Sự nghiệp sáng tác của Ngô Tất Tố.

Sự nghiệp sáng tác của Ngô Tất Tố

bộ giáo dục và đào tạo viện khoa học xã hội việt nam

bộ giáo dục và đào tạo viện khoa học xã hội việt nam

viện văn học viện văn học

C«ng tr×nh ®−îc hoµn thµnh t¹i ViÖn khoa häc x· héi ViÖt NamViÖn khoa häc x· héi ViÖt Nam

ViÖn V¨n häcViÖn V¨n häc

Ng−êi h−íng dÉn khoa häc

GS Hµ Minh §øc PGS.TS Phan Träng Th−ëng

Cã thÓ t×m hiÓu luËn ¸n t¹i:

1.Th− viÖn ViÖn v¨n häc - ViÖn khoa häc x héi ViÖt Nam,

20 Lý Th¸i Tæ, Hµ Néi

2 Th− viÖn Quèc gia, 31 Trµng Thi, Hµ Néi

Những công trình của tác giả

Liên quan đến luận án

[1] Trần Thị Phương Lan (2004), Ngôn ngữ trong tác phẩm của

Ngô Tất Tố, Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 8/2004

Mở đầu

1.Lý do chọn đề tài

1.Lý do chọn đề tài

Ngô Tất Tố ngoài những thành công về sáng tác văn học còn có một sự nghiệp lớn về báo chí, khảo cứu, dịch thuật Đối với một tác giả lớn, sự nghiệp sáng tác phong phú ở nhiều lĩnh vực như Ngô Tất Tố, ngoài những công trình nghiên cứu từ trước tới nay, rất cần có thêm những công trình nghiên cứu tổng hợp về cuộc đời và sự nghiệp của ông Mỗi nhà văn lớn cần luôn được bình giá

và nhận định ở những thời điểm khác nhau, tiếp tục phát hiện những điều chưa

được phát hiện, tiếp tục khẳng định những điều cần khẳng định thêm Hơn nữa, Ngô Tất Tố là một tác giả mà những tác phẩm văn chương vẫn nằm trên dòng bình luận nghiên cứu có tính thời sự và đặc biệt đối với hoạt động báo chí thì khối lượng tác phẩm ngày càng được phát hiện thêm từ hàng trăm cho đến hàng ngàn bài báo Sự nghiệp Ngô Tất Tố cũng gợi mở về những giá trị văn hóa cần

được nghiên cứu Với tất cả những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài Sự nghiệp sáng tác của Ngô Tất Tố cho luận án của mình

2 Lịch sử vấn đề

2 Lịch sử vấn đề

Đánh giá về Ngô Tất Tố qua các thời kỳ, nhìn chung những ý kiến nhận xét phê bình đều nhất trí ca ngợi và khẳng định đóng góp quan trọng của ông cho nền văn học và báo chí nước nhà Thực tế cho thấy thời gian là thước đo để chúng ta khẳng định một Ngô Tất Tố tài năng, uyên thâm, có đóng góp trên nhiều lĩnh vực khác nhau; một Ngô Tất Tố nhà báo, nhà văn, nhà văn hóa

Việc đánh giá về nhà văn Ngô Tất Tố có thể kể từ những bài phê bình tác phẩm Tắt đèn Trên báo Mới số 4 ngày 15/6/1939, Trần Minh Tước đY viết bài Một nhà văn của dân quê - Ngô Tất Tố và tác phẩm ''Tắt đèn'' ca ngợi tư tưởng và tính chất tiến bộ của ngòi bút Ngô Tất Tố Vũ Trọng Phụng đY khẳng

định giá trị của Tắt đèn: ''Tắt đèn là một thiên tiểu thuyết có luận đề xY hội, điều

ấy cố nhiên - hoàn toàn phụng sự dân quê Có thể gọi là kiệt tác tòng lai chưa từng thấy mà lại là của một tác giả đY được cái may hơn nhiều nhà văn khác là

được sống nhiều ở nơi thôn quê nên có đủ thẩm quyền'' Vũ Ngọc Phan trong Nhà văn hiện đại đY đánh giá cao những đóng góp của Ngô Tất Tố, nhà văn chuyên sâu về đề tài nông thôn, am hiểu sâu sắc cuộc sống và phong tục làng

quê và có những đóng góp không dễ thay thế được Nhà văn Kiều Thanh Quế trên báo Tri Tân (số 33, ngày 23/2/1942) phân tích: ''Lều chõng của Ngô Tất Tố

là một phong tục tiểu thuyết nhưng lại có tánh cách lịch sử - lịch sử khoa cử ngày xưa''

Cuộc kháng chiến kết thúc, hoà bình lập lại, văn học Cách mạng và văn học có giá trị thời kỳ trước Cách mạng được nghiên cứu và đưa vào giảng dạy ở nhà trường Tắt đèn của Ngô Tất Tố là một trong số ít tác phẩm đầu tiên được

đưa vào giảng dạy từ trường phổ thông đến đại học Trong giáo trình Lịch sử văn học Việt Nam của các Trường Đại học Sư phạm, Giáo sư Nguyễn Đăng Mạnh đY phân tích giá trị của các tác phẩm Việc làng và Lều chõng Giáo trình Lịch sử văn học Việt Nam ở Trường Đại học Tổng hợp, Giáo sư Phan Cự Đệ cũng trân trọng giới thiệu Ngô Tất Tố

Sau khi Ngô Tất Tố mất, nhiều bài nghiên cứu và giới thiệu về ông như Ngô Tất Tố của Nguyên Hồng (Tạp chí Văn nghệ số 54, tháng 8/1954); Đọc lại ''Việc làng'' của Bùi Huy Phồn (Tạp chí Văn nghệ số 8, tháng 1/1958); Ngô Tất

Tố như tôi đ3 biết của Nguyễn Đức Bính (Tạp chí Văn nghệ số 61, tháng 6/1962) Đây là những bài viết trong khuôn khổ kỷ niệm tưởng nhớ, khắc hoạ chân dung nhà văn Ngô Tất Tố, trong đó nhiều bài viết đánh giá cao tác phẩm Tắt đèn Một loạt những bài viết về Tắt đèn có giá trị được giới thiệu như: Đọc ''Tắt đèn'' của Ngô Tất Tố của Nguyễn Công Hoan (Báo Văn nghệ số 116, tháng 4/1956); Lời giới thiệu truyện Tắt đèn của Nguyễn Tuân (Tắt đèn, Nhà xuất bản Văn hoá, 1962); ''Tắt đèn'' cuốn tiểu thuyết hiện thực xuất sắc của Hồng Chương (Phương pháp sáng tác trong văn học nghệ thuật, Nhà xuất bản Sự thật, 1956); ''Tắt đèn'' và tiếng nói của Ngô Tất Tố của Phong Lê (Tạp chí Văn học, số 1/1994); Giá trị nhận thức của ''Tắt đèn'' của Như Phong (Bình luận văn học, Nhà xuất bản Văn học, 1964

Công trình nghiên cứu Ngô Tất Tố của hai tác giả Phan Cự Đệ và Nguyễn Đức Đàn, Nhà xuất bản Văn hóa, năm 1962 có thể xem là công trình nghiên cứu đầu tiên tập trung, có hệ thống trên nhiều bình diện về sự nghiệp của Ngô Tất Tố Công trình được Nhà xuất bản Hội Nhà văn in lại năm 1999 với nhan đề Bước đường phát triển tư tưởng và nghệ thuật của Ngô Tất Tố

Nhà xuất bản Văn học xuất bản Tuyển tập Ngô Tất Tố (1975) và tiếp theo là Toàn tập Ngô Tất Tố (1996) do Giáo sư Phan Cự Đệ viết giới thiệu và tuyển chọn GS Phan Cự Đệ là một chuyên gia nghiên cứu lâu năm và có những

đóng góp quan trọng qua nhiều chuyên luận về Ngô Tất Tố Sau Tắt đèn, nhiều nhà văn, nhà nghiên cứu cũng tiếp tục phân tích, giới thiệu về những đóng góp của Ngô Tất Tố qua tiểu thuyết Lều chõng, phóng sự Việc làng Nhà văn Trương Chính giới thiệu Việc làng qua bài Phóng sự và truyện ký lịch sử của Ngô Tất

Tố, Bùi Huy Phồn với Đọc lại ''Việc làng'' của Ngô Tất Tố, Trần Văn Minh với Nhân đọc Ngô Tất Tố góp ý kiến phân tích quyển ''Lều chõng'', Nguyễn Đăng Mạnh viết ''Lều chõng'' và'' Việc làng'' của Ngô Tất Tố

Tác phẩm của Ngô Tất Tố được đề cập đến trong cuộc Hội thảo về đề tài Văn học Việt Nam qua hai cuộc thế chiến (1914-1945) do Trường Đại học Ha-vớt (Harvard) ở Mỹ tổ chức năm 1982 Đây là cuộc hội thảo quốc tế lần đầu tiên

được tổ chức tại Mỹ về Văn học Việt Nam với sự tham gia của các nhà nghiên cứu như P.Brocheux, G Boudarel, Trần Văn Khê, Nguyễn Phú Phong ở Đại học Paris 7 và các nhà Việt Nam học ở một số nước khác Việt Nam có hai đại biểu

được mời là GS Phan Cự Đệ và GS Hà Minh Đức Trong cuộc họp này, tác phẩm Việc làng của Ngô Tất Tố đặc biệt được đề cao vì nhiều nhà Việt Nam học tìm thấy ở tác phẩm này nhiều tư liệu phong phú và tinh thần phê phán hủ tục ở làng quê Việt Nam trước Cách mạng Nhiều nhà nghiên cứu, nhất là nhà nghiên cứu người Pháp như G.Boudarel, P.Brocheux đều xem Ngô Tất Tố như Lỗ Tấn của Việt Nam

Một sinh hoạt khoa học đáng chú ý là cuộc hội thảo nhân dịp kỷ niệm

100 năm sinh Ngô Tất Tố (1893-1993) do Viện Văn học và Hội Nhà báo Việt Nam kết hợp tổ chức với sự tham gia của nhiều nhà văn, nhà báo Các tham luận

đY khẳng định tầm vóc của Ngô Tất Tố - một nhà văn lớn, Ngô Tất Tố - một nhà báo lớn trong thời hiện đại Nhà nghiên cứu Phong Lê trong bài Ngô Tất Tố một chân dung lớn, một sự nghiệp lớn đY khẳng định: ''Kỷ niệm 100 năm sinh Ngô Tất Tố, chúng ta nhận ra một di sản còn đồ sộ hơn ở ông, bao gồm nhiều lĩnh vực hoạt động, có ý nghĩa là điểm tựa cho các giá trị văn chương, vượt ra khỏi

đóng góp xuất sắc của một nhà văn hiện thực Xứng đáng ở nhiều tư cách

nhưng với Ngô Tất Tố tư cách nhà văn hoá như một tư thế bao trùm và là điểm tựa cho mọi lĩnh vực sáng tạo ngôn từ và bồi đắp tư duy hình tượng, luôn luôn

đạt được độ cao sâu và các giá trị bền vững''

Kỷ niệm 100 năm sinh Ngô Tất Tố cũng chính là thời điểm đánh giá lại những tác phẩm của Ngô Tất Tố trong thời kỳ đổi mới Không có những ý kiến

đối lập, phủ nhận những giá trị đY có mà chỉ có những luận điểm đào sâu, mở rộng, gắn bó với một tư duy mới, một tình hình mới Những bài viết trong thời

kỳ này được tập hợp lại trong hai cuốn sách Ngô Tất Tố với chúng ta, Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 1993 do Mai Hương biên soạn và Ngô Tất Tố nhà văn hoá lớn

do Hoài Việt biên soạn, Nhà xuất bản Văn hóa, 1993

Năm 2000, Nhà xuất bản Giáo dục in cuốn Ngô Tất Tố Về tác gia và tác phẩm do Mai Hương, Tôn Phương Lan tuyển chọn và giới thiệu Đây là công trình tập hợp tương đối đầy đủ, có hệ thống các bài nghiên cứu, phê bình về các sáng tác của Ngô Tất Tố và các hồi ức, kỷ niệm của bạn bè, đồng nghiệp, người thân về thân thế và sự nghiệp của ông Công trình cũng đY cung cấp Niên biểu Ngô Tất Tố và Thư mục nghiên cứu Ngô Tất Tố khá đầy đủ, chi tiết

Khi kết thúc thế kỷ XX, những tư liệu được tìm thêm về báo chí Ngô Tất Tố do ông Cao Đắc Điểm sưu tầm đY dẫn đến quyết định của thành phố Hà Nội mở đề tài khoa học về báo chí Ngô Tất Tố với sự đóng góp những tư liệu mới về báo chí để chúng ta có một Ngô Tất Tố nhà báo sắc sảo, phong phú và toàn vẹn hơn Đề tài đY được in thành sách Di sản báo chí Ngô Tất Tố - ý nghĩa

lý luận và thực tiễn, NXB Văn học (2005) Tiếp theo là công trình của Hội đồng khoa học thành phố Hà Nội với đề tài Di sản báo chí Ngô Tất Tố - Những đặc trưng và giá trị văn hóa - ý nghĩa khoa học và thực tiễn Công trình do GS Phan

Cự Đệ chủ trì cùng với sự cộng tác của nhiều nhà khoa học, nhà báo với các phần nghiên cứu về báo chí Ngô Tất Tố, nghiên cứu về tư tưởng triết học phương

Đông của Ngô Tất Tố, về tiểu thuyết và truyện ký về đề tài lịch sử trong tiểu thuyết và ký của Ngô Tất Tố

3 đối tượng, phạm vi và mục đích nghiên cứu

3 đối tượng, phạm vi và mục đích nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận án nghiên cứu về tác giả và sự nghiệp sáng tác, chủ yếu ở lĩnh vực

văn học và báo chí của Ngô Tất Tố

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận án chủ yếu khảo sát những tác phẩm của Ngô Tất Tố đY in trong Ngô Tất Tố toàn tập (5 tập, Nhà xuất bản Văn học, 1996) do Lữ Huy Nguyên chủ biên, Phan Cự Đệ giới thiệu; tham khảo những tác phẩm của Ngô Tất Tố do Cao Đắc Điểm sưu tầm, biên soạn trong bộ 04 quyển (Nhà Xuất bản Hội Nhà văn, 2005) và một số tờ báo xuất bản trước năm 1945 mà Ngô Tất Tố đY viết như: Thời Vụ, Đông Pháp, Đông Phương, Phổ thông, Tương lai, Tiểu thuyết thứ

Ba, Việt nữ, Tao đàn

3.3 mục đích nghiên cứu

3.3 mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu sự nghiệp sáng tác của nhà văn Ngô Tất Tố được thể hiện trong các tác phẩm văn học, nghiên cứu, khảo cứu để khẳng định những đóng góp của ông cho nền văn hóa và văn học dân tộc Luận án tìm hiểu những đặc

điểm về thi pháp, phong cách nghệ thuật qua tác phẩm văn học của Ngô Tất Tố Trên cơ sở những tư liệu về báo chí của Ngô Tất Tố trong Ngô Tất Tố toàn tập

và một số tư liệu mới tìm thấy, luận án đi sâu tìm hiểu đặc điểm báo chí của Ngô Tất Tố để làm hoàn thiện hơn chân dung của nhà văn, nhà báo, nhà văn hóa Ngô Tất Tố

4 Ph

4 Phương pháp nghiên cứu ương pháp nghiên cứu ương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng một số phương pháp nghiên cứu văn học như: phương pháp tiểu sử, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích, phương pháp hệ thống Trong quá trình thực hiện, người viết sử dụng các thao tác tiếp cận, khai thác văn bản như: tổng hợp, nhận xét, phân tích, giải thích, thống kê để làm sáng tỏ các luận điểm, luận cứ trong phạm vi cần giải quyết của đề tài

5 cấu trúc của luậ

5 cấu trúc của luận án n án n án

Ngoài phần Mở đầu, luận án gồm ba chương: Chương một: Ngô Tất Tố trong bối cảnh văn hóa và văn học Việt Nam thời kỳ hiện đại Chương hai: Sự nghiệp báo chí của Ngô Tất Tố Chương ba: Sự nghiệp văn chương của Ngô Tất

Tố Cuối cùng là Kết luận và Thư mục tài liệu tham khảo

6 Đóng góp mới của luận án

6 Đóng góp mới của luận án

Trên cơ sở kế thừa và tiếp thu những thành quả của các nhà nghiên cứu

đi trước, luận án bổ sung những phát hiện của mình và tổng hợp thành công trình nghiên cứu toàn diện sự nghiệp sáng tác của Ngô Tất Tố ở hai mảng lớn là văn học và báo chí

Chương một Chương một Ngô Tất Tố Trong bối cảnh văn hóa

và văn học việt Nam thời kỳ hiện đại

1.1.

1.1 hoạt động sáng tạo của Ngô Tất Tố trong bối hoạt động sáng tạo của Ngô Tất Tố trong bối hoạt động sáng tạo của Ngô Tất Tố trong bối

cảnh xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỷ xx

cảnh xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỷ xx

Ngô Tất Tố sinh năm 1893 và mất năm 1954 Sự nghiệp sáng tác của

ông nằm ở nửa đầu thế kỷ XX, thời kỳ xảy ra nhiều biến động lớn của đời sống

xY hội, trong đó có văn học, nghệ thuật Năm 1915, Ngô Tất Tố đỗ đầu trong kỳ thi sát hạch của tỉnh Bắc Ninh, nhưng đY không thành công ở khoa thi cuối cùng của chế độ khoa cử bằng chữ Hán ở Bắc Kỳ Ngô Tất Tố đY có nhiều thời gian

và điều kiện để trang bị cho mình những tri thức của văn chương cử tử và học vấn của nhà Nho Truyền thống Hán học của gia đình và truyền thống văn hóa của quê hương Kinh Bắc sẽ hun đúc ông trở thành một nhà Nho với đủ đầy ý nghĩa của danh từ đó nếu không có những bước ngoặt của xY hội và bản thân Ngô Tất Tố Hỏng thi, ông ''đầu xứ Tố'' về làng dạy học, bốc thuốc Năm 22 tuổi, ông bắt đầu sự nghiệp cầm bút với tác phẩm dịch Cẩm Hương đình và sau

đó từ năm 1926 Ngô Tất Tố đY được Tản Đà mời viết cho An nam tạp chí rồi cùng với Tản Đà vào Sài Gòn viết Đông Pháp thời báo, Thần Chung Từ năm

1930, hoạt động báo chí của Ngô Tất Tố đY gắn với hàng loạt tờ báo như: Phổ thông (1930 - 1931), Đông Phương (1931), Công dân (1935), Hải Phòng tuần báo (1935), Tương lai (1936 - 1937), Thời vụ (1938 - 1939), Hà Nội tân văn (1940), Đông Pháp (1941-1945) Sau Cách mạng tháng Tám và trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Ngô Tất Tố vẫn viết tiếp cho các tờ Cứu quốc khu XII, Tạp chí Văn nghệ, Cứu quốc Trung ương

Thuộc thế hệ những nhà Nho cuối mùa nhưng có thể nói nhà văn Ngô Tất

Tố đY vượt xa các nhà Nho cùng thời với mình.Nhà văn, nhà báo Ngô Tất Tố đY hòa mình vào cuộc sống của nhân dân và thực sự trở thành ''người bạn đường tin cậy'' của nông dân Điểm xuất phát của Ngô Tất Tố khác biệt so với một số nhà văn cùng thời, ông không phải nhà văn Tây học và cũng không phải cây bút trẻ

so với phong trào nhưng Ngô Tất Tố đY đi tiên phong trên nhiều hoạt động tư tưởng, báo chí, văn học, triết học Ông luôn giữ cốt cách của nhà Nho, không

bẻ cong ngòi bút trước kẻ có quyền thế, không bán rẻ văn chương trước vòng danh lợi, không xu thời, lựa thế nhưng vẫn là người nhập cuộc, sắc sảo, mới mẻ, hiện đại Trong các nhà báo, nhà văn thời kỳ 1930-1945, Ngô Tất Tố có vị thế cao, được đồng nghiệp quý mến và người đọc trân trọng Cách mạng tháng Tám thành công rồi kháng chiến chống Pháp, Ngô Tất Tố đi theo kháng chiến và cũng trải nghiệm những thử thách quyết liệt của cuộc chiến tranh để hòa nhập vào cuộc chiến đấu của dân tộc Ông viết những chuyện có thật trong cuộc sống như Một buổi chợ trung du, Quà Tết bộ đội, dịch và giới thiệu một số tiểu thuyết như Suối thép của Xê-ra-phi-mô-vích, Trời hửng của Vương Lực

Tháng 5/1948 ông được kết nạp vào Đảng cộng sản Đông Dương Trong

Đại hội Văn nghệ toàn quốc lần thứ nhất ông được bầu vào Ban Chấp hành Hội Văn nghệ Việt Nam, làm công tác Liên Việt, thông tin văn nghệ và viết tác phẩm ''Nữ chiến sĩ Bùi Thị Phác'' về chiến sĩ thi đua Quách Thị Tước, đây là tác phẩm cuối cùng của Ngô Tất Tố

Ngô Tất Tố xuất thân là một nhà Nho và cũng sớm trở thành nhà báo sắc sảo, rồi nhà văn, nhà khảo cứu, dịch thuật có tên tuổi Và ''tư thế bao trùm''

là một nhà văn hóa có tầm vóc Từng được đào tạo theo chế độ khoa cử phong kiến, được tiếp xúc và tiếp thu Tây học, ông có tri thức Hán học uyên bác, am hiểu về nông thôn cũng như cuộc sống thành thị, có kiến thức tổng hợp Đông, Tây, kim, cổ và sống qua nhiều chế độ, có cơ hội để chứng kiến nhiều đổi thay Chính điều đó đY giúp cho những tác phẩm văn học và báo chí của ông có một giá trị bền vững theo thời gian

1.1.1 Ngô Tất Tố ''khởi nghiệp'' bằng con đường báo chí Vốn xuất thân

từ nhà Nho nhưng Ngô Tất Tố không bảo thủ trong hệ tư tưởng cũ Ngô Tất Tố

trước Cách mạng chưa phải là nhà báo cộng sản, nhưng Ngô Tất Tố biết tiếp nhận cái mới, cái tiến bộ của tư tưởng cách mạng Là một trí thức nghèo, gần gũi và gắn bó cuộc đời nghệ thuật của mình với mảnh đất của làng quê, nên qua những trang viết mang rõ rệt cảm hứng công dân, cảm thương và bênh vực những người nghèo khổ Điều đáng quý là tính nhất quán của những bài viết Tuy cộng tác với nhiều tờ báo có những khuynh hướng khác nhau, nhưng Ngô Tất Tố vẫn giữ vững bản sắc riêng của ngòi bút Và điều quan trọng là chuẩn mực và hiệu quả báo chí mà nhà báo Ngô Tất Tố đạt tới mang ý nghĩa tiên tiến của thời đại

1.1.2 Với gần bốn mươi năm cầm bút, Ngô Tất Tố đY để lại một sự nghiệp lớn về văn học, đặc biệt là những tác phẩm văn chương có giá trị về làng quê Việt Nam Tác phẩm của ông phong phú, đa dạng, gồm nhiều thể loại như: tiểu thuyết (Tắt đèn, Lều chõng, Trong rừng Nho); phóng sự (Việc làng, Tập án cái

đình, Dao cầu thuyền tán); truyện lịch sử (Gia đình Tổng trấn tả quân Lê Văn Duyệt, Vua Tây chúa Nguyễn, Vua Hàm nghi với việc kinh thành thất thủ - viết chung, Lịch sử Đề Thám - viết chung); khảo cứu, biên soạn (Văn học đời Lý, Văn học đời Trần, Thi văn bình chú) và rất nhiều tiểu phẩm, tạp văn in trên hàng chục tờ báo Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Ngô Tất Tố, không

nề hà bất cứ việc gì miễn là phục vụ được nhân dân, phục vụ kháng chiến Ông làm ca dao, hò vè, viết báo làm thơ, sáng tác chèo, viết truyện ngắn Bằng khối lượng trước tác đồ sộ và trên hết bằng tài năng, tâm huyết, tấm lòng nhân ái, Ngô Tất Tố đY khẳng định vị trí quan trọng trong nền văn học Việt Nam hiện

đại Ông là một trong những đại diện tiêu biểu nhất của văn học hiện thực phê phán trước Cách mạng tháng Tám và là nhà văn giàu nhiệt tình, ở thể loại nào ngòi bút cũng sắc sảo Đồng thời, ông còn là một nhà trí thức uyên thâm, hiểu biết rộng, am hiểu thời thế và trong suốt cuộc đời ngòi bút và trang viết luôn đấu tranh cho quyền lợi của người nghèo khổ, cho lẽ sống tiến bộ, cách mạng Nói như Vũ Bằng ''Ngô Tất Tố quả là một văn tài, xứng được một chỗ ngồi trong văn học sử quả là một xứng đáng chớ không phải là do sự tình cờ hay may mắn khiến nên ''

1.2 Ngô Tất Tố, nhà dịch thuật tin cậy,

1.2 Ngô Tất Tố, nhà dịch thuật tin cậy,

nhà khảo cứu xuất sắc về triết học và văn chương

nhà khảo cứu xuất sắc về triết học và văn chương

1.2.1 Ngô Tất Tố là một nhà dịch thuật văn chương đầy tâm huyết Theo một số nhà nghiên cứu, Ngô Tất Tố là một trong số rất ít những dịch giả ''để lại được dấu ấn của phong cách cá nhân'', ''diễn tả được một cách thanh thoát suôn sẻ tất cả những ý tứ vi diệu nhất của con người, từ nhận thức trí tuệ đến những vang động tình cảm'' Mở đầu cho hoạt động văn học, Ngô Tất Tố dịch tác phẩm Cẩm Hương đình, một cuốn truyện cổ Trung Hoa, in tại Tản Đà tu thư cục năm 1923 Những bản dịch như Hoàng Lê nhất thống chí, Đường thi, Thơ văn Lý - Trần của Ngô Tất Tố có giá trị cao về văn học, sử học Với vốn chữ Hán uyên thâm và tiếng Việt nhuần nhuyễn, những bản dịch ''chân chất, mộc mạc và có thể nói là sát từng chữ'' của ông đY được đánh giá đạt đến độ ''tín, đạt, nhY''

Những năm ở chiến khu Việt Bắc, ông dịch và in các tác phẩm như Suối thép (tiểu thuyết của nhà văn Xê-ra-phi-mô-vích về Cách mạng tháng Mười Nga qua bản dịch Trung văn), Trước lửa chiến đấu (truyện vừa của Lưu Bạch Vũ về cuộc kháng chiến chống Nhật), Trời hửng (truyện vừa của Vương Lực về cải cách nông thôn ở Trung Quốc), Do3n Thanh Xuân (truyện của Hàn Phong, đY

được Ngô Tất Tố dịch từ trước), Hoàng Lê nhất thống chí (tiểu thuyết lịch sử của Ngô gia văn phái)

Tác phẩm Việt Nam văn học đời Lý và đời Trần của Ngô Tất Tố giới thiệu và bình luận 23 tác giả, hầu hết là các thiền sư Nội dung của các tác phẩm thơ ca thời Lý đều ca tụng đạo Phật và các nhà sư, về các quan niệm mang màu sắc Phật giáo Giải thích về điều này, ở phần kết luận cuốn sách, Ngô Tất Tố đY cho rằng thời Lý, văn học phát triển ở nhiều phương diện, nhiều phạm vi nhưng các văn bản đY bị thất lạc, chỉ có ở các nhà chùa mới có điều kiện ghi chép để lưu truyền cho đời sau Thi văn bình chú là tác phẩm biên soạn, khảo cứu một số tác gia và tác phẩm văn học thời Lê-Mạc-Tây Sơn, từ giữa thế kỷ XV đến đầu thế kỷ XX Ngô Tất Tố quan niệm đây là một cuốn văn tuyển, không phải văn học sử vì trong đó không góp nhặt đủ các tác giả, các tác phẩm văn học, kể cả những kiệt tác, những tác phẩm có giá trị như Kim Vân Kiều, Chinh phụ ngâm Các tác giả được giới thiệu, bình chọn gồm: Nguyễn TrYi, Lê Thánh Tôn,

Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Quý Đôn, Nguyễn Gia Thiều, Phan Huy ích, Ngọc Hân công chúa, Tú Xương

1.2.2 Một trong những đóng góp quan trọng của Ngô Tất Tố là những công trình khảo cứu về triết học: Phê bình ''Nho giáo'' của Trần Trọng Kim, L3o

Tử, Mặc Tử, dịch và chú giải Kinh Dịch Việc đi sâu nghiên cứu những học thuyết triết học phương Đông như Khổng giáo, LYo giáo và Mặc Tử là một công việc nặng nề, đòi hỏi phải có một tri thức sâu rộng, am hiểu sâu sắc về mặt triết học, sử học, chính trị, văn học của nhiều thời đại ở Trung Quốc, phải có khả năng phát hiện, phán đoán chỗ đúng và chỗ sai của những học thuyết vốn luôn

có những mâu thuẫn, lẫn lộn đan xen giữa cái phù hợp và chưa phù hợp, Ngô Tất

Tố đY dựa vào vốn hiểu biết của một nhà Nho uyên thâm để phân tích đánh giá, tham khảo nhiều sách vở và những ý kiến khác nhau của các nhà triết học cổ Trung Quốc Và một điều rất quan trọng là Ngô Tất Tố dựa vào thực tiễn của đời sống xY hội Việt Nam, những vấn đề đặt ra cho cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam dưới chế độ thực dân phong kiến để tìm hiểu các học thuyết Học thuyết nào có lợi và phù hợp cho cuộc đấu tranh của dân tộc, phù hợp với giá trị tinh thần của dân tộc thì ông khẳng định Học thuyết nào trừu tượng, xa lạ với cuộc đời thì tác giả chỉ luận bàn, đánh giá với tinh thần khách quan, khoa học

1.3 nhà văn hóa

1.3 nhà văn hóa đậm bản sắc dân tộc đậm bản sắc dân tộc đậm bản sắc dân tộc

ở Ngô Tất Tố có những mặt riêng tiêu biểu, khi ông có một vốn nho học rất sâu sắc, khi ông trở thành một người am hiểu về đời sống thành thị và có những trang viết hiện đại, khi ông có một năng lực về dịch thuật và khả năng nghiên cứu, phân tích, bình luận về văn học Sự cộng thêm của từng yếu tố sẽ dẫn từ lượng biến thành chất và sự nghiệp Ngô Tất Tố mở ra nhiều bình diện: nhà khảo cứu uyên thâm về lịch sử, văn hóa Việt Nam và tư tưởng triết học Trung Hoa cổ đại; nhà tiểu thuyết tiêu biểu nhất của trào lưu văn học hiện thực thế kỷ XX; nhà báo nhạy bén, sắc sảo, tiên phong; nhà dịch thuật văn học tài năng

Qua các tác phẩm thuộc nhiều loại hình sáng tác có thể tìm thấy hình bóng chân thực của xY hội Việt Nam trong chặng đường lịch sử của thời kỳ hiện

đại, những đổi thay trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, những cuộc đấu tranh để bảo