Nghiên cứu các giải pháp cải cách quản lý tài chính công nhằm thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam

Nghiên cứu các giải pháp cải cách quản lý tài chính công nhằm thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam

Bé gi¸o dôc Häc viÖn chÝnh trÞ - hμnh chÝnh

vμ ®μo t¹o quèc gia hå chÝ minh

Häc viÖn hμnh chÝnh

TrÇn trÝ trinh

Nghiªn cøu c¸c gi¶I ph¸p c¶I c¸ch qu¶n lý tμi chÝnh c«ng nh»m thóc ®Èy c¶I c¸ch hμnh chÝnh nhμ n−íc ë viÖt nam

Công trình được hoàn thành tại Học viện Hành chính - Học viện Chính trị Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Chi Mai

Người phản biện 1: TS Thang Văn Phúc - Bộ Nội vụ

Người phản biện 2: TS Đỗ Hoàng Anh Tuấn - Bộ Tài chính

Người phản biện 3: PGS.TS Bạch Thị Minh Huyền - Bộ Tài chính

Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp nhà nước họp tại: Học viện Hành chính - Học viện Chính trị Hành chính quốc gia

Hồ Chí Minh vào hồi giờ, ngày tháng năm 2008

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện Học viện Hành chính - Học viện Chính trị Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh

những công trình nghiên cứu của tác giả

đ∙ công bố có liên quan đến luận án

1 “Một số ý kiến về quản lý thuế”, Tạp chí Phát triển kinh tế, số 156 -

Phần Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Từ năm 1986, nước ta bước vào thời kỳ thực hiện đường lối đổi mới toàn diện chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Trước yêu cầu bức thiết của công cuộc đổi mới, cải cách hành chính nhà nước được đặt ra như một

đòi hỏi khách quan của thực tiễn, của quy luật phù hợp giữa kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng Cải cách hành chính nhà nước đã trở thành một bộ phận quan trọng trong đường lối đổi mới toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam, một trong những ưu tiên hàng đầu của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, là trọng tâm, là khâu đột phá của việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Mặc dù cải cách hành chính nhà nước còn diễn ra rất chậm, chưa đồng bộ và gặp không ít những trở lực, nhưng đã góp phần tích cực đảm bảo tốc độ tăng trưởng kinh

tế, giữ vững ổn định chính trị, tăng cường khả năng hội nhập quốc tế của

đất nước và từng bước cải thiện đời sống của nhân dân

Từ những năm 1980, mặc dù thuật ngữ cải cách quản lý tài chính công chưa được đề cập đến, nhưng trên thực tế đã có nhiều cải cách về kinh tế

mà xét về nội dung chính là cải cách quản lý tài chính công Năm 1985, cải cách quản lý tài chính công được bắt đầu đề cập ở Hội nghị trung ương lần thứ 8, khóa VII như một nội dung của cải cách thể chế hành chính nhà nước với tinh thần hoàn chỉnh thể chế quản lý tài chính công và tài sản công Từ năm 2001, cải cách quản lý tài chính công được xác định là một trong những nội dung quan trọng của chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010

Cải cách quản lý tài chính công là khâu đột phá có tính chất tiền đề cho việc cải cách toàn diện nền hành chính nhà nước, thông qua sự tác động mạnh

mẽ của cải cách quản lý tài chính công đến việc xây dựng bộ máy hành chính nhà nước; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; nâng cao hiệu quả quản lý và

sử dụng ngân sách nhà nước trong bộ máy hành chính nhà nước

Nhiều nhà nghiên cứu và nhà quản lý đã cho rằng việc chậm triển khai cải cách quản lý tài chính công là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng cải cách hành chính nhà nước chưa đồng bộ, vẫn còn nhiều chắp vá, bị động, hiệu quả thấp “Cải cách hành chính nhà nước có tiến bộ về đổi mới thể chế, nhưng chậm cải cách tài chính công” (Báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội khóa X, năm 2001), “Đổi mới về quản lý tài chính công vẫn

chưa theo kịp với cải cách thể chế và tổ chức bộ máy” (Hội nghị trung ương lần thứ 9 khóa IX, năm 2004)

Là một cán bộ quan tâm nhiều đến lĩnh vực tài chính - ngân sách, tôi chọn đề tài “Nghiên cứu các giải pháp cải cách quản lý tài chính công nhằm thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam” làm đề tài luận

án Tiến sỹ Quản lý hành chính công với mong muốn góp phần nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về sự tác động của cải cách quản lý tài chính công

đến cải cách hành chính nhà nước Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực, bức xúc cả về lý luận lẫn thực tiễn trước yêu cầu đẩy mạnh hơn nữa công cuộc cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong thời gian gần đây đã có những công trình khoa học nghiên cứu về cải cách quản lý tài chính công và cải cách quản lý tài chính công trong cải cách hành chính nhà nước như: TS Nguyễn Ngọc Hiến - Quản lý tài chính công ở Việt Nam, đề tài khoa học - Mã số 2000-98-083 (năm 2003); PGS.TS Lê Văn ái - Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài chính công trong các cơ quan hành chính nhà nước, đề tài nhánh số 67 thuộc đề tài cấp nhà nước - Mã số ĐTDLNN/2003/09 (năm 2004) Những hội thảo khoa học về quản lý tài chính công được tổ chức như: Hội thảo khoa học

“Quản lý tài chính công: lý luận và thực tiễn” của Học viện Hành chính Quốc gia (năm 2003); Hội thảo khoa học “Quản lý tài chính công: những vấn đề lý luận và thực tiễn” của Học viện Tài chính (năm 2003) Nhiều nghiên cứu cải cách quản lý tài chính công trong cải cách hành chính nhà nước trong các quyển sách như: TS Lê Sĩ Dược - Cải cách bộ máy hành chính cấp trung ương trong công cuộc đổi mới hiện nay ở nước ta (năm 2000); TS Thang Văn Phúc (chủ biên) - Cải cách hành chính nhà nước: thực trạng, nguyên nhân, giải pháp (năm 2001); TS Nguyễn Ngọc Hiến (chủ biên) - Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ở Việt Nam (năm 2001); Trung tâm nghiên cứu khoa học tổ chức quản lý - Cải cách hành chính: vấn đề cấp thiết để đổi mới bộ máy nhà nước (năm 2004)… Một số nghiên cứu cải cách quản lý tài chính công có thể tìm thấy trong các tài liệu tham khảo nước ngoài như: Ngân hàng phát triển châu á - Phục vụ và duy trì: cải thiện hành chính công trong một thế giới cạnh tranh (năm 2003); Các nhà tài trợ cho Hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ Việt Nam - Báo cáo phát triển Việt Nam 2005: quản lý và điều hành (năm 2004); Chính phủ Việt Nam và Ngân hàng thế giới - Việt Nam quản lý chi tiêu công để tăng trưởng và giảm nghèo, tập 1 và tập 2 (năm 2005); …

Nhìn chung, những nghiên cứu trên đã góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận, quan điểm cải cách quản lý tài chính công trong cải cách hành chính nhà nước Một số nhà nghiên cứu đã chỉ ra yêu cầu đẩy mạnh cải cách quản

lý tài chính công nhằm thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước như: GS.TS Bùi Thế Vĩnh: “Cải cách tài chính công phải trở thành điểm đột phá của cải cách hành chính”; PGS.TS Lê Chi Mai: “Tăng cường quản lý tài chính công nhằm thúc đẩy cải cách hành chính”; PGS.TS Lê Văn ái: “Cải cách tài chính công phải đi trước một bước Cải cách tài chính công là chìa khóa cho sự thành công của việc nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực nhà nước” Tuy nhiên, vẫn chưa có những cơ sở lý luận thuyết phục mạnh mẽ cải cách quản lý tài chính công là động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước, chưa xác định rõ các nội dung cải cách quản lý tài chính công có tác động trực tiếp đến cải cách hành chính nhà nước, cũng như chưa đưa ra những giải pháp cải cách quản lý tài chính công đồng bộ

và mạnh mẽ tác động thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước

Trên cơ sở kế thừa những kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học đi trước, tác giả Luận án mong muốn góp phần vào lý luận các giải pháp thúc

đẩy cải cách hành chính nhà nước

3 Mục đích nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn để xác định cải cách quản lý tài chính công là một động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước

- Làm rõ những nội dung cải cách quản lý tài chính công có tác động trực tiếp đến cải cách hành chính nhà nước

- Hoàn thiện một số nội dung cải cách quản lý tài chính công tác động trực tiếp đến cải cách hành chính nhà nước - như những giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt mục đích nêu trên, Luận án tập trung chủ yếu vào các vấn đề sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận cải cách quản lý tài chính công với tư cách là một động lực quan trọng thúc đẩy và thực thi tiến trình cải cách hành chính nhà nước

- Phân tích, đánh giá thực trạng cải cách quản lý tài chính công tác động trực tiếp đến cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam

- Nghiên cứu các giải pháp cải cách quản lý tài chính công nhằm tạo

động lực thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước như: xây dựng bộ máy hành chính nhà nước; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước trong bộ máy hành chính nhà nước,…

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của Luận án là sự tác động của cải cách quản lý tài chính công đến cải cách hành chính nhà nước

Phạm vi nghiên cứu của Luận án bao quát quá trình cải cách quản lý tài chính công ở nước ta, tập trung vào một số nội dung cải cách quản lý tài chính công có tác động trực tiếp đến cải cách hành chính nhà nước, như: cải cách tiền lương, đổi mới cơ chế tài chính đối với cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị

sự nghiệp công lập, hoàn thiện phân cấp quản lý ngân sách nhà nước, tăng cường tính công khai minh bạch trong quản lý ngân sách nhà nước,

6 Phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lê nin, những quan

điểm của Đảng và Nhà nước về cải cách quản lý tài chính công trong cải cách hành chính nhà nước

Luận án cũng sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: hệ thống hóa, phân tích, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

Luận án còn sử dụng những kết quả nghiên cứu đã được công bố trong

và ngoài nước về cải cách quản lý tài chính công, về cải cách hành chính nhà nước để đối chiếu với thực tiễn cải cách quản lý tài chính công trong công cuộc cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam, qua đó làm sáng tỏ hơn những kết luận khoa học được đưa ra

7 Những đóng góp mới của Luận án

- Luận chứng rõ cải cách quản lý tài chính công là một động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước

- Xác định các nội dung cải cách quản lý tài chính công có tác động trực tiếp đến cải cách hành chính nhà nước

- Đề xuất một số giải pháp cải cách quản lý tài chính công nhằm tạo

động lực thúc đẩy việc nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức

8 ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Luận án góp phần bổ sung lý luận về cải cách quản lý tài chính công - một bộ phận quan trọng của cải cách hành chính nhà nước

Những kết quả nghiên cứu của Luận án có thể làm cơ sở cho việc xây dựng những giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Luận án là một công trình khoa học có thể làm tài liệu tham khảo, vận dụng trong quá trình cải cách hành chính nhà nước; làm tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu khoa học, phục vụ giảng dạy và học tập của sinh viên chuyên ngành quản lý hành chính công

9 Kết cấu của Luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung của Luận án được chia thành 3 chương như sau:

Chương 1: Cải cách quản lý tài chính công - một động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước

Chương 2: Thực trạng cải cách quản lý tài chính công tác động trực tiếp

đến cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam

Chương 3: Một số giải pháp thiết yếu về cải cách quản lý tài chính công nhằm tạo động lực thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước

Chương 1: Cải cách quản lý tμi chính công - một động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hμnh

Một nền hành chính nhà nước tốt là yếu tố quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội ổn định và bền vững, do đó cải cách hành chính nhà nước là công việc được tiến hành thường xuyên và liên tục ở các nước

Từ lý luận cải cách hành chính nhà nước, bốn nội dung chủ yếu thường gặp trong các cuộc cải cách hành chính nhà nước ở các nước: cải cách thiết chế tổ chức; cải cách nội dung pháp lý; cải cách nhân sự và cải cách quản lý tài chính công Cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam tương đối toàn diện, thể hiện trên bốn nội dung: cải cách thể chế hành chính nhà nước; cải cách tổ chức,

bộ máy hành chính nhà nước; cải cách công vụ, nâng cao năng lực và làm trong sạch đội ngũ cán bộ, công chức; và cải cách tài chính công

1.1.2 Tiến trình cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam

Cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam được tiến hành với những bước đi, lộ trình khác nhau từ thấp tới cao

1) Giai đoạn 1986-1994:

Nhà nước tập trung vào việc ban hành luật nhằm tạo cơ sở pháp lý cho

sự vận hành của cơ chế thị trường, tăng cường hợp tác đầu tư và hoàn thiện

quản lý nhà nước Bộ máy nhà nước từng bước chuyển sang thực hiện chức năng quản lý nhà nước, khắc phục dần sự can thiệp trực tiếp vào hoạt động sản xuất - kinh doanh của các đơn vị kinh tế cơ sở

Cải cách thủ tục hành chính nhà nước được chọn là khâu đột phá của công tác cải cách hành chính nhà nước (Nghị quyết số 38/CP ngày 4-5-1994)

2) Giai đoạn 1995-2000:

Nhà nước tập trung sự chỉ đạo cải cách hành chính nhà nước trên diện rộng và chú ý tập trung chỉ đạo điểm Cải cách hành chính nhà nước được tiến hành đồng thời trên ba nội dung:

- Cải cách thể chế và thủ tục hành chính nhà nước

Thể chế mới đã giải phóng và phát triển sức sản xuất, tạo ra một cơ chế thuận lợi cho hoạt động sản xuất - kinh doanh Trong quá trình cải cách thủ tục hành chính đã xuất hiện những mô hình thí điểm mang lại kết quả tích cực, tác động mạnh đến xây dựng và hoàn thiện bộ máy hành chính nhà nước như: mô hình “một cửa, một dấu”, mô hình “một cửa”,

- Cải cách tổ chức, bộ máy hành chính nhà nước

Chức năng, nhiệm vụ của hệ thống bộ máy hành chính nhà nước được hoàn thiện để phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trong nền kinh tế thị trường

- Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức

Nhà nước ban hành Pháp lệnh cán bộ, công chức (năm 1998) và các văn bản hướng dẫn thực hiện Quản lý, sử dụng cán bộ công chức có những đổi mới cơ bản như: tuyển dụng, đánh giá, đề bạt, phát triển cán cán bộ, công chức, Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức tập trung vào nâng cao kiến thức quản lý mới và kỹ năng làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức

3) Giai đoạn 2001 - nay

Ngày 17-9-2001, Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 được ban hành Chương trình xác định 9 mục tiêu cụ thể, 4 nội dung của cải cách hành chính nhà nước, 7 chương trình hành

động và 5 giải pháp thực hiện, đồng thời xác định rõ hơn trách nhiệm của Chính phủ và chính quyền địa phương trong việc triển khai cải cách hành chính nhà nước

- Cải cách thể chế hành chính nhà nước

Ban hành một khối lượng lớn các văn bản pháp luật nhằm xây dựng một

hệ thống thể chế hành chính và kinh tế phù hợp với yêu cầu của công cuộc

đổi mới và cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Từ kết quả tích cực của việc thí điểm cơ chế “một cửa”, các cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương trong cả nước bắt đầu thực hiện cơ chế

“một cửa” ở cấp tỉnh và cấp huyện từ ngày 2004 và ở cấp xã từ ngày 1-2005 (theo Quyết định số 181/QĐ-TTg)

- Xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức

Ban hành Pháp lệnh cán bộ, công chức (sửa đổi) ngày 29-4-2003, trong

đó có 3 nội dung mới quan trọng là: có chế định về đội ngũ cán bộ, công chức xã; có chế định về công chức dự bị; tách rõ công chức hành chính nhà nước với viên chức sự nghiệp Công tác quản lý cán bộ, công chức và công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ công chức đạt được một số kết quả nhất định

- Cải cách tài chính công

Từ năm 2001, một số nội dung cải cách tài chính công được triển khai: thực hiện Luật ngân sách nhà nước (năm 2002); công khai hóa (phân bổ ngân sách nhà nước, vốn xây dựng, ); đổi mới cơ chế tài chính đối với cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập;…

Cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam được triển khai theo hướng làm cho bộ máy hành chính nhà nước hoàn thiện hơn, hoạt động có hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân ngày một đúng pháp luật và tốt hơn

1.2 Cải cách quản lý tài chính công trong cải cách hành chính nhà nước

1.2.1 Khái quát quản lý tài chính công

Tài chính công là một phạm trù gắn liền với các hoạt động thu, chi của Nhà nước, phản ánh hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị trong quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của Nhà nước nhằm phục vụ việc thực hiện các chức năng vốn có của Nhà nước đối với xã hội (không nhằm mục tiêu lợi nhuận)

Tài chính công bao gồm: ngân sách nhà nước, tín dụng nhà nước, các quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước, tài chính của các cơ quan hành chính nhà nước, tài chính của các đơn vị sự nghiệp nhà nước

Quản lý tài chính công là quá trình tác động, điều chỉnh của Nhà nước

đến tài chính công nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm

vụ của Nhà nước một cách có hiệu quả nhất

Nội dung quản lý tài chính công bao gồm: quản lý quá trình thu, quản lý quá trình chi và quản lý cân đối thu chi tài chính công

Hệ thống các công cụ thực hiện quản lý tài chính công gồm: hệ thống pháp luật; công tác kế hoạch hóa; hệ thống các chính sách kinh tế vĩ mô; hệ thống thanh tra, kiểm tra, kế toán, kiểm toán; và hệ thống tổ chức bộ máy quản lý tài chính công

Quản lý tài chính công cần bảo đảm ba nguyên tắc: kỷ luật tài chính,

đảm bảo hiệu quả phân bổ nguồn lực và đảm bảo hiệu quả hoạt động

Quản lý tài chính công cần đáp ứng bốn yêu cầu: tính trách nhiệm, tính minh bạch, tính tiên liệu và sự tham gia của xã hội

1.2.2 Tác động của cải cách quản lý tài chính công đến cải cách hành chính nhà nước

1) Khái quát về cải cách quản lý tài chính công

Cải cách quản lý tài chính công là cải cách các hoạt động thu, chi bằng tiền của Nhà nước, thông qua đó tác động đến toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước và hoạt động cung ứng dịch vụ công trên các lĩnh vực Hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước được phản ánh qua hoạt động quản lý thu, chi ngân sách nhà nước và các quỹ tiền tệ khác của Nhà nước, mà kết quả cuối cùng là sự tăng trưởng kinh tế, sự phát triển của đất nước

Một trong những nội dung cơ bản của cải cách quản lý tài chính công là cải cách cách thức quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước trong bộ máy hành chính nhà nước nhằm bảo đảm yêu cầu: tiết kiệm, có hiệu quả, công khai và minh bạch Chất lượng hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước chịu sự chi phối bởi nhiều yếu tố, trong đó việc quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước là yếu tố hết sức quan trọng

Cải cách quản lý tài chính công là đòi hỏi của công cuộc cải cách hành chính nhà nước - bộ máy hành chính nhà nước tinh gọn, sử dụng ngân sách nhà nước tiết kiệm, có hiệu quả, công khai và minh bạch; cũng là một động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước - thông qua sự tác

động mạnh mẽ của cải cách quản lý tài chính công đến việc xây dựng bộ máy hành chính nhà nước; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước trong bộ máy hành chính nhà nước

Để cải cách quản lý tài chính công một cách khoa học và khả thi, cần vượt qua những bất cập trong nhận thức về vai trò cải cách quản lý tài chính công đối với cải cách hành chính nhà nước Trong cải cách quản lý tài chính công phải phân tích những tồn tại của quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước trong bộ máy hành chính nhà nước; phải nhắm vào những vấn đề mấu chốt của cải cách hành chính nhà nước được nghiên cứu một cách khoa học; phải xây dựng và triển khai được những giải pháp cải cách mạnh

mẽ, mang tính đột phá, triệt để và đồng bộ; và phải được điều hành thật sự

thật linh hoạt, nhất quán và quyết liệt thì cải cách quản lý tài chính công mới đáp ứng được yêu cầu của cải cách hành chính nhà nước

2) Vai trò của cải cách quản lý tài chính công trong cải cách hành

chính nhà nước

Thông qua cải cách quản lý tài chính công góp phần làm cho bộ máy hành chính nhà nước tập trung vào những chức năng, nhiệm vụ đích thực của mình, hoạt động thật sự hiệu quả, đáp ứng nhu cầu và đòi hỏi ngày càng cao của tổ chức, công dân; khuyến khích các cơ quan hành chính nhà nước sắp xếp tổ chức tinh gọn và phân công lao động hợp lý, xác định đúng

số lượng biên chế cần có, nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc; tạo điều kiện cho cán bộ, công chức phát huy hết năng lực, nâng cao trách nhiệm, nhiệt tình công tác; sử dụng kinh phí ngân sách đúng mục đích, tiết kiệm,

có hiệu quả; tăng cường đấu tranh chống các hiện tượng lãng phí, tham ô,… Cải cách quản lý tài chính công mang lại lợi ích cho Chính phủ (với ý nghĩa nguồn lực tài chính công được huy động, phân phối, sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả, tiết kiệm và minh bạch, công cụ quản lý tài chính công được sử dụng hợp lý, phù hợp với thực tiễn và có hiệu quả trong điều hành vĩ mô); các bộ, ngành, địa phương, đơn vị trực tiếp sử dụng nguồn lực tài chính công (thực hiện với quy trình đơn giản, rõ ràng, chặt chẽ, phù hợp thực tiễn); các cơ quan chịu trách nhiệm quản lý tài chính công (quản lý hiệu quả cao, kiểm soát được chặt chẽ)…, vừa mang lại lợi ích cho các tầng lớp nhân dân - những người đóng góp nguồn lực tài chính công (cung cấp dịch vụ công đa đạng hơn và chất lượng tốt hơn)

Trên cơ sở nhận thức đầy đủ hơn về quản lý tài chính công, cải cách quản lý tài chính công ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cải cách hành chính nhà nước, cả về quan hệ trực tiếp và gián tiếp, cả về nội dung bên trong cũng như bên ngoài

3) Mối quan hệ biện chứng giữa cải cách quản lý tài chính công và cải cách hành chính nhà nước

Mọi cải cách có liên quan đến việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý

và sử dụng ngân sách nhà nước trong bộ máy hành chính nhà nước đều có quan hệ bản chất với nâng cao năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của

bộ máy hành chính nhà nước

Cải cách quản lý tài chính công tác động trực tiếp đến bộ máy hành chính nhà nước, làm tăng tính tự chủ của các đơn vị, gắn với sự chủ động về tài chính, tạo ra cơ chế khuyến khích các đơn vị chi tiêu ngân sách nhà nước tiết kiệm, minh bạch và có hiệu quả, trên cơ sở đó tăng thêm thu nhập cho cán bộ, công chức Đó chính là động lực thúc đẩy các cơ quan trong bộ

máy hành chính nhà nước đổi mới về tổ chức, phương thức hoạt động và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, làm cho bộ máy hành chính nhà nước tinh gọn, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả hơn

4) Cải cách quản lý tài chính công - một động lực quan trọng thúc đẩy

và thực thi tiến trình cải cách hành chính nhà nước

Trong tiến trình cải cách hành chính nhà nước, thực tiễn cho thấy cải cách quản lý tài chính công là chìa khóa cho sự thành công của việc nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, là động lực quan trọng thúc đẩy và thực thi tiến trình cải cách hành chính nhà nước

Cải cách quản lý tài chính công có hiệu quả sẽ: 1) dành được một nguồn lực ngân sách nhà nước thích đáng cho việc xây dựng và hoàn thiện bộ máy hành chính nhà nước; 2) dành được một nguồn lực ngân sách nhà nước thích đáng để cải cách tiền lương, cho việc đào tạo bồi dưỡng cán bộ, công chức; 3) hoàn thiện việc phân cấp quản lý, điều hành ngân sách nhà nước làm cho việc phối hợp, phân cấp trong bộ máy hành chính nhà nước diễn ra suông sẻ, chặt chẽ và hiệu quả, giúp cho quá trình sắp xếp, tổ chức lại bộ máy hành chính nhà nước; 4) góp phần cho quá trình tinh giản biên chế, thu hẹp bộ máy và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước; 5) giúp cho các cơ quan thụ hưởng ngân sách ý thức hơn trong chi tiêu, với cùng một khoản chi ngân sách, cơ quan hành chính nhà nước sử dụng kinh phí thật sự có hiệu quả, thật sự có ích trong công việc phục vụ nhân dân; 6) tạo ra cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm phù hợp cho các đơn vị sự nghiệp công lập; đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ công; 7) giúp các chủ thể có liên quan, trước hết là doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả, nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm trong sản xuất - kinh doanh; 8) làm cho người dân thấy đóng thuế là nghĩa vụ thật sự của công dân, thấy rõ

đồng tiền thuế của mình được sử dụng thế nào trong xây dựng và phát triển

đất nước; 9) giúp xã hội thực thi pháp luật tài chính tốt hơn; 10) bản thân cải cách quản lý tài chính công tự hoàn thiện, tự trong sạch

5) Những nội dung cải cách quản lý tài chính công có tác động trực tiếp

đến cải cách hành chính nhà nước

Một số nội dung cải cách quản lý tài chính công có tác động trực tiếp

đến việc xây dựng và hoàn thiện bộ máy hành chính nhà nước bao gồm: 1) hoàn thiện chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức; 2) hoàn thiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kinh phí quản lý hành chính đối với các cơ quan hành chính nhà nước; 3) tăng cường hoạt động kiểm toán nhà nước đối với các cơ quan hành chính nhà nước; 4) thực hiện việc xây dựng ngân sách nhà nước trong khuôn khổ trung hạn theo kết quả đầu ra ở các cơ