Nghiên cứu thành phần hóa học của tinh dầu chiết xuất từ cây sả trắng cymbopogon sp (poaceae) trồng tại cần thơ

T khóa: Cymbopogon citratus, tinh d u, thành ph n hóa h c, chi t xu t, t ABSTRACT CHEMICAL COMPOSITIONS OF CYMBOPOGON CITRATUS POACEAE ESSENTIAL OIL AT CAN THO Hoang Thi Bien, Le Doan

NGHIÊN C U THÀNH PH N HÓA H C C A TINH D U CHI T XU T

T CÂY S TR NG CYMBOPOGON SP (POACEAE) TR NG

T I C

*Email: phnvnhan97@gmail.com

TÓM T T

t v : S là lo i cây có nhi u ti u v S tr ng tr ng t i C

s góp ph n nâng cao giá tr cây tr ng M c tiêu nghiên c u: nh tên khoa h c; kh o sát

u ki n c t tinh d u t nh thành ph n c a tinh d u

nghiên c u: Trên cây S tr ng tr ng C nh b ng cách gi i trình

t DNA; t u ki n c t b ng ph n m m thông minh; phân tích thành ph n tinh d u b ng

c li u, ngay khi thu hái, trong 3 gi , t l c li u là 5:1(mL /g), t 3 mL /phút; trong tinh d u c S có kho ng 21 ch t, lá là 10 ch t K t lu n: Geranial và neral là thành

ph n chính trong tinh d u c và lá S

T khóa: Cymbopogon citratus, tinh d u, thành ph n hóa h c, chi t xu t, t

ABSTRACT

CHEMICAL COMPOSITIONS OF CYMBOPOGON CITRATUS

(POACEAE) ESSENTIAL OIL AT CAN THO

Hoang Thi Bien, Le Doan Minh Han, Phan Van Nhan*,

Nguyen Ngoc The Tran, Thach Tran Minh Uyen Can Tho University of Medicine and Pharmacy Background: Lemongrass has many potentials to exploit The study of the white Lemongrass tree growing in Can Tho will contribute to improving the value of crops Objectives:

To determine the binomial nomenclature; To investigate the optimal essential oil distillation conditions; To determine the composition of the essential oil Materials and methods: The binomial nomenclature was determined by DNA sequencing method Intelligent softwares were applied for the optimization of extraction procedure The chemical compositions of essential oil were analyzed by GC/MS Results: The binomial nomenclature was Cymbopogon citratus; the optimal conditions for distillation of lemongrass were achieved; GC-MS analysis showed twenty-one compounds from sheaths and ten compounds from blades Conclusion: Geranial and neral were two main constituents in essential oils from the leaves and stalks of Cymbopogon citratus

Keywords: Cymbopogon citratus, essential oils, chemical compositions, extraction, optimization

S là m t lo i gia v ng th i còn t v thu c quen thu c trong

cu c s i Vi t Nam Trong tinh d u S có các thành ph n dùng trong công nghi p

làm nguyên li u t ng h p vitamin A [1], [2] Hi n nay có khá nhi u các nghiên c u v

ho t tính sinh h c c a tinh d c chi t xu t t các loài s Các nghiên c u cho th y

[5], [6], [8], [9] T th y r ng cây s có nhi u công d ng và ti khai thác Vì th , nghiên c c th c hi n v i các m c tiêu:

c tên khoa h c c a cây S tr ng m c t i C (2) Ch u ki n chi t xu t phù h thu tinh d u t cây S tr ng

(3) Xác c thành ph ng c a m t s thành ph n có trong m u tinh d u t cây S tr c

U

c li u: Là b ph n trên m t bao g m lá và c c a cây S tr ng M c

u

nh tên khoa h c c a cây S tr ng

tinh s ch c c ki m tra b n di trên gel agarose 1% Th c hi n ph n

n di s n ph m, r i tinh ch b ng b kit Wizard

pháp Sanger [7] Tr ng phân t c tính toán b ng ph n m m GelAnalyzer K t qu

gi i trình t c phân tích b ng ph n m m BioEdit phiên b n c p nh t m i nh t 7.0.5 [10]

ngân hàng gene National Center for Biotechnology Information (NCBI)

Hóa ch t: Natribicacbonat, c c t

Trang thi t b : B t tinh d u nh c Clevenger, cân phân tích KERN ABT, cân k thu t, b

Ph n m m chuyên d ng: Design-Expert v6.06 (Stat-Ease, Inc): thi t k mô hình th c

chi t xu t tinh d u S chanh s c kh o sát các thông s : x1 héo c c li u), x2 (t l

c li u (ml/g)), x3 c li u), x4(th i gian c t (gi )), x5(t

c t(ml/phút)) Bi n ph thu c: y (%) là ph tích tinh d u toàn ph n (v/m) ng d ng

ph n m m Design-Expert v6.06 v i mô hình th c nghi thi t k mô hình thí nghi m g m 16 công th c v i b n m c kh c trình bày trong b ng 1 và b ng 2

B ng 1 Các m c kh o sát c a các thông s i v i c S chanh

B ng 2 Các m c kh o sát c a các thông s i v i lá S chanh

Phân tích m i quan h nhân-qu và t u ki n chi t xu t

Ph n m m BCPh c s d kh o sát m i liên quan nhân-qu và tìm

u ki c t k t qu t t qu này s c so sánh v i k t qu d

c a ph n m m thông minh BCPharsoft

nh thành ph n tinh d u lá và c S chanh -MS)

m nghiên c u

nh danh m u b i i trình t DNA c th c hi n t i B môn Sinh di truy n i h c C t xu c th c hi n t i phòng Sinh viên thu c b

c li u Th c v c c c truy n Phân tích GC- c th c hi n t i

i h c Khoa h c T nhiên, thành ph H Chí Minh

III K T QU NGHIÊN C U

3.1 Tên khoa h c c a cây S tr ng m c t i C

K t qu BLAST v d li u trong NCBI cho th y m u th ng 99%

so v i loài Cymbopogon citratus [3] y tên khoa h c c a cây S tr ng m c t i C n

nh là Cymbopogon citratus

3.2 Kh u ki n chi t tinh d u S

Quy trình chi t xu t tinh d c thi t k b i ph n m m Design-Expert g m 16 thí nghi m, d li u v ki m nghi c th hi n trong b ng 3 và 4 D li u

nà c dùng làm d li u vào cho ph n m phân tích m i liên quan nhân-qu c a các thông s ng tinh d c t c và lá S

B ng 3 D li u th c nghi m quy trình chi t xu t tinh d u t c S

2 3 4)

V i x1 héo c c li u, x2: t l gi c li u, x3 chia nh c

li u, x4: th t, x5: t t, y (%): t l ph tích tinh d u

Nh n xét: lá S , t l ph tích tinh d u (y (%)) b ng b héo c c li u (x1), t l gi c li u (x2), th i gian chi t (x4) và t

t (x5 chia nh c li u(x3) theo k t qu kh o sát thì h nh

hu hái 3 ngày

trình có tính l p l i (p > 0,05) và các giá tr d i ph n m m BCPharsoft không

nh thành ph n hóa h c c a tinh d u S chanh Phân tích thành ph n hóa h c c a tinh d u S chanh b ng GC-MS, k t qu cho

th y tinh d u c S bao g m 21 thành ph n v i 2 ch t chính là geranial chi m 49,16% và neral chi m 26,00%; tinh d u lá S bao g m 10 thành ph m 49,37% và neral chi m 35,39% c th hi n trong b ng 6

B ng 6 Thành ph n hóa h c c a tinh d u S Chanh chi t xu t u ki n t

8 Isogeranial 1,73 2,44

13 2,6,10-Dodecatrienal, 3,7,11-trimethyl-, (E,E) 0,41 -

17 Naphthalene,1,2,3,5,6,8a-hexahydro-4,7-dimethyl-1-(1-methylethyl 0,62 -

-Ghi chú: X1, X2 ,X3, X4là các c u t c

ng trong c l t là 49,16% và 26,00%; lá S là 49,37% và 35,39%

IV BÀN LU N

4.1 Tên khoa h c c a cây S tr ng m c t i C

T k t qu gi i trình t c tên khoa h c c a S tr ng là Cymbopogon citratus S tr ng có m t s m hình thái n i b S (b lá) màu

tr ng ho t, các b lá ôm l y nhau t i lên trên, dài t n 25 cm,

ng m c thành b i dày; lá r t dài có th n m ng kho ng 15 mm, ráp c hai m t m hình thái và k t qu nh tên khoa h c phù h p v i mô t v loài này trong các tài li u chuyên ngành [1], [2] c tên khoa h c c a S tr ng giúp cho vi c khai thác, s d ng ngu n nguyên li u quen thu c hi u qu

4.2 Kh u ki n chi t tinh d u S

i v i c S , k t qu kh o sát cho th chia nh c li u (x3) càng cao thì

n t l ph tích tinh d chia nh c li u là

chia nh thì th tích tinh d c s càng cao C S (th c ra là các b lá p l i v i nhau) là b ph n khá dày và c c t o thành b i nhi u l p t c bi t các t bào

M t khác, các t bào ch a tinh d u c S n m sâu bên trong nên khi xay nh s b phá

v giúp phóng thích các thành ph n tinh d u ra bên ngoài m t cách d dàng

Khác v i c S i v i lá S héo c c li u (x1) có ng tinh d c C th héo c a lá S càng cao thì th tích tinh d c s càng cao Khi lá S càng héo thì vi c th m th u c a c vào trong các t bào s nhanh và

t ng th i vách t bào d b phá h y giúp vi c chi t xu t d

n càng lâu thì s th t thoát tinh d càng nhi u nên vi c l a ch n th i

héo phù h u ph ý khi chi t xu t tinh d u lá S

u ki n chi t xu t t u t lá S nh th i gian chi t xu t là 01 gi

K t qu này khác v i th i gian chi t xu c l a ch n trong các bài nghiên c u v tinh

d u t lá S (03 gi u này cho th y ng d ng tích c c c a vi c ng d ng ph n

4.3 Xá nh thành ph n hóa h c c a tinh d u S chanh

Các h p ch c trong m u tinh d u S chanh C

ng v i k t qu c a các nghiên c u th c hi n trên th gi i [5] Tuy nhiên, hàm

ng c a các ch t gi a các nghiên c u có s chênh l ch, nguyên nhân có th là do s khác

v thành ph n c a tinh d u S i s n xu t có th chu n hóa s n ph m c còn

i s d ng có th l a ch n ngu n tinh d u S phù h p v i nhu c u c a mình

V K T LU N

Cymbopogon citratus Poaceae Nghiên

và

thàn

TÀI LI U THAM KH O

1 Ph m Hoàng H (2007), Cây có v thu c Vi t Nam, NXBTr , Tp HCM, tr.647

2 T t L i (2000), Nh ng cây thu c và v thu c Vi t Nam, NXB Y h c, Hà N i, tr.850-854 3.Bhatt, P.P and Thaker, V.S Barcode sequences of Cymbopogon citratus Submitted (19OCT2018):https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nucleotide/MK074716.1?report=genbank&log$=nuclali gn&blast_rank=2&RID=7B1JZ61X01R (Th i gian truy c p: 10 gi )

4 Doyle, J.J., Doyle, J.L (1990), Isolation of plant DNA from fresh tissue Focus, 12, pp.13-15 5.Kpoviessi S et al (2014), Chemical composition, cytotoxicity and in vitro antitrypanosomal and antiplasmodial activity of the essential oils of four Cymbopogon species from Benin, J Ethnopharmacol, 151, pp.653-659

6 Puatanachokchaia R et al (2002), Inhibitory effects of lemon grass (Cymbopogon citratus, Stapf) extract on the early phase of hepatocarcinogenesis after initiation with diethylnitrosamine in male Fischer 344 rats, Cancer Lett, 183, pp.9-15

7 Sanger et al (1977), DNA sequencing with chain-terminating inhibitors, Proc Natl Acad Sci USA, 74 (12), pp.5463 5467

8 Sharma PR et al (2009), Anticancer activity of an essential oil from Cymbopogon flexuosus, Chem BiolInteract, 179(1), pp.60-68

9 Singh B et al (2011), Scientific basis for the therapeutic use of Cymbopogon citratusStapf (Lemongrass), Journal of advanced pharmaceutical technology & research, 2 (1), pp.3-4

10 Thomas A Hall, T.A (1999) BioEdit: A user-friendly biological sequence alignment editor and analysis program for Windows 95/98/NT Nucleic Acids Symposium Series, 41, pp.95-98

(Ngày nh n bài: 12/7/2020 - Ngày duy

TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ TRANG THI T B Y T

*Email: lehien.pharmacy@gmail.com

TÓM T T

t v : Trang thi t b y t là m t trong nh ng y u t quan tr ng quy t nh hi u qu ,

ch ng c a công tác y t , h tr tích c i th y thu c trong ch u tr b nh

M c tiêu nghiên c u: Mô t th c tr ng công tác qu n lý trang thi t b y t t i B nh vi

c t ngang trên 684 cán b y t là bác s c s , y s ng, k thu t viên và 250 thi t b y

t , phân tích s li u b ng ph n m m SPSS 18.0 K t qu : Cán b y t tham gia tr c ti p l p k