Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho chó đến khám tại bệnh viện thú y thái nguyên

LỜI CẢM ƠN Để có thể hoàn thành bài khóa luận này, ngoài sự cố gắng của bản thân em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến các thầy giáo, cô giáo của khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại họ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y

Giảng viên hướng dẫn : TS Nguyễn Mạnh Cường

Thái Nguyên - năm 2022

LỜI CẢM ƠN

Để có thể hoàn thành bài khóa luận này, ngoài sự cố gắng của bản thân

em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến các thầy giáo, cô giáo của khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã truyền đạt cho

em những kiến thức quý báu và bổ ích trong suốt 5 năm học vừa qua, với những quá trình đi trải nghiệm thực tế, thực tập tốt nghiệp đầy ý nghĩa

Em xin chân thành cảm ơn Bệnh viện Thú y Thái Nguyên đã tạo điều kiện cho em tiếp xúc làm việc tại phòng khám để học tập những kiến thức, những tài liệu bổ ích để phục vụ cho bài khóa luận này

Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo TS Nguyễn Mạnh Cường đã tận tình giúp đỡ chỉ bảo em trong suốt quá trình thực tập để

em có thể hoàn thành một cách xuất sắc nhất bài khóa luận này

Ngoài ra, em xin bày tỏ lời biết ơn đến với gia đình đã luôn động viên khi em gặp khó khăn hay nản trí và cảm ơn các bạn đã giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập vừa qua

Trong quá trình thực tập và học hỏi, báo cáo của em còn nhiều thiếu sót, hạn chế do chưa có được nhiều kinh nghiệm nên chưa được hoàn chỉnh

Em rất mong nhận được những nhận xét và sự góp ý của Quý thầy cô để bài khóa luận của em được hoàn thiện và đầy đủ hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2022

Sinh viên

Bùi Thu Hương

DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1 Kết quả chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh phòng bệnh cho chó 45 Bảng 4.2 Tình hình chó đến khám chữa bệnh tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên (Tháng 6/2021- Tháng 12/2021) 47 Bảng 4.3 Số lượng chó đến tiêm phòng vaccine tại Bệnh viện Thú y 48 Bảng 4.4 Tình hình mắc bệnh đường tiêu hóa ở chó đến khám chữa bệnh tại Bệnh viện Thú y 49 Bảng 4.5 Tỷ lệ mắc bệnh đường tiêu hóa tại Bệnh viện Thú y 51 Bảng 4.6 Kết quả điều trị một số bệnh đường tiêu hóa 52 Bảng 4.7 Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó đến khám chữa bệnh tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên 54 Bảng 4.8 Kết quả điều trị một số bệnh ngoài da cho chó tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên 55 Bảng 4.9 Tình hình mắc bệnh đường hô hấp ở chó 57 Bảng 4.10 Kết quả điều trị một số bệnh đường hô hấp cho chó 58

DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1 Sơ đồ sinh bệnh học của bệnh do Parvovirus trên chó 31 Hình 4.1 Biểu đồ tỷ lệ mắc các bệnh đường tiêu hóa gặp ở chó tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên 51

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

S.C: Subcutaneous injection, tiêm dưới da I.M: Intramuscular, tiêm bắp

I.V: Intravenous, tiêm tĩnh mạch

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1.Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 2

1.2.1 Mục tiêu 2

1.2.2 Yêu cầu 2

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 3

2.1 Điều kiện cơ sở nơi thực tập 3

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 3

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 5

2.1.3 Tình hình sản xuất nông nghiệp 7

2.1.4 Mô tả sơ lược về Bệnh viện Thú y Thái Nguyên 10

2.2 Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề 11

2.2.1 Hiểu biết chung về loài chó 11

2.2.4 Đặc điểm sinh lý của chó 15

2.2.5 Một số bệnh thường gặp ở chó 19

2.2.6 Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước 30

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH 42

3.1 Đối tượng 42

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 42

3.3 Nội dung thực hiện 42

3.4 Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện 42

3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi 42

3.4.2 Phương pháp theo dõi (hoặc thu thập thông tin) 43

3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu 44

Phần 4 KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ 45

4.1 Tình hình chó đến khám chữa bệnh tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên 45

4.2 Thống kê số lượng chó đến tiêm phòng vaccine tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên 48

4.3 Kết quả chẩn đoán bệnh đường tiêu hóa ở chó đến khám tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên 49

4.4 Kết quả điều trị một số bệnh đường tiêu hóa gặp ở chó tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên 52

4.5 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh ngoài da ở chó đến khám chữa bệnh tại Bệnh viện 54

4.5.1 Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó đến khám chữa bệnh tại Bệnh viện 54

4.5.2 Kết quả điều trị bệnh ngoài da cho chó đến khám tại Bệnh viện Thú y 55

4.6 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại Bệnh viện Thú y 57

4.6.1 Tình hình mắc bệnh đường hô hấp ở chó 57

4.6.2 Kết quả điều trị bệnh đường hô hấp cho chó tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên 58

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 60

5.1 Kết luận 60

5.2 Đề nghị 61

TÀI LIỆU THAM KHẢO 62 MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA CHUYÊN ĐỀ

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1.Đặt vấn đề

Trong những năm gần đây đi đôi với sự phát triển nền kinh tế thì chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao đời sống tinh thần ngày càng phong phú và được quan tâm nhiều hơn Khi con người ta gặp khó khăn, những điều tiêu cực trong cuộc sống họ có xu hướng tìm một người bạn để sẻ chia, giãi bày tâm sự Và những chú chó đã được thuần hóa, với nhiều chủng loại giống đa dạng là sự ưu tiên hàng đầu để con người ta tìm đến Ngoài những đặc tính cơ bản của mỗi loài chó như: trông nhà, giữ cửa, dễ nuôi, các giác quan rất phát triển, thông minh mà chó còn là người bạn trung thành, gần gũi, thân thiện, giàu tình cảm có khả năng hiểu được cảm xúc của con người Vì vậy, chó trở thành vật nuôi trong mỗi gia đình, thú cưng trong mỗi nhà ngày càng được tăng cao cả về số lượng và chủng loại Tuy nhiên, chó được nuôi ngày càng nhiều thì vấn đề dịch bệnh động vật xảy ra càng lớn và cũng rất khó kiểm soát nó không chỉ gây nên những thiệt hại về mặt kinh tế cho nhiều hộ nuôi chó mà nó còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của mỗi thành viên trong gia đình có chó làm thú cưng

Bệnh ở chó cũng rất đa dạng bao gồm các bệnh như bệnh đường tiêu hóa, bệnh ngoài da, bệnh ký sinh trùng, bệnh truyền nhiễm, trong đó thì bệnh đường tiêu hóa là phổ biến nhất

Xuất phát từ tình hình thực tế trên và được sự đồng ý của BCN khoa, thầy giáo hướng dẫn cùng với cơ sở thực tập, em đã tiến hành thực hiện

chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho chó đến khám tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề

1.2.1 Mục tiêu

Nắm bắt được tình hình mắc các bệnh trên chó đến khám tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên

Biết cách chẩn đoán, phòng và trị bệnh đường tiêu hóa, bệnh ngoài da, bệnh

hô hấp cho chó đến khám và chữa bệnh tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên

1.2.2 Yêu cầu

Làm quen với công tác khám chữa bệnh tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên Biết cách chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh phòng bệnh cho chó khám chữa bệnh tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên

Xác định được tỷ lệ nhiễm các bệnh trên chó đến khám tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên

Biết cách phòng và trị bệnh cho chó đến khám tại Bệnh viện Thú y Thái Nguyên

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

2.1 Điều kiện cơ sở nơi thực tập

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Bệnh viện Thú y Thái Nguyên có địa chỉ đối diện số nhà 46, đường Bến Oánh, nằm trên địa bàn Tổ 3, phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên

Phường Túc Duyên nằm ở phía đông thành phố Thái Nguyên

Có vị trí địa lý: Phía Đông giáp xã Huống Thượng, xã Linh Sơn với ranh giới là sông Cầu Phía Tây giáp phường Phan Đình Phùng, phường Trưng Vương Phía Nam giáp phường Gia Sàng Phía Bắc giáp phường Đồng Bẩm với ranh giới là sông Cầu

Bệnh viện Thú y Thái Nguyên có vị trí địa lý như sau: phía sau Bệnh viện là phía Đông Nam nhìn thẳng về trường Trung học phổ thông Chuyên Thái Nguyên Phía bên phải Bệnh viện là phía Đông Bắc hướng về cầu treo Bến Oánh Phía bên trái Bệnh viện là phía Tây Nam hướng về đường tròn thành phố Thái Nguyên

2.1.1.2 Điều kiện khí hậu

Bệnh viện Thú y Thái Nguyên nằm trên địa bàn phường túc Duyên thuộc tỉnh Thái Nguyên, do đó khí hậu của Bệnh viện Thú y Thái Nguyên có tính chất đặc trưng của tỉnh Thái Nguyên Thời tiết vùng được chia làm 4 mùa: Xuân - Hạ - Thu – Đông, có khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm Nhưng chủ yếu phân bố là hai rõ rệt: mùa mưa và mùa khô

Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 – 10 với nhiệt độ trung bình dao động từ

25 - 300C, ẩm độ trung bình từ 80 - 85% Có lượng mưa trung bình hằng năm khoảng 2000 đến 2500mm, cao nhất là tháng 8 và thấp nhất vào tháng 1 Với

khí hậu như vậy trong chăn nuôi cần chú ý tới công tác phòng chống dịch bệnh động vật cho đàn vật nuôi

Mùa khô kéo dài từ cuối tháng 10 đến tháng 5 năm sau Trong các tháng này có khí hậu lạnh và khô Nhiệt độ dao động từ 12 - 260C, độ ẩm từ

70 - 80%

Tuy nhiên hiện nay Trái Đất ngày càng nóng lên, hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu đang tác động đến hầu hết các quốc gia trong đó Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất Những năm gần đây chúng ta phải hứng chịu những trận lũ lụt, hạn hán kéo dài, khí hậu thay đổi không tuân theo quy luật của tự nhiên (mùa Đông miền Bắc không còn lạnh như trước, thời gian nắng nóng mùa hè giảm ) Điều đó ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe vật nuôi, tình hình dịch bệnh xảy ra trên động vật diễn biến ngày càng phức tạp và khó lường

2.1.1.3 Điều kiện đất đai

Thành phố Thái Nguyên là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Thái Nguyên được thành lập năm 1962, có vị trí địa lý nằm bên bờ sông Cầu, cách thủ đô

Hà Nội 80 km Với diện tích 222,93 km², dân số 362.921 người, mật độ dân

cư là 1260 người/km2; thành phố là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học - kỹ thuật, y tế, du lịch, dịch vụ của tỉnh Thái Nguyên Ngoài ra thành phố Thái Nguyên còn được biết đến với cái tên là thành phố Thép bởi nguồn tài nguyên thiên nhiên tương đối giàu có, phong phú và đa dạng

*Tài nguyên đất:

Quá trình quy hoạch đất ở phường Túc Duyên Trước kia, phường Túc Duyên (T.P Thái Nguyên) là vùng chuyên canh sản xuất nông nghiệp với những cánh đồng hoa, rau màu… cung cấp cho thành phố và các vùng phụ cận Nhưng 5 năm trở lại đây, phần lớn đất sản xuất nông nghiệp ở phường Túc Duyên đã được sử dụng để xây dựng hạ tầng một số cơ quan nhà nước,

khu dân cư, quy hoạch khu đô thị, dịch vụ… nên dần dần nông dân trong phường trở thành người “bán nông, bán thương” Với lợi thế về vị trí địa lý, phường Túc Duyên có tốc độ đô thị hóa rất nhanh, và tất yếu diện tích đất nông nghiệp cũng sẽ bị thu hẹp để phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế

- xã hội khác

Theo Quy hoạch chung xây dựng T.P Thái Nguyên thì phường Túc Duyên trong tương lai sẽ là trung tâm đô thị khu vực hai bên bờ sông Cầu, với kết cấu hạ tầng hiện đại Ở thời điểm hiện nay, 100% đất nông nghiệp của phường đã nằm trong quy hoạch các khu đô thị, khu dân cư mới Dự án mới trên địa bàn phường của Tập Đoàn DETECH là tổ hợp các khu chức năng của một khu đô thị mới hiện đại nằm bên bờ Sông Cầu, một khu đô thị mới phía Đông của Thành phố Thái Nguyên, bao gồm tổ hợp các khu chức năng: Khu nhà ở; khu trung tâm thương mại – dịch vụ; khu công trình công cộng ( nhà văn hóa, trường học, khu vui chơi giải trí…) Với sự gia tăng không ngừng của các dự án lớn, các khu dân cư mới, diện tích đất nông nghiệp của phường ngày càng thu hẹp dần nhường chỗ cho các tòa nhà, các khu vui chơi (năm

2005 là 153 ha, nay giảm xuống còn 124 ha)

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

2.1.2.1 Tình hình xã hội

- Dân cư: phường Túc Duyên có hơn 3.300 hộ, hơn 11.000 nhân khẩu

Toàn Phường có 14 tổ dân phố chức đoàn thể chính trị, 7 tổ chức xã hội, 3 tổ chức xã hội – nghề nghiệp

- Văn hóa: Tại phường có 8 dân tộc anh em cùng chung sống, có tôn giáo

chính là Đạo Phật và Đạo Thiên Chúa, có hai nhà thờ họ là Họ Oánh và Họ Tam Giang; có 2 nhà chùa gọi là Chùa Phúc Linh Tự và chùa Đồng Mỗ - một trong những chùa phật giáo đầu tiên tại tỉnh Thái Nguyên, 01 đình Túc Tiến

- Y tế: Trạm y tế phường Túc Duyên mới được khánh thành và hoạt

động từ tháng 05/03/2015 nằm trong số những Phòng khám uy tín ở Thái Nguyên Với trang thiết bị hiện đại, đội ngũ tay nghề cao và chất lượng phục

vụ tốt, trạm y tế phường Túc Duyên từ lâu là địa chỉ Phòng khám tin cậy cho mọi người ở khu vực Thành Phố Thái Nguyên Thời gian qua, trạm y tế phường đã hoạt động rất hiệu quả trong việc phòng chống đại dịch COVID-

19 Tại đây đã tổ chức tiêm chủng, test sàng lọc cho toàn bộ người dân Hơn thế nữa các nhân viên y tế rất tận tình, quan tâm, chăm sóc tới những cư dân tại phường mắc COVID-19

- Giáo dục: Về giáo dục, đến năm 2020, trên địa bàn phường Túc

Duyên gồm các trường học sau: 01 Trường Mầm non công lập, 02 trường mầm non tư thục, 01 Trường Tiểu học Túc Duyên và 01 Trường Trung học cơ

sở Túc Duyên Đặc biệt, trường Chuyên Thái Nguyên với chất lượng giáo dục hàng đầu tại tỉnh nằm trên đại bàn phường Đây là điều kiện thuận lợi giúp cho trình độ dân trí của người dân được nâng lên rõ rệt Hiện nay với chương trình giáo dục đổi mới, giáo viên tại các trường liên tục trau dồi nâng cao kiến thức chuyên môn để đáp ứng được yêu cầu của các môn học mới

- An ninh chính trị và trật tự xã hội: phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” tại phường Túc Duyên (T.P Thái Nguyên) được các cơ quan, đơn vị, người dân tích cực hưởng ứng, triển khai hiệu quả Từ đó, tình hình an ninh trật tự (ANTT) luôn được giữ vững, ổn định Những kết quả này có phần đóng góp không nhỏ của lực lượng Bảo vệ dân phố (BVDP) phường Thời gian qua, Ban BVDP đã phối hợp cùng lực lượng Công an phường đảm bảo ANTT các sự kiện chính trị quan trọng trên địa bàn Đặc biệt là tích cực tham gia công tác tuần tra, trấn áp tội phạm, đảm bảo ANTT, an toàn giao thông Riêng năm 2021, Công an phường đã điều tra, khám phá 14 vụ, 15 đối tượng

tàng trữ, buôn bán, sử dụng trái phép chất ma túy, tất cả các vụ việc đều có sự tham gia của lực lượng BVDP phường

2.1.2.2 Tình hình kinh tế

Thành phố Thái Nguyên là một trong những thành phố phát triển về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, có tài nguyên khoáng sản đa dạng, phong phú, có điều kiện khí hậu thuận lợi cho phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả

và chăn nuôi động vật Phường Túc Duyên là một trong những phường tiêu biểu trong thành phố với nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng

Về sản xuất nông nghiệp: sản xuất nông nghiệp, sản xuất hàng hóa

chiếm đến 80% hộ dân tại phường Tuy vậy nhưng nó vẫn chưa phát triển mạnh, còn mang nặng tính tự cung tự cấp

Về đời sống an sinh xã hội: Chợ đêm Túc Duyên (T.P Thái Nguyên) là chợ đầu mối rau, củ, quả lớn nhất của tỉnh Trước kia, hàng hóa trong chợ Túc Duyên chủ yếu là rau, củ, quả của địa phương tự cung tự cấp thì nay, hàng hóa đã được lấy từ rất nhiều nơi khác như: Long Biên, Mê Linh (Hà Nội); Bắc Ninh; Bắc Giang; Đà Lạt; Lạng Sơn đã góp phần làm phong phú thêm nguồn hàng Nếu như chợ đêm Túc Duyên là chợ đầu mối thì Chợ Thái là nơi bán lẻ phục vụ đời sống hàng ngày của người dân thành phố Mặt khác chợ Thái còn là nơi trung chuyển hàng hóa lớn nhất của tỉnh

Về dịch vụ: dịch vụ chăm sóc sức khỏe, sắc đẹp được nâng cao và ngày

càng được chú trọng Điều đó được thể hiện rõ ở số lượng các spa, các phòng khám kể cả ở người và vật nuôi

2.1.3 Tình hình sản xuất nông nghiệp

2.1.3.1 Ngành trồng trọt

Nghị quyết của Đảng bộ phường là sẽ giảm dần tỷ trọng sản xuất nông nghiệp, tăng tỷ trọng dịch vụ, thương mại để phù hợp với xu thế phát triển, đặc thù của địa phương Tuy nhiên, trong thời gian ngắn, phường không thể

bỏ hẳn sản xuất nông nghiệp mà vẫn sẽ duy trì một số vùng chuyên canh rau, hoa để giải quyết việc làm cho lao động trung tuổi, phụ nữ, hộ neo đơn Tại phường Túc Duyên đã hình thành và phát triển một vùng chuyên canh hoa màu và làng hoa hiệu quả Hiện trên địa bàn phường Túc Duyên – TP Thái Nguyên, diện tích trồng rau và hoa chiếm khoảng 35 ha

Phát huy lợi thế của vùng trồng rau truyền thống, nơi có đất đai màu

mỡ, các hộ dân của Túc Duyên đã mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào cải tạo đất, tăng hệ số sử dụng đất lên đến 6 lần/năm, trồng luân phiên giữa 2 loại cây để tăng thêm hiệu quả kinh tế Bên cạnh đó các làng hoa ngày càng nhiều và cho thấy hiệu quả về kinh tế.Trước đây, toàn phường Túc Duyên chỉ có một số ít hộ trồng hoa Nhưng sau thấy lợi ích kinh tế đem lại rõ rệt, hàng chục rồi vài trăm hộ đã chọn hoa là cây trồng chủ lực Và thực tế, nhiều hộ trồng hoa mỗi năm có thu nhập trên 100 triệu đồng - điều này khiến cuộc sống gia đình của người dân nơi đây ngày càng trở nên khấm khá hơn

Nếu so sánh giá trị kinh tế, 1 sào rau có thể cho giá trị gấp 3 lần 1 sào lúa, và 1 sào trồng hoa thì giá trị còn có thể tăng gấp 5 lần Vùng chuyên canh rau và hoa Túc Duyên đang cần có sự tiếp tục quan tâm đầu tư để ổn định và phát triển, đưa nghề truyền thống thành một nghề chủ lực trong phát triển kinh tế tại địa phương

2.1.3.2 Ngành chăn nuôi

- Tình hình nuôi chó: Theo thống kê thời điểm hiện tại, tổng đàn chó

trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên là 231 nghìn con Về phương thức nuôi, đặc thù nuôi chó, mèo là nuôi trong các hộ dân với mục đích nuôi làm cảnh hoặc nuôi để trông giữ nhà, nhiều hộ nuôi làm thương phẩm vì vậy số lượng nuôi thông thường từ 1 đến 3 con Với phương thức này nên công tác giám sát dịch bệnh và công tác truyền thông để nâng cao nhận thức của người dân trong việc khai báo với chính quyền và quản lý chó, mèo không được thả rông hay

phải đeo rọ mõm khi mang ra nơi công cộng gặp không ít khó khăn, bất cập Mặt khác nuôi chó, mèo ở Việt Nam nói chung Thái Nguyên nói riêng là với mục đích thương phẩm chiếm tỷ lệ còn khá cao, phong tục ăn thịt chó, mèo của người dân Việt Nam vẫn còn nhiều, thậm trí có người còn coi việc sử dụng thịt chó như một một món ăn ưa thích (khoái khẩu)

Tại phường Túc Duyên việc nuôi chó mèo theo phương thức thả rông còn chiếm tỷ lệ cao Trong quá trình nuôi chưa có ý thức đăng ký nuôi chó, số chó nuôi nhiều nhưng đăng ký ít; tổ nào làm tốt việc tuyên truyền thì người dân chỉ đăng ký định kỳ, không đăng ký mới khi phát sinh thêm như việc mua mới hoặc chó, mèo sinh sản tại gia đình Chưa ý thức được việc nuôi nhốt, xích chó, đeo rọ mõm, nên chất thải được thải ra ngoài môi trường gây ô nhiễm môi trường mất cảnh quan xung quanh phường Chính vì thực trạng đó, việc quản lý hiện mới chủ yếu là thống kê để thực hiện việc tiêm phòng vác xin dại Nhiều tổ chưa làm tốt khâu tuyên truyền nên người dân cũng chưa thực hiện nghiêm việc quản lý chó nuôi, chưa tự giác khai báo khi nhập đàn Việc buôn bán, giết mổ chó mèo gần như tự do chưa có sự quản lý của cấp chính quyền, chưa có quy trình giết mổ chó nên cơ quan Thú y cũng rất khó kiểm tra, quản lý đối với các cơ sở, điểm giết mổ chó trên địa bàn

Thực trạng về dịch bệnh dại, đến nay nhận thức về sự nguy hiểm của

bệnh dại của người dân tại phường Túc Duyên khá cao nhất là ở những nơi đã xảy ra bệnh dại ở người (có người chết vì bệnh dại) Tuy nhiên bên cạnh đó một thực trạng là nhiều hộ dân vẫn còn chủ quan, lơ là, coi thường việc bị chó cắn, nhiều người chưa thực hiện tốt việc tiêm phòng cho đàn chó mèo Có rất nhiều lý do để người dân cố tình không tiêm phòng vì vậy một thực trạng là ở đâu không may có người chết về bệnh dại do bị chó cắn thì tỷ lệ tiêm phòng cho đàn chó ở đó ngay lập tức tăng nhanh Những năm gần đây, hầu như năm nào trên địa bàn phường đều có người chết do chó dại cắn Điều đáng nói là

hầu hết chó cắn người bị dại đều là chó thả rông, chó lạ Một thực trạng nữa là

có những nơi nhiều người nuôi với mục đích thương phẩm thì việc chấp hành tiêm phòng vác xin dại là chưa triệt để, chưa thực hiện việc tiêm phòng bổ sung khi nhập đàn Người bị chó mèo cắn còn coi nhẹ việc tiêm phòng, tư vấn của y tế, cán bộ Thú y

- Công tác Thú y: Để ngăn chặn bệnh dại lây lan trên địa bàn, Trung

tâm y tế dự phòng phường Túc Duyên đang tập trung triển khai các biện pháp giám sát dịch bệnh dại trên đàn chó và trên người Vận động nhân dân trong vùng có dịch nuôi chó phải xích nhốt, đảm bảo vệ sinh Thú y; yêu cầu mọi trường hợp bị chó, mèo cắn hoặc tiếp xúc với nguồn lây đều phải được khám,

tư vấn và tiêm vaccine/ huyết thanh phòng bệnh Trung tâm huy động các nguồn lực để tổ chức tiêm miễn phí vaccine/ huyết thanh phòng bệnh dại cho các trường hợp có hoàn cảnh khó khăn; phối hợp với các trạm Thú y thống

kê, rà soát lại các hộ có nuôi chó nhưng chưa được tiêm phòng trên địa bàn để kịp thời tiêm phòng bổ sung triệt để Trung tâm kiên quyết tiêu hủy chó không tiêm phòng và xử lý vi phạm hành chính đối với chủ nuôi không chấp hành tiêm phòng bắt buộc vaccine đàn chó nuôi

2.1.4 Mô tả sơ lược về Bệnh viện Thú y Thái Nguyên

Bệnh viện Thú y Thái Nguyên được xây dựng từ năm 2014 Từ năm

2014 đến nay Bệnh viện chủ yếu phục vụ công tác khám chữa bệnh, chăm sóc, spa cho chó, mèo của bà con nhân dân quanh vùng và các huyện lân cận

* Chức năng, nhiệm vụ:

- Là nơi bồi dưỡng, nâng cao tay nghề cho các sinh viên thực tập

- Tư vấn, chăm sóc, khám chữa bệnh và các dịch vụ cho chó , mèo

* Cơ cấu tổ chức của Bệnh viện: Bệnh viện Thú y Thái Nguyên tại

Bệnh viện có 5 người: 3 bác sĩ thực hiện khám chữa bệnh và 2 nhân viên phục

vụ Ngoài ra Bệnh viện có mặt thường xuyên 2 sinh viên thực tập tốt nghiệp

* Cơ sở vật chất: Bệnh viện được xây dựng 2 tầng tổng diện tích

200m2 Gồm 9 phòng chức năng: Khu Petshop, phòng khám lâm sàng, phòng grooming, phòng siêu âm, phòng X-Quang, phòng phẫu thuật, phòng điều trị, phòng pethotel, kho vật tư Bệnh viện đã và đang ngày càng trang bị những thiết bị hiện đại để phục vụ các hoạt động về chăm sóc, chẩn đoán bệnh, điều trị bệnh cho thú cưng như máy siêu âm, máy chụp X-Quang, máy khí dung, kính hiển vi, tủ lạnh, tủ ấm, máy sấy, đèn mổ và nhiều dụng cụ hỗ trợ khác

Bên cạnh việc chẩn đoán, phòng và điều trị bệnh, Bệnh viện còn cung cấp các dịch vụ chăm sóc làm đẹp cho thú cưng như tạo mí, cắt tai, tắm, tỉa lông, cắt móng, vệ sinh tai, dịch vụ ký gửi thú cưng, dịch vụ khám sức khỏe định kỳ, triệt sản…

2.2 Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề

2.2.1 Hiểu biết chung về loài chó

* Một số giống chó địa phương

Giống chó Vàng: Giống chó Vàng có tầm vóc trung bình, cao 50 - 55 cm,

nặng 12 - 15 kg.Chó vàng có bộ lông ngắn, thường sát da Đôi tai của chúng lúc dựng lúc cụp tùy từng con, chân khá cao và dài Cơ thể thường săn chắc không quá mập, không quá vạm vỡ Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2015) [27], chó Vàng nhanh nhẹn, hoạt bát, thích ứng tốt với điều kiện ngoại cảnh, ít ốm, dễ

ăn uống và giỏi bơi lội Tuổi phối giống của chó đực từ 15 - 18 tháng tuổi, chó cái sinh sản được ở tuổi 12 - 14 tháng, mỗi lứa trung bình đẻ 5 con

Chó H’mông:

Chó H’mông là một bốn giống chó quý của Việt Nam Với thể lực dẻo dai và bản tính nhanh nhẹn, dũng mãnh nên H’mông cộc đuôi đang được

nhiều người yêu chó Việt săn tìm Theo Lê Văn Thọ (1997) [31] chó H’mông

cộc đuôi có kích thước vào dạng trung bình chiều cao 55 - 60 cm, nặng 18 -

20 kg Ngoại hình gần tương tự như các giống chó Việt Nam đặc trưng hiện

nay Đầu của chúng khá to và có hệ cơ chắc khỏe Phần lớn chó này thường

không có đuôi hoặc nếu có thì cũng rất ngắn Theo Đinh Thế Dũng và cs (2011) [4], chó H’mông có kiểu lông màu đen đôi khi xuất hiện màu vằn vện như da hổ Vì thuộc vào hàng chó săn nên H’mông cộc đuôi có bộ nanh rất chắc và sắc nhọn Hàm răng của chúng gầm tương tự như răng hổ, có từ 6 đến

8 cạnh Ngoài ra, tai của H’mông cộc đuôi thường có hình tam giác và lúc nào cũng dựng lên Hai chân sau của chúng cực khỏe và luôn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu

Chó Bắc Hà:

Theo Hoàng Nghĩa (2005) [18] Chó Bắc Hà hay có cách gọi khác là chó xù, chó gấu, chó xồm có nguồn gốc từ Bắc Hà, Lào Cai Cảnh khuyển Bắc Hà thuần chủng có chiều dài thân dài hơn so với chiều cao của mình Tỉ

lệ chiều dài toàn thân so với chiều cao của chó Bắc Hà vào khoảng 1,2 lần, đây là một tỉ lệ cân đối và hoàn hảo Tùy thuộc vào đó là giống đực hay giống cái, con cái cao: Từ 52 - 60cm, con đực từ 57 - 65cm Với giống cái, cân nặng

có thể tại mức 16 - 23kg Với giống đực, cân nặng sẽ cao hơn một chút: Từ 19

- 26kg Phần đầu của giống chó Bắc Hà vô cùng nhỏ và gọn Chúng gây ấn tượng bởi cái mõm dài Một bé cún Bắc Hà thông thường sẽ có chiều dài mõm bằng khoảng 2/3 hoặc bằng chiều dài đầu Mũi của cún Bắc Hà thẳng và dài, trán tròn và khá rộng Đôi tai của chúng vểnh dựng thành hình tam giác

để nhận biết âm thanh một cách nhanh chóng Ngoài ra, bộ lông của chúng còn rất dày, phần lông ở gáy giống như bờm sư tử Phần đuôi của chó Bắc

Hà giống như đuôi sóc hoặc hình bông lau Đuôi có thể cuộn xoăn hay buông

thõng xuống chân sau

Quốc thuần chủng có nhiều màu sắc lông, nhưng sẽ có 4 màu cơ bản là vện, đen, vàng, đốm với lông ngắn sát da và chúng có thể hình khá lớn, cao 60 – 65

cm, nặng 20 – 25 kg Điểm khác biệt và để phân biệt chó Phú Quốc với các giống chó khác chính là chúng sở hữu các xoáy và dải lông mọc ngược trên lưng Những vòng xoáy này sẽ dựng đứng lên khi chúng đuổi theo con mồi Chân chó Phú Quốc có màng như chân vịt nên bơi rất giỏi, vì vậy mà người ta bảo chó Phú Quốc bơi như rái cá Đuôi của chúng cong như hình cánh cung, lưỡi thì có đốm hoặc đen

sợ lạnh Chúng có tuổi thọ khá cao, từ 10 - 18 năm do sức đề kháng tốt và ít mắc bệnh

Chó Pug (Carlin):

Có nguồn gốc từ Trung Quốc, cơ thể chúng khá ngắn, gọn gàng Chiều cao từ chân đến vai gần tương đương với độ dài từ hông đến vai Chó có cân

nặng khoảng 6 - 8kg và độ cao là 26 – 42cm

Theo Đỗ Hiệp (1994) [7] Giống chó Pug sở hữu một bộ mặt nhăn nheo, đuôi xoăn và mõm ngắn Pug có đôi mắt tròn và lồi màu đen sẫm Phía dưới của hàm xệ xuống Bộ lông của chúng ngắn, rất mịn, mền, bóng và có nhiều màu, hiện nay phổ biến nhất là 2 màu đen – trắng Chúng kém thích nghi với thời tiết quá nóng hoặc quá lạnh, Bởi vậy, khi gặp thời tiết như vậy, thì hãy cho chúng ở trong nhà, nơi có nhiệt độ phù hợp nhất Đặc biệt, nếu không được vận động thường xuyên, chó mặt xệ rất dễ bị béo phì Tuổi thọ trung bình của chúng là 12 năm

Giống chó Pox:

Tên tiếng anh là Miniature Pinscher Đó là giống chó cảnh, nguồn

gốc từ nước Đức Theo Nguyễn Văn Thanh (2012) và cs [29] con đực có

chiều cao trung bình khoảng 25 - 30cm và khối lượng chỉ với 4 - 5kg, con cái

cao 25 -28cm nặng khoảng 3 - 4kg

Tuy nhỏ nhưng chúng lại sở hữu những khối cơ bắp rắn chắc nên về cơ bản bọn chúng có tình trạng sức khỏe tốt Sự thanh thoát được thể hiện ở bộ ngực căng tròn và nở nang cùng một chiếc bụng “thắt đáy lưng ong hoàn mỹ” Chúng có đôi mắt to tròn mà cả khuôn mặt hình quả xoài; sở hữu một chiếc mõm rất khỏe cùng hàm răng sắc nhọn Phốc hươu có đôi tai dựng đứng và khá mỏng Ngoài ra, nó còn ấn tượng với người nhìn bằng một bộ lông mềm mịn và mượt mà, ôm khung người

Chó Becgie:

Chó Becgie hay còn gọi là chó chăn cừu, một giống chó có xuất xứ từ nước Đức Với thân hình vạm vỡ, sức chạy khỏe và trí thông minh, trung thành tuyệt đối, tại Đức loài chó này được sử dụng trong các quân đội Đầu của chúng to hơn, tai cũng dài và lớn hơn còn lưng thì cong xuống Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [11] một chú Becgie trưởng thành thông thường

có thân chó dài từ 110 -112cm, chiều cao chó đực trung bình từ 56 - 65cm đối với chó cái 62 - 66cm và nặng khoảng 28 - 37kg Với kích thước cơ thể vượt

trội, Becgie trông rất to lớn và có cơ bắp rất săn chắc

Chúng sở hữu phần đầu tròn với chiếc mõm vuông dài Tai chó dựng đứng và lúc nào cũng nằm song song với nhau Hai mắt chó Becgie khá to và

có màu đen hoặc nâu đen lay láy Nhưng 4 chiếc chân chó lại rất dài và có phần thon gọn

Trên thân Becgie bao phủ lớp lông màu đen sẫm, nâu đen và đen tuyền Hoặc đặc biệt hơn là màu trắng tuyền, cam đậm và lam sẫm Becgie có

2 lớp lông: Lớp trong ngắn và dày, lớp ngoài dài và thô

Chó Rottweiler

Rottweiler là giống chó chăn gia súc có mặt ở Đức từ những năm 1800

Tổ tiên của bọn chúng thuộc dòng chó ngao Ý từ thời La Mã cổ Ban đầu, chúng được nuôi đa số để phục vụ cho việc săn bắn, chăn thả gia súc, kéo xe trong chiến tranh

Sở hữu tỷ lệ vàng với con đực có chiều cao từ 61 – 69cm, nặng từ 50 – 60kg, con cái từ 56 – 65cm, nặng từ 35 – 48kg nên chó Root rất là thon gọn

và cân đối.Phần khung đầu của chó Rottweiler khá tròn, mõm to và bè hơn so với các giống chó khác Sự hoàn hảo được nhiều người nhắc đến có lẽ tới từ phần lưng thẳng và dài của bọn chúng Ngoài ra cũng không thể không nhắc đến những bộ phận như vai, ngực, hông là những điểm cơ bắp chó Rottweiler phát triển nhất Theo Phạm Sỹ Lăng và Phan Địch Lân (1992) [10] chó Rottweiler sở hữu đôi tại cụp, chếch về phía đằng trước và đuôi dài Chó Rottweiler có bộ lông đen 2 lớp, thô và ngắn Phần lông bên dưới chân, mõm và

cổ đều có màu vàng đậm

2.2.4 Đặc điểm sinh lý của chó

2.2.4.1 Thân nhiệt

Theo Vũ Như Quán (2013) [22] cho biết, nhiệt độ cơ thể gia súc được

đo qua trực tràng trong lúc con vật yên lặng gọi là thân nhiệt của cơ thể gia súc Theo Vũ Như Quán (2011) [21], gia súc có thân nhiệt tương đối ổn định, thường hay thay đổi khi một trong những yếu tố sau thay đổi: tuổi, trạng thái sinh lý (Ví dụ: sau khi ăn hay trong thời gian động dục và trong thời gian

mang thai ), bệnh lý (ví dụ: sốt ), trạng thái thần kinh, theo mùa Đặc biệt với gia súc non có cường độ trao đổi chất mạnh hơn nên có thân nhiệt cao hơn

so với gia súc trưởng thành từ 1 - 20C

Theo Trần Cừ và Cù Xuân Dần (1975) [2], dưới sự điều khiển của hệ thần kinh, tương quan giữa hai quá trình sinh nhiệt và tỏa nhiệt nếu bị mất cân bằng thì tình trạng gia súc sẽ rơi vào trạng thái bệnh lý

Theo Vũ Như Quán (2011) [21], thân nhiệt của chó là 38 - 390C nếu ở trạng thái sinh lý bình thường Theo Hồ Văn Nam (1997) [15], trong tình trạng bệnh lý, thân nhiệt thay đổi theo tính chất và mức độ bệnh

Sự hạ thân nhiệt thường do mất máu, nhiễm lạnh từ một số hóa chất, giảm sinh nhiệt, hạ huyết áp sau sốc Tình trạng tăng thân nhiệt thường gặp khi nhiệt

độ môi trường quá cao, gặp phải các bệnh cảm nắng, nóng, nhiễm các bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn, virus, ký sinh trùng… gây ra dẫn đến sốt cao

Ý nghĩa chẩn đoán: Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [17], bằng cách

kiểm tra thân nhiệt của chó, chúng ta có thể xác định được con vật có bị sốt hay không Sốt nhẹ nếu nhiệt độ cơ thể tăng từ 1 - 20C Nếu thân nhiệt tăng 2 - 30C sẽ

có biểu hiện sốt cao Qua đó có thể chẩn đoán ban đầu nguyên nhân, tính chất, mức độ, tiên lượng được quá trình điều trị có hiệu quả hay không

2.2.4.2 Tần số hô hấp (lần/phút)

Theo Trần Cừ và Cù Xuân Dần (1975) [2], nhịp hô hấp là số lần hít vào thở ra trong một phút khi con vật ở trạng thái nghỉ ngơi Tốc độ hô hấp phụ thuộc vào cường độ trao đổi chất, giống, tuổi, kích thước cơ thể, thời tiết, trạng thái sinh lý, trạng thái bệnh lý

Ở trạng thái sinh lý, nhịp thở của chó con là 18 - 20 lần / phút, chó lớn

là 10 - 20 lần / phút, chó nhỏ là 20 - 30 lần / phút

Yếu tố ảnh hưởng đến tần số hô hấp:

Nhiệt độ môi trường: Khi quá nóng, chó phải thở nhanh để thải nhiệt nên nhịp thở tăng lên

Thời gian trong ngày: Chó thở chậm hơn vào ban đêm và buổi sáng so với buổi trưa và buổi chiều

Tuổi: Con vật càng già nhịp thở càng chậm

Ngoài ra, động vật cũng tăng nhịp thở khi chúng chửa hoang hoặc sợ hãi Trong một số các bệnh như: làm giảm diện tích hô hấp của phổi (ví dụ:viêm phổi, lao), phổi mất tính đàn hồi (ví dụ: phổi khí thũng), các bệnh hạn chế chức năng phổi (ví dụ: chướng bụng, đầy hơi) hoặc các biểu hiện như: sốt cao, thiếu máu nặng, bệnh tim, bệnh thần kinh hoặc đau dữ dội đều làm nhịp hô hấp tăng lên Một số bệnh có nguyên nhân do nhiễm độc, suy giảm chức năng thận, bệnh gan nặng, liệt sau sinh, hoặc gần chết đều làm nhịp hô hấp giảm Ở bò sữa nhiễm ceton và viêm não ngựa, tốc độ hô hấp giảm rõ rệt

Ý nghĩa chẩn đoán: Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [17], ở trạng thái bệnh lý, tốc độ hô hấp thay đổi gọi là hô hấp bệnh lý Điển hình như một

số trường hợp: giảm diện tích hô hấp ở phổi (ví dụ: viêm phổi, lao), phổi mất tính đàn hồi (ví dụ: phổi khí thũng), các bệnh hạn chế chức năng phổi (ví dụ: chướng bụng, đầy hơi) thì nhịp hô hấp tăng lên Hoặc khi con vật sốt cao, có biểu hiện thiếu máu nặng, bệnh tim, bệnh thần kinh thì cũng làm nhịp hô hấp tăng lên Trong trường hợp nhịp hô hấp bị giảm nguyên nhân do: nhiễm độc, suy giảm chức năng thận, bệnh gan nặng, liệt sau sinh, hoặc gần chết Ở bò sữa nhiễm xeton và viêm não ngựa, tấn số hô hấp giảm rõ rệt

2.2.4.3 Tần số tim mạch (nhịp tim)

Nguyễn Tài Lương (1982) [12] cho biết, số lần co bóp của tim trong một phút (lần/phút) được xác định là tần số tim mạch, ta có thể áp tay hoặc tai, cũng có thể dùng tai nghe áp vào thành ngực vùng tim để nghe tiếng tim

Khi tim co bóp, nó sẽ đẩy rất nhiều máu vào động mạch, làm cho mạch máu

mở rộng và thành của chúng cứng lại Sau đó, do tính đàn hồi, sự tự co thắt của mạch máu cho đến kỳ tâm thu tiếp theo tạo ra hiện tượng xung động động mạch Dựa vào tính chất này, chúng ta có thể tính được nhịp đập tương đương với nhịp tim Mỗi giống gia súc khác nhau thì nhịp tim cũng khác nhau, sự khác biệt này còn thể hiện ở từng giai đoạn tuổi của giống vật nuôi

Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2016) [28], trong điều kiện sinh lý bình thường: 100 - 130 lần/ phút đối với chó nhỏ và 70 - 100 lần/ phút đối với chó lớn Tần số tim thể hiện tốc độ trao đổi chất, trạng thái sinh lý và bệnh lý của tim cũng như cơ thể Theo Nguyễn Tài Lương (1982) [12], nhịp tim phụ thuộc vào chiều cao, mức độ béo phì, tuổi và loài của con vật Trong điều kiện sinh lý bình thường, sự điều hòa tim mạch có cả cơ chế thần kinh và thể dịch Chó con có nhịp tim cao hơn chó già, và khi chó hoạt động nhiều hơn, nhịp tim sẽ tăng lên Khi cơ thể xuất hiện tình trạng thiếu máu, mất máu, suy tim, viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim và các bệnh về máu khác thì nhịp tim cũng tăng theo

Ý nghĩa chẩn đoán: Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [28], tình

trạng chung của tim và cơ thể có thể được kiểm tra bằng mạch Mạch có thể tăng do các bệnh truyền nhiễm cấp tính, viêm cấp tính, thiếu máu, hạ huyết áp

và các bệnh làm tăng áp lực ổ bụng Ngược lại nhịp tim giảm khi có các tình trạng tăng áp lực nội sọ, tăng huyết áp hoặc do nhiễm độc

2.2.4.4 Tuổi thành thục về sinh dục và chu kỳ lên giống

Đặc điểm sinh lý sinh dục chó đực

Dịch hoàn sẽ sản sinh ra tinh trùng nhờ những chất dinh dưỡng, chất khoáng và vitamin, đặc biệt là những vitamin A và vitamin E Nếu nhiệt độ cao sẽ cản trở sự sinh tinh trùng Dịch hoàn tăng trưởng và hoạt động giao phối có tương quan mật thiết với tuyến giáp

Chức năng chính của dịch hoàn là sinh tinh trùng Tiết ra kích tố sinh dục đực là Testosteron, nó có tác dụng duy trì sự phát triển của giới tính và tính năng của con vật

Chó đực ở các giống trưởng thành về thể chất và tính dục vào khoảng 10

-15 tuổi tháng Theo Nguyễn Hữu Nam và cs (2016) [16] cho biết, những lần phóng tinh đầu tiên của chó xuất hiện từ 8 - 10 tháng tuổi Như vậy chỉ nên để chó đực phối giống từ lứa tuổi trên Nếu cho chó đực phối dưới tuổi đó tức quá non có thể sẽ làm cho chó giảm sút sức khỏe và mất dần khả năng phối giống

Đặc điểm sinh lý sinh dục chó cái

Theo Nguyễn Hữu Nam và cs (2016) [16] con cái có thời gian thành thục muộn hơn chó đực vào khoảng thời 9 - 15 tháng tuổi Cũng có một số giống chó to khác có chu kỳ động dục đầu tiên xảy ra từ 18 – 24 tháng tuổi

Chó cái vào thời kỳ trưởng thành sẽ bắt đầu thay lông, lông óng mượt

và béo khỏe hơn Chúng cũng sẽ hoạt bát và nhanh nhẹn, cặp mắt trong sáng, thích gần gũi, quấn quýt với chủ nuôi và đồng loại hơn Khi vào thời kỳ trưởng thành thì bộ máy sinh dục và núm đầu vú của chúng sẽ mẩy lên, âm hộ của chúng sưng to dần có dịch nhờn trong, nhớt từ âm đạo tiết ra Có thể trông thấy một vài giọt máu là dấu hiệu sắp hành kinh

Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2015) [27] thời gian động đực của chó

là 12 - 21 ngày và chó cái động đực 2 lần trong 1 năm Thời kì phối giống thích hợp cho chó cái từ ngày thứ 9 đến ngày thứ 13 Tùy thuộc vào trạng thái sinh lý của từng chó cái, kể từ ngày hành kinh đầu tiên

Khi phối giống thì nên phối 2 lần, cách nhau 1 ngày giúp chó cái dễ đậu thai

2.2.5 Một số bệnh thường gặp ở chó

2.2.5.1 Bệnh viêm dạ dày - ruột

Chó bị rối loạn tiêu hóa sẽ bị ảnh hưởng đến dạ dày và ruột dẫn đến ảnh hưởng đến sức khỏe của chó Nếu để lâu ngày mà không phát hiện ra bệnh

chữa trị kịp thời thì nó có thể biến chứng sang các bệnh khác như đường ruột, táo bón

Theo Nguyễn Văn Biện (2001) [1], viêm ruột là tình trạng viêm màng nhầy ruột có thể biểu hiện ở thể cấp tính hoặc mãn tính, hiện tượng này thường xảy ra ở vùng ruột non có khi lan ra cả vùng dạ dày và ruột già

* Nguyên nhân gây bệnh

- Nguyên nhân gây bệnh là virus bao gồm: Parvovirus, virus gây bệnh Care…

- Nguyên nhân gây bệnh là vi khuẩn bao gồm: Escherichia coli, Salmonella spp, Clostridium spp…

- Nguyên nhân gây bệnh là ký sinh trùng đường ruột bao gồm:

Toxocara canis, Toxascari leonina, sán dây…

- Nguyên nhân gây bệnh là các nguyên sinh động vật khác bao gồm:

Giardia, Toxoplasma, Trichomonas, cầu trùng…

- Ngoài ra còn do con vật nuốt phải ngoại vật không tiêu hóa được hoặc

* Triệu chứng chủ yếu

- Chó bị rối loạn tiêu hóa có nước tiểu và phân có lẫn tạp chất Đôi khi nước tiểu có lẫn những vụn và máu

- Chó con bị đau bụng nhẹ, nhiều trường hợp chó bị tiêu chảy

- Thích nằm ở những nơi tối, vùng bụng bị chướng, bỏ ăn, sốt

- Cơ thể mất nước nhanh, da kém đàn hồi, niêm mạc mắt và miệng nhợt nhạt

- Thời gian phát bệnh thường từ 2 – 5 ngày

* Điều trị

- Điều trị nguyên nhân kết hợp với chữa triệu chứng và trợ sức, trợ lực cho cơ thể

- Thuốc kháng sinh để hạn chế nhiễm trùng thứ phát: amoxicillin, cefomycine

- Sử dụng thuốc chống nôn: atropin

- Truyền nước cho chó để bổ sung lượng nước và chất điện giải đã bị mất đi

do tiêu chảy, nôn mửa bằng muối sinh lý 0,9%, ringer lactate, glucose 5%

- Cho uống thuốc làm se niêm mạc ruột, giảm số lần ỉa chảy: diosmectite

- Nếu sốt có thể sử dụng thuốc hạ sốt: hetdau (thành phần chính là ketoprofene)

- Tiêm thuốc bổ trợ sức, trợ lực: catosal, vitamin C 10%

Liệu trình điều trị thường 3 - 5 ngày

* Phòng bệnh

Chú ý tẩy giun sán định kỳ sau mỗi 6 tháng, chu kỳ tẩy giun có thể

ngắn hơn nếu môi trường sống của chú cún ở gần nhiều nguồn lây nhiễm

Về ăn uống: nghiên cứu về chất và lượng mỗi bữa ăn của cún cưng theo

độ tuổi và giống chó Đảm bảo cho ăn vừa đủ, đúng số bữa, hạn chế ăn vặt các món ăn quá béo, quá ngọt hoặc món ăn có độc tố cho loài chó

2.2.5.2 Bệnh do Parvo virus

- Bệnh Parvo ở chó là bệnh do parvovirus gây ra, hay bệnh viêm ruột

truyền nhiễm do virus Đây là căn bệnh “cực kỳ nguy hiểm”, đặc biệt với các chú chó con và chó chưa được tiêm phòng đầy đủ Theo Nguyễn Như Pho

(2003) [19] cho biết, bệnh gây tiêu chảy nghiêm trọng khiến con vật xuất huyết, hoại tử đường ruột có thể viên cơ tim và bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng dẫn đến chết nếu không được điều trị kịp thời

- Tỉ lệ chết cao từ 80 - 100%

* Nguyên nhân gây bệnh

- Bệnh parvovirus ở chó tên khoa học là bệnh truyền nhiễm Canine parvovirus Hiểu một cách nôm na là bệnh viêm ruột – dạ dày

- Bệnh thường xảy ra ở những chú chó con (dưới 3 tuổi) Khả năng lây nhiễm cực cao Hiện tại không có thuốc đặc trị mà chỉ có thuốc hỗ trợ nên tỷ

* Con đường truyền bệnh Parvo ở chó

- Bệnh parvo ở chó lây truyền chủ yếu qua con đường tiếp xúc miệng với các vật thể chứa mầm bệnh bao gồm tiếp xúc miệng với chó bị parvo

- Quá trình xâm nhập của virus Parvo ở chó như sau:

Đầu tiên, chó của bạn có thể tiếp xúc với chất thải chứa Parvovirus như phân hoặc đất có mầm bệnh

Sau đó, Parvovirus ở chó sẽ đi vào cơ thể theo đường miệng và bắt đầu quá trình nhân lên trong cổ họng ở các mô bạch huyết rồi đi vào trong máu đến các mô tế bào sinh trưởng khác như mô cơ tim, các mô ở đường ruột đặc biệt là tủy xương

Từ đó, chúng gây suy giảm đáng kể số lượng tế bào lympho hay gọi cách khác là tế bào bạch cầu trong hệ miễn dịch, gây hoại tử hạch bạch huyết

và ống dẫn đường ruột

* Triệu chứng chủ yếu

Theo Nguyễn Bá Hiên và cs (2012) [5] cho biết, bệnh Parvo xuất hiện trên chó ở 3 dạng:

- Dạng đường ruột: thường xảy ra ở chó non từ 6 - 1 năm tuổi

- Dạng tim: thường mắc ở chó 4 - 8 tuổi, biểu hiện suy tim

- Dạng tim ruột kết hợp: thường mắc ở chó 6 - 16 tuần tuổi, chết nhanh chỉ trong vòng khoảng 24h

- Đối với chó mắc bệnh Parvo ở thể tim hoặc thể tim, ruột kết hợp thì tỉ

lệ tử vong là rất cao, chết nhanh, với các biểu hiện tim, lách, phổi, ruột … xuất huyết nặng

- Dấu hiệu đầu tiên sẽ là , ủ rũ, ít vận động dần Dần dần sẽ là chán ăn

- Tiếp theo chó sẽ sốt kéo dài từ lúc phát bệnh đến khi có các biểu hiện lâm sàng đặc trưng

- Các biểu hiện lâm sàng đặc trưng gồm: nôn mửa, chó đi ỉa chảy, phân

có mùi tanh và có màu hồng, nặng hơn thì phân sẽ lẫn cả niêm mạc ruột và chất keo nhầy

* Điều trị

Việc chữa bệnh Parvo ở chó hiện nay vẫn chưa có thuốc trị chuyên biệt

cho nên những phương pháp y học bây giờ chỉ tập trung vào việc điều trị các triệu chứng, giúp giảm tỷ lệ tử vong và nguy cơ nhiễm trùng thứ cấp nhằm tăng tỷ lệ sống cho chó

Khi chó có các dấu hiệu lâm sàng của bệnh Parvo, bạn cần phải cách ly chó ngay lập tức để tránh việc lây lan của Parvovirus ở chó đến những con vật khác trong nhà và thực hiện khử trùng những nơi chó bị Parvo đã tiếp xúc qua

Phương pháp điều trị parvo hiện tại tập trung vào điều trị các triệu

chứng và phòng tránh nhiễm khuẩn thứ phát

- Thuốc kháng sinh để hạn chế nhiễm trùng thứ phát: amoxicillin, gentamicin, cefomycine

- Sử dụng thuốc chống nôn: atropin

- Truyền nước cho chó để bổ sung lượng nước và chất điện giải đã bị mất đi

do tiêu chảy, nôn mửa bằng muối sinh lý 0,9%, ringer lactate, glucozo 5%,…

- Tiêm thuốc trợ sức, trợ lực: vitamin C 10%, catosal

- Sử dụng vitamin K để cầm máu

- Thời gian này chó sẽ không ăn thức ăn thông thường Vì đường ruột rất yếu không thể tiêu hóa thức ăn Thuốc bổ sẽ thay thế thức ăn thông thường

- Khi chó đã qua cơn nguy kịch, có dấu hiệu hồi phục bác sĩ sẽ tập cho cún

ăn thức ăn dễ tiêu như cháo loãng, liên tục trong 7 ngày, chia nhỏ các bữa ăn để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa

- Chó sau khi bị parvo vẫn bị cách li với những chú chó khác ít nhất trong

vòng 2 tháng

- Bệnh điều trị kéo dài từ: 5 đến 7 ngày

*Phòng bệnh parvo

- Phòng bệnh Parvo ở chó bằng việc chăm sóc, nuôi dưỡng chu đáo

- Thường xuyên vệ sinh tiêu độc chuồng trại và môi trường xung quanh

- Những con chó ốm cần phải được cách ly, không được tiếp xúc với những con chó khỏe mạnh

- Định kỳ đến phòng khám kiểm tra, xét nghiệm để nắm bắt được tình hình sức khỏe của chó và phát hiện bệnh sớm, ngay cả khi đang ủ bệnh

- Nguyễn Bá Hiên và cs (2010) [6] cho biết, tốt nhất tiêm phòng vaccine để phòng bệnh Parvo cho chó Tiêm vaccine lần đầu khi chó đạt 6 - 7 tuần tuổi, nhắc lại 3 - 4 tuần và định kỳ tái chủng 1 năm 1 lần

2.2.5.3 Hiện tượng ngoại vật trong đường tiêu hóa, Tắc nghẽn thực quản ở chó

Vũ Như Quán và Chu Đức Thắng (2010) [23] cho biết, một số ngoại vật thường được tìm thấy như kim, lưỡi câu, xương bị mắc lại đoạn giữa cửa vào lồng ngực và phần đáy tim hoặc phần đáy tim với cơ hoành Hiện tượng này xảy ra thường xuyên hơn ở chó và ít xảy ra hơn ở mèo

*Triệu chứng chủ yếu:

Theo đó, khi nuốt phải dị vật, có thể xảy ra 4 giai đoạn như sau:

- Giai đoạn đầu: sau khi nuốt vào, thú cưng thường có biểu hiện khạc, nhổ, hoặc tìm mọi cách đẩy dị vật ra

- Giai đoạn 2: Thú cưng có biểu hiện viêm nhiễm, sốt, không ăn uống được, kèm theo chảy đờm, nước rãi

- Giai đoạn 3: Sốt cao, nhiễm trùng nặng, người có biểu hiện gầy đi vì không

ăn uống được

- Giai đoạn 4: Giai đoạn biến chứng, gây áp xe thực quản Lúc này thú cưng cần được đi cấp cứu kịp thời để không ảnh hưởng đến tính mạng

- Thú cưng có thể tử vong do nuốt dị vật nếu không phát hiện và xử lí kịp thời

*Hướng điều trị:

- Chụp X-quang thực quản và ngực để đưa ra một chẩn đoán cụ thể, ước tính được vị trí chính xác đang bị ảnh hưởng trong thực quản và mức độ tổn thương ở thực quản của chó

- Nếu ngoại vật ở phần trên thực quản dùng thiết bị nội soi để loại bỏ ngoại vật

- Nếu ngoại vật nằm quá sâu, thực quản chó bị tổn thương sẽ cần phẫu thuật

để loại bỏ vật đó

Ngoại vật trong dạ dày

Vũ Như Quán (2009) [20] cho biết, một số yếu tố góp phần gây bệnh cho vật nuôi là nuốt phải đá, bóng cao su, xương hoặc lông, là những vật khó tiêu tích tụ trong dạ dày

* Triệu chứng chủ yếu:

Các dị vật qua thực quản thường không gây triệu chứng trừ khi hiện tượng thủng hoặc tắc nghẽn xảy ra Thủng dạ dày hoặc ruột có biểu hiện triệu chứng và dấu hiệu viêm phúc mạc như đau bụng, phản ứng, cảm ứng phúc mạc Sự tắc nghẽn của ruột gây đau bụng, căng tức hoặc nôn

2.2.5.4 Bệnh viêm gan truyền nhiễm trên chó

Virus hướng thần kinh và gan Virus bền vững với những tác nhân vật

lý khác nhau, khi đông lạnh, lúc sấy khô và ở trong dung dịch glycerin 50%

Ở nhiệt độ phòng virus sống tới 1 năm Trong tự nhiên nó được bảo tồn trên 2 năm Ở 400C virus bảo tồn hoạt tính hơn 9 tháng

* Nguyên nhân gây bệnh:

Theo Lê Thị Tài (2006) [25], do khí hậu miền Bắc nước ta nóng ẩm đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển, lây lan và gây bệnh của các loại vi khuẩn, virus

Do virus Canine Adenovirus-1 (CAV-1), các loài chó hoang dã và chó chưa được tiêm vaccine CVA-1 đều có thể mắc bệnh, đặc biệt với chó dưới một năm tuổi

Virus CAV-1 qua đường miệng, tiêu hóa xâm nhập mô bào hầu hết các

cơ quan cơ thể của chó, dù chưa phát bệnh (ủ bệnh) nhưng thời gian nhiễm CAV-1 này đã có thể lây truyền sang chó khác qua các chất bài tiết: phân, nước tiểu, dịch mũi, chất tiết của kết mạc Lây lan trực tiếp từ những chó nhốt

chung hoặc gián tiếp qua thức ăn, nước uống bị nhiễm, qua dụng cụ chăm sóc Những con chó may mắn khỏi bệnh vẫn mang virus tới 9 tháng sau

- Thể cấp tính: chó sốt 39,4 – 41,10C, bỏ ăn, tiêu chảy và nôn ra máu Chó thường co gập, quằn quại do những cơn đau dữ dội vùng bụng do sưng gan Ánh sáng có thể kích thích mắt gây đau, viêm chảy nước mắt rồi có gỉ ghèn Có các điểm nốt xuất huyết dưới da, dễ thấy ở vùng da bụng Niêm mạc mắt có màu vàng rồi toàn bộ da vàng như nghệ do chứng hoàng đản sắc tố mật tràn vào máu Chó khó có thể qua khỏi một khi có triệu chứng vàng da

* Điều trị

- Dùng kháng sinh chống nhiễm trùng kế phát: amocixillin, dexamethasone

- Bù nước, cân bằng điện giải: truyền dung dịch đường glucose 5%, ringer lactate…

- Nếu sốt có thể sử dụng thuốc hạ sốt: hetdau (thành phần chính là ketoprofene)

- Dùng thuốc chống nôn: atropin tiêm dưới da hoặc truyền tĩnh mạch

- Không cho chó ăn đồ dầu mỡ, ăn ít, chia thành nhiều bữa

- Dùng vitamin nhóm B, đặc biệt B12 làm tăng hoạt động của chức năng gan

* Phòng ngừa bệnh viêm gan truyền nhiễm

- Giữ gìn vệ sinh thật sạch sẽ cho chó từ chuồng trại cho đến những nơi chó nằm hay ăn uống và đi vệ sinh

- Tiêm phòng cho chó khi 7 tháng tuổi để phòng bệnh