Trường THCS Thành Thới A GV Tuần 12 NS 26/10/16 Tiết 12 ND 02/11/16 Bài 11 NHỮNG CHUYỂN BIẾN VỀ XÃ HỘI I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Giúp học sinh hiểu Những biểu hiện về sự chuyển biến xã hội Do sản xuất ph[.]
Trang 1Tuần:12 NS: 26/10/16 Tiết: 12 ND: 02/11/16
Bài 11 : NHỮNG CHUYỂN BIẾN VỀ XÃ HỘI
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức : Giúp học sinh hiểu :
Những biểu hiện về sự chuyển biến xã hội:
- Do sản xuất phát triển trong xã hội sự phân công lao động được hình thành
- Do tác động của sự phát triển kinh tế ® xã hội nguyên thủy đã có những chuyển biến trong quan hệ giữa người và người
- Nảy sinh những nền văn hóa trên ba miền đất nước, đáng chú ý nhất là văn hóa Đông Sơn
- Hiểu và ghi nhớ các khái niệm: thị tộc, bộ lạc, chế độ phụ hệ
2 Tư tưởng :
- Giáo dục HS tham gia lao động, lao động tích cực để phát triển kinh tế gia đình, góp phân xây dựng đất nước
- Giáo dục bảo vệ di sản
3 Kĩ năng : Biết nhận xét, so sánh, giải thích, sử dụng lược đồ, liên hệ thự tế
II PHƯƠNG TIỆN DẠY VÀ HỌC
- Lược đồ một số di chỉ khảo cổ ở Việt Nam
- Một số công cụ phục chế liên quan bài học
- Tranh ảnh minh họa
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài ( 5’)
HS1: Câu 1: Em hãy xác định những địa điểm các nhà khảo cổ đã phát hiện những công cụ sản xuất ở thời Phùng Nguyên - Hoa Lộc?
Câu 2: Hãy điểm lại những nét mới về công cụ sản xuất và ý nghĩa của việc phát minh ra thuật luyện kim?
HS2: Câu 3: Theo em 2 phát minh lớn góp phần tạo ra bước chuyển biến lớn trong đời sống kinh tế đó là:
A Nghề chăn nuôi và trồng trọt
B Mài đá và chăn nuôi
C Nghề làm gốm và luyện kim
D Thuật luyện kim và trồng lúa nước
Câu 4: Ý Nghĩa của sự ra đời nghề nông trồng lúa nước?
2 Dạy bài mới:
a Vào bài ( 1’)
Với hai phát minh quan trọng: Thuật luyện kim và nghề nông trồng lúa ra đời
đã dẫn đến những chuyển biến lớn trong xã hội…
b Bài mới : 32’
HĐ1: Tìm hiểu Sự phân công lao động đã được hình thành như thế nào ?
PP: Vấn đáp, trực quan, Hỏi: Em hãy nhắc lại những
phát minh lớn của người 12’ 1 Sự phân công lao động đã được hình
Trang 2nguyên thủy thời Phùng
Nguyên – Hoa Lộc?
Hỏi: Theo em việc đúc một
công cụ bằng đồng hoặc làm
một bình bằng đất nung so với
làm một công cụ đá ?
GV nhận xét
Hỏi: Việc đúc một công cụ
bằng đồng có phải ai cũng làm
được không?
GV nhận xét
Hỏi: Như vậy, để có được thóc
lúa em có biết người nông dân
phải làm những việc gì? Làm
như thế nào?
- Thuật luyện kim và nghề nông trồng lúa nước
HS khác nhận xét, bs
- Làm công cụ bằng đồng hoặc làm đồ gốm khó hơn làm công cụ đá Để có một công cụ bằng đá, người ta chỉ cần lấy đá, ghè
đẻo đá, mài đá theo hình dáng như ý muốn của mình
Đồ đồng người ta phải lọc quặng, làm khuôn đúc, nung cháy đồng, rót vào khuôn để tạo ra công cụ hay đồ dùng cần thiết
Đồ gốm người ta phải tìm đất sét, nhào nặn, đưa vào nung cho khô cứng
HS khác nhận xét, bs
Không Bởi vì việc đúc một công cụ bằng đồng phải trải qua nhiều giai đoạn, không phải ai làm cũng được, 1 người không thể đảm đương được-> phải có sự phân công trong lao động
HS khác nhận xét, bs
- Cày bừa đất cho tơi xốp, gieo mạ, nhổ mạ, cấy lúa, chăm bón, làm cỏ, đưa nước vào ruộng đồng, gặt lúa, đập lúa, xay giã thành gạo, … những công việc đó không phải làm 1 lúc mà phải trải qua nhiều giai đoạn, không phải ai cũng có thể làm được
mà phải có sự phân công hợp
thành như thế nào ?
Trang 3GV nhận xét
Hỏi: Người lao động vừa lo
việc đúc đồng vừa tham gia sản
xuất được hay không?
Hỏi: Để làm tốt các công việc
trong lao động con người cần
phải làm gì?
GV chuẩn xác, ghi bài
Cho HS đọc đoạn trích
GV: Khi thuật luyện kim ra
đời, công việc càng phức tạp,
đòi hỏi chuyên môn hóa càng
cao, thủ công nghiệp tách khỏi
nông nghiệp
Cho HS quan sát tranh minh
họa về phân công lao động theo
giới tính?
Hỏi: Sự phân công lao động đã
diễn ra như thế nào ?
Chuẩn xác, ghi bài:
GV: Phân công lao động theo
nghê nghiệp và theo giới tính
Hỏi: Phân công lao động có tác
dụng gì?
Chuẩn xác
Liên hệ thực tế : Trong gia đình
lý mới tạo ra hiệu quả lao động…
HS khác nhận xét, bs
- Không
- Phải có sự phân công lao động
HS khác nhận xét
HS đọc
Cả lớp lắng nghe
HS quan sát
- Phụ nữ : làm nông nghiệp, làm đồ gốm, dệt vải
- Nam giới : làm nông nghiệp, săn bắt, làm thủ công
HS khác nhận xét, bs
- Năng suất lao động tăng, hiệu quả cao
HS khác nhận xét, bổ sung
Tự liên hệ
Do thuật luyện kim
và nghề nông trồng lúa nước ra đời trong
xã hội có sự phân công lao động
- Phụ nữ: ngoài việc nhà, thường tham gia sản xuất nông nghiệp
và làm đồ gốm, dệt vải, …
- Nam giới: làm nông nghiệp, săn bắt, đánh
cá, đúc đồng, làm đồ trang sức,… được gọi chung là các nghề thủ công
Trang 4em sự phân công lao động như
thế nào?
Giáo dục học sinh
Chuyển ý sang mục 2: Phân
công lao động làm cho kinh tế
phát triển thêm một bước, nó
cũng tạo ra sự thay đổi các mối
quan hệ giữa người và người
(quan hệ xã hội)
HĐ2: Tìm hiểu XH có gì đổi mới?
PP: Vấn đáp, trực quan, trao đổi cặp
YCHS tìm hiểu mục 2
Hỏi: Với sự phân công lao
động sx ngày càng phát triển,
cs của con người ngày càng ổn
định, XH có những thay đổi gì?
Chuẩn xác, ghi bài:
Hỏi: Thế nào là thị tộc, bộ lạc?
GV chuẩn xác
Hỏi: Đứng đầu làng bản là ai?
Có quyền gì?
GV: Đứng đầu thị tộc là một
tộc trưởng(già làng), đứng đầu
bộ lạc là một tù trưởng
Nhấn mạnh vai trò của người
lớn tuổi
- DS tăng lên, xuất hiện chiềng, chạ -> Hình thành các cụm chiềng chạ -> Bộ lạc
HS khác nhận xét, bs
- Thị tộc: những gia đình có quan hệ họ hàng gần gũi sống chung với nhau
- Bộ lạc: liên minh giữa các thị tộc
HS khác nhận xét, bs
- Là những người già có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất…
HS khác nhận xét, bs
12’ 2 Xã hội có gì đổi mới?
- Từ khi có sự phân công lao động, sx ngày càng phát triển,
cs của con người ngày càng ổn định; ở các vùng đồng bằng ven các con sông lớn hình thành các làng, bản (chiềng, chạ) Dần dần hình thành các cụm chiềng, chạ
có quan hệ chặt chẽ với nhau gọi là Bộ lạc
Trang 5Hỏi: Trong lao động nặng
nhọc: luyện kim, cày bừa, đánh
cá,… ai làm chính?
Hỏi: Khi nông nghiệp giữ vai
trò chủ đạo thì vị trí người đàn
ông trong xã hội như thế nào?
Chuẩn xác, ghi bài:
Trao đổi cặp (2’) Vì sao chế độ
phụ hệ dần dần thay thế chế độ
mẫu hệ?
Liên hệ thực tế
Cho HS xem tranh + đoạn trích
Hỏi: Em có nhận xét gì về sự
khác nhau của các ngôi mộ
này?
Liên hệ- giáo dục
Chuyển ý sang mục 3
- Người đàn ông
HS khác nhận xét, bs
- Vị trí của người đàn ông trong sx và gia đình, làng bản ngày càng cao hơn Chế độ phụ hệ dần dần thay thế chế
độ mẫu hệ
HS khác nhận xét, bs
- Có sự phân hóa giàu nghèo
HS khác nhận xét, bs
- Vị trí của người đàn ông trong sx và gia đình, làng bản ngày càng cao hơn Chế độ phụ hệ dần dần thay thế chế độ mẫu hệ
HĐ3: Bước phát triển mới về xã hội được nảy sinh như thế nào?
PP: trực quan, vấn đáp.
Yêu cầu HS tìm hiểu mục 3
Hỏi: Từ TK VIII đến TK I
TCN, trên đất nước ta đã hình
thành những nền văn hóa phát
triển, đó là những nền văn hóa
nào? Ở đâu? Xác định trên lược
đồ địa điểm chính của 3 nền
văn hóa
GV nhận xét, ghi bài:
HS xác định
- Óc Eo (An Giang )
- Sa Huỳnh ( Quảng Ngãi )
- Đông Sơn ( BB-BTB)
HS khác nhận xét, bs
8’ 3 Bước phát triển mới về xã hội được nảy sinh như thế nào?
- Từ TK VIII đến TK
I TCN, trên đất nước
ta đã hình thành
Trang 6Cho HS quan sát tranh công cụ,
vũ khí, …văn hóa Đông Sơn
Hỏi: Quan sát tranh + tìm hiểu
bài cho biết nền văn hóa nào là
tiêu biểu? Vì sao?
GV chuẩn xác
* Cho HS đọc đoạn trích giới
thiệu vài nét về văn hóa Đông
Sơn
Yêu cầu HS quan sát ảnh
Hỏi: Công cụ sản xuất của nền
văn hóa Đông Sơn có đặc điểm
gì?
GV nhận xét, hoàn chỉnh
Hỏi: Những công cụ nào góp
phần tạo nên sự chuyển biến
trong xã hội?
GV nhận xét, hoàn chỉnh
GV nói thêm: Hiện nay ở bảo
tàng lịch sử quốc gia còn lưu
giữ rất nhiều hiện vật của văn
hóa Đông Sơn, tiêu biểu là
Trống Đồng,…được xem là
bảo vật quốc gia Trong suốt
hàng nghìn năm Trống Đồng là
văn vật tượng trưng cho tinh
HS quan sát
- Văn hóa Đông Sơn Vì số
công cụ, vũ khí,…bằng đồng ngày càng nhiều Đồ đồng gần như thay thế đồ đá
HS nhận xét, bs
HS quan sát
* Đặc điểm:
- Số lượng các công cụ bằng đồng ngày càng tăng lên
- Công cụ ngày càng phong phú, đa dạng về thể loại
- Thể hiện sự tiến triển về trình độ kĩ thuật và mĩ thuật
HS khác nhận xét, bổ sung
* Những công cụ góp phần tạo nên sự chuyển biến trong
xã hội: công cụ đồng thay thế công cụ đá: vũ khí đồng, lưỡi cày đồng
HS khác nhận xét, bs
những nền văn hóa phát triển: Óc Eo (An Giang-TNB), Sa Huỳnh (Quảng Ngãi-NTB), Đông Sơn (BB-BTB)
- Tiêu biểu là văn hóa Đông Sơn: đồ đồng gần như thay thế đồ đá
Trang 7hoa văn hóa cũng như ý chí
quật cường của dân tộc
Giáo dục HS bảo tồn và phát
huy di sản văn hóa
Sơ kết bài học: Trên cơ sở của
2 phát minh lớn trong kinh tế,
quan hệ xã hội có nhiều chuyển
biến, tạo điều kiện hình thành
những nền văn hóa lớn
3 Củng cố ( 5’)
* Hoàn thành sơ đồ tư duy
* Nối cột A với cột B sao cho phù hợp về sự phân công lao động theo giới tính
* Khoanh tròn vào chữ cái trước câu đúng:
Tại sao chế độ mẫu hệ chuyển dần sang chế độ phụ hệ?
a Kinh tế phát triển làm xuất hiện sự phân công trong xã hội, vị trí người đàn ông ngày càng quan trọng
b Số lượng phụ nữ ngày càng giảm
c Nghề dệt vải và làm đồ gốm ngày càng phát triển
d Nghề buôn bán phát triển
3 Từ thế kỷ VIII- I TCN, trên đất nước ta hình thành những nền văn hóa nào?
a Sơn Vi- Phùng Nguyên- Hòa Bình
b Hòa Bình- Bắc Sơn- Quỳnh Văn
c Đông Sơn - Sa Huỳnh - Óc Eo
d Bắc Sơn- Quỳnh Văn- Núi Đọ
4 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Học thuộc bài, trả lời câu hỏi cuối bài
- Soạn Bài 12: Nước Văn Lang
+ Nhà nước Văn Lang ra đời trong hoàn cảnh nào?
+ Nhà nước Văn Lang ra đời vào thời gian nào? Đứng đầu là ai? Đóng đô ở đâu? + Đọc truyền thuyết Sơn Tinh- Thủy Tinh, Lạc Long Quân-Âu Cơ
+ Nhà nước Văn Lang được tổ chức như thế nào?
* Rút kinh nghiệm: ………
….………