Untitled TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN BÁO CÁO CUỐI KỲ MÔN LỊCH SỬ VĂN MINH THẾ GIỚI ĐẾ QUỐC ĐÔNG LA MÃ Ở CHÂU ÂU THỜI TRUNG ĐẠI TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 1/2022 MỤC LỤC LỜ[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
BÁO CÁO CUỐI KỲ MÔN LỊCH SỬ VĂN MINH THẾ GIỚI
ĐẾ QUỐC ĐÔNG LA MÃ Ở CHÂU ÂU THỜI TRUNG
ĐẠI
TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 1/2022
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 3
Trang 2PHẦN NỘI DUNG 4
1 GIỚI THIỆU VỀ ĐẾ QUỐC ĐÔNG LA MÃ 4
1.1 Lịch sử hình thành 4
1.2 Vị trí địa lý và vùng lãnh thổ 4
1.3 Tên gọi 5
2 CÁC CUỘC CHIẾN CỦA ĐẾ QUỐC ĐÔNG LA MÃ 5
2.1 Cuộc tái chiếm các tỉnh miền Tây 5
2.2 Chiến tranh chống lại quân Ả Rập 5
2.3 Chiến tranh chống lại người Bulgaria 5
2.4 Đông La Mã dưới thời Basileos II 6
2.5 Alexios I và cuộc Thập tự chinh lần thứ nhất 6
2.6 Ioannes II, Manouel I và Cuộc thập tự chinh lần thứ hai 7
2.7 Cuộc thập tự chinh lần thứ tư 7
2.8 Hồi kết của Đế quốc 8
2.9 Tái chiếm Constantinopolis 8
2.10 Sự trỗi dậy của Ottoman và những ngày cuối cùng của Đông La Mã 9
3 NHỮNG THÀNH TỰU CỦA ĐẾ QUỐC ĐÔNG LA MÃ 10
3.1 Kinh tế 10
3.2 Tôn giáo 11
3.3 Văn học và nghệ thuật 12
3.4 Ngoại giao 12
3.5 Ngôn ngữ 13
3.6 Di sản 13
3.7 Kiến trúc 14
PHẦN KẾT LUẬN 15
TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Đam Mahatma Gandhi đã từng nói: “Hãy sống như ngày mai anh chết Hãy học như anh sẽ sống mãi mãi.” Trong sự biến chuyển không ngừng của thời đại, nhu cầu tìm hiểu tri thức nhân loại ngày càng được mở rộng Và để theo kịp thời đại, con người không thể chỉ sống với vốn kiến thức hạn hẹp, không thể chỉ biết mỗi thành tựu, văn hoá nơi mình sinh ra mà phải biết về các châu lục, các đất nước khác nhau trên Trái Đất Chính bởi lẽ đó, môn học Lịch sử văn minh Thế Giới cho chúng ta tiếp cận, ngắm nhìn sự hình thành và phát triển qua bao thời kì, biết ơn những đóng góp tiêu biểu đã xây dựng cho nền tảng cho xã hội hiện đại như bây giờ, đánh giá được ảnh hưởng của các nền văn minh đối với nhân loại… Từ đó liên hệ đối chiếu và giúp đất nước ngày càng được phát triển hơn
Đã bao giờ bạn đến Châu Âu và tận mắt ngắm nhìn sự phồn vinh với vẻ đẹp cổ kính, đồ sộ mà tự hỏi rằng: “Lịch sử hình thành một đế chế nơi trời Âu vào thời Trung cổ được diễn ra như thế nào?” Có lẽ trong thời kì dịch bệnh như hiện nay điều đó dường như
là bất khả thi Nhưng từ những kiến thức đã học cũng như những hiểu biết của bản thân, trong bài báo cáo dưới đây, chúng ta sẽ cùng nhau đến với Châu Âu, quay về hàng triệu năm trước để cùng khám phá sự trỗi dậy và suy tàn của đế chế Byzantine trong suốt một thiên niên kỷ Đây cũng là dịp để chúng ta cùng tận hưởng chuyến du lịch xa xôi mà không cần phải đi đâu hay tốn bất kì chi phí nào
Bài báo cáo về Đế quốc Đông La Mã ở Châu Âu thời trung đại sẽ giúp ta khám phá về lịch sử hình thành, về thành tựu, văn hoá của một vùng đất bên kia bán cầu Qua
đó giúp ta có kinh nghiệm, những hiểu biết sâu sắc, phong phú, áp dụng vào thực tiễn góp phần phát triển và làm giàu đất nước.
Song, để hoàn thành bài báo cáo này, em xin chân thành cảm ơn giáo sư bộ môn
Lê Quang Đức đã giúp em có được những kiến thức bổ ích trong suốt những năm học cuối cấp Tinh thần học tập nghiêm túc và hiệu quả những kiến thức quý báu, là hành trang để có thể vững bước vào tương lai
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
1 GIỚI THIỆU VỀ ĐẾ QUỐC ĐÔNG LA MÃ
Nhắc đến Trung Đại người ta thường nghĩ ngay đến thời kỳ rực rỡ và kịch tính nhất trong các giai đoạn lịch sử Bởi lẽ, đây là thời kì hỗn loạn chứng kiến bao thăng trầm, sự tranh giành lãnh thổ, các cuộc nội chiến, tranh giành quyền lực của các quốc gia, dân tộc Họ sẵn sàng đoạt lấy sự vĩ đại cho riêng mình bằng các cuộc chiến tranh đẫm máu và tàn nhẫn Những cuộc di cư lớn đã làm biến đổi thế giới, những truyền thống từ ngàn thế kỉ dần trở nên lỗi thời và những tôn giáo mới xuất hiện- thế giới cổ xưa đang chuẩn bị cho những thay đổi mới
Và từ sự thay đổi này, cán cân quyền lực biến đổi thông qua bạo lực, một đế quốc duy nhất đã nỗ lực phát triển và vươn lên dẫn đầu Một lực lượng hùng mạnh có thể tồn tại qua những biến đổi lớn và thống trị Châu Âu hơn một thiên niên kỷ- Đế chế Byzantine
1.1 Lịch sử hình thành
Trong thế kỷ III, Đế chế La Mã trải qua thời kỳ đầy bất ổn, gần như sụp đổ với
áp lực từ các cuộc xâm lược của các bộ tộc, đấu đá nội bộ chính trị và suy thoái kinh tế Trước khi thành lập, Đế quốc Đông La Mã nằm trong lãnh thổ của Đế quốc La Mã Đến năm 330, Constantinus I nắm quyền và di dời từ thành La Mã về Constantinopolis, được xem là lúc thành lập đế quốc Đông La Mã Khi Constantinus I mất, Đông La Mã bị các con trai ông phân chia thành 2 vùng Đông và Tây Được điều hành riêng biệt, hai nửa ngày càng trở nên xa lạ nhau, phía Tây thuộc phạm vi văn hóa Latin và phía Đông ảnh hưởng bởi nền văn hóa Hy Lạp Sau khi Romulus Augustus bị hạ bệ, đế quốc Tây La Mã sụp đổ Nhưng đế quốc phía đông vẫn phát triển một cách nhanh chóng, trở thành một cường quốc có vai trò quan trọng ở châu Âu và được xem là một trong những trung tâm đạo Ki-tô
1.2 Vị trí địa lý và vùng lãnh thổ
Nằm ở phía đông Đế quốc La Mã, vùng đất chủ yếu nói tiếng Hy Lạp trong suốt thời Trung và Hậu Trung cổ Được biết đến là Đế quốc Đông La Mã, Byzantine được gọi
là Đế quốc La Mã hay Đông Romania Tập trung xung quanh Constantinople, nó được cai trị trực tiếp bởi các Hoàng đế, những người kế thừa các hoàng đế La Mã cổ đại sau sự sụp
đổ của Đế quốc Tây La Mã
Lãnh thổ Đế chế Byzantine: Constantinople được lập nên 330 đến 1453, khi bị người Thổ Nhĩ Kỳ tấn công, lật đỗ vương triều cũ, lập ra vương triều mới Đổi thủ đô cũ thành Istanbul Trong suốt khoảng thời gian 1000 năm, Byzantine đã chiếm cũng như để mất nhiều vùng đất Như ở thế kỉ 6, lấy bán đảo Balkans từ tay người Gotic, lật được Đế chế Vandals ở Bắc Phi Đến thế kỉ 7, phần lớn đất Trung Đông và của Vandals đã lọt vào tay Byzantine Trong thời gian đó, hầu như các đế chế quanh Địa Trung Hải, biến mất trên bản đồ Chỉ còn duy nhất Byzantine tồn tại đến thế kỉ 15 Bán đảo Balkans bị rơi vào tay
kẻ khác, nhưng sau đó được lấy lại vào thế kỉ 9
Trang 51.3 Tên gọi
Byzantine được bắt nguồn ở Tây Âu khi nhà sử học người Đức Hieronymus Wolf xuất hành tác phẩm Corpus Historiæ Byzantinæ Thuật ngữ “Byzantine” xuất phát
từ “Hy Lạp”, thành phố được đặt tên là Constantinople trước khi nó trở thành thủ đô Tên
cũ của thành phố rất ít khi được sử dụng, ngoại trừ trong những hoàn cảnh lịch sử hoặc trong thơ ca Theo Montesquieu, các tác giả vẫn sử dụng thuật ngữ tên gọi Byzantine Thuật ngữ này sau đó biến mất cho đến thế kỷ 19, khi nó được sử dụng trong thế giới phương Tây
Trong bản đồ lịch sử hiện đại, Byzantine được gọi là Đế quốc Đông La Mã để
mô tả về đế quốc trong thời gian từ năm 395 đến 610, sau khi chuyển đổi ngôn ngữ từ tiếng Latin sang tiếng Hy Lạp, kể từ sau năm 610 người ta mới bắt đầu sử dụng cái tên Đế quốc Byzantine
2 CÁC CUỘC CHIẾN CỦA ĐẾ QUỐC ĐÔNG LA MÃ
2.1 Cuộc tái chiếm các tỉnh miền Tây
Từ năm 533, khi Justinianus I phái tướng quân Belisarius đi giành lại các tỉnh cũ
ở Bắc Phi đã bị chiếm và đặt kinh đô ở thành Carthage Thành công đến một cách dễ dàng, nhưng tới năm 548 thì các bộ lạc lớn mới chịu thần phục Trong khi đó ở Ý, vương quốc Ostrogoth bị chia rẽ nội bộ Phải tới năm 540, chiến thắng mới đến, khi Belisarius chiếm được Ravenna Năm 535-536, Theodahad đã ra lệnh cho Agapetus I thỉnh cầu quân Byzantine rút khỏi Sicilia, Dalmatia, Ý Agapetus tuy rằng đã thất bại, ông ta đã thành công việc đả kích Anthimus, bất chấp sự ủng hộ và bảo vệ của hoàng hậu Theodora
2.2 Chiến tranh chống lại quân Ả Rập
Các cuộc tấn công của quân đội Ả Rập vào bờ biển Dalmatia đã bị chặn lại trong những năm đầu dưới thời Basileos I và khu vực này lại bình yên trở lại, cho phép các nhà truyền giáo cải đạo người Serbia sang Đạo Chính Thống.Tuy nhiên nỗ lực giành lại Đảo Malta cuối cùng đã kết thúc khi người Ả Rập với sự ủng hộ của dân, đã tàn sát đội quân của Đông La Mã Ở mặt trận phía đông, tuyến phòng thủ đã được củng cố vững chắc và quân Đông La Mã tiến hành các cuộc viễn chinh
Dưới triều đại của Mikael và cũng là người kế vị ông, các cuộc tấn công vào Abbas vẫn được diễn ra Sicilia lại bị quân Ả Rập chiếm và chỉ sau hai năm, thành phố Thessaloniki quan trọng thứ hai đã bị Arab cướp phá Hải quân nhanh chóng tăng cường
để củng cố Đảo Síp, vốn dĩ đã bị chiếm đã được thu hồi và một hạm đội Đông La Mã đã tấn công vào cảng Laodicea Mặc dù vậy, quân Đông La Mã cũng bị tổn thất khi họ chiếm lại đảo Crete
Nhân lúc Bulgaria đang suy yếu sau sự ra đi của Sa hoàng Simeon I vào năm
927, quân Đông La Mã liền tập trung lực lượng về mặt trận phía đông Năm 943, Ioánnis Kourkouas đã giành một số thắng lợi nổi bật, đặc biệt là cuộc tái chiếm thành Edessa Nó còn vô cùng nổi tiếng với việc đem về thánh vật Mandylion, có mang chân dung của Jesus
Trang 62.3 Chiến tranh chống lại người Bulgaria
Các cuộc tranh đấu vẫn tiếp tục giữa hai thế lực Constantinopolis và Vatican, làm thúc đẩy câu hỏi về việc ai sẽ kiểm soát những người Sau khi hiệp ước hòa bình kết thúc, Sa hoàng Simeon đã đem quân tấn công vào đế quốc, nhưng đội quân của ông ta bị đẩy lùi bởi quân Đông La Mã Tuy vậy, quân Đông La Mã đã thất trận ở trận Boulgarophygon và phải chấp nhận cống nộp hàng năm cho Bulgaria Nhân lúc Constantinopolis đang trở nên loạn lạc, Simeon đem quân lớn tấn công về kinh thành của
đế quốc Mặc dù tường thành có vẻ bất khả xâm phạm, triều đình Đông La Mã đã mời Simeon Tuy nhiên có một cuộc nổi loạn quy mô lớn đã phá hỏng đi kế hoạch, thế là ông
ta xâm lược Đông La Mã và đánh chiếm Adrianople Đông La Mã đứng trước nguy cơ diệt vong khi phải đối mặt với một thế lực hùng mạnh chỉ đang cách xa Constantinopolis chỉ vài ngày đường cũng như đang phải đối phó với cả hai kẻ thù ở phía bắc và cả phía nam
Không lâu sau, một đội quân do Leōn Phokas và Romanos I Lekapenos dẫn dắt tiến vào Bulgaria đã bị đánh tan tác, thế là quân Bulgaria mặc sức phá hoại vùng Bắc Hy Lạp Adrianople lại bị cướp vào năm 923 và 924, quân Bulgaria vây hãm Constantinopolis Simeon đột ngột qua đời và kéo theo đó là sự suy thoái của Bulgaria Nhờ đó, Bulgaria và Đông La Mã có phạm vi yên bình, đủ để cho Đông La Mã tập trung quân sự đánh bại Ả Rập Năm 968, quân đội Nga Kiev đã tấn công và tàn phá Bulgaria, tuy nhiên 3 năm sau hoàng đế Iōannēs I Tzimiskēs đã đánh bại Sviatoslav và sáp nhập Đông Bulgaria
2.4 Đông La Mã dưới thời Basileos II.
Người Bulgaria tiếp tục chống đỡ, nhưng hoàng đế Basileos II xem việc đánh bại được Bulgaria là mục tiêu lớn nhất của mình Cuộc tấn công đầu tiên của Basil II đã chấm dứt trong thảm bại tại trận Cổng Trajan Những năm tiếp theo, trong khi Basileos II bận đối đầu với các cuộc nổi loạn ở Anatolia, Bulgaria tiếp túc mở rộng sự kiểm soát bán đảo Balkan Chiến tranh đã diễn ra gần 20 năm Quân Bulgaria đã bị tổn thất nặng nề, Basil II đã chinh phục dần dần các thành trì Kết cục, quân Bulgaria đã thảm bại ở trận Kleidion Quân lính Bulgaria hầu hết đều bị bắt khi còn sống, để trừng phạt họ cũng như
để làm cảnh cáo kẻ địch dám uy hiếp mình, Basil Đệ Nhị đã ra lệnh trong chọc mù mắt 99 người trong 100 người lính và để cho người thứ 100 một con mắt, để người lính đó có thể dẫn được 99 người lính mù về Nhìn thấy đội quân một thời hùng mạnh của mình trở nên như vậy, Sa hoàng Samuil đã chết vì cú sốc lớn này Thành trì cuối cùng của Bulgaria đã chính thức sụp đổ vào năm 1018, và Bulgaria đã trở thành một phần của đất nước Đông
La Mã Chiến thắng này đã khôi phục biên giới sông Donau, vốn bị mất từ thời nhà Heraclius
2.5 Alexios I và cuộc Thập tự chinh lần thứ nhất
Sau thất bại Manzikert, đế quốc đã khôi phục lại phần nào nhờ những nỗ lực của các hoàng đế Sau khi lên ngôi, Alexios I đã đối diện với một cuộc tấn công như bão táp của người Norman bởi Robert Guiscard và con trai ông ta đứng lên lãnh đạo Vào năm
1085, cái chết của Robert Guiscard đã tạm thời đẩy lùi cuộc xâm lược của người Norman
Trang 7Sultan Seljuk qua đời vào một năm sau, Vương quốc lâm vào nội chiến tranh giành quyền lực giữa các thế lực Bằng tài năng dẫn dắt binh lính và sự nhạy bén của chính bản thân, Alexios đã tiến hành tấn công bất ngờ quân Pecheneg; bị bất ngờ, quân Pecheneg thảm bại thảm hại
Sau khi giành được chiến thắng tại trận Levounion, đã làm Alexios củng cố được
sự ổn định phần nào ở châu Âu và hướng sự quan tâm chú ý tới vấn đề khó khăn kinh tế cũng như là sự yếu kém của các hàng phòng thủ xung quanh Constantinopolis Nhưng ông không có đủ nhân lực để tái chiếm lại các vùng bị mất, ngoại trừ khu vực màu mỡ dọc bờ biển phía tây Tiểu Á Tại Hội đồng Piacenza năm 1095, phái viên đã trình bày với Giáo hoàng Urban II về sự áp bức mà người Kito Giáo phải chịu, rằng nếu phương tây không can thiệp, có thể họ sẽ phải chịu như vậy đến sau này Urban II thấy lời đề nghị này
là cơ hội tốt để nối lại sự gắn kết giữa hai giáo hội 27/11/1095, Giáo hoàng Urban II cùng với Hội đồng Clermont đã kêu gọi mọi người hãy tiến hành một cuộc viễn chinh giành lại Jerusalem và Levant từ tay người Hồi Giáo Lời kêu gọi được Tây Âu hưởng ứng ngay tức khắc
2.6 Ioannes II, Manouel I và Cuộc thập tự chinh lần thứ hai
Trong suốt khoảng thời gian 25 năm của triều đại, Ioannes đã củng cố liên minh với Đế chế La Mã ở Tây Âu, đánh bại hoàn toàn ở trận Beroia, và nhiều lần thân chinh đi chinh chiến người Thổ ở Tiểu Á Các chiến dịch đã làm thay đổi cán cân quyền lực ở phương đông, buộc người Thổ phải lui về và khôi phục lại nhiều thành trì, thành phố và
thị trấn ở Anatolia Ông cùng với hoàng đế Đức liên minh chống lại Norman, Roger II.
Ổn định được phía tây, Ioannes hướng mình về phía đông Các tiểu vương quốc Danishmend nhanh chóng bị đánh bại, và quân Đông La Mã chiếm lại Cilicia Ioannes cũng tranh thủ dùng ảnh hưởng của mình ép buộc Raymond, Hoàng thân xứ Antioch thừa nhận sự bảo hộ của Đông La Mã Nhằm thể hiện vai trò và sức mạnh của mình, Ioannes với tư cách là người lãnh đạo của liên quân của Đế chế dẫn quân vào Đất Thánh; tuy nhiên hy vọng của ông đã tan biến bởi sự phản bội của các đồng minh Năm 1142, Ioannes lại đặt vấn đề về chủ quyền của ông, nhưng cái chết đột ngột của ông trong một tai nạn đã làm gián đoạn kế hoạch của Ioannes Chụp lấy thời cơ, Raymond xua quân xâm lược Cilicia nhưng bị đánh tan nát và buộc phải thân hành đến kinh đô Constantinopolis
để cầu xin tha thứ
Cuối thời kỳ Phục Hưng Komnenos Người kế thừa ngôi vị là Manouel I Komnenos, con trai thứ 4 của ông, đã thi thành một chính sách mạnh mẽ đối với các thế lực, kể cả phía đông lẫn phía tây Ông liên minh với Jerusalem và gửi một đội quân gia nhập liên quân Thập Tự Manouel củng cố lại địa vị của mình đối với các quốc gia Thập
Tự, và ảnh hưởng của Đông La Mã với Antioch và Jerusalem được củng cố bằng hiệp ước Manouel cũng tiến hành các cuộc chiếm đóng nhằm mục đích là thu hồi lại lãnh thổ tại miền Nam của nước Ý nhưng thất bại do các bất đồng Năm 1167, Manouel đánh chiếm đất nước Hungary và giành chiến thắng trận Sirmium, buộc người Hung phải cắt đất cầu hòa Đến năm 1168, hầu hết toàn bộ vùng biển Adriatic đã thuộc quyền kiểm soát của Đông La Mã Manouel cũng thiết lập mối quan hệ liên minh với Giáo hoàng La Mã cũng như là đối với các quốc gia Công giáo Tây Âu, và thành công trong việc điều tiết các
Trang 8hoạt động của đoàn quân Thập Tự khi họ hành quân qua lãnh thổ của đế quốc Đông La Mã
2.7 Cuộc thập tự chinh lần thứ tư
Vào năm 1198, Giáo hoàng Innocent III đã phát động một cuộc thập tự chinh mới hướng đến Ai Cập, trung tâm quyền lực mới của thế giới Hồi Giáo Quân Thập Tự đến thành Venezia nhưng lại ít hơn so với dự tính trước đó và họ cũng không đủ kinh phí
để trả cho việc thuê tàu của người Venezia, để đến Ai Cập Tổng đốc của Venezia mong muốn phá vỡ đi sự sự liên kết giữa Giáo hoàng và quân thập tự, vì Venezia liên kết chặt chẽ thương mại với Ai Cập Vì thế, ông ta đề nghị sẽ trả lại chi phí thuê tàu cho quân thập
tự đổi lại họ sẽ phải đánh chiếm cảng Zaga ở Damaltia, quân viễn chinh đồng ý Thành phố thất thủ sau một cuộc bao vây nhanh chóng Innocent và hội đồng hồng y đành phải nhắm mắt làm ngơ trước hành động này
Sau cái chết của Theobald III, Bá tước Champagne, quyền lãnh đạo Thập tự chinh thuộc về Bonifatius Montferrat, một người bạn của Philip of Swabia Cả Boniface
và Philip đều đã kết hôn với các vị vua Byzantine Trên thực tế, anh rể của Philip là Alexios Angelos, con trai của hoàng đế mù bị phế truất Isaac II Angelos, đã đến châu Âu
và liên lạc với quân Thập tự chinh Alexios đề nghị thống nhất Nhà thờ Byzantine với Rome, trả cho Thập tự chinh 200.000 đồng bạc, sẽ tham gia cuộc thập tự chinh và cung cấp tất cả các vật dụng họ cần để đến Ai Cập Innocent biết về kế hoạch chuyển hướng Thập tự chinh đến Constantinople nhưng cấm mọi cuộc tấn công vào thành phố, nhưng bức thư của Giáo hoàng đã đến sau khi hải quân rời Zara
2.8 Hồi kết của Đế quốc
Sau khi các cuộc Thập tự chinh Latinh cướp phá Constantinopolis vào năm
1204, hai công quốc Byzantine, vương quốc Nicaea và Eripus, đã treo cờ của họ Đế chế còn lại, Đế chế Trebizond, do Alexios đứng đầu được thành lập chỉ vài tuần trước khi quân Thập tự chinh cướp phá Constantinopolis Trong ba lãnh địa, Eripus và Nicaea có cơ hội tốt nhất để khôi phục thành phố Đế chế Nicene đã giành được nhiều chiến thắng trước quân đội Latinh Nhưng đến giữa thế kỷ 13, phần lớn quyền thống trị của đế chế ở miền nam Anatolia đã bị mất vào tay người Hồi giáo Sự sụp đổ của Vương quốc Rum sau cuộc xâm lược của người Mông Cổ năm 1242-43 tạm thời kết thúc Các cuộc đột kích của Seljuk ở phía đông cho phép quân đội Nicea nỗ lực hết sức để chống lại Đế chế Latinh ở phía bắc
2.9 Tái chiếm Constantinopolis
Đế chế Nicaea, được thành lập dưới triều đại Laskarid, đã tiến hành các cuộc chiến tranh với Đế quốc Latinh Quân đội Nicaea tiêu diệt người Latinh và đồng minh của
họ tại Poimanenon và Pelagonia Constantinopolis bị chiếm lại vào năm 1261 trong khi Epirus bị đánh bại trong cuộc đua tái chiếm thành phố Điều này dẫn đến sự hồi sinh ngắn ngủi dưới thời Mikhael VIII Palaiologos, nhưng đế chế chiến tranh đã bị tàn phá bởi những kẻ thù xung quanh đế chế Mikhael tiếp tục các chiến dịch chống lại người Latinh, thu hút quân đội từ Tiểu Á và thu thuế cao khiến nông dân kiệt quệ và gây nhiều phẫn uất
Ở Constantinopolis, các dự án xây dựng khổng lồ đã được hoàn thành để sửa chữa những thiệt hại do cuộc Thập tự chinh thứ tư gây ra, nhưng không có nông dân nào ở Tiểu Á
Trang 9thích thú hoặc cảm thương khi các cuộc tấn công của ghazis diễn ra thường xuyên và thuế cao luôn đè nặng lên vai họ
Mikhael đã chọn mở rộng đế chế thay vì bảo vệ các lãnh thổ của mình ở Tiểu Á, nhưng không mấy thành công Để ngăn thủ đô khỏi bị cướp phá và tấn công bởi người Latinh, ông buộc Giáo hội phải đầu hàng trước cuộc họp ở Rome, một giải pháp tạm thời khiến nông dân căm ghét Mikhael và Constantinopolis lên đến đỉnh điểm Những nỗ lực của Andronikos II và sau này của cháu trai Andronikos III được coi là một nỗ lực tuyệt vọng để khôi phục lại vinh quang của đế chế Tuy nhiên, việc sử dụng lính đánh thuê của Andronikos II thường gây phản tác dụng, khi lính đánh thuê Catalan tàn phá cảnh quan và
sự phẫn nộ đối với Constantinopolis ngày càng tăng
2.10 Sự trỗi dậy của Ottoman và những ngày cuối cùng của Đông La Mã
Đông La Mã đã bị tàn phá bởi cuộc nội chiến sau cái chết của Andronikos III Cuộc nội chiến kéo dài 6 năm không chỉ tàn phá đế chế mà còn tạo điều kiện cho Vua Serbia Stefan IV Dushan tràn ngập lãnh thổ của đế chế Năm 1354, một trận động đất ở Gallipoli đã tàn phá các pháo đài và cho phép người Ottoman hình thành ảnh hưởng của riêng họ ở châu Âu Khi cuộc nội chiến ở Đông La Mã kết thúc, người Ottoman đánh bại các hiệp sĩ Serbia và buộc họ phải làm việc dưới sự bảo vệ của Ottoman Với thất bại của người Serbia trong trận Kosovo, phần lớn người Balkan nằm dưới ách thống trị của Đế chế Ottoman
Các hoàng đế Đông La Mã nhiều lần yêu cầu phương Tây giúp đỡ, nhưng Giáo hoàng hứa sẽ chỉ xem xét hoàn trả khoản viện trợ khi Giáo hội Chính Thống Đông hợp nhất trở lại với Giáo hội Công giáo Rôma Người dân và các giáo sĩ Chính thống giáo đã quyết định chống lại việc chinh phục những vùng lãnh thổ cuối cùng còn sót lại của Đế chế Đông La Mã do các hành động của quân Thập tự chinh vào năm 1204 Năm 1422, quân Ottoman bao vây Constantinopolis không thành công, nhưng hoàn toàn chinh phục Makedonia và Thessalonica
Lúc bấy giờ Constantinopolis chỉ còn là một đống đổ nát và hoang tàn, dân số giảm đi rất nhiều Ngày 2 tháng 4 năm 1453, Sultan Mehmed đưa 80.000 binh lính và hàng trăm nghìn dân quân bao vây thành phố Mặc 7.000 binh sĩ Đông La Mã và 2.000 binh sĩ Latin của Đồng minh, thành phố cuối cùng đã thất thủ sau một cuộc bao vây lớn trước cuộc tấn công lớn cuối cùng của Ottoman vào ngày 29 tháng 5 năm 1453 hai tháng liên tiếp Hoàng đế Đông La Mã cuối cùng, Constantine XI, được nhìn thấy lần cuối khi ném áo choàng hoàng gia của mình vào một góc Sau đó, anh ta rút kiếm và xông vào kẻ thù sau khi nhìn thấy những bức tường, vốn đã từng là kiên cố, đã sụp đổ
Kết luận về thất bại của Đế chế Byzantine và Ottoman - Sự sụp đổ của một đế chế hùng mạnh
Mối quan hệ giữa Đế chế Byzantine và Đế chế Ottoman thể hiện sự đối đầu giữa hai thế lực có sự so sánh sức mạnh rất chênh lệch: Đế chế Byzantine đã tồn tại hơn 1000 năm và đang suy tàn, thực ra nó là một đế chế quá lâu đời Nhà nước Ottoman được thành lập vào cuối thế kỷ 13 và đang trên đà phát triển mạnh mẽ, đây là một đế chế trẻ trung và tràn đầy năng lượng Những mâu thuẫn giữa hai đế chế là không thể tránh khỏi
Trang 10khi quyền lực của Ottoman ngày càng mở rộng Vì vậy, mối quan hệ giữa hai đế chế luôn trong tình trạng đối đầu căng thẳng mà “Cán cân quan hệ”, “Cán cân quyền lực” dần nghiêng về Đế chế Ottoman non trẻ Sự thật này đã khiến cho mối quan hệ này trở nên vô cùng "ngang trái" Trong hơn một thế kỷ rưỡi đối đầu, người Byzantine luôn phải chịu thất bại và bất lực nhìn lãnh thổ Đế chế bị người Thổ Ottoman chiếm từ nước này sang nước khác, cuối cùng chỉ còn lại thành phố Constantinople Nói một cách khách quan, khi một đơn vị trở nên cũ và yếu, nó được thay thế bằng một đơn vị mới, và do mối quan hệ chung giữa hai đế chế trong thế kỷ 14 và 15, sự kiện năm 1453 xuất hiện như một tất yếu lịch sử đối với người Byzantine
Cuộc xâm lược của Ottoman đối với Đế chế Byzantine kéo dài hơn một thế kỷ rưỡi với chiến thuật "chia tay" hoặc "thôn tính theo từng gói nhỏ" vùng đất này họ vượt qua eo biển Dardanell và dần dần chiếm đóng và thay thế vị trí của người Byzantine ở Balkans; Sau khi bình định vùng Balkan, người Thổ chiếm lại phần còn lại của Tiểu Á và chinh phục kinh đô lớn Constantinople, từng bước người Ottoman khuất phục người Byzantine và cuối cùng chấm dứt sự tồn tại của họ vào giữa thế kỷ 15
Với sự tiêu diệt hoàn toàn Từ Đế chế Byzantine, Đế chế Ottoman thay thế hoàn toàn vai trò lịch sử của người Byzantine ở Tiểu Á và vùng Balkan về kinh tế, chính trị và văn hóa Điều này cũng như nhiều cuộc đổi ngôi khác trong lịch sử Trung Đông diễn ra không hề suôn sẻ, kẻ thua - người thắng là điều khó tránh khỏi Văn hóa Hồi giáo tiếp tục được phổ biến ở Trung Đông bởi Đế chế Ottoman, và dần dần thay thế dòng Văn hóa Cơ đốc giáo cổ đại của Đế chế Byzantine Đế chế Ottoman đã thay thế hiệu quả Đế chế Ả Rập Hồi giáo trước đây và đảm nhận sứ mệnh lãnh đạo thế giới Hồi giáo trong nhiều thế
kỷ tới
3 NHỮNG THÀNH TỰU CỦA ĐẾ QUỐC ĐÔNG LA MÃ
3.1 Kinh tế
Đế chế Đông La Mã có một trong những nền kinh tế thịnh vượng nhất ở Châu
Âu và Địa Trung Hải trong nhiều thế kỷ Đặc biệt là châu Âu không thể theo kịp sức mạnh kinh tế của người Đông La Mã cho đến cuối cùng Constantinopolis là một trung tâm rất quan trọng trong mạng lưới thương mại vào nhiều thời điểm bao gồm gần như toàn bộ Âu-Á và Bắc Phi, đặc biệt là điểm đến phía tây cuối cùng của Con đường Tơ lụa nổi tiếng Cho đến nửa đầu thế kỷ thứ 6 và hoàn toàn trái ngược với sự suy tàn ở phía tây, nền kinh tế của Đông La Mã đã phát triển nhanh chóng Tuy nhiên, đại dịch Justinianus
và các cuộc chinh phạt của người Ả Rập đã làm thay đổi đáng kể sự thịnh vượng của ông
và góp phần vào một thời kỳ trì trệ và suy tàn Những cải cách của nhà Isaurios và đặc biệt là sự gia tăng dân số dưới thời Konstantinos V, các công trình công cộng và cùng với các biện pháp đánh thuế đã đánh dấu sự khởi đầu của một thời kỳ tái kích hoạt kéo dài đến năm 1204 bất chấp sự thu hẹp của lãnh thổ Từ thế kỷ 10 đến cuối thế kỷ 12, Đế chế Đông La Mã là biểu tượng của sự sang trọng và du khách từ khắp nơi trên thế giới bị ấn tượng bởi sự giàu có tích lũy được ở thủ đô Tuy nhiên, cuộc Thập tự chinh lần thứ tư đã gây ra sự ngừng sản xuất Sức mạnh của nền kinh tế Đông La Mã và sự thống trị thương mại của Tây Âu ở phía đông Địa Trung Hải, những sự kiện là một thảm họa kinh tế đối với đế chế cổ sinh học, đã cố gắng kích hoạt lại nền kinh tế, nhưng nhà nước Đông La Mã