Trường THCS Thành Thới A GV Tuần 14 NS Tiết 14 ND Bài 13 ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT VÀ TINH THẦN CỦA CƯ DÂN VĂN LANG I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Giúp học sinh hiểu Thời Văn Lang cư dân Lạc Việt đã xây dựng cho mình[.]
Trang 1Tuần : 14 NS:
Tiết: 14 ND:
Bài 13 : ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT VÀ TINH THẦN CỦA CƯ DÂN VĂN
LANG
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức :
Giúp học sinh hiểu :
Thời Văn Lang cư dân Lạc Việt đã xây dựng cho mình một cuộc sống và tinh thần riêng đầy
đủ, phong phú tuy còn sơ khai
2 Tư tưởng :
Bước đầu giáo dục học sinh lòng yêu nước và ý thức văn hóa dân tộc
3 Kĩ năng :
Liên hệ thực tế, quan sát hình ảnh và nhận xét
II PHƯƠNG TIỆN DẠY VÀ HỌC
- Tranh : lưỡi cày đồng ( phục chế), Trống đồng Văn Lang
- Tư liệu : một số câu chuyện cổ tích thời Hùng Vương
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài ( 5’)
a Nêu những lý do ra đời của Nhà nước Văn Lang?
b Điền cơ cấu tổ chức nhà nươc Văn Lang vào sơ đồ trống? Em có nhận xét gì về nhà nước Văn Lang?
2 Dạy bài mới:
a Vào bài (1’): Ở tiết vừa rồi chúng ta tìm hiểu sự ra đời của nhà nước Văn Lang, là tổ chức
nhà nước đầu tiên của chúng ta Vậy ở thời đó cư dân Văn Lang sinh sống như thế nào , đời sống vật chất và tinh thần ra sao ? Hôm nay chúng ta đi vào tìm hiểu đời sống vật chất và tinh thần cư dân Văn Lang để hiểu rõ hơn nữa về cội nguồn dân tộc
b Bài mới : (34’)
HĐ1: Tìm hiểu Nông nghiệp và các nghề thủ công?
PP: Vấn đáp, trực quan,
YCHS đoạn 1,2 M1
Hỏi: Cư dân Văn Lang sống chủ
yếu bằng nghề gì ?
GV nxét, ghi bài:
Hỏi: Qua H33-bài 11, em hãy
cho biết cư dân Văn Lang xới
đất, gieo, cấy bằng công cụ gì ?
GV nhận xét
Hỏi: Thử so sánh công cụ trước
khi có cày đồng và công cụ hiện
nay ?
1HS đọc to, rõ-cả lớp tập trung 1,2 M1.
- Chủ yếu nghề nông trồng lúa nước
HS khác nhận xét, bs
- Công cụ lưỡi cày đồng
HS khác nhận xét, bs
- Trước dùng cuốc đá
- Ngày nay : lưỡi cày bằng sắt
11’ 1 Nông nghiệp và các nghề thủ công
a) Nông nghiệp :
- Văn Lang là 1 nước nông nghiệp
Trang 2GV nhận xét.
Nhấn mạnh : Trong nông nghiệp
trồng lúa, người Văn Lang biết
sử dụng cày đồng thay cuốc đá
® đồ đồng hoàn toàn thay thế đồ
đá Đó là một bước tiến dài trong
lao động sản xuất
Hỏi: Lương thực chính của cư
dân Văn Lang là gì? Ngoài ra họ
còn trồng trồng thêm loại cây
nào?
GV nhận xét, ghi bài:
Hỏi: Ngoài trồng lúa và hoa màu
cư dân Văn Lang còn có những
nghề nào khác nữa?
GV nhận xét, ghi bài:
Yêu cầu học sinh đọc thầm hai
đoạn còn lại M 1
Hỏi: Cư dân Văn Lang đã biết
làm những nghề thủ công nào ?
GV nhận xét, ghi bài:
Nói thêm : “ chuyên môn hóa”
một nhóm người chuyên làm
nghề thủ công, có trình độ tay
nghề cao
Hỏi: Qua các H36, 37, 38, em
nhận thấy nghề nào được phát
triển thời bấy giờ?
GV nhận xét, ghi bài:
® Giới thiệu H36, 37 ( xem ảnh
sưu tầm-TLTK) ® giới thiệu
trống đồng tiêu biểu nền văn hóa
cư dân Lạc Việt
Hỏi: Nghề luyện kim ra đời có ý
nghĩa gì?
® Có thêm máy cày
HS khác nhận xét, bs
- Thóc lúa; trồng thêm rau đậu, bầu, bí,… và chăn nuôi
HS khác nhận xét, bs
- Trồng dâu, chăn tằm; chăn nuôi đánh cá đều phát triển
HS khác nhận xét, bs
Cả lớp đọc thầm
- Gốm, dệt vải, lụa, xây nhà, đóng thuyền,…
HS khác nhận xét, bs
- Phát triển nhất là nghề luyện kim
HS khác nhận xét, bs
- Giúp cho kinh tế phát triển, tạo ra nhiều công cụ sx cho các
Thóc lúa là lương thực chính; ngoài ra còn trồng thêm rau, đậu, bầu, bí, …
; Trồng dâu, chăn tằm; Chăn nuôi và đánh cá đều phát triển
b) Thủ công nghiệp :
- Gốm, dệt vải, lụa, xây nhà, đóng thuyền, … đều được chuyên môn hóa
- Nghề luyện kim đạt trình độ kĩ thuật cao Bước đầu biết rèn sắt
Trang 3GV nhận xét.
Hỏi: Việc tìm thấy trống đồng
nhiều nơi trên đất nước ta và trên
thế giới thể hiện điều gì ?
GV nhận xét
Hỏi: Em có nhận xét gì các nghề
thủ công giai đoạn này ? Ở quê
em có những nghề thủ công nào
mà em biết?
GV nhận xét
nghề khác
HS khác nhận xét, bs
- Nghề luyện kim của cư dân Văn Lang rất phát triển
- Có sự giao lưu văn hóa + buôn bán nước ngoài
HS khác nhận xét, bs
- Phát triển khá cao, được chuyên môn hóa cao; dệt chiếu,
se chỉ xơ dừa, …
HS khác nhận xét, bs
HĐ2: Tìm hiểu Đời sống vật chất của cư dân Văn Lang ra sao?
PP: Vấn đáp, trực quan,
Yêu cầu học sinh đọc SGk M2
Hỏi: Những nội dung cơ bản của
đời sống vật chất là gì?
GV nhận xét
Hỏi: Nhà ở của cư dân Văn
Lang ntn?
GV nhận xét, ghi bài:
Hỏi: Vì sao họ phải ở nhà sàn ?
GV nhận xét, cho HS xem ảnh
nhà sàn.
Hỏi: Họ đi lại bằng phương tiện
gì? Tại sao?
GV nhận xét, kết luận:
GV nhận xét, cho HS xem ảnh
thuyền độc mộc.
Hỏi: Thức ăn chủ yếu của người
HS đọc nội dung M2
- Ở, Đi lại, An, Mặc
HS khác nhận xét, bs
- Ở nhà sàn; được làm bằng tre, nứa lá, có cầu thang tre hay gỗ
để lên xuống
HS khác nhận xét, bs
- Tránh thú dữ, chống ẩm thấp
HS khác nhận xét, bs
- Đi lại chủ yếu dùng thuyền
- Do địa hình chủ yếu là sông nước, đất đai thấp lầy lội Chưa
có xe cộ do XH chưa tiến bộ
KH chưa phát triển
HS khác nhận xét, bs
10’ 2 Đời sống vật chất của cư dân Văn Lang
- Ở nhà sàn mái cong hình thuyền hay mái tròn hình mui thuyền làm gỗ, tre, …
- Đi lại chủ yếu dùng thuyền
Trang 4dân Văn Lang là gì?
GV nhận xét, ghi bài:
Hỏi: Về trang phục của cư dân
Văn Lang như thế nào?
GV nhận xét, ghi bài:
GV nhận xét, cho HS xem ảnh
cái váy của nữ và khố của nam.
Hỏi: Em có nhận xét gì đời sống
vật chất của cư dân Văn Lang ?
Kết luận : Từ chỗ sống lệ thuộc
thiên nhiên ® cây lúa ® con
sống con người đầy đủ ® sự cần
cù chịu khó của ông cha ta ngày
xưa ® chúng ta càng yêu quý
mến lao động hơn
- Ăn : cơm rau, cá, thịt, có bát, muối
HS khác nhận xét, bs
+ Nam : đóng khố, mình trần,
đi chân đất
+ Nữ : mặc váy, áo xẻ giữa, có yếm che ngực, tóc cắt ngắn hoặc bỏ xỏa, …
HS khác nhận xét, bs
- Khá đầy đủ, không thừa cũng không thiếu
HS khác nhận xét, bs
- Thức ăn chính của người dân Văn Lang là cơm nếp, cơm tẻ, rau, thịt, cá Biết làm mắm và dùng gừng làm gia vị
- Về trang phục : + Nam : đóng khố, mình trần, đi chân đất
+ Nữ : mặc váy, áo xẻ giữa, có yếm che ngực, tóc cắt ngắn hoặc bỏ xỏa,
… Ngày lễ thích đeo đồ trang sức, đội mũ lông chim hoặc bông lau
HĐ3: Tìm hiểu đời sống tinh thần của cư dân Văn Lang có gì mới?
PP: Vấn đáp, trực quan
Yêu cầu học sinh đọc SGK đoạn
1, 2 M3
Hỏi: Xã hội Văn Lang phân hóa
thành mấy tầng lớp ? Vì sao có
sự phân hóa đó ?
GV nhận xét, ghi bài:
Hỏi: Theo em trong 3 tầng lớp
HS đọc đoạn 1, 2 M3
- Ba tầng lớp : + Người quyền quý + Dân tự do
+ Nô tì
- Do công cụ kim loại xuất hiện
® giàu, nghèo
HS khác nhận xét, bs
12’ 3 Đời sống tinh thần dân cư Văn Lang
- Xã hội Văn Lang đã chia nhiều tầng lớp khác nhau: những người quyền quý, dân tự do, nô
Trang 5ấy tầng lớp nào là lực lượng nuôi
sống XH ?
GV nhận xét ® Tuy nhiên XH
phân hóa chưa sâu sắc
Hỏi: Những nét mới trong đời
sống tinh thần của cư dân Văn
Lang là gì?
GV nhận xét, ghi bài:
(1 số hình ảnh được ghi lại trên
mặt trống đồng)
® Liên hệ thực tế : Tết, lễ, cấm
trại : ngày nay chúng ta cũng có
các hình thức vui chơi ấy không?
Hỏi: Nhạc cụ điển hình của cư
dân Văn Lang là gì?
GV nhận xét, cho HS xem ảnh
chiêng, trống.
Hỏi: Người Văn Lang tổ chức lễ
hội qua đó họ cầu mong điều gì ?
GV nhận xét
Hỏi: Các câu chuyện “Trầu
cau”, và “Bánh chưng, bánh
giày”, cho ta biết người dân Văn
Lang đã có những tục gì?
GV nhận xét, ghi bài:
Nhấn mạnh : những phong tục
đó ngày nay vẫn còn ® đó là
những phong tục tập quán cổ
truyền nhân dân ta từ xưa đến
nay, chúng ta cần phải giữ gìn và
phát huy
Hỏi: Em có biết câu ca dao nào
nói về trầu cau không?
Đọc cho HS nghe những câu dao
nói về trầu cau
Hỏi: Cư dân Văn Lang có những
- Dân tự do
HS khác nhận xét, bs
- Ca hát, nhảy múa, đua thuyền, giã gạo…
HS khác nhận xét, bs
- Còn
- Trống, chiêng, khèn
HS khác nhận xét, bs
- Mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt
HS khác nhận xét, bs
- Có phong tục: Hôn nhân, An trầu; thờ cúng tổ tiên, trời đất…
HS khác nhận xét, bs
- HS tự đọc
- Các lưc lượng thiên nhiên,
tì
- Thường tổ chức các lễ hội, vui chơi: ca hát, nhảy múa, đua thuyền, giã gạo, …
- Phong tục, tập quán: + Làm bánh chưng,bánh giầy
+ Ăn trầu
+ Thờ cúng tổ tiên
Trang 6tín ngưỡng như thế nào?
GV nhận xét, ghi bài:
Hiện nay : thờ Phật, chúa Giê-su,
…
Hỏi: Những yếu tố nào tạo nên
tình cảm cộng đồng cư dân Văn
Lang?
GV nhận xét
Kết luận : Trong phong tục
sống, người Lạc Việt đùm bọc,
giúp đỡ nhau ® tạo nên tình cảm
cộng đồng
Hỏi: Hiện nay ở địa phương các
em những gia đình sống đùm
bọc giúp đỡ lẫn nhau gọi là tình
gì?
Liên hệ GDHS: Trong lớp,
trong trường thì các em có tình
cảm bạn bè chung lớp, chung
trường, … nên phải cố gắng đùm
bọc giúp đỡ lẫn nhau để cùng
tiến bộ
chôn người chết kèm theo công cụ,…
HS khác nhận xét, bs
- Đời sống vật chất và tinh thần đặc sắc ® tình cảm công đồng
HS khác nhận xét, bs
- Tình làng nghĩa xóm
HS khác nhận xét, bs
- Tín ngưỡng: thờ cúng các lực lượng thiên nhiên
* Kết luận : Những đời sống vật chất và đời sống tinh thần của cư dân Văn Lang đã tạo nên
quốc gia đầu tiên trong lịch sử dân tộc và từ đó nói lên ý thức cội nguồn, sẽ là cơ sở của các cuộc chiến đấu tranh và bảo vệ Tổ quốc sau này
3 Củng cố : (3’)
- Nghề chính của cư dân Văn Lang là gì?
A Săn bắt thú rừng B Trồng lúa nước
C Đúc đồng D Làm đồ gốm
- Điểm lại những nét chính về đời sống vật chất và đời sống tinh thần của cư dân Văn Lang qua : Nơi ở, ăn, mặc, đi lại, phong tục tập quán, lễ hội, tín ngưỡng
- Xã hội Văn Lang chia thành những tầng lớp nào?
A những người quyền quý, dân tự do, nô tì B Chủ nô Nô lệ
C Vua, nông dân công xã, nô lệ D Qúy tộc, chủ nô
4 Hướng dẫn về nhà: (3’)
- Học thuộc bài – Trả lời các câu hỏi cuối bài học
- Xem trước bài 14 : NƯỚC ÂU LẠC
+ Soạn câu: Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tần đã diễn ra như thế nào ?
+ Nước Âu Lạc ra đời trong hoàn cảnh nào?
+ Đất nước Âu Lạc có gì thay đổi dưới thời ADV?
+ Tập vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước Âu Lạc
Trang 7* Rút kinh nghiệm: ………