kết quả theo dõi xóa đói giảm nghèo ở nông thôn việt nam giai đoạn 2007 2011

bài đánh giá thí điểm nghiên cứu một số hộ nghèo ở vùng nông thôn của một số địa phương trong cả nước trong công tác xóa đói giảm nghèo giai đoạn 2007-2011 ở Việt Nam

Nhìn v c: Nh ng thách th i v i

gi m nghèo nông thôn t i Vi t Nam

Tóm t t K t qu chính c a D án Theo dõi nghèo Nông thôn

2007-2011

xã Thu n Hòa (huy n V Xuyên, t nh Hà Giang)

xã B n Li n (huy n B c Hà, t nh Lào Cai)

n Biên, t n Biên)

xã Xy (huy ng Hóa, t nh Qu ng Tr )

n Eakar, t k L k)

i (huy n Bác Ái, t nh Ninh Thu n)

c Thành (huy n Bác Ái, t nh Ninh Thu n)

xã Thu n Hòa (huy n C u Ngang, t nh Trà Vinh)

Gi i thi u

Báo cáo này tóm t t nh ng k t qu c a Báo cáo t ng h p

gia t i m t s c t Nam, 2007-2011, do Oxfam và ActionAid cùng th c

Trong b i c Oxfam và ActionAid, hai t ch c qu c t v i nhi u tr i nghèo và thi t thòi nh t Vi a ch n 9 m nông thôn và 3 t i nhi u vùng khác nhau

cho s ng các vùng mi n trong c c Các c c ch n nh i di n cho s

d ng c a nông thôn Vi t nam - n s a lý và dân t c, vùng sâu vùng xa và tình tr ng nghèo, và bao g m các c ng có k t qu gi m nghèo t t s xã nghèo cùng c c v i t

thu th p t 00 ph ng v n sâu, 190 cu c th o lu n nhóm v i kho ng 1.000 i l n

và tr em), và cán b thôn, xã, huy n

và ti ng Vi t có th t i v t i http://oxfaminvietnam.wordpress.com/resourcesbao-cao/

- i công cu c gi m nghèo c a Vi t Nam L cao, kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u, thiên tai, d ch b nh ng tr c ti n

h t i kinh t , công vi c phi nông nghi p, giáo d c, y t , vay v n, khuy n nông lâm

khích phát tri n kinh t và giúp các h nh còn l i thoát nghèo V n

còn g n 2 trong s 5 c h i t m quan tr c không th y

ho c không ch c là cu c s ng h có s i, và có t i 9% còn cho

ph v i n l c b n thân u thành công

bi t gi a các xã, các thôn, và các h ng có s k t h p gi a vi c làm nông nghi p và

trong s n xu t nông nghi p, t n d ng l i th v t quan tr ng tr ng vi t

khu v c mi n núi và dân t c Vi c làm t ng không nh và vì v y thu nh p

c l i, ti n g i v t nam gi i và ph n

p h Tuy nhiên, trong nh a qua, ti n dành và g i

d ng hóa k t h p gi a cây ng n ngày v k t h p lúa v i chè ho c rau màu, và

và hi u qu s d t mi n núi, t, ch ng nông s n hàng hóa nh i

m tài s n, m r t s n xu c Tuy nhiên, m c sinh l i t

v n th p (trâu bò m m t l a, m i l a m t con) và l thu c vào r i ro

v th i ti t và d ch b nh

Thanh niên, trung niên

Vi c làm nông nghi p

C i thi n giáo d c

Vi c làm phi nông nghi p (k c

C i thi h t ng

i th ng, vi c làm

D ch v xã h i và s n xu t

i già

Tr em, thanh niên

55 % cho r ng cu c

s ng t cho r ng cu c s ng

t o u ki n t i m t s khu v u b t c p Nhìn chung, quan tr ng là ph i có ngu n nhân l c

h c bi t nghèo, h tr làm nhà, tín d h tr tr em khuy t t t, và h tr xã h

i nghèo b

i h c T i m t s c v không ki c vi c, l i quay v làm nông ho

làm thuê

Thoát nghèo nh bi t áp d ng KHKT vào s n xu t

nh ông , thôn

Trung bình

2007 2008 2009 2010 2011

Nghèo

nghèo

Sinh con

Vay ngân (mua trâu,

Mua thêm chè

C

-4

thêm 1 con

1 con

V

m

Con

m

Làm chi h ng

c tham gia nhi u l p t p hu n

Áp d ng hi u qu cách tr ng và bón phân cho l

có lãi 20 tri u

Ti p t c áp

d ng KHKT và

t, lãi 50 tri u;

p ngô

t,

t

c tính lãi

80 tri u)

M c s ng

i

C c nghèo

Nghèo

Trung bình

Khá gi

2007-2011

m quan tr c có s c i thi n v m i m t trong 5 Hình trên cho th y so sánh các chi u

Giáo d c, tài s n, an c và ti p c n thông tin là 4 chi u c i thi n nhi u nh t k t

2007 Chi u tài s n nhà , xe máy, gia súc và ti p c n thông tin n tho i có s c i thi n nhi u nh i u ki n s c sinh ho t, nhà v sinh), vi c làm thu n nông nghi p, ti p c n th ng (bán s n ph m và mua v p) và g p r i ro là 4 chi u có ít s

c i thi n nh t

u có th

thi u h t c a t ng chi i v i m i gia

c thi u s thi u

các nhóm dân t c thi u s thì s thi u

h t các chi

cho th y s khác bi t c a các chi u khi

so sánh t l h ng th i ch u thi u h t

t 1-5 chi u (k)

Nghèo v thu nh p gi m h u h t các

u ki n s n xu t hàng hóa,

có ngu n thu nh ng, gi a vùng

ng xuyên ch u thiên tai, v i t l bình quân 4-5% so v i 2% m

l h nghèo theo chu n m i gi m t kho ng 1 i m quan tr c

T l h s d c c i thi n nhi u

h u h m quan tr c, trung bình ch còn

kho ng 5% h

ki n s ng còn r t th p t m quan tr c

bi t là còn thi u nhà v sinh ho c nhà v sinh t m b ,

và thi c sinh ho t h p v sinh

An ninh thông tin

Nghèo u t i Vi t Nam

Nghèo không ch là v thu nh p hay chi tiêu

Trong xã h ng, v i nhi u c a

ng c n tr giúp và phát tri n các chính sách phù h p v ng này

C n hi ng ý nguy n phát tri n

c i dân tránh vi t, ví d các dân

t c thi u s có n th ng khác nhau

s phát tri n ng khác không nh t thi t

c quan tâm r ng rãi trên th gi i T i Vi t Nam, T ng c c

Th ng kê (GSO) ng cách ti p

khác nhau D án theo dõi nghèo này c a Oxfam

và ActionAid s d ng 10 chi c

i dân và cán b t u tra nêu

ra, bao g m: thu nh p, tài s u ki n s ng,

giáo d c tr em, y t c, vi c làm

thu n nông, ti p c n th ng, ti p c n thông tin,

và g p r a trong hình bên

C 4 trong 5 n không có nhà v sinh ho c ch có nhà v sinh t m b

Giáo d c

Thành-Ninh Thu n Không bi t ti ng ph thong còn là v i v i l n; v n còn s khác bi t rõ

r t gi a nam gi i và ph n v kh d ng ti ng Vi t (nh c và vi t) các xã mi n núi dân

t c thi u s Nghiên c u cho th y giáo d c có n vai trò và ti ng nói c a ph n c trong

i và tình tr ng nghèo gi a các th h

Tình hình d ch b nh gi m, ít các b nh t t ph i các tr m y t trong 5 y càng có

dân s , và m i y t thôn T l ph n t i tr m y t

m nh T l i hài lòng v i d ch v y t c bi t là vùng dân t c thi u s , ch y u do

c c p th b o hi m y t mi n phí; t l tr l m t

Nhi i dân các vùng dân t c thi u s

th cúng ch a b y t

T l tr i 5 tu ng v n còn khá

cao m t s c bi l cao nh t là

Xy Qu ng Tr v i kho ng m t n a tr ng

(th gày còm)

Là u trong vi c xu t kh u m t s nông s nhi u nhóm dân s v

tu n m i m a bàn v n còn

m t b ph i dân thu c di n

ng xuyên thi

i nhi u h n

Vi c làm thu n nông nghi p

V n còn kho ng 1/3 s h nh có ngu n thu nh p chính là nông nghi p, gi m kho ng 4% sau 5

, i dân ng ch làm nông nghi p mà không có thu nh p t các ngu n thu khác là m t tiêu chí nghèo Thu nh p phi nông nghi p ch y u t c p xã h i, và t

ng

bàn Nhìn chung, t l h không bán s n ph m (không tính nh ng s n ph m nh l , thu hái trong r ng)

ng là 30% và 42% C i thi h t ng và thông tin liên l i dân ti p c n th ng t

S n tho i gi m 2/3 trong th i gian t 2007-2011

và không nh

c nghiên c u cho th y có r lên ng

i s i dân trong 12 tháng qua v i t l trung bình

là 10% R i ro gây thi t h i tr c ti p v tài s n, nhà c a,

màu, m t ngu n v tr n và tái s n xu t

2007 c 3 tr thì có 1 suy dinh

ng, t l tr thì có 1 em

ng

i dân là thiên tai, sâu b nh/d ch

b nh, nh t t, th i ti t b t l i

i ro: c

Thiên tai và các hi ng thiên nhiên b t l i khác n cu c s ng c i dân t i

m quan tr c t i Ngh An và Ninh Thu n

ti p c a h hàng, c ng, chính quy i h o tâm và các nhóm d a vào c n ng Tuy nhiên,

Các h n ch khác: Các bi n pháp qu n lý thiên t i d a vào c ng ch y ng t i c u tr ch không ph i là qu n lý r i ro Nhìn chung còn thi u các ho t o v qu n lý r i

ro thiên tai t i c ng Qu n lý r c chú tr ng l ng ghép vào l p k ho ch phát tri n kinh

t xã h

Sâu b nh/d ch b nh ng n ng n t i các xã trong th i gian

2007-2011 S ng lúa có th b ng t i 20-30% Nhóm

nghèo nh t ch u ng nhi u khá gi vì h không có

ho ng h tr i dân trong công tác phòng tr sâu b

hi u qu không cao Các h th ng canh tác c i ti n trên cây tr

c ph bi n t i m t s i dân ít áp d ng do các

mô hình và bi n pháp h tr còn nh l , và do nh ng h n ch v y l i, t

H u h t các c ng cho r ng tình tr t s n xu t b thoái hóa là v l n Áp l t

t không m r ng trong khi dân s Th các xã mi n núi ngày càng ng n l i, d n t màu c t gi m N ng h n ho c

n kéo dài t i các xã mi n núi khi y d c ngày càng thoái hóa Tình tr ng l m d ng quá m ng phân hóa h c, thu c b o v th c v t trong s n xu t t i m t s xã vùng th

giá c th ng không nh, ví d n, khi n s n xu t thi u b n

v ng Do ch y theo tín hi u giá ng n h i dân t i m t s n sàng phá b nh ng lo i cây tr , d n tính b n v ng th p và l i nhu n kém

th c

qu t, h n hán, sâu và d ch b nh Giá

c thì cao

T i c h au m là m t r i ro chính

v i sinh k m d n t i thi ng và chi

phí y t t nguyên nhân chính khi n

các h khó thoát nghèo ho c b

Nhi u nông dân s n sàng i cây tr ng vì ch y theo tín hi u giá ng n h n nên d g p r i ro

n ¼ s h c h i b nh

ng b i m ho c tai n n, d n t i chi phí y

t cao và m t thu nh p

70% ng c h i cho r ng d ch b nh, sâu

b nh ng t i

cu c s ng c a h nh t

c l n nh i v i gi m nghèo b n v ng

L t v nóng c a Vi t Nam k t

L m phát là m t thách th c l i v i n nh kinh t

i v i s i dân t m quan tr c

n, v c-th c ph m khác nhau t a bàn, tùy

T i m t s a bàn khác, m a giá bán các nông s n chính l i th a giá v t

t l i cho nông dân

Bên c ng c a l m phát, giá c bi ng m nh theo th i v do b ng l n c a thiên tai, d ch b nh và th ng th gi i T i m quan tr c, giá bán lúa, ngô, cà phê vào cu i v thu

i lý gi ng cho vay v ng H p tác xã và t ch c nông dân làm d ch v v nông nghi p có th giúp nông dân ch v i giá bi c h tr này còn ít và nh

l Ch có 2 trên m quan tr c có HTX ho c h ho i hi u qu trong vi c bán phân bón cho các h i viên

Có s khác nhau rõ r t v ng c a bi ng giá n hi u qu s n xu t c a các lo i cây tr ng,

v t nuôi chính t m quan tr c Ví d h tr

nh p kho ng 30% so v i v v i h tr ng cà phê thu nh p Tuy nhiên, thu nh p c a h tr ng ngô gi m 10-15% so v Thu nh p chính v c a h tr ng s n quy mô s n xu t hàng hóa l i gi m m nh v ti p theo,

2011

khi giá bán nông s i nghèo càng gi m m nh vi c s

không t n d c giá cao so v i các h khá gi ng và ki n th c có th giúp

ng phó c a nông dân ch y ng n ngày, s d ng ít phân bón và

i

bi n c i nghèo là ti t ki m chi tiêu c bi t là mua th t cá và chuy n sang th c

c bi t là ph n và tr em

m giáp h t, ho c c p ti n khi giá c theo Quy - i dân hoan

ng h tr k p th i nghèo gi m b sách h tr t xu t riêng cho nhóm b o tr xã h i (theo Ngh nh 67 và Ngh nh 13) v m và

tr u ch n vào tháng 3/2011, h nghèo, h có thu nh p th c h tr v giá

i 50 Kwh/tháng không th c hi c

N u qui ra s c mua , phúc l i c a nông dân gi

n v vai trò gi m quan tr c

m i nhóm dân t c nên không d i Nam gi i v n chi trong các công vi c coi là

vi c "n ng", c n "k thu t", c n "tính toán" và c n "quan h xã h i" Ph n v i ch u trách nhi m chính v i các công vi c coi là vi c "trong nhà" t n th i gian và không kém ph n v t v Trong các h nghèo, ph n i v t v nh t trong vi c lo toan cu c s ng gia n khó phát huy vai trò tích c c c a ph n trong các ho ng s n xu t và ho ng

xã h i

Có m t s i nh t m quan tr c Hi n nay, nhi u nam gi i tr i dân t c thi u s

ch ng chia s vi c n i tr v i ph n c a các công trình h t

p ga, t l nh giúp ph n có nhi u th i gian r nh r

Ph n tham gia nhi u nh t vào chu i th ng các cây ng n ngày, s n ph m có giá tr th c

l i, nam gi i v i tham gia chính vào chu i th ng các cây dài ngày, s n ph m có giá tr cao trâu, bò, l n, cà phê, tiêu và tôm sú a bàn mi n núi dân t c thi u s c mua bán ch y u là công vi c c a nam gi i, thì t i

u ph n ng n m gi tài

c ti p mua bán hàng hóa giá tr nh Nh ng nguyên nhân chính là s

c i thi n v h t ng và thông tin truy n

thông; s xu t hi n ngày càng nhi u c a ch i bán hàng rong t

h c v n c a nhóm ph n dân t c thi u s tr c nâng lên

ng h p b o l c th xác c ghi nh n m t t c m quan tr c C ng

c a ch ng ho c chia s trong các bu i sinh ho t H i

Ph n ch em thông c Nguyên nhân

khi n b o l c v th xác gi m xu ng ph i k n vai

trò tuyên truy n v phòng ch ng b o l a

b o v n n nhân c a b o l y b o l c tinh th n khó nhìn th y và x i ph

n ng nh n nh n, nên khi b b o l c tinh th n b i ch ng h l thông tin ra ngoài

i Kinh ho c trung tâm huy

s nh ng xã mi n núi dân t c thi u s còn l

gi i

T i h u h m quan tr i dân v ng ph n tham gia ho ng xã h i khó,

và nam gi i v o thì t n

vi c gi i thi o cán b n T i nhi m quan tr c, vai trò và ti ng nói c a ph n i bi u

c c p y còn h n ch i bi u ph n ng t ti v hi u bi t c a mình nên ng i phát bi u

ng nhi

nh ki n gi i v n là m t nguyên nhân quan tr ng khi n t l ph n tham gia các c quan a ph ng th p

Ph n dân t c thi u s tham gia vào ho t

T ng hi u qu c a các n l c gi t ra yêu c u c ng s

thách th c

i dân ti p c n thông tin v các chính sách,

án t

Tr c ti p: h p thôn,

d i Ph n )

t: k p th i,

i hai chi u

- i nghèo ít nói, và ít nh n i dung Nghe nhìn: TV, radio và

phát thanh

Cung c p thông tin m t chi u

+ Có kênh TV ti ng dân t c, d hi u v i hình nh

th

- Phát thanh không h p d n Tài li u in: Báo, t p chí,

t pa nô, áp phích

i ti p c c, tài li u in không hi u

qu

- Nhi i nghèo không bi t ch + p, có th gi lâu (treo, dán nhà)

Nhu c u thông tin ph thu c nhi u vào m c s ng và s hi u bi t c a

i dân t i nh ng vùng th p ho

i Kinh sinh s ng quan tâm nhi n thông tin v vi c làm, khuy n nông, chính sách h tr , pháp lu t, các kho g góp và chi

bàn mi n núi dân t c thi u s n các chính sách h tr

tr c ti nghèo, vay v tr làm nhà, c p gi ng

do chính d n s tham gia t Tuy nhiên, s tham gia c a ng c thi t k , l p k

tham gia ý ki n trong khâu thi t k , l p k ho ch

a c ng hi u qu i v i các công trình

nh do xã làm ch i v i m t s công trình

vi c không chia s thông tin Ban gi giám sát t lý do h n ch giám sát c ng

Riêng v i các chính sách, sáng ki n c ng xây d ng công trình nh t i dân v n th

hi n t t quy n làm ch thông qua s ch ng, tích c c tham gia trong toàn b quá trình th c hi n d

m quan tr c có nhi u sáng ki n c i dân

c hi n

V n xã h i và quan h c ng c gi gìn t i t t c m quan tr c, cung c p h tr quan

c t h hàng, hàng xóm ho c qu làng T i nhi n th i công v n

c coi là m i phó Nhi u dòng h vai trò t t trong vi c khuy n khích h c t p, gi gìn tr t t an ninh xã h h hàng khi c n Có nhi u lo i nhóm ho ng,

vùng núi dân t c thi u s ,

ng không t tìm ki m

thông tin n u không

l i l i ích cho h

T i m t n a s m quan tr c,

t l i cho r

t

giúp cho thành viên tham gia h c t p và chia s kinh nghi ng ti p xúc xã h i và v n xã h i cho h T i nhi u i dân góp công, nguyên v t li u và ti n h t ng công c ng

nh có ích cho c ng làng ho c tr s thôn

Tuy nhiên, t i m n xã h u t th ng T i các xã vùng th p, truy n th i công mai m t d n vì các nhà khá gi ng thuê nhân công ho c máy móc T i nh

ho ng có khác nhau

, tuy nhiên ph c p th p và có nhi u chi phí khác nên nhi i không mu ng thôn ng thôn r c tham gia các l o bài b n trong 5 u bi t v chính sách còn h n

ch

i dân H h tr BQL thôn trong vi c tuyên truy n, v i dân th c hi n các chính sách,

Các t nhóm nông dân o v r ng c ng, Ban xây d ng, Ban qu n lý ngu c, Ban phát tri n c ng, T liên gia, v.v.) ho ng t t trong nh n c thành l p t

s quan tâm c i dân Các nhóm này th c hi n nhi u ch ng và ho ng t nguy n v i s th ng nh t c a thành viên H có th khuy n khích s tham gia và trao quy n c i dân trong vi c th c hi n chính án cho phù h p v i t p quán, th c ti u

ki n kinh t xã h

n pháp an sinh xã h i là c n thi ng có 3 lo i h tr xem hình minh h a Khi Vi t Nam tr c có thu nh p trung bình th p, thi t k và th c thi hi u qu

h th ng an sinh xã h i (ASXH) là c c k quan tr ng

nh i

ng trong các chính

sách ASXH c a Vi t Nam

và còn h n

c các nhóm nghèo

khác nhau, và s d ng

trùng l p M i chính sách

nh i

ng không th ng nh t

Danh sách h nghèo ,

ng l i t

an sinh xã h i và các

chính sách h tr khác

ng có h n ch t i

m quan tr c H nh mu n mình v n n m trong danh sách c nh n h tr , làm gi m

i các h khác

Vòng an sinh xã h i