T�P CHÍ Y D��C H�C C�N TH� � S� 30/2020 1 TÌNH HÌNH NHI�M RSV B�NH VIÊM TI�U PH� QU�N C�P � TR� EM D��I 2 TU�I T�I B�NH VI�N NHI ��NG C�N TH� N�M 2019 2020 Hu�nh Lê Ng�c Di�m*, Nguy�n Minh Ph��ng, Ngu[.]
Trang 1TÌNH HÌNH NHI M RSV B NH VIÊM TI U PH QU N C P TR EM
Hu nh Lê Ng c Di m*, Nguy n Minh Ph ng, Nguy n Th Thu Cúc
Tr ng i h c Y D c C n Th
*Email: huynhdiemydk25@gmail.com
TÓM T T
t v n : Viêm ti u ph qu n (VTPQ) c p là b nh th ng g p trong nhi m khu n ng
hô h p d i c p tính và là nguyên nhân hàng u a tr n khám và nh p vi n M c tiêu nghiên
c u: (1) Mô t các c i m lâm sàng, c n lâm sàng viêm ti u ph qu n c p tr d i 2 tu i t i
B nh vi n Nhi ng C n Th n m 2019-2020 (2) Xác nh t l nhi m RSV trong b nh viêm ti u
ph qu n c p tr d i 2 tu i t i B nh vi n Nhi ng C n Th n m 2019-2020 i t ng và
p h ng pháp: nghiên c u c t ngang trên 131 b nh nhi t 1 – n d i 24 tháng vào i u tr t i Khoa N i t ng h p, Khoa Hô h p B nh vi n Nhi ng C n Th c ch n oán VTPQ c p t tháng
05/2019 n tháng 7/2020 K t qu : T l tr <6 tháng tu i chi m a s v i 72,5%, tr trai 73% và
tr gái là 27% Phân viêm ti u ph qu n trên lâm sàng có 3,1% nh , 93,9% trung bình và 3,1%
m c n ng Các tháng có s ca m c b nh cao là: tháng 01, tháng 6 và 7 tháng 10, 11 và 12 Tri u
ch ng ho chi m t l 96,18%, khò khè 100%, 90,8% ran ngáy và 84,73% ran m k t qu X-quang
ph i: thâm nhi m là 90,84%, x p ph i là 1,53% T l nhi m RSV tr viêm ti u ph qu n c p là
10,7% K t lu n: Viêm ti u ph qu n là b nh hay g p nhi u tr em nam chi m 73%, t l tr viêm
ti u ph qu n c p do nhi m RSV chi m t n su t 10,7%
T khóa: Virus h p bào hô h p (RSV), viêm ti u ph qu n c p, tr em
ABSTRACT
RSV INFECTION OF ACUTE BRONCHIOLITIS IN CHILDREN UNDER 2 YEARS OLD AT CAN THO CHILDREN HOSPITAL IN 2019-2020
Huynh Le Ngoc Diem*, Nguyen Minh Phuong, Nguyen Thi Thu Cuc
CanTho University of Medicine and Pharrmacy
Background: Acute bronchiolitis is a common disease in acute lower respiratory tract infections and was the leading cause of hospital visits for children Objectives: (1) To describe
clinical and subclinical characteristics of acute bronchiolitis in children under 2 years old at Can Tho Children Hospital in 2019-2020; (2) To determine of RSV infection rate to acute bronchiolitis
in children under 2 years old Materials and methods: Cross-sectional study on 131 children under
2 years old at General Pediatric Deparment, Respiratory Deparment of Can Tho Children Hospital,
was diagnosed with accute bronchiolitis from May 2019 to April 2020 Results: Children <6 months
old was 72.5%, boys 73% and girls 27% The classification of bronchiolitis in clinical was 3.1% mild, 93.9% moderate and 3.1% severe High number of cases occurred in: January, June and October, July, November and December Coughing accounted for 96.18%, wheezing 100%, low-pitched wheezes 90.8% and coarse crackles was 84.73%, X-ray of the lung: infiltration was 90.84%, atelectasis was 1.53% The prevalence of RSV infection in children with acute bronchiolitis is 10.7% Boys with low birth weight, malnourished, hospitalized after giving birth and smokers have
higher rates of RSV infection Conclusion: Bronchiolitis occurs frequently in boys 73%, the
prevalence of RSV infection in children with acute bronchiolitis is 10.7%
Keywords: Respiratory syncytial virus (RSV), acute brochiolitis, children
I T V N
Viêm ti u ph qu n (VTPQ) c p là b nh th ng g p trong nhi m khu n ng hô
h p d i c p tính và là nguyên nhân hàng u a tr n khám và nh p vi n B nh th ng
g p tr d i 2 tu i, do virus gây ra và ch y u virus h p bào hô h p B nh di n bi n lâm
Trang 2sàng khá a d ng và ph c t p, có th t nh n n ng, nhanh chóng a n suy hô h p [1]
T i Vi t Nam, VTPQ c p là d ng b nh th ng g p nh t trong nhi m khu n ng
hô h p d i c p tính và là nguyên nhân hàng u a tr n khám và nh p vi n T l nh p
vi n hi n nay i b nh viêm ti u ph qu n còn khá l n: t i khoa Hô h p B nh vi n Nhi
ng 1 là 35- 37%, t i khoa Hô h p B nh vi n Nhi ng 2 là 35% [2]
Cho n nay, t i Vi t Nam hi n nay các nghiên c u v Viêm ti u ph qu n a ph n
c làm t i B nh vi n Nhi ng 1, t i B nh vi n Nhi ng 2, t i B nh vi n Nhi Tr ng
ng T i C n Th nói chung c ng nh B nh vi n Nhi ng C n Th nói riêng ch a có
nhi u nghiên c u v t l nhi m RSV b nh viêm ti u ph qu n c p tr em d i 2 tu i Vì
v y chúng tôi ti n hành tài “Nghiên c u tình hình nhi m RSV b nh viêm ti u ph qu n
c p tr em d i 2 tu i t i B nh vi n Nhi ng C n Th N m 2019-2020” v i hai m c tiêu sau:
(1) Mô t các c i m lâm sàng, c n lâm sàng viêm ti u ph qu n c p tr d i 2
tu i t i B nh vi n Nhi ng C n Th n m 2019-2020
(2) Xác nh t l nhi m RSV b nh viêm ti u ph qu n c p tr d i 2 tu i t i
B nh vi n Nhi ng C n Th n m 2019-2020
II I T NG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U
2.1 i t ng nghiên c u: B nh nhi t 1 – n d i 24 tháng vào i u tr t i khoa n i
t ng h p, khoa hô h p B nh Vi n Nhi ng C n Th c ch n oán VTPQ c p t tháng 05/2019 n tháng 7/2020
Tiêu chu n ch n m u: B nh nhi t 1 tháng n d i 24 tháng vào i u tr t i khoa
n i t ng h p và khoa hô h p B nh Vi n Nhi ng C n Th c ch n oán VTPQ c p t tháng 05/2019 n tháng 7/2020 Tr c ch n oán VTPQ c p trên lâm sàng có ít nh t
3 xét nghi m: Công th c máu, X-quang ph i, Test nhanh IgM- RSV
Tiêu chu n lo i tr : Ng i nhà không ng ý cho tr tham gia nghiên c u, tr c
ch n oán hen suy n ho c khò khè t 3 l n tr lên, h s b nh án không y các bi n s
Th i gian và a i m nghiên c u: Th c hi n t i khoa N i t ng h p, khoa Hô h p
b nh vi n Nhi ng C n Th t 5/2019 n tháng 7/2020
2.2 Ph ng pháp nghiên c u
- Thi t k nghiên c u: Nghiên c u mô t c t ngang
- C m u: c tính theo công th c:
= 131 Trong ó: Z(1- /2) = 1,96 là h s tin c y 95%, d=0,075 là sai s cho phép, p=0,233 là
t l tr viêm ti u ph qu n c p nhi m RSV Theo nghiên c u c a Võ Công Bình (2012) [4]
- Ph ng pháp ch n m u: B nh nhân c ch n theo ph ng pháp thu n ti n
- N i dung nghiên c u:
+ c i m chung: Tu i, gi i, tháng m c b nh, phân VTPQ c p
+ c i m lâm sàng: D u hi u sinh t n, tri u ch ng toàn thân và c n ng, tri u
ch ng th c th
+ c i m c n lâm sàng: Công th c máu, X quang ph i, Test nhanh IgM- RSV
+ Ch n oán xác nh VTPQ c p d a vào d ch t h c, lâm sàng, c n lâm sàng tr
d i 24 tháng có: Khò khè ít ho c không áp ng v i các lo i thu c dãn ph qu n, khí
l ng ng c: ng c c ng ph ng, gõ vang, Th nhanh, co lõm ng c Ph i: rale rít ho c rale
Trang 3ngáy, rale m nh h t X quang ph i: có khí ho c không
+ Nhi m RSV: Xét nghi m phân l p virus b ng test IgM-RSV (+)
- Ph ng pháp x lý & phân tích s li u: Thu th p s li u và x lý th ng kê b ng
ph n m m SPSS 18.0 Các bi n nh tính c trình bày b ng t n su t, t l % Các bi n
nh l ng c trình bày b ng các ch s trung bình, l ch chu n Ki m nh s khác
bi t t l b ng test 2, ki m nh khác bi t trung bình b ng t-test n u có phân ph i chu n và Mann-Whitney U-Test n u bi n không có phân ph i chu n Khác bi t gi a các nhóm có ý
ngh a th ng kê khi p≤0,05
III K T QU NGHIÊN C U
3.1 c i m chung c a b nh nhi viêm ti u ph qu n c p
B ng 1 c i m chung c a b nh nhi
Nhóm tu i
Nh n xét: T l tr <6 tháng tu i chi m a s v i 72,5%, t 6 n d i 12 tháng chi m t l 22,9% và t 12 n d i 24 tháng chi m 4,6% Tr trai chi m a s v i t l 73%
Bi u 1: Phân b b nh theo tháng
Nh n xét: Tháng cho th y các th i i m có s ca m c b nh cao là: tháng 01(18,3%), tháng 6(12,2%), tháng 7 và tháng 10 là (9,9%), tháng 11(19,8%) và 12 (12,2%)
(18,3%)
0 (2,3%)
(6,1%) (4,6%)
(12,2%)
(9,9%)
(1,5%)(3,1%)
(9,9%)
(19,8%)
(12,2%)
0
5
10
15
20
25
30
Trang 43.2 T l nhi m RSV và c i m lâm sàng, c n lâm sàng c a b nh nhi VTPQ c p
Bi u 2: T l RSV (+) c a b nh nhi VTPQ c p
Nh n xét: k t qu xét nghi m IgM-RSV trên 131 tr viêm ph qu n cho th y có
10,7% RSV (+) và 89,3% RSV (-)
B ng 2 c i m lâm sàng
Co kéo c hô h p ph 3 21,43 9 7,69 12 9,16 0,12
Nh n xét: Tri u ch ng ho chi m t l 96,18%, khò khè 100%, ch y n c m i 63,36%, khó th chi m 29,77%, 19,85% bú kém/b bú, 20,61% nôn/ c s a và 64,89% s t,
có 69,47% b nh nhi có tri u ch ng th nhanh, 9,16% có co kéo c hô h p ph , 37,4 có co lõm ng c, 0,76% có ph p ph ng cánh m i, 90,8% ran ngáy và 84,73% ran m
B ng 3 K t qu công th c máu c a b nh nhi viêm ti u ph qu n c p
H ng c u (x106/mm3) 4,08 ± 0,72 4,19 ± 0,63 0,547
Ti u c u (x103/mm3) 398,57 ± 149,24 386,96 ± 126,72 0,75
B ch
c u
S l ng (x103/mm3) 16,93 ± 14,35 10,83 ± 4,46 0,136
Bc a nhân (%) 55,06 ± 100,52 31,06 ± 15,85 0,84
89.3%
10.7%
RSV (-) RSV (+)
Trang 5Nh n xét: h ng c u trung bình nhóm nhi m RSV là 4,08 ± 0,72 (x106/mm3), Hb là 10,49 ± 1,53 (g/dL), ti u c u là 398,57 ± 149,24 (x103/mm3), b ch c u là 16,93 ± 14,35 (x103/mm3), trong ó BC lympho là 51,89 ± 17,77(%) và BC a nhân 55,06 ± 100,52(%)
B ng 4 K t qu X-quang c a b nh nhi viêm ti u ph qu n c p
Không 11 78,57 102 87,18 113 86,26
Thâm
nhi m
0,12
X p
ph i
0,203 Không 13 92,86 116 99,15 129 98,47
Nh n xét: k t qu trên phim X-quang ph i cho th y t l khí là 13,74%, thâm nhi m là 90,84%, x p ph i là 1,53% Ch a tìm th y m i liên quan gi a k t qu X-quang
ph i và nhi m RSV trên b nh nhi viêm ti u ph qu n c p
IV BÀN LU N
1 c i m chung
T l tr <6 tháng tu i chi m a s v i 72,5% K t qu phân b b nh theo tháng cho
th y các th i i m có s ca m c b nh cao là: tháng 01(18,3%), tháng 6(12,2%), tháng 7 và tháng
10 là (9,9%), tháng 11(19,8%) và 12 (12,2%) Tr trai chi m a s v i t l 73%, k t qu nghiên
c u c a chúng tôi t ng t v i tác gi ng Th Kim Huyên tu i m c b nh ch y u 1-7 tháng
tu i, t l nam>n [3] và tác gi Bùi Bình B o S n, Võ Công Bình (2012) c th c hi n
b nh vi n Nhi Trung ng Hu thu c k t qu : t l b nh t ng vào tháng 7, 8, 9 và a s tr
m c b nh tu i ≤12 tháng tu i [4] K t qu c a chúng tôi và các tác gi khác cho th y tr <6 tháng tu i chi m t l a s , tr trai m c cao h n tr gái và Vi t Nam, b nh t ng cao vào th i
i m chuy n mùa, mùa m a nguyên nhân có th do y u t m nóng, gió mùa Vi t Nam
2 c i m lâm sàng và c n lâm sàng
Các Tri u ch ng i n hình th ng g p tr bao g m các tri u ch ng c n ng ho (96,18%), khò khè (100%), s t (64,29%) ch y n c m i (63,36%), k t qu nghiên c u c a chúng tôi t ng t tác gi Bùi Bình B o S n và Võ Công Bình (2012), tri u ch ng c n ng
th ng g p là ho (100%), ch y n c m i (>85%), khò khè (>78%), s t (<70%) [4] và nghiên
c u c a Nguy n Th Thanh và Lê Th Minh H ng (2012) tri u ch ng ch y u a tr n khám là ho (94,1%), khò khè (90,8%) [5] Theo tác gi ng Th Kim Huyên Khò khè là
d u hi u n i b c th ng g p khi tr n khám VTPQ 90,75% [3]
Các tri u ch ng th c th th ng g p là th nhanh (69,47%) có co lõm l ng ng c (37,4%), ti ng ran ngáy (90,08%) và ran m (84,73) t ng t Bùi Bình B o S n và Võ Công Bình Tri u ch ng th c th th ng g p là th nhanh (>84%), ran ngáy (>78%) Theo tác gi
ng Th Kim Huyên các ran th ng nghe c là ran ngáy m, ran n v n có nh ng r t ít Nghiên c u c a Nguy n Th Thanh và Lê Th Minh H ng tri u ch ng th c th khi th m khám ph i ph bi n là ran ngáy (78,5%), ran m (85%) [5]
T k t qu c a chúng tôi và các tác gi khác, ta có th k t lu n tri u ch ng c n ng
th ng g p tr viêm ti u ph qu n c p là ho và khò khè và tri u ch ng th c th th ng khám c là ti ng ran ngáy ho c ran m Vì m t s tr nh nhi nh h n 4 tháng tu i th
Trang 6b ng m i, cho nên tình tr ng t c m i và ch y m i n c có th gây suy hô h p và m t Ngoài
ra do c hoành c a tr nh th ng n m cao, ho t ng ít hi u qu và thành ng c m m, cho nên khi có tình tr ng giãn c ng ph i thì nh ng tr này ph i c g ng th thêm duy trì thông khí ph nang có hi u qu Tuy nhiên, dù tr c g ng th nh ng dung tích s ng có th
gi m do l ng ng c co l i trong thì hít vào
K t qu trên phim X-quang ph i cho th y t l khí là 13,74%, thâm nhi m là 90,84%, x p ph i là 98,47% Tác gi Ph m Th Minh H ng nghiên c u k t qu X-quang
ph i và hình nh khí ph nang 35,3%, dày thành ph qu n 35,2%, thâm nhi m ph i 22,4% Nghiên c u c a Nguy n Th Thanh và Lê Th Minh H ng (2012) Hình nh X-quang thâm nhi m ph i là 55,6% và x p ph i 1% K t qu nghiên c u c a chúng tôi v t l thâm nhi m
và x p ph i cao h n các tác gi khác, có th do khác bi t v giai o n b nh và c i m c a
b nh nhi, nh ng có th k t lu n thâm nhi m là d u hi u th ng th y trên X-quang c a b nh nhi viêm ti u ph qu n c p, ngoài ra còn d u hi u khí, tuy nhiên trong nghiên c u c a chúng tôi t l này khá th p ch 13,74%
K t qu xét nghi m IgM-RSV trên 131 tr viêm ph qu n cho th y có 10,7% RSV (+) Trong m t nghiên c u c a Miron, Dan MD, Srugo (2010) cho th y kho ng 1/3 tr VTPQ c p
có tình tr ng ng nhi m RSV [6] M t nghiên c u khác c a tác gi J.B.Gouyon (2012) t l nhi m RSV tr VTPQ sinh thi u tháng là 6,4% và tháng là 1,6% (p=0,006) [7] trong nghiên
c u c a chúng tôi t l RSV (+) nhóm sinh thi u tháng là 10,3% và tháng là 10,8%
V K T LU N
Viêm ti u ph qu n là b nh hay g p nhi u tr em nam chi m 73%, t l tr viêm
ti u ph qu n c p do nhi m RSV chi m t n su t (10,7%) Tri u ch ng i n hình th ng g p bao g m: ho, khò khè, s t, ch y n c m i, th nhanh, co lõm ng c, ti ng ran ngáy và ran m
X-quang ph i cho th y t l khí là 13,74%, thâm nhi m là 90,84%, x p ph i là 1,53%
TÀI LI U THAM KH O
1 Phan H u Nguy t Di m (2006), Viêm ti u ph qu n c p, Nhi khoa Ch ng Trình i H c,
t p 1, Tr ng i H c thành Ph H Chí Minh, tr.296 -305
2 Ph m Th Minh H ng (2000), Viêm ti u ph qu n t i b nh vi n Nhi ng 2 n m 2000, T p chí y h c thành Ph H Chí Minh, 5(2), tr.78-82
3 ng Th Kim Huyên (2006), Kh o sát tình hình viêm ti u ph qu n t i b nh vi n Nhi ng
2 n m 2004, T p chí y h c thành Ph H Chí Minh 10(2), tr.128-135
4 Bùi Bình B o S n, Võ Công Bình (2012), Nghiên c u c i m lâm sàng, c n lâm sàng c a viêm ti u ph c p tr em t 2 tháng n 2 tu i, T p chí y h c thành Ph H Chí Minh
16(1), tr.15-21
5 Nguy n Th Thanh, Lê Th Minh H ng (2012), c i m lâm sàng, c n lâm sàng v i u
tr b nh viêm ti u ph qu n tr d i 6 tháng tu i t i b nh vi n Nhi ng 2, T p chí y h c
thành Ph H Chí Minh 16(4), tr.85-90
6 Miron, Dan; Srugo (2010) Sole Pathogen in Acute Bronchiolitis: “Is There a Role for Other
Organisms Apart From Respiratory Syncytial Virus?” The Pediatric Infectious Disease Journal
29(1): e7-e10, January 2010
7 J.B Gouyon, J.C Rozé, C Guillermet-Fromentin, I Glorieux, L Adamon, M DI Maio, et
al (2012), “Hospitalizations for respiratory syncytial virus bronchiolitis in preterm infants
at <33 weeks gestation without bronchopulmonary dysplasia: the CASTOR study”,
Epidemiol Infect, 15 (2012), pp.1-11
(Ngày nh n bài: 04/08/2020 - Ngày duy t ng:13/09/2020)