Chuyên đề thực tập tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong dạy học chương 3 môn công nghệ 10 thpt

Từ lý do trên mà chúng ta cần phải quan tâm để có những dự án chươngtrình thích ứng với BĐKH, đặc biệt cần xây dựng các chương trình dạy tíchhợp GDBĐKH trong trường học để nâng cao nhận

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM VÀ NGOẠI NGỮ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM VÀ NGOẠI NGỮ

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên cho phép em bảy tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo, Th.s Nguyễn Tất Thắng, giảng viên khoa Sư phạm và Ngoại ngữ- Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội người tận tình chỉ bảo, hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp.

Em xin gửi lời chân thành đến Ban chủ nhiệm khoa, các thầy cô giáo trong khoa Sư phạm và Ngoại ngữ - Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội; cô

Đỗ Thị Thu Huyền và các thầy, cô giáo cùng các em học sinh lớp 10A7, 10A10 của Trường THPT Ngọc Tảo - Phúc Thọ - Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ, cộng tác để em hoàn thành tốt đề tài

Đồng thời em xin gửi lời biết ơn tới gia đình, người thân, bạn bè, những người đã luôn động viên, giúp đỡ em trong suốt quá trình làm khóa luận tốt nghiệp này.

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 16 tháng 04 năm 2012

Sinh viên

Nguyễn Thị Hồng

MỤC LỤC Tra

ng

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC BẢNG v

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ vi

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vii

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

1.1.1 Xuất phát từ thực trạng biến đổi khí hậu hiện nay 1

1.1.2 Xuất phát từ thực trạng GDBĐKH trong trường THPT hiện nay 2

1.1.3 Xuất phát từ mục đích nghiên cứu GDBĐKH trong trường THPT 3

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 4

1.3 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 4

PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 5

2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 5

2.1.1 Lịch sử nghiên cứu 5

2.1.1.1 Trên thế giới 5

2.1.1.2 Ở Việt Nam 5

2.1.2 Cơ sở lý luận 7

2.1.2.1 Một số khái niệm chung 7

2.1.2.2 Biểu hiện của BĐKH 10

2.1.2.3 Giáo dục biến đổi khí hậu 11

2.1.2.5 Tích hợp GDBĐKH trong dạy học 13

2.2 MỤC TIÊU, CẤU TRÚC NỘI DUNG DẠY HỌC CHƯƠNG 3, CÔNG NGHỆ 10 15

2.2.1 Mục tiêu các bài trong chương 3, môn CN 10 15

2.2.2 Cấu trúc nội dung các bài trong chương 3, CN 10 20

2.2.3 Các loại kiến thức của các bài trong chương 3, môn CN 10 24

2.2.4 Khả năng tích hợp GDBĐKH trong chương 3 – CN10 26

PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27

3.1 ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 27

3.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 27

3.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27

3.3.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết 27

3.3.2 Phương pháp quan sát sư phạm 28

3.3.3 Phương pháp điều tra 28

3.3.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 28

3.3.5 Phân tích và xử lý số liệu 29

3.3.5.1.Về mặt định tính 29

3.3.5.2.Về mặt định lượng 30

3.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 31

PHẦN IV: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 32

4.1 KHẢO SÁT THỰC TIỄN 32

4.1.1 Kết quả khảo sát địa bàn nghiên cứu 32

4.1.2 Kết quả điều tra thực trạng DH môn CN10 nói chung và biện pháp tích hợp GDBĐKH trong DH chương 3, CN10 nói riêng 33

4.1.2.1 Tình hình GDBĐKH trong dạy học môn CN 10 33

4.1.2.2 Đánh giá về vai trò, tầm quan trọng của PPDH tích hợp kiến thức BĐKH trong nội dung dạy học ở trường THPT 33

4.1.2.3 Những thuận lợi và khó khăn khi dạy học bằng phương pháp tích hợp kiến thức BĐKH vào môn CN10 34

4.2 SẢN PHẨM NGHIÊN CỨU 35

4.2.1 Các nội dung GD BĐKH và biện pháp tích hợp trong dạy học chương

3, CN 10 35

4.2.2 Xây dựng các tài liệu học tập tích hợp GD BĐKH 51

4.2.3 Biện pháp tích hợp kiến thức BĐKH trong dạy học chương 3, CN 10 57

4.2.3.1 Phương pháp thuyết trình – giảng giải 57

4.2.3.2 Phương pháp hỏi đáp – tìm tòi 57

4.2.3.3 Phương pháp thảo luận nhóm 58

4.2.3.4 Sử dụng phương tiện trực quan 58

4.3 KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 59

4.3.1 Phân tích định lượng 59

4.3.2 Phân tích định tính 64

PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 68

5.1 KẾT LUẬN 68

5.2 KIẾN NGHỊ 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO 69

PHỤ LỤC 71

DANH MỤC BẢNG

Trang

Bảng 2.1: Mục tiêu các bài trong chương 3, CN 10 16

Bảng 2.2: Cấu trúc nội dung các bài trong chương 3, CN10 21

Bảng 2.3: Các loại kiến thức của các bài chương 3, CN 10 24

Bảng 4.1: Các công cụ và phương tiện tích hợp GDBĐKH vào bài 41, 42+44, 48, chương 3, CN10 51

Bảng 4.2: Tỷ lệ các loại khí nhà kính trong khí quyển 53

Bảng 4.3: Bảng tải lượng ô nhiễm bụi và chất thải rắn 56

Bảng 4.4: Kết quả bài kiểm tra trong TN 59

Bảng 4.5: Phân loại trình độ HS qua các bài kiểm tra trong TN 60

Bảng 4.6: Kết quả bài kiểm tra sau TN 62

Bảng 4.7: Phân loại trình độ kiến thức bài kiểm tra sau TN 62

Bảng 4.8: Tổng hợp tất cả các bài kiểm tra trong và sau TN 63

Bảng 4.9: Kết quả phiếu tìm hiểu nhận thức của HS về BĐKH 67

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ, biểu đồ Trang

Sơ đồ 4.1: Quy trình xử lý vỏ cà phê 56

Sơ đồ 4.2: Quy trình kỹ thuật trồng nấm từ mùn cưa 57

Biểu đồ 4.1: Sự thay đổi nhiệt độ bề mặt trái đất 54

Biểu đồ 4.2: Kết quả phân loại học lực HS qua bài kiểm tra số 1 61

Biểu đồ 4.3: Kết quả phân loại học lực HS qua bài kiểm tra số 2 62

Biểu đồ 4.4: Kết quả phân loại học lực HS qua bài kiểm tra số 3 62

Biểu đồ 4.5: Kết quả bài phân loại học lực HS qua bài kiểm tra sau TN 64

Biểu đồ 4.6: Kết quả bài kiểm tra trong và sau TN 65

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1.1.1 Xuất phát từ thực trạng biến đổi khí hậu hiện nay

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang là vấn đề được toàn nhân loại quantâm BĐKH đã và đang tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội và môitrường toàn cầu Trong những năm qua nhiều nơi trên thế giới đã phải chịunhiều thiên tai nguy hiểm như bão lớn, nắng nóng dữ dội, lũ lụt, hạn hán gâythiệt hại lớn về tính mạng con người và vật chất Chưa có các nghiên cứu chắcchắn và đầy đủ khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa các thiên tai nói trên vớiBĐKH Tuy nhiên, trong một thế giới ấm lên rõ rệt như hiện nay thì việc xuấthiện các thiên tai đặc biệt nguy hiểm với tần suất, quy mô và cường độ khólường, càng ngày càng thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học trêntoàn thế giới

Việt Nam được đánh giá là một trong những nước bị ảnh hưởng nghiêmtrọng của BĐKH Năm 2011, nước ta phải đối mặt tình trạng thiếu nước sinhhoạt và thiếu nước giành cho sản xuất Hiện tượng La Nina, El Nino là mối lođược các nhà khí tượng thủy văn quan tâm Nhiệt độ trung bình ở Việt Namtăng 10oC, mực nước biển tăng 1m sẽ ngập 1,5-2 triệu hécta đất và giảm năngsuất cây trồng (IPPC& WB), còn theo IRRI nếu tăng nhiệt độ 10oC năng suấtcây trồng giảm 10% Miền Bắc đã có vài hồ bị cạn nước (UPI), khí hậu miềnBắc và Trung Bộ bất thường rét đậm và rét hại đầu năm Tây Nguyên hiện đốidiện mùa khô khốc liệt, hồ thủy điện mực nước xuống thấp, sông suối giảmlượng nước, tác động đến một số cây trồng cà phê, lúa và một số hoa màukhác.Ở Nam Bộ, theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy vănTrung ương vừa cho biết, trong năm nay mưa trái mùa ở Nam Bộ sẽ nhiềuhơn trong mùa khô Còn ở các tỉnh Miền Tây như Sóc Trăng, Bến Tre, TiềnGiang… độ mặn trên sông đều tăng Nước biển dâng sẽ tác động các tỉnh

đồng bằng Sông Cửu Long vựa lúa của cả nước Đồng bằng Sông Cửu Long

sẽ chung sống với BĐKH như đã từng chung sống với lũ

Nhận thức rõ tác động của BĐKH, Chính phủ Việt Nam đã xây dựng vàtriển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH Các

bộ, ngành và địa phương đã và đang xây dựng kế hoạch hành động để ứngphó với những tác động cấp bách trước mắt và những tác động tiềm tàng lâudài của BĐKH Nhiều nghiên cứu về tác động của BĐKH đã được thực hiện

ở các mức độ khác nhau

Từ lý do trên mà chúng ta cần phải quan tâm để có những dự án chươngtrình thích ứng với BĐKH, đặc biệt cần xây dựng các chương trình dạy tíchhợp GDBĐKH trong trường học để nâng cao nhận thức của thế hệ trẻ về tácđộng của BĐKH đến sự sống của con người

1.1.2 Xuất phát từ thực trạng GDBĐKH trong trường THPT hiện nay

Ở Việt Nam, kiến thức về giáo dục môi trường (GDMT), BĐKH tuykhông tổ chức thành môn học cụ thể nhưng được đưa vào chương trìnhgiáokhoa heo hướng tích hợp, lồng ghép (dưới ba dạng: tích hợp, toàn phần tíchhợp lồng ghép bộ phận; liên hệ) ở các cấp học Ở Tiểu học, các đơn vịkiếnthức này được tích hợp và lồng ghép ở các phân môn Địa lí và Lịch sử, kểchuyện, tìm hiểu Tự nhiên – Xã hội; Đạo đức,… Ở cấp THPT vàTHCS đượctích hợp trong các môn như Sinh học, Địa lí, Vật lí, Hóa học, GD hướngnghiệp,… với nội dung và thời lượng khá nhiều

Ngoài việc tích hợp và lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trườngvào các môn học, nhà trường phổ thông còn tổ chức nhiều hoạt động ngoạikhóa dưới hình thức phong phú như tổ chức thi tìm hiểu về môi trường, thi vẽtranh, trồng cây xanh, lao động dọn dẹp vệ sinh khuôn viên nhà trường, tổchức các câu lạc bộ, hội thảo, dã ngoại, đố vui, hát múa kể chuyện về môitrường,… Các tổ chức phi chinh phủ và giáo dục không chính qui đã tiến

hành nhiều hoạt đông thiết thực về giáo dục môi trường cho nhiều cộng độngdân cư khác nhau và đã thu đươc nhiều kết quả có ý nghĩa.

Theo PGS TS Đặng Văn Phan (ĐH Cửu Long, Vĩnh Long) cho rằngmột số nội dung giáo dục môi trường, biến đổi khí hậu, phát triển bền vững,

… triển khai chưa đồng bộ, hệ thống và mang tính kế thừa giữa các lớp, cáccấp học; trong một số trường hợp, những ví dụ minh họa hay hướng triểnkhai, phân tích không đúng gây hoang mang cho người học hay vấn đề vượtquá khả năng nhận thức của học sinh

Bên cạnh đó, mỗi môn học được triển khai theo một hướng riêng nênnhiều khi, cùng một khái niệm nhưng lại được định nghĩa, nhìn nhận theonhiều hướng khác nhau Thời lượng giảng dạy cho các môn (Địa lí, Sinh học,Hướng nghiệp,…) được lồng ghép các đơn vị kiến thức này không nhiều nênkhi giảng dạy, giáo viên chỉ cố gắng đảm bảo đủ chương trình, đủ thời lượng

mà chưa chú trọng đến việc phân tích, mở rộng hay liên hệ nhằm củng cố,khắc sâu hoặc sử dụng các tri thức bản địa vào thực tế bài học, cuộc sống củahọc sinh

1.1.3 Xuất phát từ mục đích nghiên cứu GDBĐKH trong trường THPT

Việt Nam là một trong năm nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất củaBĐKH Các nhà khoa học tính toán, nếu mực nước biển dâng cao so vớihiệnnay 1m thì 38% diện tích châu thổ Nam Bộ sẽ ngập trong nước biển, triềucường vào sâu trong đất liền GDBĐKH là một trong những nội dung củagiáo dục vì sự phát triển bền vững, giúp người học hiểu và biết được nhữngtác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu, đồng thời khuyến khích hành vi đểứng phó với BĐKH

Theo PGS.TS Trần Đức Tuấn (Trung tâm nghiên cứu và hỗ trợ giáo dụctrường Đại học sư phạm Hà nội) vì sự phát triển bền vững, tăng cường giáo dụcđược coi là “chìa khóa” hiệu quả để cá nhân và cộng đồng ứng phó với thách thứccủa BĐKH như mực nước dâng, thiên tai bất thường, gia tăng nhiệt độ toàn cầu…Thực tế thong qua GDBĐKH bằng cách lồng ghép vào các môn học ở trường

THPT như: Công nghệ (Phần Kỹ thuật nông nghiệp) chính là giải pháp hữu hiệu

để thay đổi hành vi và nhận thức của học sinh đối với BĐKH, hướng thế hệ trẻthành công dân toàn cầu nỗ lực hành động chống BĐKH

PGS TS Trần Đức Tuấn cho rằng, mục tiêu và định hướng cơ bản củaGDBĐKH là giúp người học quan tâm đến vấn đề bảo vệ khí hậu, hiểu rõnguyên nhân và hậu quả của BĐKH; giúp các cá nhân và cộng đồng tiếp cậnđược những giải pháp bảo vệ và ứng phó với BĐKH toàn cầu và tại các địaphương; phát triển năng lực hành động ứng phó với BĐKH chứ không đơngiản là kiến thức, kỹ năng liên quan đến BĐKH; thay đổi hành vi- thái độ(đâyđược xem là nội dung và mục tiêu hàng đầu của GD BĐKH) Để thực hiệnđược mục tiêu này cần thiết kế những chương trình đổi mới về GD BĐKH;liên minh các lực lượng giáo dục để thực hiện thành công

PGS TS Phạm Xuân Hậu (Viện Nghiên cứu Giáo dục, Đại học Sưphạm TP Hồ Chí Minh) kiến nghị: Bộ GD&ĐT cần có kế hoạch chiến lượccùng với lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương và địa phương thống nhất vềnhận thức và cộng đồng trách nhiệm, chủ động phối hợp thực hiện các biệnpháp khắc phục và bảo vệ môi trường nhằm giảm thiểu BĐKH vì sự pháttriển bền vững Nhà trường và các thầy cô giáo cần giúp học sinh hiểu sâuhơn về bản chất, ý nghĩa của phát triển bền vững; những hiện tượng môitrường tác động làm BĐKH và hệ lụy của nó, trong đó đặc biệt chú ý đếnnguyên nhân của sự BĐKH là do con người (90%) gây ra từ các hoạt độngsản xuất đời sống sinh hoạt hàng ngày

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu tích hợp GDBĐKH trong dạy học chương 3, môn CN 10 ởtrường THPT nhằm giúp học sinh vừa lĩnh hội được kiến thức CN 10 đồngthời nâng cao nhận thức về BĐKH

1.3 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Xác định được nội dung và biện pháp tích hợp GD BĐKH trong DHchương 3 CN10 hợp lý sẽ giúp cho HS vừa nâng cao chất lượng kiến thức CN

10, vừa nâng cao nhận thức về BĐKH

PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

sử dụng các công cụ, các tài liệu GD và các thực tiễn tốt về GDBĐKH Hội nghịcấp cao ASEAN họp ngày 9/4/2010, Hà Nội cũng đã đưa ra tuyên bố ASEAN vềứng phó với BĐKH, trong đó có nội dung: Cam kết thúc đẩy các chương trình nângcao nhận thức cho người dân về BĐKH và xây dựng các thói quen hướng tới một xãhội phát thải thấp kể cả thông qua tăng cường GD về BĐKH

2.1.1.2 Ở Việt Nam

Ở Việt Nam thời gian gần đây, vấn đề BĐKH ngày càng được nhà nước

và các cấp, các ngành quan tâm, đầu tư nghiên cứu Chính phủ Việt Nam đãthành lập Uỷ ban quốc gia về phòng chống thiên tai và BĐKH Việt Nam đãlập Văn phòng chương trình mục tiêu quốc gia về BĐKH - phòng chống thiêntai với nhiều hoạt động đa dạng được tổ chức ở trong nước cũng như tham gia

các hội thảo quốc tế Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình mụctiêu quốc gia ứng phó với BĐKH năm 2008 (quyết định số 158/2008/QĐ-TTg 02/12/2008) đã xác định các nhiệm vụ cơ bản cần phải thực hiện: (i)Đánh giá tác động và BĐKH ở Việt Nam; (ii) Xác định các giải pháp ứng phóvới BĐKH; (iii) Xây dựng chương trình khoa học công nghệ về BĐKH; (iv)Tăng cường năng lực tổ chức, thể chế, chính sách về BĐKH; (v) Nâng caonhận thức và phát triển nguồn nhân lực; (vi) Tăng cường hợp tác quốc tế; (vii)Tích hợp các vấn đề về BĐKH vào các chiến lược, chương trình, quy hoạch,

kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội, phát triển ngành; (viii) Xây dựng các kếhoạch hoạt động của các bộ ngành, địa phương ứng phó với các BĐKH; (ix)Xây dựng và triển khai các dự án của chương trình

Hiện nay đã có một số hoạt động khởi động: Một số đơn vị chức năng của

Bộ GD & ĐT phối hợp với tổ chức Oxfam và tổ chức Cứu trợ trẻ em tổ chứccuộc thi tìm hiểu về BĐKH cho HS, sinh viên (Theo công văn số 8225/BộGDĐT- CTHSSV ngày 18/9/2009 về việc thi “Tìm hiểu về BĐKH”)

Những năm gần đây cũng đã có nhiều giáo viên, giảng viên nghiên cứu

về việc tích hợp GDBĐKH vào các chương trình học tập chính khóa, ngoạikhóa như:

* Nguyễn Thọ Nhân (2009), Biến đổi khí hậu và năng lượng, NXB Tri thức *Nguyễn Đức Vũ (2009), Kết hợp nghiên cứu và giáo dục BĐKHtrong trường phổ thông Kỉ yếu hội thảo về BĐKH trường ĐHSP Hà Nộitháng 10 năm 2009

*Biền Văn Minh, Phạm Quang Chinh (2009), “Tích hợp nội dungGDBDKH vào DH môn CN10 THPT” Hội thảo “Nâng cao nhận thức vànăng lực ứng phó với những thách thức của BĐKH” Trường ĐHSP Hà Nộiphối hợp với Ủy ban Quốc gia Thập kỉ Giáo dục vì sự phát triển bền vững củaViệt nam, Tổ chức tại Hà nội ngày 12-13 tháng 10 năm 2009

* Hoàng Thị Nho (2010) “Đề toán về BĐKH cho HS Trung học cơ sở

và những hoạt động tiếp nối”, ĐH Sư phạm hà nội Dự án đoạt giải tại cuộcthi: “Ngày sáng tạo Việt Nam”

* Nguyễn Thị Minh Phương, “GD phổ thông góp phần nâng cao nhậnthức và năng lực ứng phó với BĐKH”, Hội thảo “Nâng cao nhận thức vànăng lực ứng phó với những thách thức của BĐKH” ngày 12-13/10/2009.

* Ths Nguyễn Tất Thắng, Khoa Sư phạm và Ngoại ngữ, trườngĐHNN Hà Nội với tham luận: “Tích hợp nội dung GDBĐKH vào chươngtrình đào tạo sinh viên ngành Sư phạm kỹ thuật, trường ĐHNN Hà Nội”, Kỷyếu Hội thảo “Biến đổi khí hậu – Thách thức đối với nông nghiệp”, ngày

26/03/2010.

* Ths Nguyễn Tất Thắng, “Tích hợp GDBĐKH trong DH trồng trọt, lâmnghiệp, môn CN10 THPT”, Tạp chí Giáo dục, số 244 (kì 2 – 8/2010), tr 52-54.Như vậy công tác GDBĐKH ở nước ta hiện nay đang được quan tâmthực hiện trong nhà trường, qua các phương tiện thông tin đại chúng và các tổchức xã hội Song thực tế cho thấy việc trang bị kiến thức BĐKH vẫn chưađầy đủ, nội dung chưa được cập nhật nên hiệu quả GDBĐKH còn chưa cao

Do đó với đề tài này chúng tôi góp phần nâng cao nhận thức về BĐKH qua

DH tích hợp kiến thức BĐKH vào nội dung chương 3, CN10 Đồng thời đềxuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả GDBĐKH trong quá trình DHchương 3 CN 10, THPT

2.1.2 Cơ sở lý luận

2.1.2.1 Một số khái niệm chung

* Khái niệm khí hậu

Theo Sổ tay các Thuật ngữ Giảm nhẹ rủi ro thiên tai của UNISDR(2009): “ Khí hậu là thuật ngữ mô tả các trạng thái thời tiết đã từng xảy ratại một nơi nào đó trong một khoảng thời gian nhất định” Mô tả khí hậunhằm chỉ giá trị trung bình và sự biến thiên của các trạng thái đo đạc đượcnhư nhiệt độ, mưa và tốc độ gió Theo quy định của Tổ chức Khí tượngThế giới (WMO), thời đoạn chuẩn để xác định được giá trị trung bình củabiến thiên trên là 30 năm

* Khái niệm BĐKH

Theo công ước khung của Liên hợp quốc về BĐKH (UFNCCC) BĐKH

đề cập đến những tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của con người dẫn đến sựthay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu và tạo ra những thay đổi khí hậu

tự nhiên được quan sát qua thời gian

Theo Ủy ban liên chính phủ về BĐKH (IPPC) : “ Biến đổi khí hậu là sựthay đổi khí hậu có thể nhận biết bằng cách thay đổi trung bình và/hoặc sự biếnthiên các đặc tính của nó, và duy trì trong các thời đoạn kéo dài, theo tiêu chuẩnthường là hàng thập kỷ hoặc dài hơn” (UN IPPC 2007)

* Tác nhân gây ra BĐKH

- Quá trình tự nhiên do tương tác và vận động giữa trái đất và vũ trụ

- Những yếu tố không phải khí hậu nhưng ảnh hưởng đến khí hậu: Tácđộng của CO2, bức xạ mặt trời, động đất và núi lửa…

- Tác động của hoạt động con người: Sử dụng nhiên liệu hóa thạch, sửdụng phân bón, các loại hóa chất phục vụ cho trồng trọt và sinh hoạt, thuốctrừ sâu; Khai thác sử dụng đất, rừng, chăn nuôi gia súc; Khai thác sử dụng tàinguyên nước; Chiến tranh

* Một số hiện tượng gây ra bởi BĐKH

- Hiệu ứng nhà kính

Hiệu ứng nhà kính là hiện tượng trong khí quyển tầng thấp (tầng đối lưu) tồntại một lớp khí chỉ cho bức xạ sóng ngắn xuyên qua và giữ lại bức xạ nhiệt của mặtđất dưới dạng sóng dài, nhờ đó bề mặt Trái Đất luôn có một nhiệt độ thích hợp đảmbảo duy trì sự sống trên Trái Đất (Phạm Ngọc Hồ và cộng sự, 2009)

- Hiện tượng nước biển dâng

“ Nước biển dâng là sự dâng mực nước của đại dương trên toàn cầu, trong đókhông bao gồm thủy triều, nước dâng do bão Nước biển dâng tại một vị trí nào

đó có thể cao hơn hoặc thấp hơn so với trung bình toàn cầu vì có sự khác nhau vềnhiệt độ của đại dương và các yếu tố khác.” (Theo nghị quyết số 60/2007/NQ-CP)

Theo báo cáo đánh giá lần thứ tư của Ban Liên chính phủ về BĐKH(IPCC), sự nóng lên của hệ thống khí hậu đã rõ ràng được chứng minh thôngqua số liệu quan trắc ghi nhận sự tăng của nhiệt độ không khí và nhiệt độnước biển trung bình toàn cầu, sự tan chảy nhanh của lớp tuyết phủ và băng,làm tăng mực nước biển trung bình toàn cầu.

- Mưa axit

Mưa axit là hiện tượng mưa mà nước mưa có độ pH dưới 5,6 (Báchkhoa toàn thư mở wikipedia) Nguyên nhân gây mưa axit là do sự gia tănghàm lượng khí SO2, NOx, trong không khí làm cho axit ngưng tụ, hoà tantrong mưa, tuyết…

Những nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy dưới ảnh hưởng củaBĐKH lượng mưa thay đổi khiến cho tình trạng lũ lụt, hạn hán ngày càngxuất hiện với tần xuất và cường độ mạnh hơn

- Hoang mạc hoá, sa mạc hóa

Sa mạc hóa hay hoang mạc hóa là hiện tượng suy thoái đất đai ở nhữngvùng khô cằn, gây ra bởi sinh hoạt của con người và BĐKH Khuynh hướng

sa mạc hóa gần đây đã tăng nhanh trên toàn thế giới phần vì áp lực dân số vànhu cầu trồng trọt và chăn nuôi

2.1.2.2 Biểu hiện của BĐKH

Biểu hiện của sự BĐKH:

- Sự nóng lên của bầu khí quyển và trái đất nói chung

- Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trườngsống của con người và các sinh vật trên trái đất

- Sự dâng cao của mực nước biển do băng tan làm cho các đảo nhỏ vàcác vùng đất thấp ven biển bị ngập chìm trong nước

- Sự di chuyển của các đới khí hậu bất thường đe dọa đến sự sống củacác loài sinh vật, các hệ sinh thái và cuộc sống của con người

- Sự thay đổi các chu trình sinh địa hóa, các chu trình hoàn lưu không khíquyển trên trái đất

- Sự thay đổi năng suất sinh học của hệ sinh thái, chất lượng và thànhphần của các quyển trên trái đất đe dọa cuộc sống con người

Ở Việt Nam, theo thông tin của cục Khí tượng Thủy văn và BĐKH- BộTài Nguyên và Môi Trường (năm 2009), BĐKH có những biểu hiện sau:

- Lượng mưa gia tăng vào mùa mưa

- Lũ đặc biệt lớn xảy ra thường xuyên hơn ở miền Trung và miền Nam

- Lượng mưa giảm vào mùa khô

- Hạn hán xảy ra hàng năm ở hầu hết các khu vực của cả nước

- Đường đi của bão có xu thế chuyển về phía Nam và mùa bão dịchchuyển vào các tháng cuối năm

- Số ngày mưa phùn giảm đi rõ rệt

- Tần số hoạt động của không khí lạnh ở miền Bắc giảm rõ rệt trong 3thập kỷ qua

- Số ngày rét đậm, rét hại trung bình giảm nhưng có năm lại xảy ra đợtrét đậm kéo dài với cường độ mạnh kỉ lục như đầu năm 2008

- Số ngày nắng nóng trong thập kỉ 1991- 2000 nhiều hơn, nhất là ở Trung

Bộ và Nam Bộ

- Mưa trái mùa và mưa lớn dị thường xảy ra nhiều hơn, nổi bật là các đợtmưa tháng 11 ở Hà nội và lân cận trong các năm 1984, 1996, 2008.

2.1.2.3 Giáo dục biến đổi khí hậu

a) Khái niệm về GDBĐKH

Về mặt bản chất, GDBĐKH là một bộ phận của GD vì sự phát triển bềnvững Trong 15 nội dung cơ bản của GD vì sự phát triển bền vững được chỉ ratrong Chương trình Nghị sự 21 tại Hội nghị Thượng đỉnh Johannesburg nằmtrong ba lĩnh vực cơ bản của phát triển bền vững, đó là văn hóa – xã hội, môitrường và kinh tế Các nội dung về môi trường bao gồm: (i) Nguồn tài nguyênthiên nhiên (nước, năng lượng, nông nghiệp và đa dạng sinh học); (ii) Thayđổi khí hậu; (iii) Phát triển nông thôn; (iv) Đô thị hóa bền vững; (v) Phòngchống và giảm nhẹ thiên tai Như vậy, GDBĐKH chứa đựng các đặc trưngcủa GD vì sự phát triển bền vững

b) Mục tiêu GDBĐKH

Mục tiêu và định hướng cơ bản của GDBĐKH cần phải là:

- Giúp người học quan tâm vấn đề bảo vệ khí hậu, hiểu rõ nguyên nhân

và hậu quả của BĐKH

- Giúp các cá nhân và cộng đồng tiếp cận được với những giải pháp bảo

vệ và ứng phó với BĐKH toàn cầu và tại các địa phương; phát triển năng lựchành động ứng phó với BĐKH

- Tăng cường các giá trị và sáng tạo

Để thực hiện được mục tiêu này cần thiết kế những chương trình đổimới về GDBĐKH; phát triển xu hướng học toàn cầu trong GDBĐKH; liênminh các lực lượng GD để thực hiện thành công GDBĐKH… Đồng thời tăngcường các biện pháp GD truyền thông về BĐKH, nâng cao nhận thức và hànhđộng của người quản lý, chính quyền các cấp và đặc biệt là nhân dân

c) Mục đích GDBĐKH

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Vũ (2009), GDBĐKH trong nhà trường phổthông nhằm làm cho HS có những hiểu biết và nhận thức về BĐKH trên toàncầu và những giải pháp ứng phó với BĐKH Từ đó, các em có những hànhđộng thích hợp tham gia vào các hoạt động về ứng phó với BĐKH nói riêng vàvới thiên tai nói chung Mục đích cao nhất của GDBĐKH là HS có được một ýthức trách nhiệm cao và có các hành động cụ thể, sáng tạo để cải thiện môitrường, ứng phó với BĐKH

d) Nội dung GDBĐKH:

Theo Nguyễn Thị Minh Phương (2009), thì nội dung GDBĐKH cần đềcập đến:

- Nội hàm BĐKH (khái niệm/ thuật ngữ)

- Hệ quả của BĐKH và tác động của nó trên phạm vi toàn cầu, quốc gia,khu vực – địa phương (trước mắt và tương lai)

- Nguyên nhân của sự BĐKH, đặc biệt là những nguyên nhân do con ngườitạo ra, như phác thải khí nhà kính gây nên hiện tượng ấm lên toàn cầu,…

- Ứng phó trước tác động của BĐKH ở Việt Nam: phòng chống ngập lụt

ở đồng bằng châu thổ và vùng ven biển, sạt lở đất vùng ven biển; lũ và sạt lởđất ở vùng núi,…

- Những kỹ năng cần thiết ứng phó với thiên tai do BĐKH gây nên ở địaphương (kỹ năng cụ thể phòng chống lũ, lụt, sạt lở đất, bão,…)

e) Biện pháp GDBĐKH

Biện pháp GDBĐKH đóng vai trò rất quan trọng trong việc đưa nội dungBĐKH vào DH Để đạt được hiệu quả trong việc DH GDBĐKH và kích thíchđược tư duy sáng tạo của HS thì các biện pháp tích hợp cần hợp lý, phù hợpvới nội dung bài học, phù hợp với tâm lý HS Phương pháp dùng đểGDBĐKH phải hướng tới mục tiêu việc lấy HS làm trung tâm nhằm phát huytính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS

f) Phương thức GDBĐKH có thể áp dụng trong trường phổ thông

- Tiến hành GD BĐKH như một môn học mới đưa vào chương trìnhgiảng dạy Phương pháp này có ưu điểm là thuận lợi cho việc thiết kế chươngtrình và phản ánh đặc thù GDBĐKH như một liên ngành Nhược điểm củaphương pháp này làm tăng thời gian đào tạo, phải đào tạo một đội ngũ GVchuyên sâu giảng dạy

- Phương pháp tích hợp, tích hợp GDBĐKH với các môn học khác như:Địa lý, Sinh học, Hóa học, CN10… Sự thuận lợi của phương pháp này là đảmbảo tính liên ngành, không đòi hỏi phải sắp xếp chương trình học, vẫn đảmbảo truyền đạt đầy đủ kiến thức môn và chương trình dạy học, không đòi hỏiphải có một đội ngũ GV chuyên sâu, nhưng nhược điểm của phương pháp này

là phải đào tạo một lượng khá lớn GV các bộ môn

2.1.2.5 Tích hợp GDBĐKH trong dạy học

a) Khái niệm về tích hợp

Theo Từ điển Việt – Anh: Tích hợp (integration) có nghĩa là sự hợp nhất, sựhoà nhập, sự kết hợp Nội hàm khoa học khái niệm tích hợp có thể hiểu mộtcách khái quát là sự hợp nhất hay là sự nhất thể hoá đưa tới một đối tượngmới như là một thể thống nhất trên những nét bản chất nhất của các thànhphần đối tượng, chứ không phải là một phép cộng giản đơn những thuộc tínhcủa các thành phần ấy Như vậy, tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mậtthiết với nhau, quy định lẫn nhau, là tính liên kết và tính toàn vẹn Liên kết phảitạo thành một thực thể toàn vẹn, không còn sự phân chia giữa các thành phần kếthợp Tính toàn vẹn dựa trên sự thống nhất nội tại các thành phần liên kết, chứkhông phải sự sắp đặt các thành phần bên cạnh nhau

Trong lí luận DH, tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ, có

hệ thống, ở những mức độ khác nhau, các kiến thức, kĩ năng thuộc các mônhọc khác nhau hoặc các hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất,dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trongcác môn học hoặc các hợp phần của bộ môn đó

Theo Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên, năm 1991) : Sự tích hợp là

sự lắp ráp các thành phần của một hệ thống theo một quan điểm tạo nên một hệthống toàn bộ

Theo Từ điển GD: Tích hợp kiến thức là hành động liên kết, nối liền cáctri thức khoa học khác nhau thành một khoa học thống nhất

b) Quan điểm về sự tích hợp các môn học

Theo d, Hainaut (1977), có bốn quan điểm tích hợp khác nhau đối vớicác môn học:

- Quan điểm “đơn môn” học riêng biệt, các môn học được tiếp cận mộtcách riêng rẽ

- Quan điểm “đa môn”: Một chủ đề trong nội dung học tập có liên quan vớinhững kiến thức, kĩ năng thuộc một số môn học khác nhau Các môn học tiếptục được tiếp cận riêng rẽ chỉ phối hợp với nhau ở một số đề tài

- Quan điểm “liên môn”: Nội dung học tập được thiết kế thành một chuỗivấn đề, tình huống đòi hỏi muốn giải quyết phải huy động tổng hợp kiến thức

kĩ năng của những môn học khác nhau

- Quan điểm “xuyên môn”: Nội dung học tập hướng vào phát triển những

kĩ năng, năng lực cơ bản mà HS có thể sử dụng vào tất cả các môn học, trongviệc giải quyết các tình huống khác nhau

Theo chúng tôi, cần hướng tới quan điểm “Liên môn” và quan điểm

“Xuyên môn” DH theo quan điểm tích hợp này không chỉ nhằm rút gọn thờilượng trình bày tri thức của nhiều môn học mà quan trọng hơn là tập dượt cho

HS cách vận dụng tổng hợp tri thức vào thực tiễn, vì để giải quyết một vấn đềthường phải huy động kiến thức của nhiều môn học

Để tích hợp các môn học một cách thiết thực, có hiệu quả cần vận dụngnhững cách khác nhau và thường tích hợp theo hai nhóm lớn:

Nhóm 1: Đưa ra các ứng dụng cho nhiều môn học

Nhóm 2: Phối hợp các quá trình học tập của nhiều môn học

Nhóm thứ hai tiến xa hơn nhóm thứ nhất vì nó dẫn đến sự thống nhất củahai môn học theo những nguyên lí sau:

+ Các môn học được tích hợp hoàn toàn đó là sự khái quát hoá hoặc hệthống hoá quan điểm liên môn áp dụng cho những môn học đủ gần nhau vềbản chất hoặc mục tiêu, hoặc những môn học có những đóng góp bổ sung chonhau

+ Các môn học cần được phát triển theo một logic nhằm làm cho HS lậpđược tập hợp khái niệm

c) Nguyên tắc tích hợp GDBĐKH

- Nguyên tắc 1:Tích hợp nhưng không làm thay đổi đặc trưng của mônhọc, không biến bài học bộ môn thành bài học GDBĐKH

- Nguyên tắc 2 : Khai thác nội dung GDBĐKH có chọn lọc, có tính tập

trung vào chương, mục nhất định không tràn lan tuỳ tiện

- Nguyên tắc 3 : Phát huy cao độ các hoạt động tích cực nhận thức của

HS và kinh nghiệm thực tế của các em

Như vậy những nội dung trên đây là cơ sở lí luận tích hợp kiến thứcBĐKH vào DH chương 3, môn CN 10

2.2 MỤC TIÊU, CẤU TRÚC NỘI DUNG DẠY HỌC CHƯƠNG 3, CÔNGNGHỆ 10

2.2.1 Mục tiêu các bài trong chương 3, môn CN 10

Sau khi học xong phần này HS phải có khả năng:

Bảng 2.1: Mục tiêu các bài trong chương 3, CN 10

1 Bài 40: Mục đích, ý nghĩa

của công tác bảo quản,

chế biến nông, lâm, thủy

- Rèn luyện kỹ năng phân tích

- Rèn luyện kỹ năng so sánh: so sánh quytrình bảo quản hạt giống và củ giống

3 Thái độ

- Thấy được tầm quan trọng của công tácbảo quản hạt, củ làm going trong sản xuấtnông, lâm nghiệp

3 Bài 42: Bảo quản lương

- Trình bày được phương pháp bảo quản

và quy trình bảo quản thịt, trứng, sữa và cá

2 Kỹ năng

- Rèn luyện kỹ năng phân tích các phươngpháp và quy trình bảo quản thịt, trứng, sữa

và cá

3 Thái độ

- Có ý thức bảo quản và sử dụng hợp lí sảnphẩm chăn nuôi, thủy sản trong đời sốnghàng ngày

5 Bài 44: Chế biến lương

3 Thái độ

- Có ý thức áp dụng kiến thức đã học vàoquá trình chế biến lương thực, thực phẩm ởgia đình theo đúng quy trình kỹ thuật đảmbảo vệ sinh an toàn thực phẩm

- Có ý thức kỉ luật, giữ gìn vệ sinh an toànthực phẩm và đảm bảo an toàn lao động

- Nêu được một số phương pháp chế biến

cá và trình bày được cách làm ruốc cá từ cátươi

- Nêu được một số phương pháp chế biếnsữa và trình bày được quy trình công nghệchế biến sữa bột

2 Kỹ năng

- Phát triển kỹ năng phân tích: khi phân tíchcác quy trình công nghệ chế biến các sảnphẩm chăn nuôi, thủy sản

3 Thái độ

- Có ý thức sử dụng sản phẩm chăn nuôi,thủy sản và vệ sinh an toàn thực phẩm

chế biến sữa chua hoặc sữa đậu nành ở giađình

3 Thái độ

- Có ý thức bảo quản và sử dụng hợp lí cácsản phẩm chế biến từ cây công nghiệp và lâmsản

2.2.2 Cấu trúc nội dung các bài trong chương 3, CN 10

Qua nghiên cứu cấu trúc chúng tôi thấy logic nội dung chương 3.Chúng tôi thấy có các kiến thức liên quan đến BĐKH có thể tích hợp đượcGDBĐKH

Bảng 2.2: Cấu trúc nội dung các bài trong chương 3, CN10

1 Bài 40: Mục đích, ý nghĩa

của công tác bảo quản,

chế biến nông, lâm, thủy

2 Bài 41: Bảo quản hạt, củ

làm giống

I Bảo quản hạt giống

*Mục đích bảo quản

1 Tiêu chuẩn hạt giống

2 Các phương pháp bảo quản hạt giống

3 Quy trình bảo quản hạt giống

II Bảo quản củ giống

1 Tiêu chuẩn của củ giống

2 Quy trình bảo quản củ giống

3 Bài 42: Bảo quản lương

thực, thực phẩm

I Bảo quản lương thực

1 Bảo quản thóc, ngôa) Các dạng nhà kho bảo quản b) Một số phương pháp bảo quảnc) Quy trình bảo quản thóc, ngô

2 Bảo quản khoai lang sắn (củ mì)a) Quy trình bảo quản sắn lát khôb) Quy trình bảo quản khoai lang tươi

II Bảo quản rau, hoa, quả tươi

1 Một số phương pháp bảo quản rau,hoa, quả tươi

2 Quy trình bảo quản rau, hoa, quả tươibằng phương pháp lạnh

4 Bài 43: Bảo quản thịt,

trứng, sữa và cá

I Bảo quản thịt

1 Một số phương pháp bảo quản thịt

2 Phương pháp bảo quản

3 Phương pháp ướp muối

II Một số phương pháp bảo quản trứngIII Bảo quản sơ bộ sữa tươi

IV Bảo quản cá

1 Một số phương pháp bảo quản cá

1 Một số phương pháp chế biến rau, quả

2 Quy trình công nghệ chế biến rau, quảtheo phương pháp đóng hộp

6 Bài 45: Thực hành: Chế

biến xi rô từ hoa quả

I Chuẩn bị

II Quy trình thực hànhIII Đánh giá kết quả

7 Bài 46: Chế biến sản

phẩm chăn nuôi, thủy sản

I Chế biến thịt

III Chế biến sữa

1 một số phương pháp chế biến sữa

2 Quy trình công nghệ chế biến sữa bột

2 Chế biến cà phê nhân a) Một số phương pháp chế biến cà phê nhânb) Quy trình công nghiệp chế biến cà phênhân theo phương pháp ướt

II Một số sản phẩm chế biến từ lâm sản

2.2.3 Các loại kiến thức của các bài trong chương 3, môn CN 10

Bảng 2.3: Các loại kiến thức của các bài chương 3, CN 10

Tên bài Kiến thức cơ sở Kiến thức kĩ thuật

Bài 40: Mục đích, ý

nghĩa của công tác

bảo quản, chế biến

nông, lâm, thủy sản

- Mục đích, ý nghĩa củacông tác bảo quản, chếbiến nông, lâm, thủy sản

- Đặc điểm của nông,lâm, thủy sản

- Ảnh hưởng của điều

kiện môi trường đếnnông, lâm, thủy sảnBài 41: Bảo quản hạt,

- Quy trình bảo quản

lương thực (thóc, ngô,khoai lang, sắn)

- Quy trình bảo quảnrau, quả tươi bằngphương pháp lạnhBài 43: Bảo quản thịt,

trứng, sữa và cá

- Phương pháp bảo quảnthịt, trứng, sữa tươi vàcá

- Quy trình bảo quản

thịt theo phương pháplạnh và ướp muối

- Quy trình bảo quản sơ

bộ sưa tươi

- Quy trình bảo quản cá

theo phương pháp lạnhBài 44: Chế biến

lương thực, thực

phẩm

- Phương pháp chế biếnthóc, sắn và rau, quả

- Quy trình công nghệchế biến gạo từ thóc

- Quy trình công nghệchế biến tinh bột sắn

- Quy trình chế biếnrau, quả theo phươngpháp đông hộp

Bài 45: Thực hành:

Chế biến xi rô từ hoa

quả

- Quy trình thực hànhchế biến xi rô từ quả

Bài 46: Chế biến sản

phẩm chăn nuôi, thủy

sản

- Phương pháp chế biếnthit, cá, sữa

- Quy trình công nghệ

chế biến thịt hộp

- Quy trình làm ruốc cá

- Quy trình công nghệchế biến sữa bột

Bài 47: Thực hành:

Làm sữa chua hoặc

sữa đậu nành( đậu

-Quy trình công nghệ

chế biến chè xanh quy

mô công nghiệp

- Quy trình công nghệchế biến cà phê nhântheo phương pháp lạnh

2.2.4 Khả năng tích hợp GDBĐKH trong chương 3 – CN10

Sản xuất nông nghiệp là lĩnh vực phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thờitiết, khí hậu Do vậy những tác động của BĐKH sẽ khiến cho hiệu quả sảnxuất nông nghiệp giảm đáng kể ảnh hưởng đến sản phẩm vào của hoạt độngbảo quản và chế biến nông sản sau thu hoạch

Các sản phẩm nông nghiệp trong quá trình bảo quản chịu tác động lớncủa các yếu tố môi trường và ngoại cảnh Do đó nếu đặt trong điều kiện khíbiến đổi hiện nay thì công tác bảo quản càng phải được chú trọng hơn Đểthực hiện tốt công tác bảo quản thì người nông dân phải hiểu rõ được đặcđiểm nông sản và lựa chọn được phương pháp, quy trình bảo quản thích hợpnhằm nâng cao tuổi thọ và duy trì đặc tính ban đầu của nông sản Mặt khác

để nâng cao giá thành các sản phẩm nông, lâm nghiệp, thủy sản trên thịtrường cần thông qua khâu chế biến Song trong hoạt động bảo quản và chếbiến cũng đã tác động ngược lại với môi trường khí hậu đó là việc sử dụngcác thiết bị máy móc thải ra các khí nhà kính và các nguồn thải từ quá trìnhvận hành dây truyền sản xuất đã gây ra ô nhiễm môi trường, là nguyên nhângây ra BĐKH Vì vậy việc lồng ghép kiến thức GD BĐKH trong nội dungchương 3, CN10 là rất cần thiết và thích hợp để từ đó thiết lập cho HS –người chủ tương lai của đất nước có ý thức trách nhiệm trong hoạt động sảnxuất thực tiễn đem lại lợi ích kinh tế và chủ động ứng phó với BĐKH

PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

- Đối tượng nghiên cứu: Nội dung, phương pháp tích hợp GDBĐKHtrong dạy học chương 3, CN10

Khách thể nghiên cứu: Học sinh lớp 10, Trường THPT Ngọc Tảo Phúc Thọ - Hà Nội

-3.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài: các văn kiện của Đảng và Nhànước về tích hợp trong dạy học, tích hợp GDBĐKH trong dạy học, nghiêncứu lý thuyết về BĐKH và các tài liệu có liên quan đến đề tài

- Tìm hiểu cơ sở thực tiễn đề tài

- Phân tích cấu trúc nội dung chương 3, CN10 để xác định nội dung tíchhợp GD BĐKH và phương pháp dạy học thích hợp

- Thiết kế giáo án chương 3, CN10 theo hướng tích hợp GDBĐKH trongdạy học

- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của các phương pháp tíchhợp GDBĐKH trong dạy học chương 3, CN10, THPT

3.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.3.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Nghiên cứu những chủ trương, đường lối, chương trình hành động củaĐảng và Nhà nước về BĐKH

- Nghiên cứu các tài liệu về BĐKH, tích hợp GDBĐKH, dạy học tích hợp

- Nghiên cứu PP nghiên cứu khoa học, PPDH tích cực, PP kiểm tra, đánhgiá

- Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài: luận văn, báo cáo khoahọc, tạp chí, tài liệu hội thảo

3.3.2 Phương pháp quan sát sư phạm

- Quan sát HS qua giờ học có tích hợp kiến thức BĐKH và giờ họckhông tích hợp để đánh giá thái độ học tập của HS

- Tìm hiểu các hoạt động GDBĐKH của nhà trường

- Tìm hiểu cơ sở vật chất của trường THPT

3.3.3 Phương pháp điều tra

- Tìm hiểu phương tiện, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy của nhà trường

- Phát phiếu điều tra thăm dò ý kiến của 6 GV dạy môn CN10 ở TrườngTHPT Ngọc Tảo… để tìm hiểu việc DH tích hợp và vị trí vai trò của mônCN10

- Phát phiếu tìm hiểu nhận thức của HS về BĐKH

3.3.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

* Mục đích thực nghiệm sư phạm

Kiểm tra, đánh giá hiệu quả của việc tích hợp kiến thức BĐKH vào DHchương 3, môn CN10

* Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm

- Xác định được khả năng, nội dung và biện pháp tích hợp GDBĐKHvào DH chương 3, CN10

- Xây dựng được những bài dạy tích hợp kiến thức BĐKH ở lớp TNtheo hướng phát huy tính tích cực của HS

- Tìm hiểu hiệu quả của việc tích hợp kiến thức BĐKH để DH chương

3, môn CN10

* Chọn lớp thực nghiệm

Căn cứ vào đánh giá của GV bộ môn và GV chủ nhiệm để lựa chọn lớp

TN và lớp ĐC đồng đều về số lượng, tỷ lệ nam nữ, tương đương nhau về trình

độ kiến thức và năng lực tư duy

Kết quả chúng tôi đã chọn: Lớp 10A10 là lớp TN, lớp 10A7 là lớp ĐC.

Trong mỗi bài kiểm tra đều phản ánh 3 tiêu chí:

Tiêu chí 1: Là tiêu chí tối thiểu HS phải đạt được, phản ánh mức độ thunhận kiến thức CN10

Tiêu chí 2: Yêu cầu HS phải xác định được kiến thức BĐKH có liên quan.Tiêu chí 3: HS có thái độ vận dụng vào biện pháp kĩ thuật cụ thể

Nếu HS đạt được tiêu chí 1 tương ứng với điểm 7, đạt tiêu chí 1 và 2điểm từ 7 – 9 và đạt cả 3 tiêu chí điểm từ 9 – 10 Qua kiểm tra tổng số bài thuđược là 352 bài trong đó lớp TN có bài 176 và lớp ĐC có 176 bài

* Nội dung thực nghiệm

TN trên 4 bài: 41, 42, 44, 48 chương 3, CN10 Khi thiết kế giáo án TNchúng tôi chú ý các điểm sau: Mục tiêu bài học; Phương pháp, phương tiệnDH; Nội dung, biện pháp GDBĐKH; Kiểm tra đánh giá

3.3.5 Phân tích và xử lý số liệu

3.3.5.1.Về mặt định tính

- Dựa vào sự tích cực, hăng hái của HS trong việc đóng góp ý kiến vàkhông khí học tập trên 2 lớp TN và ĐC và dựa vào việc phân tích chất lượng

câu trả lời của HS trong các bài kiểm tra để thấy rõ: Mức độ hiểu sâu sắc cáckiến thức đã học; Khả năng vận dụng kiến thức BĐKH vào việc giải thíchnhững biện pháp kĩ thuật cụ thể của môn CN10.

ni : Tần số xuất hiện của Xi.n: Tổng số bài của HS

* Độ lệch chuẩn (S): Khi có hai giá trị trung bình chưa đủ để kết luậnhai kết quả là giống nhau, mà còn phụ thuộc vào các giá trị của các đại lượngphân tán ít hay nhiều xung quanh giá trị trung bình cộng Sự phân tán đóđược mô tả bởi độ lệch chuẩn theo công thức:

* Sai số trung bình cộng (m): m =

* Hệ số biến thiên (Cv%): Khi có hai số trung bình cộng khác nhau,

độ lệch chuẩn khác nhau thì phải xét đến hệ số biến thiên:

=

* Độ tin cậy của kết quả thu được (td): Dùng để xác định mức độ chắcchắn, mức độ ý nghĩa của sai khác của hai giá trị trung bình của hai tập hợp

TN và ĐC