+ Vật liệu phụ: là những vật liệu có tác dụng phụ trong quá trình sảnxuất, được sử dụng kết hợp với vật liệu chính để nâng cao tính năng, chấtlượng của sản phẩm hoặc được sử dụng cho côn
Hàng dự trữ và các yếu tố cấu thành
Trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, ba yếu tố cần thiết gồm đối tượng lao động, tư liệu lao động và sức lao động, không thể hoạt động nếu thiếu bất kỳ yếu tố nào Đối tượng lao động, như nguyên liệu, nhiên vật liệu và bán thành phẩm, chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất và thay đổi hình thái vật chất ban đầu, với giá trị của nó được chuyển toàn bộ vào giá trị sản phẩm hoặc dịch vụ và được bù đắp khi giá trị của sản phẩm được thực hiện Trong khi đó, tư liệu lao động khác với đối tượng lao động, thường là tài sản cố định, tồn tại lâu dài và tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất.
Tài sản lưu động là những tài sản ngắn hạn và thường xuyên luân chuyển trong quá trình sản xuất – kinh doanh, bao gồm:
+ Chứng khoán có tính thanh khoản cao.
+ Hàng Dự trữ (hàng tồn kho).
Trong các bộ phận của tài sản lưu động, hàng dự trữ đóng vai trò quan trọng vì chiếm tỷ lệ khá cao trong tổng tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp Hàng dự trữ là một bộ phận tài sản ngắn hạn gồm các hàng hóa, nguyên liệu, thành phẩm và vật tư tồn kho đang chờ tiêu thụ hoặc sử dụng trong quá trình sản xuất Việc quản lý hàng dự trữ hiệu quả giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động liên tục và tối ưu hóa lợi nhuận Tăng cường kiểm soát hàng dự trữ giúp giảm thiểu rủi ro tồn kho quá hạn hoặc hỏng hóc, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động Chính vì vậy, hàng dự trữ là yếu tố quan trọng trong quản trị tài chính doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thanh toán và sức mạnh tài chính của doanh nghiệp.
1.1.1.1.1 Nguyên vật liệu phục vô cho quá trình sản xuất – kinh doanh
Nguyên vật liệu là các đối tượng lao động đã được thể hiện dưới dạng vật chất như sắt, thép trong doanh nghiệp chế tạo cơ khí, sợi trong ngành dệt, da trong lĩnh vực đóng giày, vải trong ngành may mặc, đóng vai trò thiết yếu trong hoạt động sản xuất Mặc dù không trực tiếp tạo ra lợi nhuận, nguyên vật liệu đảm bảo quá trình sản xuất diễn ra suôn sẻ và hiệu quả Dựa trên vai trò và tác dụng trong hoạt động kinh doanh, nguyên vật liệu được phân thành các loại khác nhau nhằm phù hợp với đặc thù từng ngành nghề.
Nguyên vật liệu chính là các nguyên liệu chưa qua chế biến công nghiệp, sau quá trình gia công sẽ hình thành nên hình thái vật chất của sản phẩm Đây là yếu tố quyết định chất lượng và đặc tính của sản phẩm cuối cùng trong quá trình sản xuất Việc lựa chọn nguyên vật liệu chính phù hợp giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng yêu cầu về cộng đồng và thị trường hiện nay.
Vật liệu phụ đóng vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất khi được sử dụng kết hợp với vật liệu chính để nâng cao tính năng và chất lượng của sản phẩm, đồng thời phục vụ cho công cụ lao động hoạt động hiệu quả hoặc đáp ứng nhu cầu kỹ thuật và quản lý Nhiên liệu bao gồm các chất như than đá, củi, xăng dầu dùng để tạo ra nhiệt năng, tuy là vật liệu phụ nhưng được tách riêng do vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và yêu cầu kỹ thuật quản lý đặc thù.
+ Phụ tùng thay thế: là loại vật tư được sử dụng cho hoạt động sửa chữa, bảo dưỡng tài sản cố định.
+ Thiết bị và vật liệu XDCB: là các loại vật liệu, thiết bị phục vụ cho hoạt động xây lắp, xây dựng cơ bản.
+ Vật liệu khác: là những vật liệu đặc thù của từng doanh nghiệp hoặc
1.1.1.1.2 Sản phẩm dở dang, bán thành phẩm
Bán thành phẩm, còn gọi là chi phí sản xuất kinh doanh dở dang, là dạng hàng tồn kho không thể thiếu trong các doanh nghiệp sản xuất Chúng là những sản phẩm mới đã hoàn thành một phần quy trình công nghệ sản xuất (trừ giai đoạn cuối cùng), có thể được nhập kho, chuyển giao để tiếp tục gia công hoặc chuẩn bị bán ra thị trường Bán thành phẩm thường xuyên xuất hiện trong hoạt động của doanh nghiệp sản xuất, đóng vai trò quan trọng trong quản lý tồn kho và quá trình sản xuất.
Tồn kho thành phẩm bao gồm các thành phẩm đã hoàn thiện và sẵn sàng gửi đi bán trong doanh nghiệp Tồn kho này luôn tồn tại trong một thời kỳ nhất định và phản ánh quá trình sản xuất đã hoàn thành, nhưng sản phẩm chưa được tiêu thụ hết ngay lập tức Một phần thành phẩm còn nằm trong kho để phục vụ kế hoạch tiêu thụ trong giai đoạn tiếp theo hoặc chờ cơ hội tiêu thụ phù hợp Quản lý tốt tồn kho thành phẩm giúp doanh nghiệp duy trì hiệu quả hoạt động và đáp ứng nhu cầu thị trường một cách linh hoạt.
1.1.1.1.4 Hàng hóa mua về để bán
Hàng mua để bán là những loại sản phẩm mà doanh nghiệp không sản xuất ra mà mua của doanh nghiệp khác để bán ra thị trường, bao gồm:
+ Hàng mua đang đi đường.
+ Hàng mua gửi đi bán.
+ Hàng mua gửi đi gia công chế biến.
1.1.1.2 Đặc điểm của hàng dự trữ
Trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, hàng tồn kho gồm nguyên vật liệu, bán thành phẩm và thành phẩm là các loại hàng dự trữ thiết yếu để đảm bảo quá trình chế biến và sản xuất diễn ra liên tục Việc quản lý hàng tồn kho hiệu quả giúp tối ưu hóa hoạt động sản xuất, giảm thiểu chi phí và đáp ứng nhanh chóng yêu cầu của thị trường.
Trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, lượng hàng tồn kho chủ yếu bao gồm hàng đã mua về và hàng đang chuẩn bị đến tay người tiêu dùng Việc quản lý tồn kho hiệu quả giúp tối ưu hóa lợi nhuận và đảm bảo nguồn cung liên tục Các doanh nghiệp cần chú trọng đến chiến lược dự trữ phù hợp để duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Trong lĩnh vực dịch vụ và du lịch, các doanh nghiệp thường có hàng dự trữ chủ yếu gồm dụng cụ, phụ tùng, cũng như phương tiện vật chất – kỹ thuật nhằm hỗ trợ hoạt động kinh doanh Hàng tồn kho này đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động liên tục và hiệu quả của doanh nghiệp Việc quản lý hàng dự trữ một cách hợp lý giúp giảm thiểu rủi ro thiếu dụng cụ cần thiết, nâng cao chất lượng dịch vụ và duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường.
* Hàng dự trữ có đặc điểm sau:
+ Hàng dư trữ thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản lưu động của doanh nghiệp, bao gồm nhiều chủng loại và việc quản lý rất phức tạp.
+ Hàng dự trữ ảnh hưởng trực tiếp đến giá vốn hàng bán vì vậy ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận trong năm của doanh nghiệp.
+ Hàng dự trữ được đánh giá thông qua số lượng, chất lượng, tình trạng dự trữ.
Hàng dự trữ được bảo quản tại nhiều nơi khác nhau, do nhiều đối tượng quản lý và có đặc điểm bảo quản đa dạng, khiến công tác quản lý trở nên phức tạp và gặp nhiều khó khăn hơn so với các loại tài sản khác.
1.1.2 Sự cần thiết phải Quản trị hàng dự trữ và vai trò của nó trong doanh nghiệp
Quản lý và sử dụng các tài sản lưu động đóng vai trò quyết định đến việc hoàn thành các nhiệm vụ và mục tiêu chung của doanh nghiệp Ba vấn đề cốt lõi trong quản lý tài chính doanh nghiệp bao gồm dự toán vốn đầu tư dài hạn, cơ cấu vốn và quản lý tài sản lưu động Trong đó, quản lý tài sản lưu động liên quan trực tiếp đến hoạt động tài chính hàng ngày và các quyết định tài chính ngắn hạn của doanh nghiệp Do đó, công tác quản lý tài sản lưu động đóng vai trò then chốt trong quản lý tài sản nói chung và ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Quản trị hàng dự trữ là một phần không thể thiếu của quản trị tài sản lưu động, đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Việc quản lý hàng tồn kho hợp lý giúp giảm thiểu chi phí lưu kho, nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu khách hàng và duy trì dòng chảy vốn linh hoạt Do đó, các doanh nghiệp cần chú trọng đến công tác quản trị hàng dự trữ để đảm bảo sự cạnh tranh và phát triển bền vững trên thị trường.
Hàng dự trữ của doanh nghiệp gồm nhiều loại với vai trò và công dụng khác nhau trong quá trình sản xuất kinh doanh Việc quản lý hàng dự trữ cần thực hiện thường xuyên và hợp lý để tránh mất mát, hư hỏng, đồng thời áp dụng phương pháp lưu trữ phù hợp cho từng loại hàng Hàng dự trữ được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, với chi phí cấu thành nên giá gốc đa dạng, đòi hỏi doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ để tối ưu hóa chi phí và hiệu quả lưu trữ.
+ Vốn về hàng dự trữ chiếm tỷ trọng khá lớn trong doanh nghiệp và rất lớn trong tổng số vốn lưu động của doanh nghiệp.
Việc duy trì một lượng vốn dự trữ hợp lý mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, như tránh chi phí cao hơn do đặt hàng nhiều lần với số lượng nhỏ, giảm thiểu rủi ro chậm tiến độ hoặc ngừng sản xuất do thiếu vật tư, và đảm bảo đáp ứng kịp thời các đơn hàng của khách hàng Tuy nhiên, xác định mức tồn kho tối ưu là thách thức lớn, vì cần cân đối giữa việc duy trì đủ hàng để tránh gián đoạn sản xuất và đáp ứng nhu cầu khách hàng, đồng thời tối thiểu hóa chi phí tồn kho để giảm tổng chi phí hoạt động Do đó, quản trị hàng tồn kho đòi hỏi doanh nghiệp phải xác định mức độ cân bằng giữa chi phí đầu tư cho tồn kho và lợi ích trong việc đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng với chi phí tối thiểu nhất.
+ Quản trị hiệu quả hàng dự trữ mang lại cho doanh nghiệp nhiều lợi Ých:
Thứ nhất, quản trị hàng dự trữ hiệu quả là điều kiện để hoạt động sản xuất linh hoạt, an toàn và liên tục.