Trường THCS Thành Thới A Gv Tuần 4 NS Tiết 4 ND BÀI 4 CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG I MỤC TIÊU 1 Về kiến thức Giúp HS hiểu được Nhà nước đầu tiên được hình thành ở phương Đông, gồm Ai Cập, Lưỡng Hà,[.]
Trang 1Tuần 4 NS:
BÀI 4: CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
I MỤC TIÊU:
1 Về kiến thức: Giúp HS hiểu được:
- Nhà nước đầu tiên được hình thành ở phương Đông, gồm: Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Quốc (thời điểm, địa điểm)
- Sơ lược về tổ chức và đời sống XH của các quốc gia cổ đại phương Đông
2 Về tư tưởng: HS sẽ nhận thức được:
- XH cổ đại phát triển hơn XHNT, nhưng cũng là bắt đầu thời đại bắt đầu có giai cấp
- Bước đầu có ý thức về sự bất bình đẳng, sự phân chia giai cấp trong XH và về nhà nước chuyên chế
3 Về kĩ năng: Bước đầu hình thành khái niệm các quốc gia cổ đại.
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC.
- Lược đồ Các quốc gia cổ đại phương Đông
- Tranh ảnh các công trình kiến trúc thời cổ đại
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Kiểm tra 15 phút
* Đề:
Câu 1: Sự khác nhau giữa Người tinh khôn và Người tối cổ (về con người).(5đ)
Câu 2: Vì sao xã hội nguyên thủy tan rã? (5đ)
* Đáp án:
Câu 1:(5đ)
- Người tối cổ: trán thấp và bợt ra phái sau, u mày nổi cao; cơ thể còn phủ một lớp lông
ngắn; dáng đi hơi khom, lao về phía trước; V họp sọ 850-1100 cm3(2,5đ)
- Người tinh khôn: mặt phẳng, trán cao, không còn lớp lông trên người, dáng đi thẳng, bàn tay nhỏ, khéo léo, thể tích sọ não lớn: 1450 cm3.(2,5đ)
Câu 2:(5đ)
- Vào khoảng 4000 năm TCN, con người đã phát hiện ra kim loại (Đồng và quặng sắt)
và dùng kim loại làm công cụ lao động.(2đ)
- Nhờ công cụ bằng kim loại, con người có thể khai phá đất hoang, tăng diện tích đất trồng trọt, sản phẩm làm ra ngày càng nhiều, xuất hiện của cải dư thừa XH hình thành kẻ giàu, người nghèo XH nguyên thủy dần dần tan rã.(3đ)
2 Dạy bài mới:
A Giới thiệu bài mới (1’): Công cụ kim loại ra đời sản xuất phát triển kẻ giàu
người nghèo XH nguyên thủy tan rã và nhường chỗ nhà nước ra đời Cụ thể ra sao chúng
ta tìm hiểu bài học hôm nay
B Bài mới:
HĐ1: Tìm hiểu sự xuất hiện các quốc gia cổ đại phương Đông (thời điểm và địa điểm)
PP: Vấn đáp, trực quan
GV dùng lược đồ các quốc gia
cổ đại (H10) giới thiệu học sinh
nắm vị trí 4 quốc gia : Ai Cập,
Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung
Quốc
Nhận xét
- Xem lược đồ quan sát vị trí 4 quốc gia cổ đại và xác định ại trên lược đồ
HS khác nhận xét , bs
8’ 1 Sự xuất hiện các quốc gia cổ đại phương Đông.
Trang 2Yêu cầu học sinh đọc SGK
Hỏi: Các quốc gia cổ đại
phương Đông xuất hiện vào
thời gian nào ?
Nhận xét, ghi bài:
Hỏi: Các quốc gia cổ đại
phương Đông đã được hình
thành ở đâu?
Nhận xét, bs, kết luận:
- 1HS đọc nội dung M1
- Cuối TNK IV – III TCN
HS khác nhận xét , bs
- Gần các con sông lớn: s Nin (Ai Cập), s Ti-gơ-rơ và Ơ-phơ-rat (Lưỡng Hà), s An và s Hằng (An Độ), s Hoàng Hà và s Trường Giang (TQ)
- Ra đời cuối TKK IV – III TCN
HS khác nhận xét , bs
- Thời gian xuất hiện: cuối TNK IV – III TCN
- Địa điểm: s Nin (Ai Cập), s Ti-gơ-rơ và Ơ-phơ-rat (Lưỡng Hà), s
Ấn và s Hằng (Ấn Độ),
s Hoàng Hà và s Trường Giang (TQ)
HĐ2: Tìm hiểu sơ lược về tổ chức và đời sống XH của các quốc gia cổ đại phương Đông.
PP: Vấn đáp, trực quan
Hỏi: Vì sao các quốc gia cổ
đại phương Đông được hình
thành gần lưu vực các sông
lớn?
Hỏi: Theo em kinh tế chính là
ngành nào ?
Nhận xét, KL:
Hỏi: Muốn cho phát triển
thuận lợi thì người nông dân
phải làm gì? Kết quả sx ntn?
Nhận xét, bs, kết luận:
GV hướng dẫn học sinh xem
H8 SGK Em hãy mô tả cảnh
làm ruộng của người Ai Cập ?
Nhận xét, bs
Hỏi: Sản xuất ngày càng phát
triển XH có những thay đổi
gì?
- Màu mỡ, mềm, dễ canh tác, cho năng suất cao, đủ nước tưới quanh năm, thuận lợi cho việc trồng trọt, phát triển sản xuất, v.v…
- Trồng lúa
HS khác nhận xét , bs
- Làm thủy lợi: đắp đê, đào kênh máng dẫn nước vào ruộng,…thu hoạch ổn định
HS khác nhận xét , bs
- HS quan sát H8
- Cắt lúa gánh đập nộp sản phẩm quý tộc
HS khác nhận xét , bs
- XH phân chia giai cấp nhà
15’ 2 Sơ lược về tổ chức
và đời sống XH của các quốc gia cổ đại phương Đông.
a) Đời sống kinh tế: + Ngành kinh tế chính
là nông nghiệp
+ Biết làm thủy lợi + Thu hoạch hăng năm
ổn định
Trang 3Yêu cầu học sinh đọc SGK
Hỏi: Trong XH cổ đại PĐ có
những tầng lớp nào?
Nhận xét, bs, kết luận:
Hỏi: Ở các nước phương
Đông, bộ phận cư dân đông
đảo nhất có vai trò trong sản
xuất là bộ phận nào?
Nhận xét, bs
Hỏi: Địa vị và thân phận của
nô lệ có gì giống và khác với
nông dân công xã?
Nhận xét, bs
Hỏi: Nô lệ sống khốn khổ
như vậy họ có cam chịu không
?
Giáo dục học sinh ý thức : “
Ở đâu đấu tranh” chống áp
bức bất công đây là những
cuộc đấu tranh đầu tiên trong
lịch sử
Cho học sinh quan sát H9 +
đọc hai điều luật của bộ luât
nước ra đời
HS khác nhận xét , bs
- 1HS đọc to rõ nội dung M 2
- Gồm ba tầng lớp:
+ Quý tộc ( vua, quý tộc, quan lại)
nắm mọi quyền hành + Nông dân
+ Nô lệ
HS khác nhận xét , bs
- Là nông dân (vì làm nông nghiệp) Họ nhận ruộng đất của công xã để cày cấy -> nộp thuế và
đi lao dịch,…
HS khác nhận xét , bs
- Giống: cũng đều là tầng lớp bị vua và quý tộc bóc lột
- Khác: Nông dân công xã là tầng
lớp đông đảo nhât trong XH, là lực
lượng sản xuất chính; họ đóng thuế cho nhà nước và quan lại địa phương, nhưng họ sông theo từng gia đình, có sở hữu tài sản riêng,
họ được chia ruộng đất -> phụ thuộc vào giai cấp bóc lột Còn nô
lệ là tầng lớp thấp hèn nhất trong
XH, thân phận không khác gì một con vật, làm tôi tớ, phục dịch, hầu
hạ cho tầng lớp quý tộc, hoàn toàn phụ thuộc vào chủ…
HS khác nhận xét
- Không chịu nổi họ đã nổi dậy đấu tranh
HS khác nhận xét , bs
- Đọc sách + quan sát H
b) Các tầng lớp xã hội: gồm ba tầng lớp:
+ Quý tộc là tầng lớp
có nhiều của cải và quyền thế, bao gồm quan lại và tăng lữ + Nông dân công xã là lực lượng đông đảo và
là tầng lớp lao động, sx chính của XH
+ Nô lệ là người hầu
hạ, phục dịch cho quý tộc; thân phận không khác gì con vật
Trang 4Hỏi: Qua hai điều luật trên em
thấy người cày ruộng phải làm
việc như thế nào ?
Nhận xét, bs: Luât
mu-ra-bi là lấy theo tên vua
Ham-mu-ra-bi trị vì đất nước từ
năm 1792-1750TCN Bộ luật
gồm 282 điều,…
Kết luận : Để đối phó những
cuộc đấu tranh , tầng lớp
thành thị cho ra đời bộ luật
khắc nghiệt Hammurabi
- Không bỏ ruộng hoang, tích cực cày cấy
HS khác nhận xét , bs
HĐ3: Tìm hiểu nhà nước chuyên chế cổ đại cổ đại phương Đông
PP: Vấn đáp
GV giải thích “chuyên chế là
gì”
Hỏi: Nhà nước cổ đại phương
Đông do ai đứng đầu? Quyền
lực của người đó như thế nào?
Nhận xét, bs, kết luận:
Liên hệ thực tế lịch sử nước
Việt Nam, Trung Quốc thời
phong kiến
Giải thích thêm : Ở Trung
Quốc vua gọi là Thiên Tử, Ai
Cập ( Pharaon) Lưỡng Hà
( Ensi)
Hỏi: Bộ máy hành chính bao
gồm những ai ?
Nhận xét, bs, kết luận:
Hỏi: Em có nhận xét gì bộ
máy hành chính của các nước
cổ đại phương Đông?
- Vua nắm mọi quyền hành
- Do vua đứng đầu, nắm quyền tuyệt đối
HS khác nhận xét , bs
- Các quý tộc
HS khác nhận xét , bs
- Đơn giản, do quý tộc nắm quyền
HS khác nhận xét , bs
7’ 3 Nhà nước chuyên chế cổ đại phương Đông.
Tổ chức bộ máy nhà nước do vua đứng đầu:
- Vua có quyền đặt ra luật pháp, chỉ huy quân đội, xét xử những người
có tội, được coi là người đại diện cho thần thánh
ở dưới trần gian
- Bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương: giúp việc cho vua, lo việc thu thuế, xây dựng cung điện, đến tháp và chỉ huy quân đội
( vẽ sơ đồ)
*Kết luận: Do ĐKTN mà kinh tế ở phương Đông có những đặc điểm riêng biệt đó là kinh
tế nông nghiệp trồng lúa nước Cũng do nhu cầu sx nông nghiệp và trị thủy -> Ở phương
Đông thời cổ đại đã xuất hiện nhà nước -> Nhà nước quân chủ chuyên chế
3 Củng cố (5’)
- Kể tên các quốc gia cổ đại phương Đông?
Trang 5- XH cổ đại phương Đông bao gồm những tầng lớp nào ?
- Ở phương Đông, vua có những quyền hành gì?
- Em hãy lập sơ đồ bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế cổ đại phương Đông?
4 Hướng dẫn về nhà (3’)
- Học thuộc bài –trả lời các câu hỏi cuối SGK, Tập vẽ sơ đồ
- Xem SGK bài 5 : Soạn câu 1, câu 2 trang 16, Xem lược đồ H10
+ Sự hình thành các quốc gia cổ đại phương Tây?
+ Xã hội Hy Lạp, Rôma gồm những giai cấp nào ?
+ Thế nào là chế độ chiếm hữu nô lệ?
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………