bOt lbi cho sj phát trisn bYn vUng, ñ†c biSt là ngành công nghiSp ph{ trb pháttrisn chưa tương xMng, giá tr nhEp khou chikm tui ggn 60% kim ngrch xuOt khousPn phom may Phương thMc xuOt khou cNa ngành may chN yku ta gia công, phgnthương mri bán sPn phom chŠ chikm met t‹ tr€ng khiêm tRn cũng là met trongnhUng ñism bOt lbi ñó

ð†t trong bRi cPnh hiSn tri, khi ngành may ñưbc kỳ v€ng là met trongnhUng nhóm ngành công nghiSp chN ljc trong hS thRng công nghiSp cNa ViStNam, viSc phát trisn ngành may là met vOn ñY quan tr€ng cgn ñưbc xem xét.NhEn thMc ñưbc vOn ñY này, tác giP ñã lja ch€n ñY tài “Phân tích chu i giá tr và

t ch c quan h liên k t c a các doanh nghi p may xu"t kh#u $ Vi t Nam” làm

ñY tài cho luEn án tikn sĩ cNa mình vui mong muRn sau khi phân tích chu i giá trcNa ngành may xuOt khou cNa ViSt Nam, trong ñó ñ†c biSt chú tr€ng tui nhUngliên kkt cNa các doanh nghiSp, tác giP có ths ñưa ra nhUng góp ý cho viSc tăngcưfng sj tham gia cNa các doanh nghiSp may vào chu i giá tr toàn cgu cNangành dSt may nhŽm tăng thêm giá tr thu ñưbc cho các doanh nghiSp may xuOtkhou d ViSt Nam

Myc ñích nghiên cNu cea luxn án

: Nghiên cMu, hS thRng hóa nhUng lý thuykt có liên quan ñkn chu i giá tr vàt| chMc quan hS liên kkt cNa các doanh nghiSp

: Phân tích và ñánh giá thjc trrng viSc tham gia vào chu i giá tr toàn cgucNa ngành may xuOt khou cNa ViSt Nam

: NhEn xét vY thjc trrng viSc t| chMc các quan hS liên kkt cNa các doanhnghiSp may xuOt khou cNa ViSt Nam.

: Kikn ngh met sR giPi pháp nhỆm tăng cưfng sj tham gia cNa ngành mayxuOt khou ViSt Nam vào chu i giá tr toàn cgu, mà chN yku là dja vào t|chMc lri các quan hS liên kkt cNa các doanh nghiSp may xuOt khou d ViStNam

Kkt quP cNa luEn án sỖ là met ngu[n tài liSu tham khPo có ắch cho các cơquan quPn lý Nhà nưuc vY viSc ựánh giá thjc trrng viSc tham gia chu i giá trtoàn cgu và viSc t| chMc quan hS liên kkt cNa các doanh nghiSp may xuOt khouhiSn nay nhỆm horch ự nh các chắnh sách hay sorn thPo các kk horch có liênquan ựkn ự nh hưung và ựY xuOt các giPi pháp tăng cưfng hiSu quP hort ựeng cNacác doanh nghiSp may xuOt khou d ViSt Nam Các kkt quP cNa luEn án cũng làmet thông tin hUu ắch cho các doanh nghiSp trong ngành may xuOt khou ViStNam ựs nhìn nhEn vY v trắ cNa hẠ trong chu i giá tr may toàn cgu

TMng quan các tài li@u nghiên cNu có liên quan ựTn ựg tài luxn án

Cho ựkn nay, ựã có met sR nghiên cMu vY vOn ựY chu i giá tr cNa ngànhmay xuOt khou cNa ViSt Nam Tuy nhiên, m i met nghiên cMu lri tikp cEn vOn ựYnày d khắa crnh, phrm vi và ựRi tưbng khác nhau Phgn dưui ựây là t|ng kktnhUng nghiên cMu ựó

: ỘNhUng giPi pháp chikn lưbc nhỆm nâng cao hiSu quP ngành may ViStNamỢ cNa tác giP Phrm Th Thu Phương, NXB Khoa hẠc KẤ thuEt năm 2000.Tác phom này ựã hS thRng hóa các vOn ựY lý luEn vY nâng cao hiSu quP phát trisncNa ngành may ViSt Nam Dja trên nhUng phân tắch vY môi trưfng và nhUng bàihẠc kinh nghiSm ựRi vui ngành may d ViSt Nam, tác giP ựưa ra nhUng giPi phápchikn lưbc nhỆm nâng cao hiSu quP cNa ngành may [16]

: ỘPhương huung và các biSn pháp chN yku nhỆm phát trisn ngành côngnghiSp dSt Ờmay trong quá trình công nghiSp hóa, hiSn ựri hóa d ViSt NamỢ, luEn

án tikn sĩ cNa Dương đình Giám năm 2001 Nghiên cMu tEp trung vào viSc ựánhgiá thjc trrng sj phát trisn cNa ngành dSt may cNa ViSt Nam, tìm ra nhUng kktquP tRt ựã ựrt ựưbc, nhUng t[n tri và nguyên nhân, ta ựó ựY xuOt met sR giPi pháp

nhŽm phát trisn ngành dSt may cNa ViSt Nam [10].

: “Chính sách công nghiSp và thương mri cNa ViSt Nam trong bRi cPnh heinhEp” cNa nhóm tác giP trong khuôn kh| dj án hbp tác giUa T| chMc Hbp tácQuRc tk cNa NhEt BPn (JICA) và Trưfng ðri h€c Kinh tk QuRc dân (NEU), 2004.Trong bài vikt vY ngành dSt may có tên là “Ngành DSt May ViSt Nam: Giá tr giatăng và chikn lưbc phát trisn”, nhóm tác giP ñã phân tích các phương thMc xuOtkhou cNa ngành dSt may d ViSt Nam bao g[m phương thMc gia công xuOt khou vàxuOt khou trjc tikp Căn cM vào nhUng phân tích ñó, nhóm tác giP ñY xuOt chínhsách phát trisn công nghiSp dSt may [7]

: Trong khuôn kh| Dj án Hbp tác Nghiên cMu ViSt Nam: ðan Mrch có tên

“Nâng cao năng ljc nghiên cMu trong kinh doanh quRc tk và quRc tk hóa cácdoanh nghiSp ViSt Nam” do Be Ngori giao ðan Mrch tài trb, nhóm nghiên cMungành dSt may bao g[m Phrm Thu Hương và các ceng sj ñã tEp trung vào vOn ñY

“Chikn lưbc và năng ljc crnh tranh cNa các doanh nghiSp dSt may ViSt Nam saukhi d› b‘ hS thRng hrn ngrch dSt may: met cách tikp cEn trong chu i giá tr toàncgu” Dja trên ñiYu tra ñưbc tikn hành d ViSt Nam ta tháng 4 ñkn tháng 6 năm

2006, tEp trung vào chu i giá tr dSt may toàn cgu, bài nghiên cMu nhEn ñ nh cácdoanh nghiSp xuOt khou ViSt Nam ñã tham gia như thk nào vào chu i giá tr dStmay toàn cgu và nhu cgu cNa các doanh nghiSp ViSt Nam trong viSc chuysn taxuOt khou theo phương thMc gia công (CMT) sang phương thMc xuOt khou trjctikp (FOB) M†c dù nghiên cMu có phân tích chu i giá tr toàn cgu cNa ngành dStmay nhưng báo cáo này là chưa lưbng hóa ñưbc giá tr tro ra d m i công ñorncNa chu i giá tr ñó [15]

: “ðoy mrnh viSc tham gia chu i giá tr toàn cgu (global value chain –GVC) nhŽm nâng cao năng ljc crnh tranh cho các doanh nghiSp dSt may ViStNam” cNa nhóm tác giP Trưfng ðri h€c Ngori thương năm 2008 ðây có ths nói

là met công trình nghiên cMu tương ñRi hoàn thiSn vY chu i giá tr và năng ljccrnh tranh cNa các doanh nghiSp dSt may d ViSt Nam cho ñkn nay Tuy nhiên,giRng như nhUng nghiên cMu trên, báo cáo này chưa lưbng hóa phgn ñóng gópcNa các doanh nghiSp dSt may ViSt Nam trong chu i giá tr toàn cgu [23]

: “Tikp cEn chu i giá tr cho viSc nâng cOp ngành dSt may ViSt Nam” cNa

nhóm tác giP Trưfng đri hẠc Kinh tk, đri hẠc đà NỦng Bài vikt ựưbc ựăng trênTrp chắ Khoa hẠc và Công nghS cNa đri hẠc đà NỦng sR 2 (37) 2010 Bài vikttikp cEn chu i giá tr toàn cgu nhỆm giPi thắch sj chuysn ự|i trong hS thRng sPnxuOt và thương mri cNa ngành dSt may trên thk giui Thông qua phân tắch thjctrrng, bài vikt ựY xuOt chắnh sách nhỆm h trb nâng cOp quá trình, sPn phom vàchMc năng cho mô hình sPn xuOt thikt b gRc, thay vì nhẬm ựkn bưuc nhPy ựet phá

ta sPn xuOt gia công sang hS thRng sPn xuOt ự nh hưung xuOt khou vui thươnghiSu quP nhà sPn xuOt [40]

Trên thk giui, có met sR nghiên cMu tEp trung vào chu i giá tr cNa ngànhdSt may cNa khu vjc, các nưuc, trong ựó có cP ViSt Nam như sau

: ỘVietnamỖs Garment Industry: Moving up the Value ChainỢ do nhóm tácgiP Hassan Oteifa, Dietmar Stiel, Roger Fielding, Peter Davies, ựri diSn cNa đrihẠc Bách Khoa Hà Nei, ựri diSn cNa Phòng Thương mri và Công nghiSp ViStNam hoàn thành vào năm 1999 và ựưbc soát xét lri vào năm 2000 đây là metcông trình nghiên cMu ựáp Mng yêu cgu cNa met dj án thuec khuôn kh| nghiêncMu vY ViSt Nam cNa MPDF M{c ựắch cNa nghiên cMu là tìm hisu nhUng khókhăn có liên quan ựkn hort ựeng tác nghiSp và marketing cNa nhUng doanhnghiSp may tư nhân d ViSt Nam, ta ựó ựY xuOt nhUng h trb cNa MPDF dành chonhUng doanh nghiSp này [57]

: ỘThe global apparel chain: What prospects for upgrading by developingcountriesỢ ựưbc t| chMc UNIDO công bR vào năm 2003 do hai tác giPAppelbaum and Gereffi hoàn thành Bài vikt sỚ d{ng lý thuykt vY chu i giá trtoàn cgu ựs giPi thắch sj chuysn ự|i vY sPn xuOt, thương mri, và chikn lưbc công

ty cNa ngành may trong nhiYu thEp kỀ qua Nghiên cMu tEp trung vào phân biStcác mô hình crnh tranh trong khu vjc phắa bẬc cNa th trưfng MẤ c{ ths là đông

Á, Mexican, và Carribean M i mô hình ựưa ra nhUng quan ựism và nhUng tháchthMc khác nhau [48]

: ỘVietnam in the global garment and textile value chain: implications forfirms and workersỢ cNa Khalid Nadvi và John Thoburn năm 2003 đây là kkt quPnghiên cMu trong khuôn kh| Chương trình Toàn cgu hóa và Nghèo ựói Trongmôi trưfng toàn cgu hóa vui nhiYu thay ự|i ngày nay có rOt nhiYu thách thMc ựRi

vui ngành dSt và ngành may NhUng thách thMc ñó có nhUng tác ñeng nhOt ñ nhñRi vui nhUng nhà sPn xuOt và công nhân d nhUng nưuc ñang phát trisn, tro ranhUng ngưfi thành công và nhUng k• thOt bri Cho rŽng met trong nhUng quRcgia thành công ñisn hình là ViSt Nam, nhóm tác giP s• d{ng mô hình chu i giá trtoàn cgu ñs phân tích trưfng hbp ViSt Nam mà c{ ths là nhUng mRi quan hS cNaViSt Nam ñRi vui ngưfi mua toàn cgu và mRi quan hS giUa nhUng doanh nghiSpdSt và doanh nghiSp may vui nhau [60] vui m{c tiêu là ñánh giá quá trình toàncgu hóa Pnh hưdng như thk nào ñkn nhUng doanh nghiSp dSt may cNa ViSt Nam.

: “How do industry clusters success: a case study in China’s textiles andapparel industries cNa Zhiming Zhang, Chester and Ning Cao” ñăng trên trp chíQuPn lý và Công nghS dSt may cNa Trung QuRc, sR 4, năm 2004 Bài vikt tEptrung vào sj thành công cNa nhUng c{m công nghiSp d Trung QuRc trong giaiñorn chuysn ñ|i cNa nYn kinh tk và lOy ngành dSt may làm tình huRng nghiêncMu Ta nhUng phân tích vY c{m công nghiSp dSt may Wujiang d tŠnh Jiangsu,các nhà nghiên cMu ñã ñưa ra nhUng yku tR chi phRi sj thành công cNa c{m côngnghiSp cũng như sMc crnh tranh cNa ngành ñưbc cho là tr{ cet cNa nYn kinh tknưuc này [71]

: Bài vikt “Garment industry supply chain” cNa tác giP Celia Mather xuOtbPn vào năm 2004 qua Nhà xuOt bPn Trưfng ðri h€c Manchester Motropolitan,Anh Bài vikt tEp trung vào viSc mô tP chu i cung Mng toàn cgu cNa ngành mayvui tình huRng nghiên cMu là công ty GAP Bài vikt ñưbc hoàn thành bdi nhiYunhóm nghiên cMu ta nhiYu quRc gia trong khu vjc Châu Á như Trung QuRc,H[ng Kông, Bangladesh, Thái Lan, Pakistan, Phillipin, Srilanka, tEp trung ñYxuOt cách thMc các công ty may có ths phân tích chu i cung Mng cNa mình, tăngcưfng hbp tác giUa nhUng công nhân chính thMc và phi chính thMc, và hbp tácd€c theo chu i cung Mng CuRi cùng, nghiên cMu tEp trung vào viSc giúp ñ›nhUng công nhân cNa công ty tìm cách cPi thiSn v trí cNa h€ trong quá trình sPnxuOt [49]

: Ngoài ra, còn nhiYu nghiên cMu vY chu i giá tr / chu i giá tr toàn cgu cNangành may d nhiYu nưuc trên thk giui ho†c nhUng khía crnh có liên quan ñknngành may và chu i giá tr cNa ngành may [50], [52], [54], [55], và [59] Tuy

nhiên, cho ñkn nay, chưa có met công trình nghiên cMu nào phân tích rõ thjctrrng vY chu i giá tr cNa các doanh nghiSp may xuOt khou cNa ViSt Nam cũngnhư nhUng liên kkt cNa nhUng doanh nghiSp này.

ð{i tư|ng và ph_m vi nghiên cNu ñg tài

LuEn án lOy chu i giá tr và cách thMc t| chMc quan hS liên kkt kinh tk cNacác doanh nghiSp may xuOt khou cNa ViSt Nam làm ñRi tubng nghiên cMu VY bPnchOt, viSc nghiên cMu chu i giá tr và nhUng vOn ñY có liên quan ñkn t| chMc quan

hS liên kkt kinh tk cNa các doanh nghiSp có mRi quan hS tương h ch†t ch’, vaa làñiYu kiSn, vaa là cơ sd cNa nhau Chính vì vEy, trong nhUng phgn phân tích, haivOn ñY này không tách biSt hoàn toàn Phrm vi nghiên cMu cNa luEn án là chu igiá tr toàn cgu nhưng luEn án chŠ phân tích viSc tham gia vào chu i giá tr nàycNa các doanh nghiSp may xuOt khou cNa ViSt Nam mà không ñY cEp ñkn viSctham gia cNa các doanh nghiSp/ t| chMc d các nưuc khác Thfi gian nghiên cMucNa luEn án là ta năm 2003 ñkn 2009

Phương pháp nghiên cNu

Vui cách tikp cEn tư duy biSn chMng, luEn án s• d{ng kkt hbp nhiYuphương pháp nghiên cMu khác nhau như nghiên cMu tri bàn, ñiYu tra khPo sát vuik„ thuEt thu thEp dU liSu là phát thu phiku h‘i và ph‘ng vOn chuyên gia

Phương pháp nghiên cMu tri bàn ñưbc s• d{ng ñs thu thEp dU liSu thM cOp,

ta các ngu[n như sách, trp chí, báo, k‹ yku hei thPo, internet Tác giP tEp trungvào tìm kikm, nghiên cMu và t|ng hbp nhUng tài liSu trong và ngoài nưuc vY cácvOn ñY như chu i giá tr , phân tích năng ljc crnh tranh cNa các doanh nghiSp dStmay và viSc t| chMc quan hS liên kkt cNa các doanh nghiSp, ñ†c biSt là nhUng bàivikt vY các doanh nghiSp may xuOt khou Trên cơ sd ñó, tác giP ñã t|ng hbp thànhmet phgn lý thuykt tương ñRi ñgy ñN vY phân tích chu i giá tr và t| chMc quan hSliên kkt cNa các doanh nghiSp

Các dU liSu sơ cOp ñưbc thu thEp dja trên phương pháp phát thu phiku h‘i

và ph‘ng vOn chuyên gia Thông tin ñưbc thu thEp thông qua ph‘ng vOn trjc tikpcác chuyên gia, nhà quPn lý tri các doanh nghiSp, g•i bPn câu h‘i trjc tikp, g•ichuysn phát nhanh và g•i fax Kkt quP là trong sR nhUng phiku trP lfi thông tin có

31 phiku hbp lS (xem danh m{c các t| chMc trP lfi bPn câu hỔi d phgn ph{ l{c).Các dU liSu ựưbc xỚ lý và phân tắch bỆng phgn mYm SPSS phiên bPn 16.2 Ngoài

ra, các dU liSu sơ cOp ựưbc thu thEp thông qua phỔng vOn chuyên gia ựưbc xỚ lýbỆng phương pháp phân tắch, t|ng hbp và so sánh

NhUng ựipm moi cea luxn án

: Làm rõ thêm khái niSm chu i giá tr và cách xác ự nh chu i giá tr trongquá trình sPn xuOt ra met sPn phom nhOt ự nh

: Xác ự nh chu i giá tr cNa doanh nghiSp may xuOt khou d ViSt Nam

: đánh giá viSc t| chMc liên kkt giUa các doanh nghiSp may và các khâukhác trong quá trình tro ra và ựưa sPn phom may ựkn tay ngưfi tiêu dùng

: đY xuOt giPi pháp tăng cưfng tham gia chu i giá tr và t| chMc quan hSliên kkt cNa các doanh nghiSp may xuOt khou d ViSt Nam vui m{c ựắch tro ra giá

tr gia tăng cao hơn cho nhUng doanh nghiSp này

KTt cbu chung cea luxn án

Ngoài phgn md ựgu, kkt luEn, tài liSu tham khPo và ph{ l{c, nei dung cNaluEn án ựưbc chia làm 3 chương như sau:

Chương 1: NhUng lý luxn cơ brn vg phân tắch chuDi giá trH và tM chNc quanh@ liên kTt cea các doanh nghi@p

Chương 2: Th^c tr_ng chuDi giá trH toàn cdu và quan h@ liên kTt kinh tT ceacác doanh nghi@p may xubt khcu f Vi@t Nam

Chương 3: Giri pháp tăng cưqng s^ tham gia cea các doanh nghi@p mayxubt khcu f Vi@t Nam vào chuDi giá trH toàn cdu

CHƯƠNG 1: NH"NG LÝ LU$N CƠ B N V% PHÂN TÍCH CHU(I GIÁ TR* VÀ T,

CH-C QUAN H/ LIÊN K T KINH T C2A CÁC DOANH NGHI/P

1.1 Khái ni8m chu<i giá tr@

1.1.1 Khái ni m chu i giá tr

Khái ni m chu i

Khái niSm vY chu i ñgu tiên ñưbc ñY cEp trong lý thuykt vY phương phápchu i (filière) Phương pháp này g[m các trưfng phái tư duy nghiên cMu khácnhau và s• d{ng nhiYu lý thuykt như phân tích hS thRng, t| chMc ngành, kinh tkngành, khoa h€c quPn lý và kinh tk chính tr Mac xít Khdi ñgu, phương pháp nàyñưbc các h€c giP cNa Pháp s• d{ng ñs phân tích hS thRng nông nghiSp cNa M„nhUng năm 1960s, ta ñó ñưa ra nhUng gbi ý ñRi vui viSc phân tích hS thRng nôngnghiSp cNa Pháp và sj hei nhEp theo chiYu d€c cNa các t| chMc trong hS thRngnưuc này Chính sách nông nghiSp cNa Pháp s• d{ng phương pháp này như làcông c{ ñs t| chMc sPn xuOt các m†t hàng xuOt khou ñ†c biSt ñRi vui nhUng m†thàng như cao su, bông, cà phê và daa Cho ñkn nhUng năm 1980s, phương phápnày ñưbc Mng d{ng reng rãi d nhiYu quRc gia khác trên thk giui Trong thfi giannày, khung filière không chŠ tEp trung vào hS thRng sPn xuOt nông nghiSp mà cònchú tr€ng ñ†c biSt ñkn mRi liên kkt giUa hS thRng này vui công nghiSp chk bikn,thương mri, xuOt khou và khâu tiêu dùng cuRi cùng [63]

Trong lý thuykt vY chu i, khái niSm chu i ñưbc s• d{ng ñs mô tP hortñeng có liên quan ñkn quá trình sPn xuOt ra sPn phom cuRi cùng (có ths là sPnphom ho†c là d ch v{) Khi nhìn lri nhUng phân tích vY chu i cNa các h€c giP saunày, khái niSm chu i d phương pháp này không có gì khác biSt nhiYu ñRi vuinhUng khái niSm chu i giá tr vY sau Phương pháp chu i ch u Pnh hưdng nhiYucNa nhUng phân tích vY nYn kinh tk M„ trong nhUng năm 1950s, nên chN yku tEptrung vào viSc ño lưfng ñgu vào và ñgu ra và giá tr gia tăng ñưbc tro ra trong cáccông ñorn cNa quá trình sPn xuOt Phương pháp này ñ†c biSt nhOn mrnh sj ñónggóp cNa be phEn kk toán và ñY xuOt hai lu[ng tư tưdng quan tr€ng ThM nhOt, viScñánh giá chu i vY m†t kinh tk và tài chính chú tr€ng vào vOn ñY tro thu nhEp và

phân phRi trong chu i hàng hóa, và phân tách các chi phí và thu nhEp giUa cácthành phgn tham gia chu i trong nei ñ a và quRc tk Ta ñó, phân tích sj Pnhhưdng cNa chu i ñkn nYn kinh tk quRc dân và sj ñóng góp cNa nó vào GDP theophương pháp Pnh hưdng ThM hai là sj chú tr€ng vào chikn lưbc cNa cNa các chNths tham gia chu i ViSc phân tích chu i là giúp các cá nhân và be phEn trongchu i xây djng các chikn lưbc căn cM vào giá tr gia tăng tro ra trong phgn hortñeng cNa các cá nhân hay be phEn.

Phương pháp chu i là lý thuykt ñgu tiên ñY cEp ñkn viSc nghiên cMu chu icác hort ñeng tro ra giá tr cho met lori hàng hóa nào ñó ðism n|i bEt vYphương pháp này là nó chŠ áp d{ng cho chu i giá tr nei ñ a, nghĩa là nhUng hortñeng nPy sinh trong biên giui cNa met quRc gia nào ñó ðây là phương pháp ñãmang lri lbi ích cho nhUng t| chMc s• d{ng lý thuykt này ñs quPn lý các hortñeng trong met thfi gian khá dài VY sau, các lý thuykt vY chu i giá tr vXnthưfng ñY cEp ñkn phương pháp này như là cơ sd lý luEn vY phân tích giá tr

Chu i giá tr$ theo Micheal Porter

Phương pháp chu i giá tr ñưbc Micheal Porter ñưa ra vào nhUng năm

1980 trong cuRn sách “L'i th( c)nh tranh: T)o l+p và duy trì thành tích vư't tr0itrong kinh doanh” xuOt bPn vào năm 1985, ñưbc d ch sang tikng ViSt vào năm

2009 [26, tr 71:106] Khái niSm vY giá tr gia tăng trong khuôn kh| chu i giá trñưbc coi như là yku tR ñs tro nên và duy trì lbi thk crnh tranh bYn vUng cNa mett| chMc trong kinh doanh d thk k‹ 21 Theo Micheal Porter, khái niSm chu i giá

tr ñưbc s• d{ng nhŽm giúp các doanh nghiSp có ths tìm ra các lbi thk crnh tranh(thjc tk và tiYm năng) cNa mình Ông cho rŽng, met công ty có ths cung cOp chokhách hàng met sPn phom hay met d ch v{ có giá tr tương ñương vui ñRi thNcrnh tranh cNa mình vui chi phí thOp hơn ho†c chi phí cao hơn nhưng có nhUngñ†c tính mà khách hàng mong muRn Porter ñã lEp luEn rŽng, nku nhìn vào metdoanh nghiSp như là met t|ng ths nhUng hort ñeng, nhUng quá trình thì khó,thEm chí là không ths, tìm ra ñưbc met cách chính xác lbi thk crnh tranh cNa h€

là gì Nhưng ñiYu này có ths thjc hiSn ñưbc d¥ dàng khi phân tách thành nhUnghort ñeng bên trong Theo cách ñó, Porter phân biSt rõ giUa các hort ñeng cơ bPn

hay nhUng hort ñeng chính, trjc tikp góp phgn tăng thêm giá tr cho sPn xuOthàng hóa (ho†c d ch v{) và các hort ñeng h trb có Pnh hưdng gián tikp ñkn giá

tr cuRi cùng cNa sPn phom

Hình v’ dưui ñây minh h€a lý thuykt cNa Micheal Porter vY chu i giá trtrong met t| chMc

Ngu3n: [26]Hình 1.1+ Mô hình chu i giá tr c a Porter

Trong ñó, nhUng hort ñeng cơ bPn bao g[m:

HEu cgn bên trong: hort ñeng tikp nhEn, quPn lý dj trU các nguyênvEt liSu và phân phRi nhUng nguyên vEt liSu này ñkn nhUng nơitrong doanh nghiSp theo yêu cgu cNa kk horch sPn xuOt

Hort ñeng tác nghiSp: quá trình chuysn ñ|i nhUng ñgu vào thànhsPn phom và d ch v{ cuRi cùng

HEu cgn bên ngoài: viSc quPn lý dj trU và phân phRi sPn phom cuRicùng cNa doanh nghiSp

Marketing và bán hàng: xác ñ nh nhu cgu cNa khách hàng và bánhàng

D ch v{: hort ñeng h trb sau khi sPn phom và d ch v{ ñã ñưbcchuysn cho khách hàng như là l‡p ñ†t, hEu mãi, giPi quykt khiku nri,ñào tro,…

NhUng hort ñeng h trb bao g[m:

Cơ sd vEt chOt cNa doanh nghiSp: bao g[m nhUng yku tR như là cơcOu t| chMc, hS thRng kism soát, văn hóa công ty,…

QuPn lý ngu[n nhân ljc: tuysn d{ng lao ñeng, thuê lao ñeng, ñàotro, phát trisn và thù lao lao ñeng

Phát trisn công nghS: các công nghS h trb cho các hort ñeng tro ragiá tr gia tăng

Mua hàng: mua các yku tR ñgu vào như là nguyên vEt liSu, côngnghS, thikt b , và các d ch v{ ñgu vào khác…

Lbi nhuEn cNa met doanh nghiSp s’ ph{ thuec vào viSc doanh nghiSp thjchiSn các hort ñeng hiSu quP như thk nào Nku doanh nghiSp bikt cách tro ra giá

tr gia tăng cho sPn phom và khách hàng sœn sàng trP cho giá tr này thì doanhnghiSp ñã tro ra ñưbc th†ng dư vY giá tr Micheal Porter ñY xuOt met doanhnghiSp có ths có ñưbc lbi thk crnh tranh cNa mình nhf tEp trung vào chikn lưbcgiá thOp ho†c tro ra sj khác biSt cNa sPn phom hay d ch v{, hay là kkt hbp cP haicách thMc này

Khái niSm chu i giá tr theo Micheal Porter trong tác phom này chŠ ñY cEpñkn qui mô d doanh nghiSp Mô hình chu i giá tr ông ñưa ra ñã ñưbc coi nhưmet công c{ lbi hri ñs phân tích lbi thk crnh tranh cNa doanh nghiSp thông quaviSc trP lfi câu h‘i: “d hort ñeng nào thjc sj là doanh nghiSp có lbi thk hơnnhUng ñRi thN crnh tranh khác?” và “doanh nghiSp s’ crnh tranh dja vào chi phíthOp, sj khác biSt cNa sPn phom hay d ch v{ hay là kkt hbp cNa cP hai yku tRtrên?”

Phương pháp ti(p c+n toàn c9u Kaplinsky và Morri năm 2001

Nku như khái niSm chu i giá tr cNa Micheal Porter ñY cEp ñkn d trên chŠtEp trung nghiên cMu d qui mô cNa doanh nghiSp, thì Kaplinsky và Morri trong

cuRn “Value Chain Handbook” lri md reng d phrm vi cNa chu i giá tr Theo cáctác giP này, chu i giá tr là tEp hbp các hort ñeng bao g[m sPn phom ta khi muichŠ là ý tưdng, qua các giai ñorn sPn xuOt khác nhau, phân phRi ñkn ngưfi tiêudùng và cuRi cùng là vMt b‘ sau khi s• d{ng [65, tr 4].

Ngu3n:[65]Hình 1.2+ Các m1i quan h trong m2t chu i giá tr ñơn gi5n

Hai tác giP này có ñưa ra hai khái niSm vY chu i giá tr : chu i giá tr ñơngiPn và chu i giá tr md reng Theo h€ thì chu i giá tr ñơn giPn (ñưbc minh h€atrong hình 1.2) bao g[m bRn hort ñeng cơ bPn trong met vòng ñfi sPn phom làthikt kk và phát trisn sPn phom, sPn xuOt, marketing và cuRi cùng là tiêu th{ và táis• d{ng Quan niSm vY chu i giá tr này ñưbc áp d{ng ñs phân tích toàn cgu hóa,c{ ths là nó ñưbc s• d{ng ñs tìm hisu cách thMc mà các công ty và các quRc giahei nhEp toàn cgu và ñs ñánh giá các yku tR quykt ñ nh ñkn phân phRi thu nhEptoàn cgu

Kaplinsky và Morris cho rŽng phân tích vY chu i giá tr cho thOy giUa cáchort ñeng có liên quan ñkn vòng ñfi cNa sPn phom có mRi liên hS vui nhau metcách ch†t ch’ NhUng hort ñeng này không chŠ ñưbc thikt lEp theo met chiYu d€c

mà còn tác ñeng qua lri lXn nhau Ví d{, be phEn thikt kk và phát trisn sPn phomkhông chŠ có Pnh hưdng ñkn, thEm chí quykt ñ nh bPn chOt, cNa quá trình sPn xuOt

mà còn Pnh hưdng ñkn nei dung cNa hort ñeng marketing Ngưbc lri, hort ñengmarketing cũng góp phgn Pnh hưdng ñkn hort ñeng thikt kk và phát trisn sPn

Marketing Tiêu th{ và

tái s• d{ng

phom, vì trong quá trình này ngưfi ta luôn phPi tính ñkn viSc sPn phom s’ ñưbcñưa ra th trưfng như thk nào.

Ngu3n:[65]Hình 1.3+ Chu i giá tr m$ r2ng c a ngành n2i th"t g

Tr[ng rang

Chk bikn g

SPn xuOt nei thOt g

Ngưfi mua

Máy móc

Sơn, keo dán,thPm b€c

Chu i giá tr md reng ñY xuOt met mô hình phMc trp hơn mô hình giPn ñơnrOt nhiYu bdi nó tính ñkn cP liên kkt thưbng ngu[n và liên kkt hr ngu[n cNa doanhnghiSp, nghĩa là tính ñkn liên kkt ngành d€c trong quá trình ta khi các yku tR ñguvào ñưbc tro thành cho ñkn khi sPn phom ñkn tay ngưfi tiêu dùng (hình 1.3).

Hình 1.3 mô tP mRi quan hS trong chu i giá tr md reng cNa sPn phom neithOt g Theo Kaplinsky và Morris thì khi xem xét sPn phom nei thOt g cgn phPilưu ý ta quá trình tro ra sPn phom cNa ngành tr[ng rang (nghĩa là quan tâm ñknvOn ñY giRng cây, nưuc, máy móc, hóa chOt và các d ch v{ khác) và sau ñó làngành chk bikn g Tương tj như vEy, sau khi ñã hoàn thành xong sPn phom neithOt g thì cgn phPi lưu ý ñkn quá trình phân phRi sPn phom ñkn ngưfi tiêu dùng.1.1.2 Chu i giá tr toàn c u

Khái ni m chu i giá tr$ toàn c9u

Cùng vui thfi gian Kaplinsky và Morris ñưa ra khái niSm vY chu i giá tr

md reng, nhiYu nhà nghiên cMu khác ñưa ra khái niSm chu i giá tr toàn cgu Banñgu, các tác giP tEp trung vào viSc ñ nh nghĩa chu i giá tr như là mô tP ñgy ñNcác hort ñeng cgn thikt ñs ñưa met sPn phom ta nhEn thMc, ý tưdng, sPn xuOt tuitay ngưfi tiêu dùng và cuRi cùng là tái s• d{ng Chu i giá tr này bao g[m cáccông viSc như thikt kk, sPn xuOt, marketing, phân phRi và d ch v{ khách hàng.Các hort ñeng có ths do met doanh nghiSp tj thjc hiSn ho†c ñưbc phân chia chonhiYu doanh nghiSp trong phrm vi met ho†c nhiYu khu vjc ñ a lý Sáng kikn

“chu i giá tr toàn cgu” ñ†c biSt quan tâm ñkn viSc nâng cao hisu bikt vY chu igiá tr trong ñó các hort ñeng do nhiYu doanh nghiSp tikn hành trên met khu vjc

ñ a lý reng Vì vEy ngưfi ta g€i chu i này là “chu i giá tr toàn cgu” [65]

VY cơ bPn thì chu i giá tr toàn cgu là met tikn trình, trong ñó công nghSñưbc kkt hbp vui các ngu[n nguyên liSu và lao ñeng Các ngu[n ñgu vào nàyñưbc l‡p ráp, marketing và phân phRi Met doanh nghiSp ñơn l• có ths chŠ là metm‡t xích trong dây chuyYn này, ho†c cũng có ths ñưbc hbp nhOt theo chiYu d€ctrên phrm vi reng

Ngày nay, cùng vui quá trình toàn cgu hóa, hikm có doanh nghiSp nào có

ths thRng lĩnh toàn be chu i giá tr , ñ†c biSt là chu i giá tr md reng DoanhnghiSp dja vào thk mrnh cNa mình ñs tham gia vào chu i giá tr bŽng cáchchuyên môn hóa tang giai ñorn Vì vEy, chu i giá tr trd thành met công c{ phântích hUu ích ñs ñánh giá khP năng crnh tranh cNa met doanh nghiSp Hình v’ 1.4sau ñây minh h€a vY giá tr gia tăng mà các doanh nghiSp thưfng tro ra trongchu i giá tr toàn cgu.

Ngu3n:[18]Hình 1.4 Chu i giá tr toàn c8u

Nhìn vào hình v’ trên có ths thOy rŽng giá tr mà các doanh nghiSp tro ratrong quá trình sPn xuOt hay trong met chu i giá tr là khác nhau Trong khi cácdoanh nghiSp chuyên tEp trung vào nghiên cMu và phát trisn, thikt kk, phân phRi

và marketing có ths tro ñưbc met mMc giá tr lun, thì các giá tr mà các doanhnghiSp l‡p ráp và sPn xuOt tro ra lri chŠ tro ra phgn giá tr khiêm tRn, và là phgngiá tr thOp nhOt trong chu i giá tr toàn cgu ðây cũng là met ñiYu lý giPi tri saocác doanh nghiSp d nhUng nưuc có trình ñe khoa h€c công nghS phát trisn lri

Giá

tr

gia

tăng

Các công ñorn cNa quá trình sPn xuOt

sPn xuOtThikt kk sPn

phom

thưfng có xu hưung ñ†t nhUng nhà máy sPn xuOt và l‡p ráp sPn phom d nhUngnưuc ñang phát trisn ñs tEn d{ng ngu[n nhân ljc giá r• cNa nhUng nơi này.

Các lo)i hình chu i giá tr$ toàn c9u

Theo xu hưung hiSn nay, các công ty thưfng tham gia vào tikn trình toàncgu hóa bŽng viSc thikt lEp hai mrng lưui kinh tk toàn cgu ðây cũng có ths coi làhai lori hình chu i giá tr toàn cgu: chu i giá tr toàn cgu hưung theo nhà sPn xuOt

và chu i giá tr hưung theo ngưfi mua Gereffi ñã mô tP ñ†c trưng cNa tang lorichu i giá tr này như trong bPng dưui ñây

B5ng 1.1: ð<c trưng c a chu i giá tr do ngư>i mua và ngư>i s5n xu"t chi ph1i

ChuDi giá trH do ngưqisrn xubt chi ph{i

ChuDi giá trH do ngưqimua chi ph{i

Các yku tR crnh tranh cơ

Các khu vjc kinh tk Hàng hoá trung gian, hàng

hoá tài chính; Hàng tiêudùng lâu bYn

Hàng tiêu dùng mauh‘ng

Các ngành ñisn hình Ô tô, máy tính, máy bay May m†c, da gigy, ñ[

chơi

gia

Các công ty nei ñ a dcác nưuc ñang phát trisnLiên kkt mrng lưui sPn

xuOt chN yku

COu trúc sPn xuOt ñ†c thù ChiYu d€c ChiYu ngang

Ngu3n:[48]

Trong chu i giá tr toàn cgu hưung theo nhà sPn xuOt, doanh nghiSp sPnxuOt lun ñóng vai trò chN ñro trong hS thRng sPn xuOt (bao g[m cP liên kkt ngưbcchiYu và xuôi chiYu) ðây chính là các ngành thâm d{ng vRn và công nghS caonhư ô tô, máy bay, máy vi tính, chOt bán dXn, chk tro máy Vai trò chN ñro trongchu i giá tr này thuec vY các công ty ña quRc gia và lbi nhuEn s’ ph{ thuec chNyku vào qui mô, sR lưbng và sj vưbt trei vY công nghS.

Chu i giá tr toàn cgu hưung theo ngưfi mua bao g[m các nhà bán l• lun,các nhà marketing, các nhà sPn xuOt có thương hiSu mrnh có vai trò then chRttrong viSc hình thành mrng lưui sPn xuOt tEp trung d các nưuc xuOt khou khácnhau trên phrm vi toàn cgu, ñ†c biSt là d các nưuc ñang phát trisn Mô hình này

là ñ†c trưng chung cNa các ngành thâm d{ng lao ñeng, sPn xuOt hàng tiêu dùngnhư dSt may, da gigy, ñ[ chơi, Trong hS thRng này các nhà thgu cNa thk giui thM

ba ch u trách nhiSm sPn xuOt sPn phom cuRi cùng cho ngưfi tiêu dùng nưucngoài Các nhà bán l• lun hay các nhà bán buôn ñ†t hàng cung cOp các sPn phomvui các ñ†c tính rõ ràng

L'i ích khi tham gia chu i giá tr$ toàn c9u

Vui xu hưung toàn cgu hóa hiSn nay, ñ†c biSt là kèm theo xu hưung phâncông lao ñeng xã hei ngày càng trd nên sâu s‡c, ñs có ths duy trì met cách |n

ñ nh v trí trên th trưfng quRc tk, met doanh nghiSp, met ngành hay met quRc giakhó có t[n tri met cách ñec lEp ViSc tham gia vào chu i giá tr toàn cgu tro ñiYukiSn cho các doanh nghiSp tEn d{ng ñưbc thk mrnh cNa mình, trong so sánhtương ñRi vui nhUng chN ths khác, nhŽm tăng hiSu quP sPn xuOt, tăng giá tr giatăng, ta ñó tăng năng ljc crnh tranh cNa các chN ths này

ViSc tham gia chu i giá tr toàn cgu, vì thk, mang lri rOt nhiYu lbi ích chocác bên tham gia C{ ths như sau:

ThM nhOt, nâng cao tính chuyên môn hóa trong quá trình sPn xuOt cNa cácnưuc nói chung và cNa các doanh nghiSp nói riêng Khi tham gia vào chu i giá trtoàn cgu, m i nưuc ñòi h‘i là thjc hiSn met ho†c met vài công ñorn nhOt ñ nhcNa quá trình tro ra sPn phom cuRi cùng Chªng hrn, nưuc tEp trung vào nghiêncMu phát trisn và thikt kk, nưuc tEp trung vào sPn xuOt nhUng nguyên vEt liSu ñgu

vào, các nưuc khác lri có ths chŠ thjc hiSn công ñorn sPn xuOt hay l‡p ráp trên cơ

sd nhEn ñưbc nhUng yêu cgu vY thikt kk và nguyên liSu ñgu vào, và cuRi cùng làcác nưuc thì ch u trách nhiSm vY phân phRi Thông qua sj phân công lao ñengnày, m i nưuc s’ phát trisn met k„ năng c{ ths nào ñó, ta ñó bikn k„ năng ñó trdthành lbi thk cNa mình bdi tính chuyên môn hóa cao

ThM hai, nâng cao hiSu quP kinh doanh cho doanh nghiSp VY bPn chOt,hiSu quP kinh doanh cNa met doanh nghiSp chính là lbi nhuEn Như ñã ñY cEp dtrên, viSc met doanh nghiSp, met ngành hay met nưuc mà g€i chung là chN thskhi tham gia vào chu i giá tr toàn cgu s’ tEn d{ng ñưbc nhUng ñism mrnh cNamình Trên cơ sd tEn d{ng nhUng ñism mrnh ñó, chN ths tham gia chu i giá tr cóths tEp trung vào làm giPm chi phí, nâng cao chOt lưbng cNa sPn phom hay d chv{, tRi ña hóa doanh thu và kkt quP cuRi cùng là met mMc lbi nhuEn cao hơn.1.2 Phân tích chu<i giá tr@

1.2.1 B n ch t c a vi c phân tích chu i giá tr

Theo Micheal Porter [62], phân tích chu i giá tr là met phương pháp có hSthRng nhŽm nghiên cMu sj phát trisn cNa lbi thk crnh tranh cNa met ñRi tưbng nào

ñó Micheal Porter cho rŽng, khi phân tích chu i giá tr cgn chú ý ñkn hai yku tRcOu thành quan tr€ng là các hort ñeng khác nhau và các mRi liên kkt trong chu igiá tr ðRi vui các hort ñeng khác nhau, ông ñã chia ra thành hai lori là: các hortñeng chính (hEu cgn bên trong, các hort ñeng tác nghiSp, hEu cgn bên ngoài,marketing và bán hàng và d ch v{) và các hort ñeng h trb (quPn lý ngu[n nhânljc, mua hàng, phát trisn công nghS, ) ViSc chia hS thRng thành các hort ñenghay các chMc năng như vEy ñòi h‘i các hort ñeng hay chMc năng này cgn ñưbcxem xét trong mRi quan hS qua lri nei be t| chMc Porter ñã mô tP rŽng chu i giá

tr là nhUng hort ñeng có liên kkt nei be Sau này, nhiYu tác giP vXn cho rŽng ñây

là met sj mô tP tương ñRi r‡c rRi Yku tR cOu thành thM hai mà Porter ñY xuOt làkhái niSm chu i giá tr ña liên kkt và g€i chu i giá tr ña liên kkt này là hS thRnggiá tr HS thRng giá tr vY cơ bPn là md reng ý tưdng cNa ông vY chu i giá tr ñkncác liên kkt lXn nhau trong met hS thRng VOn ñY này vY sau met lgn nUa ñưbc

ñưa ra ñs xem xét nhưng cũng vui quan ñism không sáng sNa gì hơn cNa Womack

và Jones khi h€ nghiên cMu vY sPn xuOt tinh g€n [70] H€ ñã s• d{ng c{m ta dòngchPy giá tr ñs thay thk cho c{m ta chu i giá tr ñưbc s• d{ng ph| bikn

1.2.2 N!i dung c a phân tích chu i giá tr

Có nhiYu cách thMc ñs phân tích chu i giá tr Nei dung phân tích chu i giá trdưui ñây ñưbc ñY xuOt trên cơ sd kkt hbp ta nhiYu cách tikp cEn khác nhau như cáchtikp cEn cNa Micheal Porter [62], Kaplinsky và Morries[65], dj án M4P[1], và dj

án hbp tác giUa Be Thương mri cNa ViSt Nam,GTZ và Metro Vietnam[3],[4] và

[5] ðs phân tích chu i giá tr , ngưfi ta cgn thjc hiSn nhUng bưuc công viSc sau:

BưAc 1: Xác ñ$nh chu i giá tr$ c9n phân tích

Trưuc khi tikn hành phân tích chu i giá tr , cgn phPi quykt ñ nh xem s’ ljach€n sPn phom/ hàng hóa/ hay ngành nào ñs phân tích Do các ngu[n ljc là cóhrn cho nên cgn phPi cân nh‡c và ñưa ra các tiêu chí ñs lja ch€n Các tiêu chí ljach€n sPn phom hay ngành ñs phân tích thưfng tEp trung vào nhUng vOn ñY sau:

(1) SPn phom ho†c ngành nŽm trong chikn lưbc phát trisn cNa vùng, ngànhho†c quRc gia;

(2) Có tiYm năng phát trisn ho†c có khP năng nhân reng;

(3) Có tính bYn vUng vY môi trưfng;

Như vEy, sau khi ñã căn cM vào nhUng tiêu chí mà ngưfi nghiên cMu ñưa

ra, ngưfi nghiên cMu ñ[ng thfi xác ñ nh mMc ñe quan tr€ng cNa nhUng tiêu chí, ta

ñó xkp hrng nhUng sPn phom hay ngành ñs phân tích và quykt ñ nh lja ch€nchu i giá tr nào ñs phân tích

Sau khi xác ñ nh chu i giá tr cgn phân tích, chN ths nghiên cMu cgn xác

ñ nh m{c tiêu cNa viSc phân tích chu i giá tr Thông thưfng, viSc phân tích chu igiá tr là nhŽm thOu hisu toàn be nhUng công ñorn/ quá trình trong met t| chMchay met ngành nhŽm m{c ñích tìm ra cơ hei ñs cPi tikn chu i giá tr ñó cho cóhiSu quP cao hơn ñRi vui nhUng ngưfi ñang tham gia chu i giá tr ho†c là thêm

hay but ñi met vài công ñorn/ quá trình trong chu i giá tr nhŽm ñrt ñưbc lbinhuEn cao hơn « met góc nhìn khác, có ths ví như là sj d ch chuysn lên ho†c

d ch chuysn xuRng cNa chu i giá tr ViSc phân tích chu i giá tr ñY cEp ñkn cơcOu các mRi quan hS và cơ chk ñiYu phRi t[n tri giUa các bên tham gia trong chu igiá tr « góc ñe chính sách, có ths hisu phân tích chu i giá tr là viSc xây djng,ñiYu chŠnh, s‡p xkp ths chk nhŽm nâng cao năng ljc cNa chu i giá tr

Công viSc cuRi cùng trong lja ch€n chu i giá tr cgn phân tích là xác ñ nhñism b‡t ñgu phân tích chu i giá tr , nghĩa là xác ñ nh phrm vi phân tích trongchu i giá tr Tùy theo sj quan tâm mà ngưfi ta có ths phân tích toàn be các quátrình hay hort ñeng trong met chu i chu i giá tr nào ñó ho†c chŠ tEp trung phântích nhUng hort ñeng có liên quan ñkn m{c ñích nghiên cMu ðiYu này làm phátsinh met công viSc là lja ch€n ñism b‡t ñgu phân tích chu i giá tr Chªng hrnnhư, nku ñRi tưbng nghiên cMu tEp trung vào các hort ñeng mua hàng thì ñism b‡tñgu nghiên cMu s’ là các hort ñeng kk tikp cNa hort ñeng mua hàng trd vY phíatrưuc cNa chu i giá tr Tương tj như vEy, nku ñRi tưbng nghiên cMu là các hortñeng thikt kk thì ñism b‡t ñgu phân tích chu i giá tr s’ là hort ñeng tikp theo cNahort ñeng thikt kk trd vY trưuc

BưAc 2: L+p sơ ñ3 chu i giá tr$

LEp sơ ñ[ chu i giá tr có nghĩa là s• d{ng nhUng minh h€a thưfng là các

mô hình, bPng, ký hiSu hay hình thMc khác nhŽm cung cOp thông tin ñs hisu sâuhơn vY nhUng thông tin cNa chu i giá tr ñưbc phân tích ðs làm ñưbc công viScnày, ngưfi nghiên cMu chu i giá tr cgn tEp trung vào nhUng công viSc sau:

Công viSc 1: NhEn diSn các quá trình trong chu i giá tr

Câu h‘i ñgu tiên cgn thikt phPi trP lfi khi phân tích bOt kỳ met chu i giá trnào là “Chu i giá tr có nhUng quá trình nào?” Nguyên t‡c là ngưfi phân tích cgnxác ñ nh và phân biSt ñưbc các qui trình chính mà nguyên liSu thô luân chuysnqua trưuc khi ñkn giai ñorn tiêu th{ cuRi cùng Chªng hrn như là vui met doanhnghiSp may xuOt khou thì các quá trình ñưbc xác ñ nh là như trong hình 1.5

Ngu3n: Tác giE xây dGngHình 1.5+ NhAn di n các quá trình chính trong chu i giá tr c a doanh

nghi p may xu"t kh#uTheo ñó, chu i giá tr cNa doanh nghiSp này bao g[m 6 quá trình chính nhưñưbc trình bày d hình v’ trên Trong ñó, có các quá trình có ths ñưbc tách rathành nhUng công ñorn sPn xuOt ñec lEp là (1) thikt kk, (2) sPn xuOt nguyên ph{liSu, (3) mua hàng, (4) may bao g[m c‡t, may và hoàn thiSn, (5) xuOt khou, và (6)phân phRi bao g[m marketing và phân phRi sPn phom

Công viSc 2: Xác ñ nh các ñRi tưbng tham gia các quá trình

Khi các quá trình ñã ñưbc lEp thành sơ ñ[, ngưfi nghiên cMu chu i giá trcgn xác ñ nh xem nhUng chN ths tham gia chu i giá tr là nhUng ñRi tưbng nào vàh€ làm nhUng công viSc c{ ths gì ðs có ths làm ñưbc như vEy, ngưfi nghiên cMucgn phPi cR g‡ng chia nh‘ các quá trình thành nhUng bưuc công viSc chi tikt hơnñ[ng thfi xác ñ nh nhUng ñRi tưbng khác nhau vào trong nhUng bưuc công viSc

ñó ðs có ths thông hisu thông tin này, ngưfi nghiên cMu cgn tEp trung vào trP lfinhUng câu h‘i sau:

(1) Các ñRi tưbng tham dj nhUng quá trình trong chu i giá tr là ai?

(2) NhUng ñRi tưbng này làm viSc gì?

Ngu3n: Tác giE xây dGngHình 1.6+ Các ñ1i tưCng tham gia chu i giá tr may xu"t kh#u

Công vi c: lGachPn các ngu3nvEi và phQ li u ñRmua hàng choñúng thi(t k(

MayCông nhân/ công

tyCông vi c: cTt vEi

và các phQ li u,may và hoàn thi nnhư thùa khuy(t,ñơm cúc, các hPati(t trang trí, cTtchV, là, ñóng gói,x(p vào kho

Xubt khcu

Các nhân viên/

công tyCông vi c: thGc

hi n các thX tQc ñRñưa hàng hóa rakhYi Vi t Nam

Marketing vàPhân ph{i

Các nhân viên/

công tyCông vi c:

marketing và bánhàng t)i cáctrung tâm thươngm)i, các cOa hàngbán l[,…

Srn xubt nguyênphy li@u

Công nhân/ công

ty

Công vi c: sEnxuNt vEi và cáclo)i phQ li u khác

Cách phân lori tRt nhOt là phân lori theo nghY nghiSp, phân lori theo vtrí công viSc ho†c là theo công ñorn mà h€ tham gia vào quá trình sPn xuOt haycung cOp d ch v{ Hình v’ 1.6 mô tP viSc phân tích các ñRi tưbng này trong cácquá trình chính cNa met chu i giá tr cNa met doanh nghiSp may xuOt khou vànhUng công viSc chính mà các ñRi tưbng thjc hiSn trong tang công ñorn.

Bưuc 3: Xác ñ nh nhUng sPn phom d ch v{ trong chu i giá tr

Sau khi ñã xác ñ nh ñưbc nhUng quá trình chính trong chu i giá tr vàhisu ñưbc nhUng ñRi tưbng tham gia vào chu i giá tr cũng công viSc mà cácchN ths này thjc hiSn, ngưfi phân tích chu i giá tr cgn hisu trong chu i giá tr

có nhUng sPn phom hay d ch v{ nào ðây không phPi là met công viSc khó bdi

vì chŠ cgn ñi theo nhUng giai ñorn mà met sPn phom c{ ths trPi qua ta lúc lànguyên liSu thô ñkn khi thành thành phom, thông qua viSc g€i tên và mô tP sPnphom ta giai ñorn ñgu tiên ñkn giai ñorn cuRi cùng (có s‡p xkp theo trEt tj cNaquá trình sPn xuOt ho†c cung cOp d ch v{) mà ngưfi ta có ths xác ñ nh ñưbcnhUng thông tin này Hình 1.7 mô tP sPn phom cNa tang công ñorn chính trongchu i giá tr cNa met doanh nghiSp may xuOt khou

Ngu3n: Tác giE xây dGngHình 1.7+ Các s5n ph#m trong chu i giá tr

May

Hàng may

Xubt khcu D$ch vQ xuNt khKu

Marketing

và Phân ph{i D$ch vQ marketing

và thương m)i

Srn xubt nguyên phy li@u VEi và các phQ li u như m(ch, mác, cúc, khóa, chV, zen, cư`m và các phQ li u khác

Sau khi ựã hoàn thành viSc mô tP sPn phom cNa tang quá trình cNa chu igiá tr , ngưfi nghiên cMu cgn phPi xác ự nh xem giá tr cNa sPn phom thay ự|inhư thk nào theo tang quá trình ựó Nói cách khác, d bưuc này, ngưfi nghiêncMu sỖ xác ự nh giá tr gia tăng cNa sPn phom hay d ch v{ cNa m i quá trình nhưthk nào đây là met công viSc khó khăn bdi sPn phom bao g[m hai phgn cOu tro

là phgn cMng và phgn mYm Vui phgn cMng, ngưfi ta dầ dàng lưbng hóa giá trựưbc, nhưng phgn mYm thì không phPi khi nào cũng dầ dàng lưbng hóa ựưbc.Tuy nhiên, ựs thông hisu chu i giá tr , ựây là met công viSc cgn thikt vì chẾ khiphân tắch nei dung này mà ngưfi ta mui có ths ựánh giá ựưbc viSc ựóng góp cNa

m i met quá trình/ công ựorn vào giá tr cNa sPn phom cuRi cùng Cách mô tPgiá tr cNa sPn phom hay d ch v{ ựơn giPn nhOt là nhìn vào các giá tr ựưbc trothêm d m i bưuc cNa cP chu i giá tr Met sR nhUng dU liSu giúp ngưfi ta cóựưbc thông tin này là doanh thu, cơ cOu chi phắ, lãi và tỀ suOt lbi nhuEn trên vRnựgu tư

Bưuc 4: LEp sơ ự[ dòng luân chuysn sPn phom hay d ch v{ vY mẨt ự a lýTrong nei dung phân tắch này, ngưfi phân tắch chu i giá tr cgn lEp metbPn ự[ ự a lý thjc tk theo dOu sPn phom hoẨc d ch v{ cNa chu i giá tr Sơ ự[luân chuysn sPn phom hay d ch v{ vY mẨt ự a lý ựưbc bẬt ựgu ta nơi bẬt ngu[n

và kkt thúc tri nơi hàng hóa ựưbc phân phRi cho khách hàng Lori sơ ự[ nàycho ngưfi ta thOy ựưbc sj khác biSt vY ự a phương hoẨc vùng cNa các côngựorn sPn xuOt hoẨc cung cOp d ch v{

Hình 1.8 mô tP sơ ự[ dòng luân chuysn sPn phom d ch v{ cNa ngành mayxuOt khou vY mẨt ự a lý Cgn lưu ý met ựiYu rỆng, sơ ự[ chu i giá tr vY mẨt ự a

lý chẾ chắnh xác trong met khoPng thfi gian nhOt ự nh nào ựó, nhOt là ựRi vuinhUng ngành có hiSu Mng d ch chuysn (có ngưfi còn gẠi là hiSu Mng ựàn sku)như là ngành dSt may Ban ựgu, hort ựeng may gia công ựưbc thjc hiSn bdinhUng quRc gia phát trisn như là Anh, MẤ và met sR quRc gia Châu Âu SauThk chikn thM hai, hort ựeng này ựưbc ựPm nhiSm bdi các nưuc như là NhEtBPn, Hàn QuRc, đài Loan, H[ng Kông, r[i ựkn Thái Lan ROt nhanh sau ựó,các nưuc này có nhiYu tikn be khoa hẠc công nghS và hẠ bẬt ựgu tEp trung vào

sPn xuOt nhUng mẨt hàng có hàm lưbng công nghS cao thay vì nhUng mẨt hàngthâm d{ng lao ựeng, vì vEy hort ựeng này ựưbc thjc hiSn bdi nhóm các nưuckhác như Trung QuRc, 9n đe, ViSt Nam, Băngladesh, Cămphuchia, TheohiSu Mng d ch chuysn này, có ths là sau met khoPng thfi gian nUa, như là sau 40hay 50 năm nUa, hort ựeng may gia công xuOt khou cũng không còn t[n tri dViSt Nam nUa mà lri d ch chuysn sang nhUng nưuc có trình ựe phát trisn kinh

tk thOp hơn, vắ d{ như các nưuc d Châu Phi

Ngu3n: Tác giE tG xây dGngHình 1.8: Phân b1 ự a lý c a chu i giá tr

Sau khi ỔỔhiSu Mng ựàn skuỢ xPy ra, nghĩa là sau khi met nưuc tham giavào hort ựeng gia công xuOt khou, song vì trình ựe công nghS phát trisn caohơn, quRc gia này ta bỔ hort ựeng gia công may, thì thông thưfng quRc gia này

ựã tắch lũy cho mình ựưbc nhiYu hort ựeng có liên quan và vXn duy trì nhUnghort ựeng này Vắ d{, mẨc dù ggn như không còn thjc hiSn hort ựeng gia côngxuOt khou, nhưng nhUng quRc gia như NhEt, MẤ, Hàn QuRc, Thái Lan, đàiLoan, H[ng Kông, có nhUng trung tâm thikt kk mXu và các trung tâm sPn xuOtnguyên ph{ liSu là ự a chẾ tìm ựkn cNa nhUng công ty may gia công xuOt khou dcác quRc gia khác

May

Trung Qufc,

Vi t Nam, Bangladesh, Cămphuchia

Xubt khcu đ(n các nưAc/khfi như Mi, Nh+t, EU,đài Loan, H3ng Kông,Ầ

Marketing

và Phân ph{i Luân ựôn, Paris, NewYork, Tokyo, Hong Kong,và các ự$a bàn Srn xubt

nguyên phy li@u

ln đ0, Trung Qufc, đài Loan, H3ng Kông, Hàn Qufc, Thái Lan,

Bưuc 5: Xác đ nh các hình thMc liên kkt và xác đ nh nhUng sPn phom hay

d ch v{ cĩ liên quan

Cơng viSc quan tr€ng cgn thjc hiSn trong nei dung lEp sơ đ[ chu i giá tr

là lEp sơ đ[ các mRi liên kkt giUa nhUng ngưfi tham gia trong chu i giá tr ðsthjc hiSn cơng viSc này, ngưfi ta cgn t|ng kkt lri xem cĩ nhUng đRi tưbng nàotham gia vào chu i giá tr (đã trình bày d bưuc 2 d trên), nhUng ngưfi tham gia

cĩ nhUng quan hS nào Các mRi quan hS cĩ ths t[n tri giUa các bưuc cNa quátrình khác nhau (ví d{, ngưfi sPn xuOt và ngưfi phân phRi) và trong cùng metqui trình (ví d{, ngưfi sPn xuOt vui ngưfi sPn xuOt)

Hình 1.9 mơ tP các sPn phom và các d ch v{ liên quan trong chu i giá trcNa các doanh nghiSp may xuOt khou, đ[ng thfi mơ tP nhUng liên kkt mà cácđRi tưbng trong chu i giá tr cĩ ths cĩ Theo đĩ, cĩ nhUng lori liên kkt sau đây:

(1) Liên kkt thikt kk : sPn xuOt nguyên ph{ liSu: các nhà thikt kk trao đ|ithơng tin vui các nhà sPn xuOt ph{ liSu đs đPm bPo là sPn phom mà h€thikt kk khP thi MRi quan hS giUa nhà thikt kk và các nhà sPn xuOtnguyên ph{ liSu là rOt khăng khít Do đĩ, trong gia cơng may xuOtkhou thjc hiSn bdi nhUng quRc gia đang phát trisn, thơng thưfng cácnhà thikt kk chính là nhUng nhà phân phRi và h€ cũng là ngưfi chŠ

đ nh cho nhUng cơng ty may gia cơng nơi mà h€ cĩ ths mua nguyênph{ liSu

(2) Liên kkt thikt kk : may: các nhà thikt kk, nku khơng phPi là nhUng đơn

v nh‘ cNa các tEp đồn cĩ ths thjc hiSn hort đeng may xuOt khou,cgn tìm nhUng đơn v này đs hiSn thjc hĩa ý tưdng cNa h€ thànhnhUng sPn phom hồn chŠnh

(3) Liên kkt thikt kk : xuOt khou: như đã trình bày d trên, thikt kk cĩ ths

cĩ liên kkt ch†t ch’, thEm chí chính là t| chMc thjc hiSn hort đengxuOt khou

Ngu3n: Tác giE xây dGngHình 1.9+ Các s5n ph#m hay d ch vI có liên quan và các m1i liên k t

May

Công vi c: CTt vEi

và các phQ li ukhác, may và hoàn

thi n

Xubt khcu

Công vi c: Maythành thành phKm

Marketing vàPhân ph{i

Công vi c: XâydGng và triRn khaicác chương trìnhmarketing và phânphfi hàng may

Srn xubt

Công vi c: SEnxuNt vEi và cáclo)i phQ li u kháctheo thi(t k(

(4) Liên kkt thikt kk : xuOt khou : phân phRi: ñây là liên kkt thưfng g†p dtrong hgu hkt các chu i giá tr may xuOt khou Tri ñây, nhUng nhàthikt kk chính là nhUng ngưfi thjc hiSn công ñorn xuOt khou và sau

ñó là marketing và phân phRi hàng ñkn tay ngưfi tiêu dùng

(5) Liên kkt may : sPn xuOt nguyên ph{ liSu: ñây là mRi liên kkt truyYnthRng Tri ñó, các doanh nghiSp may có mRi quan hS ch†t ch’ vui cácdoanh nghiSp dSt và sPn xuOt các lori nguyên ph{ liSu khác

(6) Liên kkt may : xuOt khou : phân phRi: là mRi quan hS giUa doanhnghiSp may vui doanh nghiSp thjc hiSn cP hort ñeng xuOt khou vàphân phRi

(7) Liên kkt xuOt khou : phân phRi: là mRi quan hS giUa các t| chMc thjchiSn hort ñeng xuOt khou vui các t| chMc thjc hiSn hort ñeng phânphRi

Có nhiYu cách ths hiSn các mRi liên kkt giUa nhUng ñRi tưbng tham giavào chu i giá tr , nhưng ph| bikn nhOt là phân biSt nhUng mRi liên kkt ñó thành:(1) các quan hS th‘a thuEn dMt ñism, trong ñó nhUng ngưfi tham gia giao d chth‘a thuEn chŠ trong thfi hrn và phrm vi cNa giao d ch ñó mà không có liênquan hay Pnh hưdng gì ñkn nhUng công viSc, sj kiSn khác trong chu i giá tr ;(2) các mRi quan hS mrng lưui, trong ñó nhUng giao d ch ñưbc thjc hiSn l†p ñil†p lri, thông thưfng lori quan hS này có ñe tin cEy cao hơn và tính ph{ thueccNa các bên tham gia giao d ch vào nhau cũng ch†t ch’ hơn; và (3) hei nhEp, làhình thMc liên kkt ch†t ch’ hơn cP bdi hai bên cùng hưung ñkn met m{c tiêu nào

ñó và thưfng chung met ho†c met vài hort ñeng trong chu i giá tr cNa mình

Nku quá trình phân tích chu i giá tr không ñY cEp ñkn môi trưfng xungquanh chu i giá tr , thì viSc phân tích có ths không toàn diSn và không ñưa rañưbc met cái nhìn t|ng quan vY các yku tR tác ñeng ñkn giá tr trong tang quátrình/ công ñorn cũng như là toàn be chu i ðs kh‡c ph{c ñiYu này, cách tRtnhOt là ngưfi phân tích phPi tính ñkn nhUng sPn phom hay d ch v{ có liên quanñkn hay các ñRi tưbng tham gia vào chu i giá tr